KADINLARIN TARAMA VEYA TANISAL AMAÇLI MAMOGRAFİ UYGULAMASI İLE İLGİLİ BİLGİ, DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KADINLARIN TARAMA VEYA TANISAL AMAÇLI MAMOGRAFİ UYGULAMASI İLE İLGİLİ BİLGİ, DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ"

Transkript

1 T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI KADINLARIN TARAMA VEYA TANISAL AMAÇLI MAMOGRAFİ UYGULAMASI İLE İLGİLİ BİLGİ, DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Sevinç AKDAĞ YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL, 2014

2 T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI KADINLARIN TARAMA VEYA TANISAL AMAÇLI MAMOGRAFİ UYGULAMASI İLE İLGİLİ BİLGİ, DÜŞÜNCE VE DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Sevinç AKDAĞ Tez Danışmanı Yrd. Doç. Dr. Mahmure AYGÜN YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL, 2014

3 BEYAN Bu tez çalışmasının kendi çalışmam olduğunu, tezin planlanmasından yazımına kadar tüm aşamalarda etik dışı hiçbir davranışımın olmadığını, tezimdeki bütün bilgileri akademik ve etik kurallar içinde elde ettiğimi, bu tez çalışması sonucu elde edilmeyen bütün bilgi ve yorumlar için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynakları da kaynaklar listesine aldığımı, yine bu tezin çalışılması ve yazımı sırasında patent ve telif haklarını ihlal edici bir davranışımın olmadığını beyan ederim. Sevinç AKDAĞ

4 İÇİNDEKİLER KISALTMALARI TABLOLAR LİSTESİ ŞEKİLLER LİSTESİ 1. ÖZET 1 2. SUMMARY 3 3. GİRİŞ VE AMAÇ 5 4. GENEL BİLGİLER KADIN MEMESİNİN ANATOMİK YAPISI KADIN MEMESİNİN DAMAR YAPISI KADIN MEMESİNİN LENFATİK DRENAJI KADIN MEMESİNİN FİZYOLOJİSİ MEME KANSERİ Meme Kanseri Tanım Ve Sınıflama Meme Kanseri Tarihçe Meme Kanserinin Epidemiyolojisi Meme Kanseri Etiyolojisi Ve Risk Faktörleri Meme Kanserinin Belirti Ve Bulguları MEME KANSERİNDEN KORUNMA MEME KANSERİNDE ERKEN TANI Klinik Meme Muayenesi Kendi Kendine Meme Muayenesi Mamografi Mamografi Tarihçe Mamografi Çekimi Mamografi Çektirme Davranışını Engelleyen Faktörler Mamografi Çekilen Ortam Ve Personelden Kaynaklanan Engeller Bilgi Eksikliğinden Kaynaklanan Engeller Radyasyona Mahruz Kalma Düşüncesinden Kaynaklanan Engeller. 39 iv

5 Önceki Mamografi Çekiminden Kaynaklanan Engeller Ağrı SAĞLIK EĞİTİMİYLE DAVRANIŞ KAZANDIRMA MEME KANSERİ TARAMA PROGRAMLARI GEREÇ VE YÖNTEM ARAŞTIRMANIN AMACI VE ŞEKLİ ARAŞTIRMANIN YERİ VE ÖZELLİKLERİ ARAŞTIRMANIN EVREN VE ÖRNEKLEMİ VERİLERİN TOPLANMASI VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ARAŞTIRMANIN ETİK YÖNÜ ARAŞTIRMANIN SINIRLILIKLARI ARAŞTIRMANIN SORULARI BULGULAR OLGULARIN SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ OLGULARIN MEME KANSERİ RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİLİ ÖZELLİKLERİ OLGULARIN GENEL VE MEME KANSERİ ERKEN TANISINA YÖNELİK SAĞLIK DAVRANIŞLARI İLE İLİŞKİLİ ÖZELLİKLERİ OLGULARIN MAMOGRAFİ İLE İLİŞKİLİ BİLGİ, DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ, ENGEL-SORUNLARI VE AĞRI DERECELERİ İLE İLİŞKİLİ ÖZELLİKLERİ Olguların Mamografi İle İlişkili Bilgi Özellikleri Olguların Mamografi İle İlişkili Davranış Özellikleri Olguların Önceki Mamografi Çekimi İle İlişkili Davranış Özellikleri Olguların Mamografi Çektirme Engelleri İle İlişkili Davranış Özellikleri Olguların Mamografi ve Ağrı Dereceleri İle İlişkili Davranış Özellikleri OLGULARIN MAMOGRAFİ DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİNİN SEÇİLEN BAZI DEĞİŞKENLERLE KARŞILAŞTIRILMASINA YÖNELİK BULGULAR Olguların Sosyo-Demografik özellikleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırması 61 v

6 6.5.2 Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması(İlk Adet Yaşı, İlk Doğum Yaşı, Çocuk Sayısı, Emzirme Süresi, Ailede Meme CA, Adet Düzeni) Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması( Menapoz, Hormon Replasmanı) Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması(Meme Hastalığı Öyküsü, Meme Operasyon) Olguların Meme Kanseri Erken Tanısına Yönelik Sağlık Davranışları İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması (Düzenli Sağlık Kontrolü, Kronik Hastalık) Olguların Meme Kanseri Erken Tanısına Yönelik Sağlık Davranışları İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması (Düzenli KMM, Düzenli KKMM, KKMM yapma sıklığı) Olguların Mamografi Bilgi Düzeyi İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması Olguların Mamografi Davranış Düzeyi İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması Olguların Mamografi Ağrı Dereceleri İle Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması 73 vi

7 7. TARTIŞMA OLGULARIN SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ OLGULARIN MEME KANSERİ RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİLİ..ÖZELLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ OLGULARIN GENEL VE MEME KANSERİ ERKEN TANISINA YÖNELİK SAĞLIK DAVRANIŞLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ OLGULARIN MAMOGRAFİ İLE İLİŞKİLİ BİLGİ, DAVRANIŞ ÖZELLİKLERİ, ENGEL-SORUNLARI VE AĞRI DERECELERİ İLE İLİŞKİLİ ÖZELLİKLERİ OLGULARIN SOSYO DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRMASI MEME KANSERİ RİSK FAKTÖRLERİ İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI GENEL VE MEME KANSERİ ERKEN TANISINA YÖNELİK OLGULARIN SAĞLIK DAVRANIŞLARI İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI OLGULARIN MAMOGRAFİ BİLGİ DÜZEYİ İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI 7.9. OLGULARIN MAMOGRAFİ DAVRANIŞ DÜZEYİ İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI OLGULARIN MAMOGRAFİ AĞRI DERECELERİ İLE İLİŞKİLİ DÜZENLİ MAMOGRAFİ ÇEKTİRME DAVRANIŞLARININ KARŞILAŞTIRILMASI SONUÇ TEŞEKKÜR KAYNAKLAR 104 EKLER vii

8 SİMGE VE KISALTMALAR KKMM Kendi Kendine Meme Muayenesi KMM USG MG ACS DNA DCIS LCIS CA IARC ATM TP53 Klinik Meme Muayenesi Ultrasonografi Mamografi American Cancer Society Deoksiribonükleik Asit İn Situ Duktal Karsinom İn Situ Lobuler Karsinom Kanser International Agency For Research On Cancer-IARC Ataxia Telangiectasia Mutated Tümör Baskılayıcı Gen P53 Gen Mutasyonu CHEK2 Checkpoint Kinaze 2 PTEN DES IASP TNSA Phosphatase And Tensin Homolog Diethylstilbestrol International Association For The Study Of Pain Türkiye Nüfus Ve Sağlık Araştırması DSÖ Dünya Sağlık Örgütü T.C. İstanbul Bilim Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu Tarafından / numaralı kararı ile onaylanmıştır. Araştırma Proje Numarası: HEM / viii

