SİGARA KULLANAN HEMŞİRELERİN SİGARAYI BIRAKMAYA YÖNELİK GİRİŞİMLERİ VE SONUÇLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SİGARA KULLANAN HEMŞİRELERİN SİGARAYI BIRAKMAYA YÖNELİK GİRİŞİMLERİ VE SONUÇLARI"

Transkript

1 T.C ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİMDALI SİGARA KULLANAN HEMŞİRELERİN SİGARAYI BIRAKMAYA YÖNELİK GİRİŞİMLERİ VE SONUÇLARI ESENGÜL ERGENEİLEK YÜKSEK LİSANS TEZİ DANIŞMANI Yrd.Doç.Dr. Gürsel ÖZTUNÇ ADANA-2005 i

2 T.C ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİMDALI SİGARA KULLANAN HEMŞİRELERİN SİGARAYI BIRAKMAYA YÖNELİK GİRİŞİMLERİ VE SONUÇLARI ESENGÜL ERGENEİLEK YÜKSEK LİSANS TEZİ DANIŞMANI Yrd.Doç. Dr. Gürsel ÖZTUNÇ Bu tez, Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından SBE2002YL24 no lu proje olarak desteklenmiştir Tez No:. ADANA-2005 ii

3 KABUL VE ONAY FORMU Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Programı Çerçevesinde yürütülmüş Olan Sigara Kullanan Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya Yönelik Girişimleri ve Sonuçları adlı çalışma, aşağıdaki jüri tarafından Yüksek Lisans tezi olarak kabul edilmiştir. Tez Savunma Tarihi : 11/03/2005 İmza Yrd.Doç. Dr. Gürsel Öztunç Çukurova Üniversitesi Adana Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Anabilim Dalı Jüri Başkanı İmza Prof. Dr. Nazan Alparslan Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı İmza Prof. Dr. Muhsin Akbaba Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Yukarıdaki tez, Yönetim Kurulunun... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilmiştir. Prof. Dr. Sait Polat Enstitü Müdürü iii

4 TEŞEKKÜR Tezimin her aşamasında öneri ve katkılarını aldığım danışman hocam sayın Yrd.Doç. Dr. Gürsel ÖZTUNÇ a, çalışmamın istatistik aşamasında değerli bilgi ve tecrübeleri ile desteğini esirgemeyen sayın Prof. Dr. Nazan ALPARSLAN a, her zaman yanımda olan aileme, tezimin yazım aşamasında desteğini unutmayacağım ablam Fatma GÖRKEM e ve kardeşim Kadir ERGENEİLEK e, tezimin printer aşamasında yardımını esirgemeyen abim Mehmet ERGENEİLEK e araştırmanın uygulandığı Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi, Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Adana SSK hastanesi hemşirelerine teşekkür ederim. iv

5 İÇİNDEKİLER Kabul ve Onay ii TEŞEKKÜR İii İÇİNDEKİLER iv TABLOLAR DİZİNİ vii ÇİZELGELER DİZİNİ viii SİMGELER ve KISALTMALAR xi ÖZET xii ABSTRACT xiii 1. GİRİŞ 1 2. GENEL BİLGİ Tütünün Tanımı Tütünün Tarihçesi Yüzyıldan Önce Tütün Kullanımı Yüzyıl Tütünün Epidemiyolojisi Tütünü Kullanma Şekilleri Doğrudan Doğruya Tütünün Kendisinin Kullanılması Yanmasında Oluşan Dumanın Kullanılması Diğer Amaçlara Kullanılması Sigara Dumanının Özellikleri Sigara Dumanının Bileşimi Sigaranın Dumanının Bileşimi Etkileyen Faktörler Sigara Dumanında Bulunan Maddeler Su İnorganik Maddeler Organik Maddeler Sigaradaki Sağlığa Zararlı Maddeler Nikotin Karbon Monoksit İrritan Maddeler Kanserojen Maddeler Sigara Kullanma Nedenleri Psikososyal Nedenler Farmakolojik Nedenler Sigaranın Neden Olduğu Sağlık Sorunları Sigaranın Solunum Sistemine Etkisi Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Akciğer Hastalığı Sigaranın Dolaşım Sistemine Etkisi Sindirim Sistemine Etkisi Sinir Sistemi Sigaranın İmmün Sisteme Etkisi Sigaranın Gebelik Üzerine Etkisi Sigaranın Hematolojik Hastalıklara Etkisi 37 v

6 Sigara ve İlacın Etkileşimi Pasif Sigara İçimi Sigaraya Karşı Başlatılan Mücadeleler Sigaranın Bırakılmasının Sağlık Açısından Yararları Sigarayı Bırakma Yöntemleri Psikososyal Tedaviler Sigaraya Karşı Olumsuz Tepki Geliştirme Teknikleri Hızlı Sigara İçme Yöntemi Sigara Dumanını İçerde Tutma Tekniği Nikotin Ve Tar Oranlarını Azaltma Tekniği Örtülü Duyarlılaştırma Sigara Kullanma Davranışının Zevk Vermeyen Ortamlara Taşınması Davranış Bedelinin Ödenmesi Sigara İle İlgili Koşullanmaların Söndürülmesine Yönelik Teknikler Sigara İçme Dürtüsü İle Başa Çıkma Becerilerinin Kazandırılmasına Yönelik Teknikler Hipnoz Akupunktur Grup Tedavileri Farmakolojik Tedavi Nikotin Sakızları Nikotin Bantları Nikotin Nazal Spreyleri Nikotin İnhaler Sigarayı Bırakmak İstiyorsanız Bir Kez Olsun Denemelisiniz 52 3.GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR Hemşireleri Tanımlayıcı Bilgiler Hemşirelerin Sigaraya Başlama Yaşları ile Kaç Yıldır Sigara Kullandıklarının Çeşitli Değişkenlere Göre Dağılımı Hemşirelerin Günde Ortalama Kullandıkları Sigara Sayısının Çeşitli Değişkenlere Göre Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Ailelerinde Kimlerin Sigara Kullandıkları ile Yakın Arkadaşları Arasında Sigara Kullanımının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşünme Durumları ile Bırakmayı Düşündüren Nedenlerin Yüzde Dağılımı Son 1 Yıl içinde Sigarayı Bırakmayı Düşünen Hemşirelerin Çeşitli Değişkenlere Göre Dağılımı Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneme Durumlarının Çeşitli Değişkenlere Göre Yüzde Dağılımı Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneyen Hemşirelerin Hangi Nedenlerden Dolayı Denediklerinin Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara Kullanmaktan Dolayı Pişmanlık Duyup Duymadıklarının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara ile İlgili Sağlık Sorunlarının Olup Olmamasına 77 vi

7 İlişkin Yüzde Dağılımı 4.11.Hemşirelerin Sigara Kullanıyor Olmanıza Rağmen Hastalarınıza Sigaranın Zararları Hakkında Bilgi Veriyor musunuz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigaranın Neden Olduğu Hastalıklardan En Önemli Gördüğünüz 3 Hastalığı Yazınız.? Sorusuna Verdiği Cevapların 78 Yüzde Dağılımı 4.13.Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya İlişkin Destek Alma Durumlarının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara Kullanmalarına Neden Olan Durumların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Aşağıdaki Duygulardan Hangisini Hissettiğiniz Zamanlar Sigara Kullanırsınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların 82 Yüzde Dağılımı 4.16.Hemşirelerin Dünyaya Yeniden Gelmiş Olsanız Yine Sigara Kullanmayı Seçer miydiniz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde 83 Dağılımı 4.17.Hemşirelerin Sizce Bundan 5 Yıl Sonra Hala Sigara Kullanıyor Olacak mısınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigarayı Bırakmak İçin Yardımcı Olacağımızı Söylersem Bırakmak İçin Bize Katılır mısınız.? Sorusuna Verdikleri 85 Cevapların Yüzde Dağılımı 4.19.Sigara İçen Hemşirelerin Sigara İle İlgili Memnuniyet Derecelerinin Yüzde Dağılımı Anketimin Sonunda Yer Alan Sigarayı Bırakmak Konusunda Başka Söylemek İstedikleriniz var mı? Sorusuna Cevap Veren Hemşirelerin Büyük Çoğunluğu Sigarayı Bırakmayı Arzuladığını 89 İfade Eden Cevaplar Vermiştir. Bu Soruya Hemşirelerin Verdikleri Cevaplardan Bazıları Şöyledir 5. TARTIŞMA Hemşireleri Tanımlayıcı Bilgiler Hemşirelerin Sigaraya Başlama Yaşları ile Kaç Yıldır Sigara Kullandıklarının Çeşitli Değişkenlere Göre Dağılımı Hemşirelerin Günde Ortalama İçtikleri Sigara Sayısının Çeşitli Değişkenlere Göre Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Ailelerinde Kimlerin Sigara Kullandıkları ile Yakın Arkadaşları arasında Sigara Kullanımının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşünme Durumları ile Bırakmayı Düşündüren Nedenlerin Yüzde Dağılımı Son 1 Yıl içinde Sigarayı Bırakmayı Düşünen Hemşirelerin Çeşitli Değişkenlere Göre Dağılımı Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneme Durumlarının Çeşitli Değişkenlere Göre Yüzde Dağılımı Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneyen Hemşirelerin Hangi Nedenlerden Dolayı Denediklerinin Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara Kullanmaktan Dolayı Pişmanlık Duyup Duymadıklarının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara ile İlgili Sağlık Sorunlarının Olup Olmamasına 100 vii

8 İlişkin Yüzde Dağılımı 5.11.Hemşirelerin Sigara Kullanıyor Olmanıza Rağmen Hastalarınıza Sigaranın Zararları Hakkında Bilgi Veriyor musunuz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigaranın Neden Olduğu Hastalıklardan En Önemli Gördüğünüz 3 Hastalığı Yazınız.? Sorusuna Verdiği Cevapların 101 Yüzde Dağılımı 5.13.Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya İlişkin Destek Alma Durumlarının Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigara İçmelerime Neden Olan Durumların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Aşağıdaki Duygulardan Hangisini Hissettiğiniz Zamanlar Sigara İçersiniz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde 103 Dağılımı 5.16.Hemşirelerin Dünyaya Yeniden Gelmiş Olsanız Yine Sigara İçmeyi Seçer miydiniz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sizce Bundan 5 Yıl Sonra Hala Sigara İçiyor Olacak mısınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Hemşirelerin Sigarayı Bırakmak İçin Yardımcı Olacağımızı Söylersem Bırakmak İçin Bize Katılır mısınız.? Sorusuna Verdikleri 104 Cevapların Yüzde Dağılımı 5.19.Sigara İçen Hemşirelerin Sigara İle İlgili Memnuniyet Derecelerinin Yüzde Dağılımı Anketimin Sonunda Yer Alan Sigarayı Bırakmak Konusunda Başka Söylemek İstedikleriniz var mı? Sorusuna Cevap Veren Hemşirelerin Büyük Çoğunluğu Sigarayı Bırakmayı Arzuladığını 107 İfade Eden Cevaplar Vermiştir. Bu Soruya Hemşirelerin Verdikleri Cevaplardan Bazıları Şöyledir 6. SONUÇLAR VE ÖNERİLER Sonuçlar Öneriler KAYNAKLAR 118 EKLER 123 ÖZGEÇMİŞ 128 viii

9 TABLOLAR DİZİNİ Grafik.1.1. Dünya da Sigara İçme ve Buna Bağlı Ölümler Tablo1.1. Dünyada Bazı Ülkelerde Hemşireler ve Kadın Nüfusunda Sigara İçme Prevalansı 7 Tablo2.5.2.Nikotinin Bırakılması İle İlişkili Sık Rastlanan Bulgu ve Semptomlar 21 6 Tablo Amerika Psikiyatri Derneği Mental Bozuklukların Tanısı ve İstatistiksel Değerlendirmesine İlişkin Elkitabı nda (DSM IV) Yer Alan İlaç Bağımlılığı Ölçütler Tablo Sigaranın Aterogenez Ve Hematolojik Sisteme Etkisi Tablo Sigara Dumanında Bulunan Kimyasal Maddelerden Bazıları Tablo Farmakodinamik Sigara- İlaç Etkileşimleri 39 Tablo Hemşirelerin Bir Danışman Olarak Yardımcı Olabilmeleri İçin Gerekli Unsurlar 50 Tablo Fagerstrom Tolerans Anketi 52 ix

10 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 1. Hemşirelerin Yaş Ortalamalarının Dağılımı Çizelge 2. Hemşirelerin Tanıtıcı Özelliklerinin Yüzde Dağılımı Çizelge 3. Hemşirelerin Sigaraya Başlama Yaşları ile Kaç Yıldır Sigara Kullandıklarının Yüzde Dağılımları 60 Çizelge 4.Hemşirelerin Sigaraya Başlama Yaş Ortalamalarının Ailenizde Kimler Sigara Kullanıyor? Sorusuna Verdikleri Yanıtlara Göre Dağılımı 61 Çizelge5.Hemşirelerin Kaç Yaşında Sigaraya Başladınız.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Mezun Oldukları Okullara Göre Dağılımı 61 Çizelge 6. Hemşirelerin Kaç Yıldır Sigara Kullanıyorsunuz.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Günde Ortalama İçtikleri Sigara Sayısına Göre Dağılımı 62 Çizelge 7. Hemşirelerin Günde Ortalama Kullandıkları Sigara Sayısının Yüzde Dağılımı Çizelge8.Hemşirelerin Günde Ortalama Kaç Tane Sigara Kullanıyorsunuz? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı 63 Çizelge9.Hemşirelerin Günde Ortalama Kaç Tane Sigara Kullanıyorsunuz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 64 Çizelge 10. Hemşirelerin Günde Ortalama Kaç Tane Sigara Kullanıyorsunuz? Sorusuna Verdikleri Cevapların Sigaraya Başlanan Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 65 Çizelge 11. Hemşirelerin Ailelerinde Kimlerin Sigara Kullandıkları ile Yakın Arkadaşları Arasında Sigara Kullanımının Yüzde Dağılımı 66 Çizelge 12. Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşünme Durumları ile Bırakmayı Düşündüren Nedenlerin Yüzde Dağılımı 67 Çizelge 13. Hemşirelerin Son Bir Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşündünüz mü? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı 68 Çizelge 14. Hemşirelerin Son Bir Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşündünüz mü? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Çizelge 15. Hemşirelerin Son Bir Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşündünüz mü? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Mezun Oldukları Okul Durumlarına Göre Dağılımı Çizelge 16.Hemşirelerin Kaç yaşında sigaraya başladınız.? Sorusuna verdikleri yanıtların Son bir yıl içinde sigarayı bırakmayı düşündünüz mü.? Sorusuna Verdikleri Yanıtlara Göre Dağılımı Çizelge 17. Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Düşünmeyen Hemşirelerin Hangi Şartlar Olursa Sigarayı Bırakabileceklerinin Yüzde Dağılımı 71 Çizelge 18. Hemşirelerin Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneme Durumlarının Yüzde Dağılımı 71 Çizelge 19. Hemşirelerin Son Bir Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Denediniz mi? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı 72 x