9 TABLOLAR LİSTESİ Tablo Dünya Sağlık Örgütü Meme kanseri Histolojik Sınıflandırması 12 Tablo Dünyada Ülkelere Göre Kanser İnsidansı..15 Tablo Meme Kanserinde Belirti ve Bulgular 29 Tablo Amerikan Kanser Birliği Meme Kanseri Erken Tanı Rehberi 32 Tablo Türkiye Meme Kanseri Erken Tanı Rehberi...32 Tablo 6.1 Olguların Sosyo-Demografik Özelliklere Göre Dağılımları 48 Tablo 6.2 Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Özelliklere Göre Dağılımları..50 Tablo 6.3 Olguların Genel Ve Meme Kanseri Erken Tanısına Yönelik Sağlık Davranışları İle İlişkili Özelliklere Göre Dağılımları 52 Tablo Olguların Mamografi İle İlişkili Bilgi Özelliklerine Göre Dağılımları.54 Tablo Olguların Mamografi İle İlişkili Davranış Özelliklerine Göre Dağılımları 55 Tablo Olguların Önceki Mamografi Çekimi İle İlişkili Davranış Özelliklerine Göre Dağılımları.57 Tablo Olguların Mamografi Çektirme Engelleri İle İlişkili Davranış Özelliklerine Göre Dağılımları.58 Tablo Olguların Mamografi Ve Ağrı Dereceleri İle İlişkili Davranış Özelliklerine Göre Dağılımı. 60 Tablo Olguların Sosyo-Demografik Özellikleri İle Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması 63 Tablo Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması ( ilk adet yaşı, ilk doğum yaşı, Çocuk sayısı, Emzirme Süresi, Ailede meme CA, Adet Düzeni) Tablo Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması( Menapoz, Hormon Replasmanı) Tablo Olguların Meme Kanseri Risk Faktörleri İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması( Meme Hastalığı Öyküsü, Meme Operasyon).67 Tablo Olguların Meme Kanseri Erken Tanısına Yönelik Sağlık Davranışları İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması(Düzenli Sağlık Kontrolü, Kronik Hastalık) Tablo Olguların Meme Kanseri Erken Tanısına Yönelik Sağlık Davranışları İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması(Düzenli KMM, Düzenli KKMM, KKMM yapma sıklığı)...69 ix

10 Tablo Olguların Mamografi Bilgi Düzeyi İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması 70 Tablo Olguların Mamografi Davranış Düzeyi İle İlişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması..72 Tablo Olguların Mamografi Ağrı Dereceleri İle ilişkili Düzenli Mamografi Çektirme Davranışlarının Karşılaştırılması.74 x

11 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil-1 Meme Anatomisi.7 Şekil 2. Dünya da Kadınlarda En Sık Karşılaşılan Kanser Türleri...16 Şekil 3. Türkiye de Kadınlarda En Sık Karşılaşılan Kanser Türleri 18 xi

12 1.ÖZET Meme kanseri, kadınlarda kanserden ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Kendi kendine meme muayenesi, mamografi ve klinik meme muayenesi, meme kanseri mortalite oranlarını azaltmada önerilen erken tanı yöntemleridir. Araştırma İstanbul da özel bir hastanenin Radyoloji Ünitesi nde, tarihleri arasında iletişim engeli olmayan 243 kadın ile yürütülmüştür Kadınların tarama veya tanısal amaçlı mamografi uygulaması ile ilgili bilgi, düşünce ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri; Literatür bilgileri ve klinik deneyimlere dayanarak hazırlanan Anket Yöntemi (Ek-1)kullanılmış ve verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, min-max, medyan, oran ve frekans değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorov simirnov testi ile kontrol edildi. Niceliksel verilerin analizinde bağımsız örneklem t test ve mann-whitney U test kullanıldı. Niteliksel verilerin analizinde ki-kare test kullanıldı. Analizlerde SPSS 21.0 programı kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamasının 51,2±8,1 olduğu, BKİ ortalamasının 28,0 ±5,7 olduğu, %27,2 si lise ve %19,3 ü yükseköğretim mezunu olduğu, %83,5 i özel sağlık sigortasına sahip olduğu bulundu. Olguların % 20,7 sinin aile meme kanseri öyküsü olduğu, %61,3 nün menopozda olduğu, Olguların %73,7 sinin düzenli mamografi yaptırmadıkları bulundu. Araştırmamızda düzenli kendi kendine meme muayenesi yapan olguların %79,7 nin düzenli mamografi çektirdiği, düzenli klinik meme muayenesi yapan olguların %84,4 nün düzenli mamografi çektirdikleri, her ay düzenli kendi kendine meme muayenesi yapanların %60,9 u düzenli mamografi çektirdikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili sağlık sistemi engelleri %31,7 si pahalı olması,%13,6 sı randevu alamama ve verilmemesi yanıtını verdikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili kişisel engelleri % 21,4 ü ihmal,%18,5 i kötü sonuç çıkma korkusu ile düzenli mamografi çektirmedikleri bulundu. Olguların mamografi çektirme ile ilişkili işlem faktörleri %12,5 radyasyon korkusu,% 8,6 sı işlem sırasında duyulan ağrı nedeniyle düzenli mamografi çektirmedikleri bulundu. İşlem ağrı şiddeti açısından daha önce mamografi çektirmiş olguların % 30 u ağrıyı 1

13 sıkıntı verici, %27,6 sı ezici ağrı, %20,6 sı dayanılabilir ağrı bulundu. Araştırmamıza katılan olguların bu mamografi çekimi sonrası ağrı durumları incelendiğinde %64,4 dayanılabilir, %12,3 ezici ağrı ve %11,1 i ise sıkıntı verici ağrı yanıtını verdikleri bulundu. Düzenli mamografi çektiren düzenli klinik meme muayenesi ve kendi kendine meme muayenesi yapan olguların oranları düzenli mamografi çektirmeyenlerden istatistiksel (p< 0,05) olarak anlamlı daha yüksek bulundu. Anahtar kelimeler: Erken Tanı, Meme Kanseri, Düzenli Mamografi 2

14 2. SUMMARY Screening or diagnostic mammography in women with information about the application, evaluation of thought and behavior Breast cancer ranks as the first among cause of death from cancer in females. Self examination breast, mammography and clinical breast examination are the most effective early diagnosis methods recommended in terms of reducing breast cancer mortality rates. The study was carried out at Radiology Research at the unit of a private hospital in Istanbul between and with females having no disability, through a questionnaires form in order to evaluate information, opinions and behaviors of the women regarding screening and diagnostic mammography application. Questionnaire Data; Questionnaire Method based on literature and clinical experience was used (Annex-1) and mean, Standard deviation, min-max, median, ratio and frequency values were used for descriptive statistics of the data. The distribution of variables was checked with Kolmogorov-Simirnov test. In the analysis quantitative data independent student-t test and Mann-Whitney U test was used. In the analysis of qualitative data chisquare test was used. SPSS 21.0 program was used in analyses. It was found that the average age of the participants was 51,2±8,1, average BMI was 28,0 ±5,7; 27,2% of whom were high school students, 19,3% were university graduates and 83,5% had private health insurance. 20,7% of the cases had family history of breast cancer, 61,3% were in menopause, 73,7% of the cases had regularly mammography imaging, In our study, we found that 79,7% had have clinical mammography (breast self-examination) on a regular basis and 84,4% of those having regular clinical breast examination had regular mammography regularly and 60,9% of those having mammography each month. Of cases associated with mammography health system barriers 31,7% is expensive, 13.6% of the inability to get an appointment and they responded not be found. Cases of personal obstacles associated with mammography 21.4% neglect, 18.5% poor results a found out they do not fear regularly with mammography. Case of the process factors associated with mammography fear of radiation by 12.5%, 8.6% due to the pain felt during the procedure regularly they are not found for a screening mammogram. Process in terms of pain intensity before 3