11 Çizelge 20. Hemşirelerin Son Bir Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Denediniz mi? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Mezun Oldukları Okul Durumlarına Göre Dağılımı 72 Çizelge 21. Son 1 Yıl İçinde Sigarayı Bırakmayı Deneyen Hemşirelerin Hangi Nedenlerden Dolayı Denediklerinin Yüzde Dağılımı Çizelge 22. Sigarayı Bırakmayı Deneyen Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaları Nedeniyle Yaşadıkları Sorunların Yüzde Dağılımı 74 Çizelge 23. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaları Nedeniyle Yaşadıkları Sorunlara Yönelik Geliştirdikleri Çözümlerin Yüzde Dağılımı 74 Çizelge 24. Hemşirelerin Sizce Sigarayı Bırakmayı Denemeniz Neden Sonuca Ulaşmadı.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 75 Çizelge 25. Hemşirelerin Sigara Kullanmaktan Dolayı Pişmanlık Duyup Duymadıklarının Yüzde Dağılımı 76 Çizelge 26. Hemşirelerin Sigara Kullandığınızdan dolayı hiç pişmanlık duydunuz mu.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Çocuklarının Olma Gruplarına Göre Dağılımı 76 Çizelge 27. Hemşirelerin Sigara ile İlgili Sağlık Sorunlarının Olup Olmamasına İlişkin Yüzde Dağılımı Çizelge 28. Hemşirelerin Sigara ile İlgili Olduğunu Düşündüğünüz Bir Sağlık Sorununuz var mı.? Sorusuna Evet Cevabını Veren Hemşirelerin Hangi Sağlık Sorunları olduğunun Yüzde Dağılımı Çizelge 29. Hemşirelerin Sigara Kullanıyor Olmanıza Rağmen Hastalarınıza Sigaranın Zararları Hakkında Bilgi Veriyor musunuz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Çizelge 30. Hemşirelerin Sigaranın Neden Olduğu Hastalıklardan En Önemli Gördüğünüz 3 Hastalığı Yazınız.? Sorusuna Verdiği Cevapların Yüzde Dağılımı 78 Çizelge 31. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya İlişkin Yakın Çevrenizden Destek Aldınız mı.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 79 Çizelge 32. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya ilişkin Yakın Çevrenizden Destek Aldınız mı.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 79 Çizelge 33. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya İlişkin Profesyonel Yardım Aldınız mı.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 80 Çizelge 34. Sigarayı Bırakmaya İlişkin Profesyonel Yardım Aldınız mı? Sorusuna Evet Yanıtı Veren Hemşirelerin Nasıl bir Eğitim Aldıklarının Yüzde Dağılımı 80 Çizelge 35. Hemşirelerin Sigara Kullanmanıza Neden Olan Durumlar Nelerdir.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 81 Çizelge 36. Hemşirelerin Aşağıdaki Duygulardan Hangisini Hissettiğiniz Zamanlar Sigara Kullanırsınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 82 Çizelge 37. Hemşirelerin Dünyaya Yeniden Gelmiş Olsanız Yine Sigara Kullanmayı Seçer miydiniz.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 83 xi

12 Çizelge 38. Hemşirelerin Dünyaya Yeniden Gelmiş Olsanız Yine Sigara İçmeyi Seçer 83 miydiniz.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Çizelge 39. Hemşirelerin Sizce Bundan 5 Yıl Sonra Hala Sigara Kullanıyor Olacak mısınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı 84 Çizelge 40. Hemşirelerin Sizce Bundan Beş Yıl Sonra Hala Sigara Kullanıyor Olacak mısınız.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı 84 Çizelge 41. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmak İçin Yardımcı Olacağımızı Söylersem Bırakmak İçin Bize Katılır mısınız.? Sorusuna Verdikleri Cevapların Yüzde Dağılımı Çizelge 42. Hemşirelerin Sigarayı Bırakmak İçin Size Yardımcı Olacağımızı Söylersem Bırakmak İçin Bize Katılır Mısınız.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Medeni Durumlarına Göre Dağılımı Çizelge 43. Sigara Kullanan Hemşirelerin Sigara İle İlgili Memnuniyet Derecelerinin Yüzde Dağılımı 86 Çizelge 44. Hemşirelerin Sigara Kullanma İle İlgili Memnuniyet Ortalamalarının Sigara Kullandıklarından Dolayı Duydukları Pişmanlıklara Göre Dağılımı 87 Çizelge 45. Hemşirelerin Sigara Kullanma İle İlgili Memnuniyetinizi 0 İle 5 Arasında Değerlendirir Misiniz.? Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 88 xii

13 SİMGELER VE KISALTMALAR WHO Dünya Sağlık Örgütü AB Avrupa Birliği MSS Merkezi Sinir Sistem GABA Gamma- Aminobütirik Asit PGI 2 Prostasiklin LDL Düşük Dansiteli Lipoprotein HDL Yüksek Dansiteli Lipoprotein ICD-10 Dünya Sağlık Örgütü Uluslar arası Hastalık Sınıflaması DSM-III-R Diagnostic and Statistical Manuel of Mental Disorders-third Edition Reverised DSM-IV Diagnostic and Statistical Manuel of Mental Disorders-fourth Edition Reverised COHb Karbon Monoksi Hemoglobin FEV Zorlu Ekspirasyon Volümü ACTH Adrenocorticotrophic Hormon EEG Elektroensefalogram DNA Dezoksiribonükleikasit ADP Adenozin Difosforik Asit vb Ve benzeri x Satır Yüzdesi xx Sütun Yüzdesi % Yüzde Artan Azalan < Küçüktür > Büyüktür = Eşittir xiii

14 ÖZET Sigara Kullanan Hemşirelerin Sigarayı Bırakmaya Yönelik Girişimleri ve Sonuçları Ülkemizde sigara kullanımı genel olarak yüksek düzeydedir. Sağlık personeli içinde en kalabalık grubu oluşturan hemşirelerde de sigaranın zararlarını bilmelerine rağmen sigara kullanma oranları yüksek, bırakma oranları düşüktür. Toplumun sigara alışkanlığından vazgeçmesi ve sigara kullanılmayan bir toplum haline gelmesi, toplumu oluşturan tüm bireylerin ve topluma örnek teşkil edecek bu gruptaki bireylerin davranışları özellikle önemlidir. Çalışmamız Adana ilinde çeşitli hastanelerde çalışan ve sigara kullanan hemşirelerin sigarayı bırakmaya yönelik girişimleri ve sonuçlarını değerlendirerek, hemşirelere sigarayı bırakmaya yönelik beceriler öğretilirken bir yandan da kendilerinden yardım isteyecek bireylere nasıl bir yöntemle faydalı olabilecekleri hedeflenmiştir. Ç.Ü. Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi, Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve S.S.K. Hastanesinde çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 358 hemşireye uygulanmıştır. Veriler hemşireleri tanıtan ve sigara bırakmaya yönelik girişimlerini belirleyen anket formu ile toplanmıştır. Araştırma kapsamındaki hemşirelerin yaş ortalaması 32.3±6.9, %65.4 ünün evli, %61.5 nin çocuklu, %78.5 inin Sağlık Meslek Lisesi mezunu olduğu, %23.6 sının dahili kliniklerde çalıştığı, %38.8 inin yaşında sigaraya başladığı, %33.5 inin 6-10 yıldır sigara kullandığı, %36.3 ünün kardeşinin sigara kullandığı, %30.2 sinin günde ortalama 6-10 adet sigara kullandığı, %97.5 nin yakın arkadaşının sigara kullandığı, %72.3 nün son bir yılda sigarayı bırakmayı düşündüğü, bu hemşirelerden %72.9 unun sağlığıma zarar verdiğini hissettiğim sorunlarımın ortaya çıkmasından dolayı, %57.9 nun sigarayı bırakmayı denediği; sigarayı bırakmayı deneyen hemşirelerin %58.1 inin evli, %63.6 sının üniversite mezunu olduğu tespit edilmiştir. %67.1 inin sağlığıma zarar verdiğini hissettiğim sorunlarımın ortaya çıkmasından dolayı, %86.3 ün de sigarayı bırakmaya bağlı sinirliliğin arttığını, %93.3 ünün pişmanlık duyduğunu, %44.4 ünün sigaraya bağlı sağlık sorununun olduğunu ifade etmiştir. Sigarayı bırakmak için sadece %3.9 unun profesyonel yardım aldığını, %76.2 si aşırı stresli olduğunda sigara içmek istediğini, %54.8 i dünyaya yeniden gelse kesinlikle sigara kullanmayacağını belirtirken, %16.5 i bundan 5 yıl sonra hala sigara kullanıyor olacağını, %46.4 ü sigarayı bırakmak için yardım almak istediğini,% 43.9 u sigara kullandığından dolayı hiç memnun olmadığını, ifade etmiştir. Sonuç olarak; Ölümcül sonuçlarını bilmelerine rağmen hemşirelerin bir çoğunun sigara kullandığı, büyük bir oranının da sigarayı bırakmak için çaba içinde oldukları, ancak bırakma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlandığı saplanmıştır. Hemşirelerin sigarayı bırakma yöntemleri konusunda daha yoğun bir biçimde eğitilmesi ve motive edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler : Sigara, Hemşire, Sigara Kullanma, Sigarayı Bırakma xiv

15 ABSTRACT Enterprises Of The Nurses Who Smoke To Quit Smoking And Their Results Usage of cigarette is a generally high level in our country. Even though the nurses who constitute the most crowded part in health staff know the harm of the smoking, their smoking level is high and quitting level is low.their behavior of all members of this group constitue the community and as models for people, they are particularly important to giving up the habit of the smoking and to become a nonsmoking society! Our study was performed with nurses who smoke and work at different hospitals in Adana, evaluating their enterprises and results, teaching them skills directed to quit smoking and in other part, help of these nurses with using skills aimed to become to be reficial to individuals. This research was applied to 358 nurses who accepted to participate in this study and work in C.U Tıp Balcalı Hastanesi Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi and SSK Hastanesi participation. Datas were collected using questionnaire determining the attempt of giving up smoking and introduce nurses. Average age of the nurses joining to this research is 32.3±6.9, 65.4% of them are married, 61.5% of them have children and 78.5% of them graduated from Medical High Schools, 23.6% of work in clinics, 38.8% started smoking at the ages of 19-21, 33.5% of them smoke for 6-10 years, brothers of 36.3% smoke, 30.2% smoke about 6-10 cigarette a day, best friends of these 97.5% smoke, 72.3% have thought to give up smoking in last one year, 72.9% of those nurses who thought to give up smoking wanted this because they think that cigarette is harmful for health and feel injured their health, 57.9% attempted to quit, 58.1 percent of percent of the nurses who attempted to quit are married, and also it's found that 63.6% of them graduated from college. 67.1% of them expressed nurses think that smoking is harmful for health and feel injured their health, 86.3% told that they become more quick tempered when they quit smoking, 93.3% become regretful, 44.4% have a health problem because of smoking. Just 3.9% of them get professional help in order toquit smoking, 76.2% is extremely stressful and wanted to smoke. Even tough 54.8% started that they would never smoke, if they were born again, 16.5% started that they would be still smoking in following 5 years, 46.4% told that they wanted to get assistance, 43.9% wasn't fond of being smoker. As a result, although they know the fatal consequences, most of them still smoke. Most promotion of the nurses make an afford to quit smoking. However their afford conclude without success. It's thought that nurses should be educated more and motivated about the skills to give up smoking! Key Words: Cigarette, Nursing, Smoking, Quit Smoking xv

16 1.GİRİŞ Ülkemizde sağlık hizmetleri halen kamusal kuruluşlar tarafından sosyal dayanışma amacıyla yürütülmektedir. Kamusal sağlık hizmetleri tümüyle topluma yöneliktir. Bu nedenle, sağlık hizmeti sunanların toplum üzerindeki sorumluluğu oldukça ağırdır 1. Dünya Sağlık Örgütü Anayasasında sağlık kavramının evrensel bir tanımı şu şekilde yapılmıştır; Sağlık, yalnızca hastalık ve sakatlığın bulunmaması değil; bedensel, zihinsel ve toplumsal açıdan tam bir iyilik durumudur. Bu tanım, insanın bireysel ve toplumsal olarak çevresiyle tam bir uyum sağlaması halinde sağlıklı sayılması gerektiğini de vurgulamaktadır Sigara sorunu Türkiye nin en önemli ve en acil çözüm bekleyen sağlık sorunlarından biridir. Günümüzde insan yaşamını tehdit eden ve erken ölümlere neden olan en yaygın ve en önemli önlenebilir ölüm nedeni olan sigara bağımlılığı ve bu bağımlılığın sonuçlarının boyutları oldukça büyüktür. Sigara bağımlılığı sonucu oluşan ölümleri, ülkemizde en çok ölüme sebep veren diğer toplumsal sorunlarla karşılaştıracak olursak, bilinen terör yılda 2-3 bin insanımızın, trafik terörü yılda 6-7 bin insanımızın ölümüne neden olurken, sigara terörü yılda 100 bin insanımızın hayatına mal olmaktadır. Sigaranın yol açtığı ölümler; trafik, terör, iş kazaları vb. tüm ölümlerin toplamından daha fazladır. Sigara bağımlılığı sonucu oluşan ölümlere ilişkin duyarlılığın ne ülkemiz insanlarınca ne de hızla değişen ülkemiz hükümetlerince gösterildiğini söylemek bugün için mümkün değildir Ülkemizde her yıl yaklaşık kişi sigara nedeniyle erken ölmektedir. Sigara içenlerin dörtte biri insan yaşamının uzamış olduğu günümüz dünyasında 65 yaşına varamadan ölmektedir. Ayrıca ülkemizde erişkin insanların ölümünden sorumlu üç temel hastalık (kalp hastalıkları, kanser, beyin kanaması) doğrudan sigaranın neden olabildiği hastalıklardır. Öte yandan sigara yalnızca sigara kullanan bireyleri değil, onlarla aynı ortamı paylaşan aynı havayı soluyan ancak sigara kullanmayan bireyleri de benzer biçimde etkilemektedirler. Öyle ki pasif yada istemsiz sigara içicileri olarak adlandırılan bu şansız kitlenin sigara ve alkol kullanan kişilerden sonra üçüncü sırada önlenebilir ölüm riski taşıdıkları belirtilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü nün 2000 yılı için hedef seçtiği herkes için sağlık amacının 1

17 gerçekleştirilebilmesi her şeyden önce sigara konusunun ele alınmasını gerektirmektedir. Sigaraya ilişkin sorumluluk şüphesiz bireysel, yerel, ulusal ve hatta uluslar arası yetkilerin yakın işbirliği ve girişimlerini gerektirmektedir Tütün sağlığı bozan ve önlenebilir etkenlerin başında gelmektedir. Tütün kullanımının geçmişi 4000 yıl öncesine dayanmaktadır. Tütün ve sigaranın öldürücü hastalıklara neden olmasının yanı sıra, güçlü bağımlılık yapma özelliği vardır. Sigara dumanında 4000 kadar parçacık halinde zararlı madde türü, 500 den fazla gaz türü vardır. Tütün dumanı filtreden geçirildiğinde bir kısmı filtrede kalan koyu kahverengi katımsı madde tütün zifiridir. Sigaranın zifirinde hem kanser sürecini başlatıcı hem de bu süreci hızlandırıcı maddeler vardır Sağlık personelinin halk sağlığı eğitiminde başarılı olabilmesi için öncelikle kendisinin ilk örnek oluşturması gerekmektedir. Hekimlerin bu sorumluluk içindeki pay oranı hemşirelerden daha yüksektir. Çünkü hekimler gerek kimlikleri, gerek mesleki bilgi ve becerileri, gerekse duyarlılık ve tepkileriyle ve hatta yaşam biçimleri ile yaşadıkları toplumun sağlıklı yaşam, karar ve tercihlerinde önemli etkileri olan bir meslek grubudur. Buna karşın ülkemizde hekimler arasında sigara kullanımına sık rastlanmaktadır aynı şekilde hemşire grubunun da sigara kullanımının fazla olduğu yapılan araştırmalarda görülmektedir. Sigara kullanma konusunda son 10 yılda yapılan özel çalışma programları, sigara karşıtı kampanyalar ve hukuki düzenlemeler sonunda, önemli düşüşler olmuştur. Gelişmiş batı ülkelerinde gerek halkın sigara konusunda aktif olarak bilinçlendirilmesiyle, gerekse zararlı maddelerin yaptırımını kısıtlayıcı sosyal yaptırımlardan dolayı, yönlendirici yöntemlerin uygulanmasıyla özellikle sigara tüketimi giderek azalmaktadır. Bu nedenle sigara pazarının genç nüfusa özellikle 3.dünya ülkelerine yönelmekte olduğu gözlenmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde kültürel normlar nedeniyle kadınların %2-10, erkeklerin %40-60 ı sigara kullanmaktadır. Nepal de erkeklerin %85 i, kadınların %72 si, Tayland da erkeklerin %50-58 i, kadınların %20 si sigara kullanmaktadır de Çin de yapılan bir araştırmada 15 yaş üzeri erkeklerde sigara kullanma oranı %61 olarak bulunmuştur. Diğer bazı Avrupa ülkelerinde sigara kullanma oranı İsveç te 1986 da erkeklerde %24, kadınlarda %28, Finlandiya da 1984 de erkeklerde %33, kadınlarda %31 dir. Gelişmiş ülkelerde sigara tüketimi giderek azalmakta, buna karşılık gelişmekte olan ülkelerde artış eğilimi sürmektedir