15 mammography and distressing pain 30% of cases, 27.6% of overwhelming pain, 20.6% found the pain bearable. Of the patients in our study that examined pain scores after mammography bearable 64.4%, 12.3% of overwhelming pain and 11.1% responded that they found the distressing pain. Regular mammography regular clinical breast examination and breast self examination regularly mammography rates in those patients who statistically (p <0.05) were significantly higher. Key Words: Early Diagnosis, Breast Cancer, Regular Mammography 4

16 3. GİRİŞ VE AMAÇ Kanser tüm dünyada ve ülkemizde önemli bir sağlık sorunudur. Yaşamı tehdit etmenin yanı sıra, bireyleri ve aileleri fiziksel, psikolojik ve sosyal yönden etkileyerek algılanan yaşam kalitesini de etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her yıl altı milyondan fazla kişi kansere yakalanmakta ve yaklaşık beş milyon kişi kanserden ölmektedir. Cinsiyetler açısından bakıldığında ise erkeklerde kanser nedeniyle ölümlerin başında akciğer kanseri gelirken, kadınlarda meme kanseri ilk sırada yer almaktadır(1). Meme kanserinin sık görülmesi, nedeniyle sağlıklı kadınlarda endişe yaratan bir durumdur. Kadınlar için sağlık ve estetik boyutta önemli olan Meme kanseri progresif bir hastalıktır. Meme kanserinin erken tanı ve tedavisi; yaşam süresinin uzamasında, mortalitenin azaltılmasında, yaşam kalitesinin yükseltilmesinde, kadınlarda fiziksel acı ve psiko-sosyal zorlanmanın önlenmesinde etkili olabilmektedir. Tümörün palpabl olmadan önce tanısının konulması yaşamsal önem taşımaktadır. Meme kanserinin erken tanılamasında kendi kendine meme muayenesi (KKMM), klinik meme muayenesi (KMM), ultrasonografi (USG) ve mamografinin (MG) yeri çok önemlidir. Amerikan Kanser Derneği (ACS) meme kanseri erken tanılamasında yaş aralığında KKMM her ay bir defa, KMM 3 yılda bir defa, 40 ve üzeri yaş aralığında KKMM her ay 1 defa, KMM ve MG yılda bir defa yapılması gerektiğini belirtirken, Riskli gruplar için KKMM her ay 1 defa, KMM, KKMM VE MG yılda bir defa yapılmasını önermektedir(2). Meme kanseri tarama yöntemleri ile meme kanseri tanılarının % 63.7 si erken lokalize dönem de konulabilmektedir. Bu dönemde yakalanan hastaların beş yıllık yaşam beklentileri % 97,9 dur. Meme kanserinin en sık görülen kanser olması nedeniyle erken tanı ve tedaviye yönelik çalışmalar önem taşımaktadır. Erken tanının önemi toplum tarafından bilinmedikçe erken tanı ve tarama programlarının başarılı olması mümkün değildir. Bu nedenle halkın kanser farkındalığının oluşturulması ilk basamak olmalıdır (2,3). Farklı toplumlarda yapılan araştırmalarda, mamografi taraması yaptıran kadınların, tamamına tarama programları ile ulaşılamamakta ve ulaşılamama nedenlerini; yetersiz ve yanlış bilgiye sahip olma, inançlar, utanma, kadın doktorun 5

17 bulunmaması, korku, genç yaştaki kadın grubunun meme kanserinin daha yaşlı kadınlar için olduğunun düşünülmesi gibi nedenlerden taramaları yaptırmadıkları bulunmuştur(4,5,6,7). Taramanın ne zaman, ne sıklıkta ve nerelerde yapıldığının kadınlar tarafından iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu araştırma kadınların tarama ve tanısal amaçlı mamografi uygulaması ile ilgili bilgi, düşünce ve davranışlarının değerlendirilmesi amacıyla planlanmış ve bu çalışma sonuçlarının Türkiye de yaşayan kadınların meme sağlığı, meme kanseri, erken tanı ve taramalarla ilgili duygu, düşünce ve tutumlarını yansıtan çalışmalara katkıda bulunması hedeflenmiştir. 6

18 4. GENEL BİLGİLER 4.1. KADIN MEMESİNİN ANATOMİK YAPISI Meme üreme sisteminin fonksiyonel bir parçası olmakla beraber yapı ve gelişim açısından deriye bağlı bir çeşit ter bezidir. Modifiye ter bezleri olan meme bezleri embriyolojik hayatta, aksiller bölgeden inguinal bölgeye uzanan süt çizgileri üzerinde gelişir. Bu gelişim döneminden sonra postnatal dönemde erkekte çok az ek gelişim görülür ve meme bezleri gelişmemiş(rudimenter) olarak kalır. Kadınlarda ise hormonlar tarafından düzenlenen meme gelişimi devam eder (8). 1. Göğüs duvarı 2. Pektoral kas 3. Lobüller 4. Meme başı 5. Areola 6. Laktiferöz kanal 7. Yağ dokusu Şekil-1 Meme Anatomisi Kaynak: Erişim Tarihi: Memeler, göğüs duvarının önünde, 2. ve 6. Kaburgalar ve göğüs kemiğinin kenarı ile koltuk altı çizgisi arasında yer almaktadır. Memenin çapı ortalama cm ve santral bölgede maksimum kalınlığı 5-7 cm dir. Laktasyonda olmayan bir memenin ağırlığı gram, laktasyonda ise gram kadardır(9). Her bir meme tabanı pektoralis majör ve pektoralis minör kasları üzerine oturur. Meme bezinin önünde yüzeyel fasya, arkasında derin fasya bulunur(10). Meme bezleri, lobdan oluşur Loblar, meme ucundan çevreye doğru ışınsal yerleşmişlerdir. Her lobun meme başına doğru yönelen ayrı bir kanalı bulunur. Loblar lobüllerden(her lobda adet) ve lobüller alveollerden(asinuslar)( 10 ile 300 adet)oluşur. Asinuslar birleşerek terminal duktus'a açılır. Meme derisinden derin faysa ya doğru uzanan ligamentlere Cooper ligamentleri denir. Bu ligamentler memeyi yerine tespit ederler, bu uzantı bazen ele gelen, hatta gözle görülebilen bir kitle 7

19 oluşturabilir. Kanserin gerek yayılma gerekse ilk belirtilerini ortaya koymada önem taşırlar (8,10). Meme başı çevresinde areola denen sirküler pigment alanlar oluşur. Areola epitelinde küçük tüyler, yağ ve ter bezleri, aksesuar meme bezleri bulunur(11,12,13). Memenin yüzeyinde yağ bezleri olarak görev yapan montgomery bezleri vardır. Montgomery bezlerinin salgıları emzirme sırasında derinin kuruyup çatlamasını önlerler. Daire şeklinde olan areolanın içinde bol miktarda duyarlı sinir ucu, yağ bezleri ve ter bezleri bulunur(14,15) KADIN MEMESİNİN DAMAR YAPISI Memenin kanlanmasını sağlayan arterleri, interkostal arter, internal torasik arter ve lateral torasik arterdir. Memenin venleri ise; torasik internal ven, aksiler ven ve interkostal vendir (14,15) KADIN MEMESİNİN LENFATİK DRENAJI Lenf sistemi özellikle enfeksiyonlara karşı vücudun önemli bir savunma mekanizmasıdır. Lenfatik sistem vücudun belirli bölgelerinde yer alan lenf düğümler ve lenf sıvısının taşınmasını sağlayan lenf damarlarından oluşur. Memenin lenf ağı son derece zengindir ve memeden çeşitli yönlere doğru yoğun bir lenf akımı vardır(13,16, 17). Memenin lenf yolları deri lenf yolları ve parankimal lenf yolları olmak üzere ikiye ayrılırlar. Lenf akımının %75 i aksillaya, %25 i internal mammaria lenf nodüllerine olur. Meme lenf nodları altı grupta incelenir (14, 15,18). Eksternal Mammarial Lenf Nodülleri: İkinci kostadan altıncı kostaya kadar lateral torasik artere yakın yerleşen lenf nodülleridir. Skapular Lenf Nodülleri: Skapulanı lateral sınırı boyunca, aksillanın posterior duvarında yerleşmiş lenf nodülleridir. Çok derinde hissedilebilirler. Santral Lenf Nodülleri: Pektoralis minör kasının posteriorunda yer alan lenf nodülleridir. En kolay palpe edilebilen ve metastazların en sık olduğu lenf nodlarıdır. Aksillar Lenf Nodülleri: Aksiller venin medial ve posteriorunda yerleşen lenf nodülleridir. İnterpektoral Lenf Nodülleri: Pektoralis major ve minör kasları arasında bulunan lenf nodülleridir. Palpe edilemezler. 8