18 Yapılan çalışmalarda yaş grubu madde bağımlılığının gelişmesi açısından riskli grup olarak tanımlanmış ve madde kullanma davranışının sosyal öğrenme ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Temini kolay, kullanımının yasal olması ve eroin, kokain, alkol, esrar gibi madde bağımlılıkları için geçiş maddesi olması nedeniyle tütün tipi madde bağımlılığı en sık görülen ve en önemli madde bağımlılığı tipidir. Tütün içerdiği nikotin ile alkol, eroin, kokain, kafein ve esrardan daha fazla bağımlılık yapma gücüne sahiptir Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan bir alan taramasında yaşları arasında kişilerde % 75.5 oranında sigara kullanımı hikayesi mevcut iken bunların %31.9 u kesin sigara bağımlısı olarak tanımlanmıştır. Adreski ve arkadaşlarının yaptıkları bir çalışmada sigaraya başlayan genç erişkinlerin %27 sinde ileride mutlaka sigara bağımlılığının gelişmekte olduğunu saptamışlardır 12. Dünya Sağlık Örgütünün 1979 eksperler komitesinin raporu Sigara tutsaklığı salgınının kontrolü başlığı ile yayınlanarak, sigara alışkanlığının ve sigaraya bağlı hastalıkların günümüz dünyasında salgın hale geldiği vurgulanmıştır. Yine sigaranın sağlığa yaptığı zararlar, erken ölümler ve sakatlıklar yanında sigara üretim ve tüketiminin gittikçe artması (WHO) nun 1980 yılının sağlık konusu olarak sigarayı seçme nedeni olmuştur Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi nin 1988 yılı Kasım ayında Madrid de gerçekleştirdiği Ι. Avrupa Tütün Konferansında smoke-free Europe (Dumansız Avrupa) Ιt Can Be Done sloganlarıyla içinde Türkiye nin de dahil bulunduğu 32 ülke insanlarının sigara alışkanlığından kurtulmalarını hedeflemiştir. Bu amaca ulaşmak için gösterilmesi gereken çabalar ve stratejiler 10 grupta toplanmıştır Sigarasız bir yaşamın insan hakkı olduğunun benimsenmesi, Toplu bulunulan yerlerde sigara içilmemesi konusunda yasa desteği sağlanması, Tütün ürünleri reklamlarının engellenmesi ve tütün endüstrisinin yapacağı, her türlü desteğin reddedilmesi, Toplumun bütün bireylerinin sigaranın zararları ve sağlık üzerindeki etkilerinin boyutları konusunda bilgilendirilmesi, Sigarayı terk etmek isteyenlere yardımın mümkün olduğunun anlatılması, Sigaradan sağlanan vergi gelirinin en az %1 nin sigaraya karşı savaşta kullanılmasının sağlanması, 3

19 Parasal caydırıcı uygulamaların giderek artırılması, Nikotin sunumunda yeni yöntemlerin önlenmesi ve tütün endüstrisinin pazarlama stratejilerinin engellenmesi, Sigara salgınının etkilerinin izlenmesi ve kontrol çalışmalarının etkisinin değerlendirilmesi, Toplumda sağlığı geliştirici rolü olan kuruluşlar arasında işbirliği sağlanması 15. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), her yıl 31 mayıs gününü Sigarasız Bir Dünya Günü olarak belirlemiştir yılında Sigara Dumansız Çalışma Yerleri konusu faaliyet alanı olarak saptanmıştır yılında ise konu Sağlık Hizmetleri; Sigarasız bir Dünyaya Açılan Pencere sloganıyla ortaya konulmakta ve sigara dumansız sağlık hizmetleri ve sağlık personeli üzerinde yoğunlaşmaktadır yılında Aldanmayın Sigara Öldürür sloganı seçilmiştir. Bu günde; eğlence, spor, müzik ve sanat dünyasını kullanarak sigara reklamı yapan firmalara karşı kampanyalar yapılmaktadır. Bilindiği üzere son zamanlarda sigara firmaları, formula-1 otomobil yarışlarını destekleyerek Türkiye de formula-1 yarışları yapılması için hızla çalışmaktadırlar. Toraks derneği genel merkezi yönetimi ile Tütün ve Sağlık Çalışma Grubu başta olmak üzere tüm sigara karşıtı dernekler Avrupa Birliği tarafından 2006 dan itibaren Avrupa da yapılması yasaklanan formula-1 yarışlarının Türkiye ye kabulüne karşı çıkmaktadırlar 11. Ülkemizde 26 Mayıs 1996 tarih ve 4207 sayılı Tütün ve Mamullerinin zararlarının önlenmesine dair kanunun 3. Maddesi tütün mamullerinin isim ve logolarını kullanarak yapılan reklamları yasaklamıştır Avrupa Birliği (AB); tütün reklamları, sponsorluğu ve promosyonunu bir takvim çerçevesinde yasaklamaktadır yılı-dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre gelişmekte olan ülkelerde her yıl 2 milyon sigara nedenli ölüm gözlenmektedir ten 1995 e kadar kadınlardaki sigara nedenli ölümler 6 kat artmıştır. Erkeklerde tüm kanser ölümlerinin %40-45 i sigara nedenlidir yılına ait verilere göre Türkiye de erişkin erkeklerin %51 i kadınların ise %49 u günlük düzenli içicidir 18. Dünya Sağlık Örgütünün tahminlerine göre, dünya çapında 1.1 milyar kişi sigara kullanmaktadır, bu sayı 15 yaş ve üzerindeki tüm dünya nüfusunun üçte birini oluşturmaktadır Sigara kullanan nüfusun büyük bir bölümü (800 milyon) gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır ve çoğu (700milyon) erkektir. Dünya çapında 4

20 erkeklerin %47 kadarının, kadınlarında %12 sinin sigara kullandığı tahmin edilmektedir Sigara kullanma oranları bölgeler ve aynı bölgede yer alan ülkeler arasında büyük farklılık göstermektedir. Günümüzde erkekler arasında sigara kullanma prevalansının en yüksek olduğu bölge Güney Kore (%68), Çin (%61) ve Japonya (%59) gibi ülkelerin bulunduğu Batı Pasifik bölgesidir. Erişkin erkeklerin neredeyse yarısının düzenli olarak sigara kullandığı Avrupa da prevalans, Rusya Federasyonundaki erkeklerde %63 ile İsveç teki erkeklerde %17 arasında değişmektedir. Kadınlar arasında bölgesel sigara kullanma kalıbı oldukça farklıdır ve gelişmiş ülkelerdeki prevalans (%7) arasında kesin bir fark bulunmaktadır. Norveç ve Danimarka da kadınların üçte biri sigara kullanırken, Hindistan da bu oran % 5 ten daha azdır. Pek çok ülkede sigara kullanan gençlerin sayısı artmaktadır. Örneğin; ABD de 1992 de lise öğrencilerinin %17 si sigara kullanırken bu oran 1995 te %22 ye çıkmıştır 19. Tütün kullanımı artıkça sigaraya bağlı mortalite de artış görülmeden önce, yaklaşık yıllık bir süre geçmektedir Günümüzde tütün kullanımı tahmini olarak yılda 3 milyon kişinin ölümüne yol açmakta ve bunun 1.9 milyonu gelişmiş ülkelerde görülmektedir. Gelişmiş ülkelerde sigaraya bağlı mortalite deki artış hızı erkekler arasında azalma belirtileri göstermekle birlikte, kadınlar arasında giderek artmaya devam etmektedir. Ayrıca, gelişmiş ülkelerde tütün kullanımında son yıldır görülen büyük artışla birlikte, sigaraya bağlı mortalite de önemli ölçüde artmıştır. Planlı girişimlerde bulunulmadığı taktirde, 2030 yılında dünya çapında sigaraya bağlı ölümlerin yılda 10 milyona ulaşacağı ve bunların %70 nin gelişmekte olan ülkelerde görüleceği hesaplanmaktadır lerde tütünün başta gelen ölüm nedeni olacağı ve sekiz ölümden birinin nedenini oluşturacağı tahmin edilmektedir. Dahası yaşamı boyunca sigara içenlerin yarısı tütün kullanımına bağlı olarak erken yaşta yaşamını yitirecektir (Grafik1) 5

Türkiye'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi

Türkiye'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi 'de Tütün Ekonomisi ve Tütün Ürünlerinin Vergilendirilmesi Ek Yürekli A, Önder Z, Elibol HM, Erk N, Çabuk A, Fisunoğlu M, Erk SF, Chaloupka FJ Şekil A1: Batı Avrupa Ülkelerinde Erkeklerde Yaşa Göre Standardize

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu.

TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu. TÜRKİYE DE SİGARA KULLANIMININ EPİDEMİYOLOJİSİ Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi nbilir@hacettepe.edu.tr 18-19 Ocak 2008 Dünyada 1.3 milyar sigara içen Türkiye de 17 milyon sigara içen Bazı

Detaylı

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye

Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Dünya Mısır Pazarı ve Türkiye Günümüzde çok amaçlı bir kullanım alanına sahip olan Mısır, Amerika Kıtası keşfedilene kadar dünya tarafından bilinmemekteydi. Amerika Kıtasının 15. yüzyıl sonlarında keşfedilmesiyle

Detaylı

CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION

CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION CEBİNİZ BIRAKIN DİYOR SMS TÜRKİYE PHASE ONE COMMUNITY-BASED QUESTIONNAIRE: SURVEY TURKISH VERSION Ankara da Yetişkinlerde Sigara İçme Davranışının İncelenmesi Lütfen her soruda sizin için doğru olan yanıtı

Detaylı

TÜTÜN KONTROLÜ ÇERÇEVE

TÜTÜN KONTROLÜ ÇERÇEVE T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TÜTÜN KONTROLÜ ÇERÇEVE Turkish SÖZLEŞMESİ Experience Ümit Bayram KUTLU Genel Müdür Yardımcısı 25 Haziran 2014, ANKARA SUNUM PLANI 1. Dünyada Tütün Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK Doç. Dr. S. Erhan DEVECİ 9 Haziran 2010 - Elazığ Sunum Planı - Konunun önemi - Vergi ve fiyatlar ile ilgili ulusal stratejik planlar - Verginin artırılması sonucu

Detaylı

TÜTÜNLE MÜCADELEDE DÜNYA ÖRNEĞİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı

TÜTÜNLE MÜCADELEDE DÜNYA ÖRNEĞİ. Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı TÜTÜNLE MÜCADELEDE DÜNYA ÖRNEĞİ Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı nbilir@hacettepe.edu.tr 01 Nisan 2009 Dünyada Tütün Mücadelesi 1577: Avrupa: doktorlar diş ağrısı,

Detaylı

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan.

SİGARA VE GENÇLİK. Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR. Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi. Göğüs Hastalıkları Bölümü. 01.Nisan. SİGARA VE GENÇLİK Doç.Dr.Hacer Kuzu OKUR Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü 01.Nisan. 2015 TÜTÜN ZEHİRLİ BİR BİTKİDİR VE İSTER ELDE İSTER FABRİKADA İŞLENSİN BU

Detaylı

DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6

DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6 DÜŞÜKLER VE ÖLÜ DOĞUMLAR 6 Sabahat Tezcan ve Alanur Çavlin Bozbeyoğlu Bu bölümde isteyerek düşükler, kendiliğinden düşükler ve ölü doğumlara ilişkin bulgular sunulmaktadır. Ölü doğumlar ve kendiliğinden

Detaylı

KURU ÜZÜM ÜRETİM. Dünya Üretimi

KURU ÜZÜM ÜRETİM. Dünya Üretimi KURU ÜZÜM ÜRETİM Dünya Üretimi Dünyada, önde gelen üretici ülkeler tarafından üretilen üzümlerin belirli bir kısmı her yıl kurutularak 1,2 milyon tona yakın miktarda kurutulmuş üzüm elde edilmektedir.

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı)

Sigara içme alışkanlığı hakkında ne kadar bilgilisiniz? Sayın (ebeveyn / bakıcı) Sayın (ebeveyn / bakıcı) Aşağıdaki faaliyet, sigara kullanımıyla ilgili konuları çocuğunuzla konuşmanıza yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu aynı zamanda çocuğunuzun bilgilenmesinde katkınız olmasını

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara

sigara kullanma yaşının 7 ye, alkol kullanımının 12 li yaşlara Alkol, sigara, uyuşturucu madde, kumar gibi zararlı alışkanlıkların tüm dünyada tehlikeli boyutlarda yaygınlaşmaya başlaması ülkemizi de tehdit eden bir problemdir. Lise ve üniversite öğrencileri ile çalışan

Detaylı

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI

SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ VE SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ SEKTÖRÜNDE DÜNYA İTHALAT RAKAMLARI ÇERÇEVESİNDE HEDEF PAZAR ÇALIŞMASI ORTA ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ GENEL SEKRETERLİĞİ Seramik sektörünün en

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7

DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 DOĞURGANLIĞI BELİRLEYEN DİĞER ARA DEĞİŞKENLER 7 Banu Akadlı Ergöçmen ve Mehmet Ali Eryurt Bu bölümde gebeliği önleyici yöntem kullanımı dışında kadının gebe kalma riskini etkileyen temel faktörler incelenmektedir.

Detaylı

Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri

Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri Türkiye'de Dumansız Hava Sahası Yasağına Verilen Desteğin Belirleyicileri Prof. Dr. Mutlu Hayran, MD, PhD Prevantif Onkoloji Anabilim Dalı Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ana Navas-Acien, MD, PhD

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

MPOWER SİGARAYI BIRAKMAK İÇİN YARDIM ÖNERMEK

MPOWER SİGARAYI BIRAKMAK İÇİN YARDIM ÖNERMEK MPOWER SİGARAYI BIRAKMAK İÇİN YARDIM ÖNERMEK Prof. Dr. Gülsen Güneş İnönü Üniversitesi Halk Sağlığı A.D. MALATYA MPOWER Monitor Tütün kullanımını ve koruyucu uygulamaları izle Protect Toplumu tütün dumanından

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

Türkiye de Çeşitli Sağlık Kurumlarında Doktor, Hemşire ve Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Sigara İçme Boyutu

Türkiye de Çeşitli Sağlık Kurumlarında Doktor, Hemşire ve Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Sigara İçme Boyutu Türkiye de Çeşitli Sağlık Kurumlarında Doktor, Hemşire ve Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Sigara İçme Boyutu Sabahat TEZCAN*, Nazan YARDIM* * Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı,

Detaylı

ilkokul Yeşilcan la Temiz Hava

ilkokul Yeşilcan la Temiz Hava ilkokul Yeşilcan la Temiz Hava SUNUM İÇERİĞİ Bağımlılık Nedir? Tütün Ürünleri Nelerdir? Sigaranın Arttırdığı Riskler Kendimi Nasıl Korurum? Sigara İçmemenin Faydaları 2 3 4 5 Bağımlılık Nedir? Bağımlılık

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ Kemal Gürüz Atılım Üniversitesi 12 Mart 2012 Yirmi beş yaş üstü nüfus içinde ortaöğrenim görmüş olanların oranı, %. 2007.