20 Subklavikular Lenf Nodülleri: Aksiller venin alt yüzü boyunca yerleşen lenf nodülleridir. Memenin lenfleri solda duktus torasikusa, sağda duktus lenfatikusa boşaldığı gibi; her iki yanda boynun lenfatiklerine bazen de doğrudan subklavien ven ve jugular venin birleşim yerine açılırlar (15) KADIN MEMESİNİN FİZYOLOJİSİ Erişkin sağlıklı bir kadında memeler simetriktir. Memelerin büyüklüğü ve şekli kadının yaşı, genetik yapısı, beslenme durumu, gebelik, laktasyon ve menstruasyon durumuna bağlı olarak değişiklikler gösterir. Memenin şekli ve sertliği yağ dokusunun hacmine bağlıdır (15). İntrauterin hayatta gelişmeye başlayan meme dokusunda, fetal yaşamda, çocuklukta, puberte ve adölesan dönemde, gebelikte, lohusalıkta, menepozda ve her ay adet dönemi boyunca değişiklikler görülür (19). Memenin gelişimi ve fonksiyonu primer olarak östrojen ve progesteron başta olmak üzere prolaktin, oksitosin, tiroid hormonu, kortizon ve büyüme hormonunun da arasında bulunduğu çeşitli hormonal uyarıların kontrolü altındadır. İntrauterin dönemde başlayan meme gelişimi tüm yaşam boyunca önemli fizyolojik, anatomik değişiklikler geçirmektedir. Memenin gelişimi ve fonksiyonu östrojen, progesteron başlar. Östrojen, progesteron ve prolaktin özelikle normal meme gelişimi ve fonksiyonunda önemli olan belirgin trofik etkileri vardır. Östrojen duktal gelişmeyi başlatırken, progesteron epitelin farklılaşmasından ve lobüler gelişmeden sorumludur. Prolaktin gebeliğin geç evresinde ve doğum sonrası dönemde laktogenez için birincil uyarıcıdır, hormon reseptörlerinin artışını düzenler epitelyal gelişmeyi uyarır (20). İntrauterin dönemde fetal dolaşımdaki steroidler human plasental laktojen ve prolaktin etkisi ile memede farklılaşma başlamaktadır(9,20). İntrauterin hayatta embriyoda meme dokusu koltukaltı ter bezleri ile aynı apokrin epitelden oluşur. 6. haftada bir çizgi olarak başlar, ektodermin pektoral bölümünde beliren süt tomurcuğu aksilladan vulvaya kadar iki taraflı olarak uzanır. Bu çizgisel kabarıklığa süt çizgisi veya meme kabarıklığı denir. 9. haftada süt çizgisi atrofiye uğrar ve bir meme başı ile meme tomurcuğu oluşur. 3. ayda meme tomurcuğunda sukuamaz 9

21 hücreler görülür. 5. ayda meme tomurcuğunun altında mezankimal kaynaklı bağ dokusu kordon şeklinde gelişir ve bu dokulardan meme kanalları gelişir aylarda dutusların lumeni belirir(9). Gebeliğin haftalarında lobüller gelişir, meme başı tomurcuğuna açılan süt kanalları ektodermal kalınlaşma olan areola ile çevrilir ve areola pigmente olur. Meme dokusunun fetal gelişimini plesental yol ile gelen prolaktin, östrojen ve progesteron uyarır. Dünyaya geldiğinde bebeğin meme dokusu, süt kanalları ve birkaç alveolanüsten oluşur. Ayrıca doğumdan kısa bir süre sonra meme başı ve areola belirginleşmeye başlar. Kız ve erkek bebeklerin memelerinde, maternal östrojene bağlı şişlik ve süte benzer ince bir akıntı görülebilir. Bu durum normal fizyolojik bir olaydır. Çocukluk döneminde vücut büyümesiyle orantılı olarak stromal doku çoğalır, duktuslar uzar, cinsiyet hormonlarının düzeyi düşüktür ve meme fonksiyonel olarak inaktiftir (9). Kızlarda puberte ile birlikte on ve onbeşinci yaşlarda meme dokusu artar, areolanın rengi koyulaşır, meme başı büyür. Bu dönemde meme dokusunda meydana gelen değişiklikler prolaktin, östrojen ve progesteron hormonlarının yanı sıra adrenal steroidler, insülin, growth hormon ve troid hormonlarının etkisiyledir. Kızlarda puberte gelişimi Tanner sınıflamasına göre klasik olarak beş evredir. İlk evre, evre 1 olup, prepubertal dönemi ifade eder, meme gelişimi ve pubik kıllanma yoktur. Evre 2 ile birlikte meme gelişimi başlar ve evre 5 te erişkin kadın biçimini alır. Pubik kıllanma genellikle meme gelişiminden altı ay sonra başlar (21). Menarşın başlamasıyla birlikte östrojen ve progesteronun da etkisiyle memeler gelişimini devem ettirir ve ay sonra memenin karakteristik lobular ve kanal sistemi gelişimi tamamlanır. Menstrual siklus boyunca bu iki hormonun düzeyinde olan değişiklikler memenin üzerinde değişikliklere yol açar. Mensturasyon dönemi boyunca memede gerginlik ve büyüme hissedilir aynı zamanda hassasiyet de artabilir. Östrojen salgılanmasındaki artış meme kan akımını ve meme volümünü artırır. İnter lobüller ödem (menstruasyondan 3-4 gün önce meme hacmi cm artış gösterir. Menstruasyonla birlikte seks hormonlarının seviyesi hızla düşer, epitelin sekratuar aktivitesi ve doku ödemi geriler. Meme menstrual siklusun 5-7 günleri arasında en küçük boyuttadır. Bu nedenle bu günler meme muayenesinin yapılabileceği en ideal dönem olarak kabul edilmektedir. Menstural siklus sırasındaki değişiklikler doğurmamış ve emzirmemiş kadınlarda daha belirgindir(17,22). Menarşla başlayan bu değişiklikler aynı biçimde artarak ya da azalarak menapoza kadar devam eder (23). 10

22 Gebelik sırasında östrojen ve progesteron hormonlarının etkisiyle memeler şekil ve görünüm olarak değişirler. Östrojen meme kanal dokusunun büyümesini uyarırken, progesteron lob, lobul ve alveollerin gelişimini uyarır. Bu hormonların yanı sıra kanda prolaktin ve plasental laktojenin artmasıyla meme büyümesi hızlanır. Doğumdan sonra memelerde süt yapımı ve salgılanması başlar. Emzirme döneminin bitmesinden sonra ise meme dokusu gebelik öncesi durumuna geri döner (9). Menapoz ve sonrası dönemde memelerin yoğunluğu, lobüllerin sayısı ve büyüklüğü ile birlikte azalır. Bu dönemde memeler asimetrik ve palpasyonda düzensiz yapıda olabilirler. Yaşlanma ile birlikte yağ ve dokusu ve destek dokusu azalır, memeler küçülür ve şeklini kaybederek sarkar (23) MEME KANSERİ Meme Kanseri Tanım ve Sınıflama Vücudu oluşturan hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular bir araya gelerek organları oluşturmaktadır. Organ ve dokular oluşurken hücreler belirli bir düzen içinde, belirli iş bölümleri yaparak bir araya gelirler. Organizmanın temel birimi olan hücreler belirli bir hızda ve kontrol altında çoğalırlar, yaşlanan hücreler de belirli bir hızda yıkılmaktadırlar(24). İnsan vücudundaki bu hücreler, görevlerini DNA kontrolünde yerine getirmektedir. Çeşitli nedenlerle DNA üzerinde meydana gelen değişiklikler sonucu hücrelerin çoğalmasını denetleyen mekanizma ortadan kalkar ve hücrelerde kontrolsüz aşırı çoğalma başlar. Kontrol dışı çoğalmaya başlayan bu hücrelerin oluşturduğu klinik tabloya kanser denir. Meme dokusu kadınlarda kanserin geliştiği en önemli dokulardan biridir. Bunun yanı sıra birçok iyi huylu tümörün ve akut inflamasyonun da görüldüğü bir dokudur. Meme kanseri, meme dokusunda bulunan epitelyal kökenli hücrelerden kaynaklanan kötü huylu tümörlerin genel adıdır. En çok lobül ile terminal duktus birleşme yerindeki epitelden köken alan bir adenokanserdir ve noninvaziv (in situ) ya da invaziv olarak sınıflandırılır(25). Meme tümörlerinin histolojik sınıflaması 1982 yılında Dünya Sağlık Örgütü Tarafından yapılmıştır te örgüt yeni bir histolojik sınıflandırma yayınlamıştır (26). 11

23 Tablo Dünya Sağlık Örgütü Meme kanseri Histolojik Sınıflandırması İN SİTU KARSİNOMLAR İn Situ Duktal Karsinom (DCIS) İn Situ Lobuler Karsinom (LCIS) İNVAZİV KARSİNOMLAR İnvaziv Duktal Karsinom İnvaziv Lobuler Karsinom Tubuler Karsinom: İnvaziv Kribriform Karsinom Medüller Karsinom Müsinöz (Kolloid) Karsinom İnvaziv Papiller Karsinom İnvaziv Mikropapiller Karsinom Apokrin Karsinom Adenoid Kistik Karsinom Metaplastik Karsinom Nöroendokrin Karsinom İnflamatuar Karsinom Paget s Karsinom Meme Kanseri Histolojik Sınıflaması Meme kanserleri, mikroskobik görünüm ve biyolojik özelliklerine göre başlıca iki ana gruba ayrılırlar: Noninvaziv (in situ) karsinomada malign hücreler çevre dokuya yayılmaksızın meme lobülleri ya da kanalları içinde çoğalırlar. İnvaziv karsinomada ise malign hücreler memenin kanallarında ortaya çıkar ve çevredeki meme dokusuna, lenf ve kan damarlarına yayılım gösterir 12

24 1- İn Situ Karsinomlar (Noninvaziv) İn Situ Duktal Karsinom: Meme duktusundan gelişen kanserdir. Genellikle bazal membranı geçmez, duktusla sınırlıdır. Uzak metastaz yapmaz, fakat duktus boyunca yayılarak meme başını ve aksiller lenf nodlarını tutabilir İn Situ Lobüler Karsinom: Meme lobüllerinde gelişen kanserdir 2- İnvaziv Karsinomlar İnvaziv Duktal Karsinom: En sık görülen ve prognozu en kötü olan tiptir. İnvaziv Lobüler Karsinom: Bilateral, multisentrik olmaya eğilimli diffüz infiltratif patern gösterir, BOS a daha sık metastaz yapar. Lobüler karsinomlarda sıklıkla normal glandüler yapılar korunur. Malign hücreler daha küçük, pleomorfizm daha az, mitotik index düşük, nekroz daha nadirdir. İnvaziv lobüler karsinomların % ında % 50 den az in situ lobüler karsinom birlikteliği görülmektedir. Metastazlarını daha çok meningeal ve peritoneal yüzeyler gibi metastaz sıklığı düşük olan bölgelere yapar (28). Medüller Karsinom: Daha gençlerde görülür, 2-3 cm çapında, iyi sınırlı, lastik kıvamında kitle. Tübüler Karsinom: En iyi prognoza sahiptir İnflamatuvar Karsinom: Mastite benzer şekilde meme büyür, kızarık ve hassastır Paget s Karsinomu: Meme başı duktuslarından meme başı derisine uzanan, areolanın in situ karsinomudur. Meme başında fissür, ülserasyon, çevresinde ödem ve hiperemi.%50-60 palpabl kitle yapar ve altta mutlaka IDCA (invaziv duktal kanser) veya invaziv duktal CA vardır (27,28). Bugünkü bilgilere göre meme kanseri (invaziv duktal kanser) gelişmeden önce duktus epiteli, atipik duktal hiperplazi, duktal karsinoma insitu gibi evrelerden geçerek sonunda meme kanserine dönüşmektedir. Başlangıçta süt aktaran kanal sistemi (duktus) içinde sınırlı olan kanser hücreleri sonradan kendi bazal membranlarından ilerleyip bağ dokusu içine geçmektedir. Bu aşamada tümör hücreleri kan damarları ve lenfatiklerle karşılaşarak metastaz yapma yeteneğine sahip olmaktadır. Bir gram meme kanseri dokusunun ortalama sekiz yılda geliştiği tahmin edilmektedir (29,30). Meme kanserinde en sık tutulan lenf nodülleri aksiller, internal meme ve supraklaviküler nodüllerdir. Bu bölgelerde tutulum sıklığı ve anlamının bilinmesi meme kanserinin evreleme ve tedavi planlamasında önem taşımaktadır. Meme kanseri tedavi edilmezse biyolojik davranışına göre, uzak organ metastazları yapar ve sonunda ölüme 13

25 neden olur. Ölümlerin büyük çoğunluğu organ metastazlarından olur. Kemik metastazları ile daha uzun süre yaşanabildiği halde, beyin, karaciğer, akciğer metastazları ortaya çıktıktan sonra yaşamda kalma süresi ayları geçmemektedir. Uzak organ metastazları ortaya çıktıktan sonra bugün için bilinen küratif bir tedavisi bulunmamaktadır (29) Meme Kanseri Tarihçe Meme, göz ve elle ulaşılması en kolay organlardan biri olduğundan bu organda ortaya çıkan patolojik değişiklikler ilk çağlardan beri insanların ve hekimlerin dikkatini çekmiş ve önemli gözlemlerin yapılmasını sağlamıştır. Meme hastalıklarıyla ilgili ilk yazılı kayıtlara eski Mısır da rastlanmıştır. Teb şehrinde 1862 yılında Edwin Smith tarafından bulunup okunan bu papirüsler MÖ 3000 yıllarına aittir. 48 vaka içeren bu papirüslerde apse, travma, yaralar ve tümör hakkında bilgiler verilmiştir. Vakaların sekizinde sert, dokunulduğunda soğuk, sıvı içermeyen oluşumlar olmasının tarif edilmesi ayrıca tedavi olanağının olmadığının belirtilmesi tümörü düşündürmektedir. Hammurabi nin hastaların ölümüne sebep olan doktorun da öldürülmesi kanunu, Hipokrat ın diğer kanserler gibi meme kanserinde de cerrahi işe yaramaz tavsiyesi, bir süre hekimleri meme kanseriyle uğraşmaktan alıkoymuştur. İlk kez İskenderiyeli Leonides milattan sonra 100. yıllarda birbirini izleyen kesi ve koterizasyon yaparak sağlam meme dokusuyla birlikte tümörü çıkarmıştır. Ebu Kasım 10. yüzyıl, Modevill 13. yüzyıl ve Lanfranc, Leonides in tekniğini geliştirmişlerdir. 16. ve 17. yüzyılda önce Fabry, sıkıştırarak meme amputasyonu yapılabilen bir alet geliştirmiş daha sonra Arceo ilk kez mastektomi yapmış, Cabrol pektoral kasın çıkarılmasını sonrasında Severinus koltukaltı diseksiyonunu eklemiştir yılında Halsted ve Mayer radikal mastektomiyi tariflemişlerdir. Daha sonra, geniş radikal mastektomi, modifiye radikal mastektomi, basit mastektomi gibi sınırlı amputasyonlar yapılmaya başlanmıştır. İlk uygulamaları 1940 lı yıllarda başlayan meme ameliyatları sonrası ışın tedavisi uygulaması o zamanki ışın tedavisinin komplikasyonları sonucu yaygın kullanım alanı bulunamamıştır. Co 60 ve lineer akseleratör gibi mega voltaj ünitelerinin kullanma alanına geçmesiyle birlikte meme koruyucu ameliyatlar her yerde yaygın olarak kullanmaya başlanmıştır (31,32). 14