Detaylı

TÜTÜNÜN TARİHÇESİ. Prof. Dr. Y. İzzettin Barış

TÜTÜNÜN TARİHÇESİ. Prof. Dr. Y. İzzettin Barış TÜTÜNÜN TARİHÇESİ Prof. Dr. Y. İzzettin Barış Kuzey Güney Amerika İÖ 6000 Tütün bitkisi üretimi başladı. İÖ 1 Yerliler tütün içmeye başladılar 1492 Columbus Küba da tütünü buldu ve Avrupaya taşıdı. 1531

Detaylı

Sağlık Memurluğu Öğrencilerinin Sigara Kullanımını Etkileyen Faktörler

Sağlık Memurluğu Öğrencilerinin Sigara Kullanımını Etkileyen Faktörler ARAŞTIRMA / Original Article TÜTÜN VE SAĞLIK / Smoking and Health Toraks Dergisi 2006; (2): 120-12 Sağlık Memurluğu Öğrencilerinin Sigara Kullanımını Etkileyen Faktörler Arife Azak Pamukkale Üniversitesi,

Detaylı

BAŞARI İÇİN GERÇEKLER

BAŞARI İÇİN GERÇEKLER BAŞARI İÇİN GERÇEKLER Kitlesel medya kampanyaları çok yönlü tütün kontrol programının başlıca bölümlerinden biridir. Sigara bırakma, sigarasız ortamlar için uygulanan yasal düzenleme kampanyalarının reklamını

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

Tablo 1: Dünya Çekirdeksiz Kuru Üzüm Üretimi ( Kuş üzümü ve diğer türler dahil, Bin Ton) Yunanis tan ABD

Tablo 1: Dünya Çekirdeksiz Kuru Üzüm Üretimi ( Kuş üzümü ve diğer türler dahil, Bin Ton) Yunanis tan ABD KURU ÜZÜM ÜRETİM Dünya Üretimi Dünyada, önde gelen üretici ülkeler tarafından üretilen üzümlerin belirli bir kısmı her yıl kurutularak 1,2 milyon tona yakın miktarda kurutulmuş üzüm elde edilmektedir.

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

Kitaplar sessiz Öğretmenlerdir

Kitaplar sessiz Öğretmenlerdir Sayfa 2 ÖĞRENCİLERİMİZDEN Kitaplar sessiz Öğretmenlerdir GAZETEMİZİN İMTİYAZ SAHİBİ Kamışlı İlkokulu Okul Aile Birliği Yönetimi Emeği Geçenler Mehmet Gazi YILANCIOĞLU Adem YILMAZ Fethi ÇETİN Selçuk AK

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

Acil Tıp Uzmanlığı Akdeniz Acil Tıp AD. Dr. Yıldıray ÇETE Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

Acil Tıp Uzmanlığı Akdeniz Acil Tıp AD. Dr. Yıldıray ÇETE Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Acil Tıp Uzmanlığı Akdeniz Acil Tıp AD Dr. Yıldıray ÇETE Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Sunum Planı Acil Tıp Uzmanlığı Türkiye Acil Tıp Derneği Akdeniz Acil Tıp Anabilim Dalı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER Bölüm 1: Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi... 3 1.1. Gastronomi Kavramı... 5 1.2. Gastronominin Tarihsel Gelişimi... 8 1.3.

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET. YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği

VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET. YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği VERİLERLE TÜRKİYE ve DÜNYADA DİYABET YARD.DOÇ.DR. GÜLHAN COŞANSU İstanbul Üniversitesi Diyabet Hemşireliği Derneği 21.Yüzyılın sağlık krizi: DİYABET Diyabet yaşadığımız yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ

REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ REKLAM YASAKLARI TÜTÜN ENDÜSTRİSİ TAKTİKLERİ Doç. Dr. Dilek ASLAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı diaslan@hacettepe.edu.tr 10 Haziran 2010, Elazığ YÖNTEMLER-1 Tütün ürünlerinin

Detaylı

AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11

AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11 AŞILANMA VE ÇOCUK SAĞLIĞI 11 Sabahat Tezcan ve Elif Kurtuluş Yiğit Bu bölümde 12-23 aylık çocukların aşılanması, beş yaş altı çocuklarda akut solunum yolu enfeksiyonunun varlığı ve evlenmiş kadınların

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

Daha şimdiden sigara içebilir miyim?

Daha şimdiden sigara içebilir miyim? Daha şimdiden sigara içebilir miyim? www.rauchfrei-dabei.at RAUCHFREI D BEI Ich zieh mit! Gesundheit und Kultur Leo Daha şimdiden sigara içebilirim. Çocuklar, sigara içilen bir odada bir saat içinde bizzat

Detaylı

02.06.2014 Pazartesi İzmir Gündemi

02.06.2014 Pazartesi İzmir Gündemi 02.06.2014 Pazartesi İzmir Gündemi TÜTÜN DEPOLARINDAN SİGARASIZ KAMPÜSE İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sigarasız Kampüs olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. Dünya Sağlık Örgütü üye devletlerince

Detaylı

SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI

SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI SİGARAYI DEĞİL KENDİNİZİ YAKIYORSUNUZ SİGARANIN ZARARLARI AKCİĞER KANSERİNİN ÖLÜMLERİNİN %90 neden sigaradır. SİGARA NEDİR? Zehirli bir bitki olan tütünün, ince bir kağıt içine sıkıştırılarak sarılmış

Detaylı

Birinci Dönem Zorunlu Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Yok Teorik Kürsü Dersi (45 dakika)

Birinci Dönem Zorunlu Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Yok Teorik Kürsü Dersi (45 dakika) TÜTÜN ENDÜSTRİSİ VE GENÇLİK Birinci Dönem Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Teorik Kürsü Dersi (45 dakika) Tütün endüstrisinin gençler üzerinden tütün tüketimini artırmaya yönelik çalışmaları hakkında

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler*

Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler* Cilt: 4 Sayı: 2 Yıl: 2007 www.insanbilimleri.com Hemşirelik yüksekokulu öğrencilerinin sigara bağımlılık düzeyleri ve etkileyen etmenler* Cantürk Çapık** Şeyda Özbıçakcı *** Özet Sigara bağımlılığı üzerine

Detaylı

Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 11 Mayıs 2011 Kocaeli

Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı 11 Mayıs 2011 Kocaeli ÇALIŞMA ÇALIŞMA HAYATI HAYATI VE VE SİGARA SİGARA Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı nbilir@hacettepe.edu.tr 11 Mayıs 2011 Kocaeli SİGARA İÇMEK İSTEYEN MADENCİLER

Detaylı

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ

ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ ANTEP FISTIĞI DÜNYA ÜRETİMİ Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) nün en güncel verileri olan 2010 yılı verilerine göre; dünyada Antep fıstığı üretiminde lider durumda bulunan ülke İran dır. Ancak

Detaylı

Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi. Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı.

Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi. Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı. 1 MEMBER OF 2 Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi Gözlükçülük, Cumhuriyet öncesi Osmanlı İmparatorluğu nda kanunsuz olarak uygulanmaktaydı. 3 Türkiye de Gözlükçülüğün Tarihi Dünya da, gözlükçülük eğitiminin

Detaylı

SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI. Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara

SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI. Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara SİGARA REKLAMLARININ YASAKLANMASININ SONUÇLARI Nazmi Bilir nbilir@hacettepe.edu.tr 5 Ekim 2010 Ankara Plan Reklamların yasaklanması neden gerekli? Nasıl yasaklanır? Yasal düzenleme Yasaklamanın sonuçları

Detaylı

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış!

Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Tarih: 19.05.2013 Sayı: 2013/09 İSMMMO nun Türkiye de Tatil ve Çalışma İstatistikleri raporuna göre Türkiye tatil günü sayısında gerilerde Çok tatil yapan ülke imajı yanlış! Türkiye, 34 OECD ülkesi arasında

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU

BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU BETON SANTRALİ SEKTÖRÜ NOTU Bu çalışmada beton santrali sektörü olarak GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. GTIP GTIP TANIMI 847431 BETON/HARÇ KARIŞTIRICILAR 847490

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2013/2014 Şubat)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2013/2014 Şubat) Rapor No: 1/ Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (13/1 Şubat) Şubat 1 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (7) ve EFTA ülkelerinde otomobil pazarı 13 yılı Şubat ayında

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

Tütün Kontrolü. Esra Nur Şener, Serin Doğan, Zeki Ceran Eraslan, Şahin Akın, İrem Uzunsoy Danışman: Prof. Dr. Şule Akçay

Tütün Kontrolü. Esra Nur Şener, Serin Doğan, Zeki Ceran Eraslan, Şahin Akın, İrem Uzunsoy Danışman: Prof. Dr. Şule Akçay Tütün Kontrolü Esra Nur Şener, Serin Doğan, Zeki Ceran Eraslan, Şahin Akın, İrem Uzunsoy Danışman: Prof. Dr. Şule Akçay ÖZET Ülkemizde ve dünyada tütün kontrolünün sağlanması konusunda çok sayıda girişim

Detaylı

T Ü R K Ç E T Y R K I S K. hakkında gerçekler ve tavsiyeler

T Ü R K Ç E T Y R K I S K. hakkında gerçekler ve tavsiyeler T Ü R K Ç E T Y R K I S K S I G A R A I Ç M E V E S I G A R A B I R A K M A hakkında gerçekler ve tavsiyeler SIGAR A DUMANININ TEHLIK ELERI Sigaranızdan veya piponuzdan bir nefes aldığınızda dumanıyla

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008

Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti. Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı Pazarları ve Türkiye nin Durum Tespiti Fazıl ALKAN Ar-Ge ve Mevzuat Şubesi 2008 Dünya Halı İthalatı (Milyon $) 12.000 10.000 8.000 7.621 8.562 9.924 10.536 11.241 6.000 4.000 2.000 0 2002 2003

Detaylı

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ

SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Araştırma, Bilgi Sistemleri, Sağlığın Geliştirilmesi ve Halk Sağlığı Şubesi SİGARA BAĞIMLILIK ANKETİ Anketi Hazırlayan: Meryem TER İstatistik: Nurgül GİRGİN 1 Statistics TOPLAM CİNSİYETİ N Valid 123 123

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR!

İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İşsizlik ve İstihdam Raporu-Ekim 2016 17 Ekim 2016, İstanbul İŞSİZLİKTE TIRMANIŞ SÜRÜYOR! İki yılda 457 bin yeni işsiz! Geniş tanımlı işsiz sayısı 6.3 milyonu aştı Tarım istihdamı 291 bin, imalat sanayi

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

Beyin Gücünden Beyin Göçüne...

Beyin Gücünden Beyin Göçüne... On5yirmi5.com Beyin Gücünden Beyin Göçüne... Beyin göçü, yıllardır pek çok ülkenin kan kaybı... Peki gençler neden ülkelerini tekederler? Hangi sebepler ülkelerin beyin gücünü kaybetmesine sebep olur?

Detaylı

GENÇLERĠN ĠġĠ OLMADIĞI GĠBĠ Ġġ ARAYIġI DA YOK

GENÇLERĠN ĠġĠ OLMADIĞI GĠBĠ Ġġ ARAYIġI DA YOK 06 Temmuz 2015 GENÇLERĠN ĠġĠ OLMADIĞI GĠBĠ Ġġ ARAYIġI DA YOK TĠSK in OECD ve TÜĠK verileri ile yaptığı analize göre, 6 milyon genç boģta geziyor, üstelik bunların 4,7 milyonu iģ de aramıyor. Sorunun temel

Detaylı

Dünyada 1.3 milyar, Türkiye de ise 20 milyon insan maalesef sigara içiyor.

Dünyada 1.3 milyar, Türkiye de ise 20 milyon insan maalesef sigara içiyor. Bağımlı Olma Özgür Ol! Çok şey öğreneceksiniz, çok şaşıracaksınız, çok eğleneceksiniz. Daha da önemlisi bilmek kurtuluşunuz olacak! Bu sloganı, 30 Nisan 2009 da Sakarya Üniversitesi Tütün Kontrolü Koordinasyon

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Tütün Epidemiyolojisi. Nurcan Çakır

Tütün Epidemiyolojisi. Nurcan Çakır Tütün Epidemiyolojisi Nurcan Çakır Tarihçe İlk tütün kullanımı 4000 yıl önce.. Tütün sakızları; Meksika, Orta ve Güney Amerikalı yerliler.. Tütünün tedavide kullanımı.. Tarihçe 1492; Amerika'nın keşfi..

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR

HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR HEMODİYALİZ HASTALARININ HİPERTANSİYON YÖNETİMİNE İLİŞKİN EVDE YAPTIKLARI UYGULAMALAR Feray Gökdoğan 1, Duygu Kes 2, Döndü Tuna 3, Gülay Turgay 4 1 British University of Nicosia, Hemşirelik Bölümü 2 Karabük

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan

Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi. Dr. Zehra Arıkan Türkiye de Bağımlılık Epidemiyolojisi Dr. Zehra Arıkan Araştırmacı: Danışman: Konuşmacı: Glaxo, Sanovel, Bilim Epidemiyoloji Tıbbi araştırmaların yöntem bilimi Sağlık sorunlarının tanımlanması, nedenlerinin

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ARICILIK

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ARICILIK A. ANAKARALARIN KOLONİ SAYILARI VE BAL ÜRETİMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ARICILIK H. Vasfi GENÇER Yasin KAHYA A. Ü. Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Sayısı ve Bal Üretimi (2002) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi

Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Patatesin Dünyadaki Açlığın ve Yoksulluğun Azaltılmasındaki Yeri ve Önemi Prof. Dr. Necmi İŞLER M.K.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Antakya/HATAY Güney Amerika kökenli bir bitki olan patates

Detaylı

KESME ÇİÇEK. Hazırlayan Gülay BABADOĞAN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KESME ÇİÇEK. Hazırlayan Gülay BABADOĞAN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KESME ÇİÇEK Hazırlayan Gülay BABADOĞAN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KESME ÇİÇEK TÜRKİYE'DE ÜRETİM Ülkemizde ticari anlamda çiçek üretiminin başlangıcını

Detaylı

Devletin Bilgi Talepleri ile ilgili Rapor

Devletin Bilgi Talepleri ile ilgili Rapor Devletin Bilgi Talepleri ile ilgili Rapor Temmuz - Aralık Apple da, verilerinizi koruma konusundaki taahhüdümüzü son derece ciddiye alıyoruz ve size mümkün olan en güvenli donanımları, yazılımları ve hizmetleri

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

HALI SANAYİ. Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi HALI SANAYİ Hazırlayan Ümit SEVİM, Alpaslan EMEK 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ÜRÜNÜN TANIMI Armonize Sistem sınıflandırmasına göre halılar 4 ana gruba

Detaylı