26 Meme Kanserinin Epidemiyolojisi Uluslararası Kanser Ajansının 2012 yılı için yayınladığı yeni tahminlere göre dünyada yeni tanı alan kanserli hasta sayısı ve kanserden kaynaklanan ölümler bir önceki tahminlere göre artmıştır. GLOBOCAN 2012(Dünya Kanser Bilgi Sistemi) verilerine göre 2012 yılında Dünya da toplam 14,1 milyon yeni kanser vakası gelişmiş ve 8,2 milyon kansere bağlı ölüm olmuştur. Dünyada en çok tanı konulan kanserler akciğer (% 13,0), meme (% 11,9) ve kolon (% 9,7) iken kanserden ölümlerin ise en çok akciğer (yüzde 19,4), karaciğer (% 9,1) ve mideden (% 8,8) gerçekleştiği belirtilmiştir (33). Tablo Dünyada Ülkelere Göre Kanser İnsidansı (1/1000) (Centers for Disease Control and Prevention. National Breast and Cervical Cancer Early Detection Program. Ulaşım Tarihi: dan alınmıştır). Kanser Türleri Dünya Afrika Amerika Doğu Akdeniz Avrupa Asya nın Güneydoğusu Batı Pasifik Akciğer Mide Kolon ve rektum Karaciğer Serviks Meme Prostat Lenfoma ve multiple myeloma Lösemi Diğer Meme kanseri her zaman büyük bir halk sağlığı sorunu olmuştur. Meme kanseri dünyada kadınlar arasında en sık görülen malign tümör olup kadınlarda görülen tüm kanserlerin yaklaşık yüzde 30 unu oluştururken; tüm toplumlarda sıklığı giderek artan bir kanser türüdür. Dünyada ortalama her yıl 10 milyon kanser olgusunun varlığı bilinmektedir. Bu olguların 1 milyonu (% 10) meme kanseridir(9). 15

27 Meme kanserinin görülme sıklığı ülkeden ülkeye değişiklik göstermektedir. Dünyada yaklaşık iki buçuk milyon meme kanseri tanısı olan kadın bulunmaktadır(2). İnsidans, Avrupa ve Amerika da daha yüksek, Afrika ve doğu Akdeniz ülkelerinde daha düşüktür (34). Hawai, Kaliforniya, Kanada yılda 80-90/ görülme sıklığı ile ilk sıralarda yer alırken, Japonya da sadece 12-15/ arasındadır ten bu yana Japonya, Singapur ve Çin de ekonomideki batı tarzı gelişim ve doğurganlığın batıya benzemesi nedeniyle meme kanseri görülme oranındaki fark giderek azalmaktadır (9). Meme kanseri kadınlarda kanserden ölüm nedenlerinin de başında gelmektedir. DSÖ nün 1990 yılında yaptığı çalışmada, yeni meme kanserli olgu ve meme kanserinden ölüm saptanmışken, yine Dünya Sağlık Örgütü ne (DSÖ) bağlı International Agency on Cancer for Research ün (IARC) 2002 yılındaki değerlendirmesinde; yeni meme kanserli olgu ve meme kanserinden ölüm hesaplanmıştır. Bu süre içerisinde meme kanserinin sıklık ve mortalite oranlarında % 25 lik artış görülmektedir. 19 Meme kanseri 2008 yılında yeni vaka ile, kadınlarda dünya çapında en sık görülen kanser türüdür. Verilere göre 2010 yılında yaklaşık 1,5 milyon kadına meme kanseri tanısı konulmuştur (25) yılında ise 1,7 milyon yeni vaka görülmüştür. Bu oran tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 12 sini, kadınlarda ise yüzde 25 ini temsil etmektedir (35). Şekil 2. Dünya da Kadınlarda En Sık Karşılaşılan Kanser Türleri (ACS Cancer Facts & Figures 2010 dan alınmıştır)erişim tarihi: Meme kanserli hastalarda tüm evrelere göre 5 yıllık sağ kalım oranları, gelişmiş ülkelerde yüzde 73 iken, gelişmekte olan ülkelerde % 53 olarak bildirilmektedir. 16

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI MEME KANSERİ Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI KANSER Cancer İngilizce yengeç YENGEÇ düşmanını kıstırdıktan sonra sıkıca tutuyor, yavaş

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu

MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS. Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ ve ERKEN TEŞHİS Dr.Koray Öcal Mersin Tıp Fak.Genel Cerrahi AD.Meme-Endokrin Cerrahisi Grubu MEME KANSERİ NEDİR? Meme süt bezleri ve burada üretilen sütü meme başına taşıyan kanallardan oluşan

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı

Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda. Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri Sendromunda Prof.Dr.Mehmet Ali Ergün Gazi Üniversitesi Tı p Fakültesi T ı bbi Genetik Anabilim Dalı Herediter Meme Over Kanseri (HBOC) %5-10 arası kalıtsaldır Erken başlama

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği Dr. A. Nimet Karadayı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Patoloji Kliniği MEME TÜMÖRLERİNDE PATOLOJİ RAPORLARINDA STANDARDİZASYON Amaç, hasta

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

MEMENĐN LENFATĐK ANATOMĐSĐ

MEMENĐN LENFATĐK ANATOMĐSĐ MEMENĐN LENFATĐK ANATOMĐSĐ Dr. N. Zafer Utkan Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Meme Kanseri Sempozyumu Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 10 Mart 2010 Lenfatik Sistemin Genel

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

MEME KANSERİ. Dr. Mehmet İnan Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi

MEME KANSERİ. Dr. Mehmet İnan Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi MEME KANSERİ Dr. Mehmet İnan Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi Anatomisi Göğüs ön duvarı üzerinde, medialde sternum ön kenarı,lateralde ön aksiller çizgi ile yukarda 2. aşağıda 6. kotlar arasında bulunur. Meme,birbirinden

Detaylı

Meme kanseri risk değerlendirme ve korunma. Dr. Hakan BOZCUK Dr. Sema SEZGİN GÖKSU

Meme kanseri risk değerlendirme ve korunma. Dr. Hakan BOZCUK Dr. Sema SEZGİN GÖKSU Meme kanseri risk değerlendirme ve korunma Dr. Hakan BOZCUK Dr. Sema SEZGİN GÖKSU PLAN Meme CA risk hesaplanması Tıbbi risk azaltımı Tarama Çevresel faktörlerin düzenlenmesi Meme CA risk hesaplanması Kimler

Detaylı

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir.

Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Kelime anlamı olarak kanser, bir organ veya dokudaki hücrelerin düzensiz bir şekilde bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda ise kanser, hücrelerde DNA'nın hasarı sonucu hücrelerin

Detaylı

Meme Kanseri. Prof. Dr. Hilmi Alanyalı

Meme Kanseri. Prof. Dr. Hilmi Alanyalı Meme Kanseri Prof. Dr. Hilmi Alanyalı Meme anatomisi MEME KANSERİ SIKLIĞI İstatistiklere göre her 8 kadından birinde hayatının herhangi bir döneminde meme kanseri gelişmektedir. MEME KANSERİ SIKLIĞI Meme

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl?

Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl? Yüksek riskli hastalarda güncel tarama nasıl olmalıdır? Kim, ne zaman, nasıl? Dr. Cengiz Erol İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji AD Meme Kanseri Epidemiyoloji Kadınlarda en sık görülen

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

Kolon Kanseri Nedir? Prof. Dr Tahsin ÇOLAK. MEÜ Tıp Fakültesi. Kolorktal Cerrahi Ünitesi. Genel Cerrahi AD

Kolon Kanseri Nedir? Prof. Dr Tahsin ÇOLAK. MEÜ Tıp Fakültesi. Kolorktal Cerrahi Ünitesi. Genel Cerrahi AD Kolon Kanseri Nedir? Nasıl Tanıyacağız? Prof. Dr Tahsin ÇOLAK MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD Kolorktal Cerrahi Ünitesi Kolorektal Kanser (CRC) 1. Dünyadaki dağılımı ve yaygınlığı (Epidemiology) 2.

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

Mamografi; Ne için? Ne zaman? Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi

Mamografi; Ne için? Ne zaman? Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi Mamografi; Ne için? Ne zaman? Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı Mağusa Tıp Merkezi Hastanesi Mamografi hangi amaçlar için kullanılmaktadır Tanı Takip Tarama TANI AMACI: Palpasyonda malign kitle düşünülen

Detaylı

MEME KANSERİ RİSKLERİ NELERDİR? RİSK DEĞERLENDİRİLMESİ NASIL YAPILIR?

MEME KANSERİ RİSKLERİ NELERDİR? RİSK DEĞERLENDİRİLMESİ NASIL YAPILIR? MEME KANSERİ RİSKLERİ NELERDİR? RİSK DEĞERLENDİRİLMESİ NASIL YAPILIR? Dr. Bahadır M. Güllüoğlu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Meme ve Endokrin Cerrahisi Ünitesi SENATURK

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM Tanım Az diferansiye tiroid karsinomları, iyi diferansiye ve anaplastik

Detaylı

MEME KANSERİ. Doç.Dr. Ali Çerçel

MEME KANSERİ. Doç.Dr. Ali Çerçel MEME KANSERİ Doç.Dr. Ali Çerçel Epidemiyoloji Kadınlarda en sık görülenkanser Kanser ölümlerinin % 19 u Ortalama 25-50/100.000 popülasyon Batı toplumlarında (gelişmiş) sık Japonyada düşük artış 1:13 (1970

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi

MEMENİN PAGET HASTALIĞI. Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi MEMENİN PAGET HASTALIĞI Doç. Dr. M. Ali Gülçelik Ankara Onkoloji Hastanesi Meme başındaki eritamatöz ve ekzamatöz değişiklikler ilk kez 1856 da Velpeau tarafından tariflenmiştir. 1874 de ilk kez Sir James

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir.

Prostat bezi erkeğin üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Mesanenin. altında, rektumun (makat) önünde yerleşmiş ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Prostat nedir? Ne işe yarar? Prostat kanseri nedir? Prostat kanserinin nedenleri nelerdir? Kimler risk altındadır? Prostat kanserinin belirtileri nelerdir? Erken teşhis mümkün müdür? Teşhis nasıl koyulur?

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ

İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ İLK 1000 GÜNDE UYGULANAN BESLENME POLİTİKALARI VE GELECEK NESİLLERE ETKİSİ Dr. Sema ÖZBAŞ Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Çocuk ve Ergen Sağlığı Daire Başkanı Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk

Detaylı

MEME KANSERİ. İnt. Dr. Cihan KARATAY Aralık 2013

MEME KANSERİ. İnt. Dr. Cihan KARATAY Aralık 2013 MEME KANSERİ İnt. Dr. Cihan KARATAY Aralık 2013 MEME KANSERİ Kadınlarda en sık görülen kanser meme kanseridir. Aynı zamanda bir çok ülkede kanserden ölümlerin başlıca nedenidir. Ülkemizde de kadınlar arasında

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon

Obezite Nedir? Harun AKTAŞ - Trabzon Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

MEME KANSERİNDE RİSK FAKTÖRLERİ

MEME KANSERİNDE RİSK FAKTÖRLERİ MEME KANSERİNDE RİSK FAKTÖRLERİ Dr. Emin Yıldırım ANKARA ONKOLOJİ HASTANESİ Meme kanseri, kadınlarda en sık gözlenen kanserdir Kadınlarda, kanser ölümleri içinde 2.sırada 1987 den beri ölümlerde %25 %2.2/yıl

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ Dr. Derin KÖSEBAY OVER KANSERİ Over kanseri tanısı koyulduktan sonra ortalama 5 yıllık yaşam oranı %35 civarındadır. Evre I olgularında 5 yıllık yaşam

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da obezite, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlanmıştır. Obezite Nedir? Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Obezite genel olarak bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması

Detaylı

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI

ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI ETİK KURUL BAŞVURU DOSYASI Ülkemizde Hematolojik Kanserlerin Yükü, Coğrafi Dağılımı, Demografik Karakteristiği, İmmünohistokimyasal Özellikleri ve Klinik Davranışı Epidemiyolog Danışman Doç. Dr. Mutlu

Detaylı

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar

AKCİĞER KANSERİ. Doç.Dr.Filiz Koşar AKCİĞER KANSERİ Doç.Dr.Filiz Koşar Akciğer Kanseri Nedir? Kanserler genellikle ilk ortaya çıktığı dokuya göre adlandırılır. Akciğer kanseri ilk önce akciğerde başlar Akciğerler göğüs boşluğumuzun büyük

Detaylı

MEME HASTALIKLARI ve TEDAVİLERİ

MEME HASTALIKLARI ve TEDAVİLERİ MEME HASTALIKLARI ve TEDAVİLERİ ANATOMİ: Erişkin kadın memesi göğüs duvarına bağlarla tutunmuş, süt üreten bezlerden oluşan damla şeklinde bir çift organdır. Meme kendisi adale dokusu içermez ancak göğüs

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler

Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı (Oportunistik) Servikal Kanser Meme Kanseri Kolorektal Kanserler Ekim 2014 Meme Kanseri Farkındalık Ayı Dünyada ve Türkiye de Meme Kanseri Tarama Programları Doç. Dr. Murat Gültekin Taranması Önerilen Kanserler Tarama Şekilleri Toplum Tabanlı (Population Based) Fırsatçı

Detaylı

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR MENAPOZ DÖNEMİ VE HORMONLAR DR.ALEV ÖKTEM Menapozun Nedeni Overlerdeki oositlerin üreme yaşlanması sırasında ovülasyon ve atrezi nedeniyle tükenmesidir Kronolojik yaş üreme yaşlanmasının tespiti için çok

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

Prof. Dr. İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016. Haber Sayısı: 45

Prof. Dr. İmirzalıoğlu. Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016. Haber Sayısı: 45 Prof. Dr. İmirzalıoğlu Tarih Aralığı: 31.01.2016-01.02.2016 Haber Sayısı: 45 İÇİNDEKİLER No Yayın Tarihi Yayın Adı Haber Başlığı 1 31.01.2016 81HABER.COM GEN MUTASYONUNUZU ÖĞRENMEK HAYATINIZI 2 31.01.2016

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları ABD, Medikal Onkoloji BD Güldal Esendağlı Sağlık Bakanlığından Muaf Hekimin Ünvanı - Adı Soyadı Aydın Aytekin Bildiriyi Sunacak Kişi Ünvanı - Adı Soyadı Rafiye Çiftçiler Bildiriyi Sunacak Kişi Kurumu Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları

Detaylı

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi

Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım. Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi Primeri Bilinmeyen Aksiller Metastazda Cerrahi Yaklaşım Dr. Ali İlker Filiz GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi Servisi okült (gizli, saklı, bilinmeyen, anlaşılmaz) okült + kanser primeri bilinmeyen

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014

KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014 KANSER GELİŞİMİ VE RİSK FAKTÖRLERİ DR BURÇAK ERKOL HAYDARPAŞA NUMUNE EAH TIBBİ ONKOLOJİ 05.02.2014 Tümör Kötü huylu-iyi huylu tümörler İyi huylu tümörler genellikle yayılma sıçrama yapmazlar Kötü huylumaligntümörlerin

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih :11.09.2015 Kanser Vakaları ve Kanserden Ölüm Oranları Sayı :10 Hazırlayan H. Erkin SÜLEKLİ Katkıda Bulunanlar Saadet TURHAL Nurdan

Detaylı

Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım

Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım Genetik Yüksek Riskli Kişilere Klinik Yaklaşım Dr.Cem YILMAZ İtalyan Hastanesi Meme Merkezi SENATURK - Meme Bilimi Akademisi EAoS European Academy of Senology Önsöz * Onkologlar, ellerinde yeterli genetik

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08

TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 TİROİD (GUATR) CERRAHİSİ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR FR-HYE-04-301-08 Tiroid bezi boyun ön tarafında yerleşmiş olup, nefes, yemek borusu ve ana damarlarla yakın komşuluk gösterir. Kelebek şeklinde olup

Detaylı

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ

MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 (Bildiri ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster Bildiri KABUL POSTER BİLDİRİ MEME RADYOLOJİSİ DEĞERLENDİRME Kabul Şekli 1 ( ID: 39)/Meme Kanserinin Mide Metastazı Poster 2 ( ID: 63)/lenfomalı iki olguda meme tutulumu Poster 4 ( ID: 87)/Olgu Sunumu: Meme Amfizemi Poster 6 ( ID:

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE HEMŞİRELİK HİZMETLERİNE BAĞLI ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ KONUSUNDA BİLGİ VE UYGULAMALARININ ARAŞTIRILMASI

ÖZEL BİR HASTANEDE HEMŞİRELİK HİZMETLERİNE BAĞLI ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ KONUSUNDA BİLGİ VE UYGULAMALARININ ARAŞTIRILMASI ÖZEL BİR HASTANEDE HEMŞİRELİK HİZMETLERİNE BAĞLI ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ KONUSUNDA BİLGİ VE UYGULAMALARININ ARAŞTIRILMASI Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi

Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Adrenokortikal Karsinom Tek merkezin 10 yıllık deneyimi Erman Alçı, Özer Makay, Adnan Şimşir*, Yeşim Ertan**, Ayşegül Aktaş, Timur Köse***, Gökhan İçöz, Mahir Akyıldız Ege Üniversitesi Hastanesi, Genel

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015

Kanser Taraması. Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 Kanser Taraması Dr. P. Fulden Yumuk Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi İçHastalıkları ABD. Tıbbi Onkoloji BD. 5Aralık 2015 2005 ve 2030'da KANSER *IARC 11 milyon Yeni Vaka 27 milyon 7 milyon Ölüm 17 milyon

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012

Multipl Endokrin Neoplaziler. Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Dr. Tuba T. Duman-2012 Multipl Endokrin Neoplaziler Klinik gözlemlerle, endokrin bezleri içeren neoplastik sendromlar tanımlanmıştır. Paratiroid, hipofiz, adrenal,tiroid ve

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI

MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI MEME ve SERVİKS KANSERLERİ MOBİL TARAMA SONUÇLARI - 2013 MANİSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ & TOBB İŞBİRLİĞİ ÇALIŞMASI G. Köroğlu 1, M. Tekeci 1, Z. Tay 1, G. Yorgancıgil 2, N. Karataş 2, S. Bulut 2 1 Manisa

Detaylı

Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.

Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler. Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo. Doğurganlığın korunmasında etik ve yönetmelikler Doç. Dr. Murat Gültekin Kanser Daire Başkanı 0 532 256 09 51 mrtgultekin@yahoo.com 0 Sunum Planı Biz Kimiz? Sağlık Bakanlığı Yeni Yapılanması Türkiye de

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM

HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM HİPOFARİNKS KANSERİ DR. FATİH ÖKTEM Nadirdir!!! Üst aerodijestif sistem malinitelerinin % 5-10 u, tüm malinitelerin ise %0.5 i hipofarinks kanserleridir. Kötü seyirlidir!!! İleri evrede başvurmaları ve

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile)

TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) TTOD MEME KANSERİ GÜNCELLEME KURSU 13-14 HAZİRAN 2015 İSTANBUL 08:25-08:30 Açılış 08:00-08:30 Pratiği değiştiren çalışmalar. (salonda kahvaltı ile) 1. Gün 1. Oturum: Meme kanserine giriş, Patoloji ve Alt

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması

Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Over Kanseri Taraması ve İngiliz Grubu Over Kanseri Tarama Çalışması Ovarian cancer screening and mortality in the UK Collaborative Trial of Ovarian Cancer Screening (UKCTOCS): a randomised controlled

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

DANIŞMAN Yrd. Doç.Dr.Dursun Ali ŞAHİN Tez No:2007-040 2007 AFYONKARAHİSAR

DANIŞMAN Yrd. Doç.Dr.Dursun Ali ŞAHİN Tez No:2007-040 2007 AFYONKARAHİSAR KADINLARIN MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ BİLGİ DÜZEYİNİ ARTTIRMADA HEMŞİRENİN EĞİTİCİ ROLÜNÜN ETKİNLİĞİ MÜZEYYEN ARSLAN CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİMDALI YÜKSEK LİSANS TEZİ DANIŞMAN

Detaylı

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın KOLOREKTAL POLİPLER Prof. Dr. Mustafa Taşkın -Polip,mukozal örtülerden lümene doğru gelişen oluşumlara verilen genel isimdir. -Makroskopik ve radyolojik görünümü tanımlar. -Sindirim sisteminde en çok kolonda

Detaylı

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1

VÜCUT KOMPOSİZYONU 1 1 VÜCUT KOMPOSİZYONU VÜCUT KOMPOSİZYONU Vücuttaki tüm doku, hücre, molekül ve atom bileşenlerinin miktarını ifade eder Tıp, beslenme, egzersiz bilimleri, büyüme ve gelişme, yaşlanma, fiziksel iş kapasitesi,

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM. Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD

MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM. Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD MEME KANSERİNİ NASIL RAPORLAYALIM Serpil Dizbay Sak Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji ABD Rehber ve Protokoller NHSBPS http://www.cancerscreening.nhs.uk/breastscreen /publications/nhsbsp58-low-resolution.pdf

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir.

Beyin tümörü, beyni oluşturan üç bölgeden birinden -beyin, beyincik ve beyin sapıkaynaklanabilir. BEYİN TÜMÖRÜ BEYİN TÜMÖRÜ NEDİR? Beyin tümörü beyinde anormal hücrelerin çoğalması sonucu gelişen bir kitledir. Bazı beyin tümörleri iyi huylu (örneğin meningiom), bazıları ise kötü huylu kitlelerdir.

Detaylı

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür.

MEME KANSERİ Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. MEME KANSERİ { Erken tanı konulduğunda şifa şansı son derece yüksek bir kanser türüdür. Meme Kanserinde Erken Tanı İçin Ne Yapılmalı? 20 yaşından sonra tüm kadınlar ayda bir kez memenin yumuşak olduğu

Detaylı

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri

Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Meme kanser cerrahisinde sentinel lenf nodunu değerlendirmede intraoperatif sitolojinin tanı değeri Mine Önenerk 1, Fügen Vardar Aker 1, Gülistan Gümrükçü 1, Nilüfer Gürsan 1, Meryem Doğan 1, Günay Gürleyik

Detaylı