LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ"

Transkript

1 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYLERİ

2 LABORATUARLAR HAKKINDA AÇIKLAMA Genel bilgi ve uyarılar:. Laboratuarlar programda belirtilen giriş ve çıkış saatlerine uygun olarak yapılır.deneylere 5 dakika ve daha fazla süre geç kalan öğrenciler alınmaz. 2. Laboratuara gelmeden önce öğrencilerin o gün yapacakları deneylere ait deney föyünü dikkatle okumaları ve deneyle ilgili teorik bilgileri çeşitli kaynaklardan öğrenmiş olmaları gerekir. 3. Deney föyünde (eğer varsa) istenilen ön çalışma yı yapmadan deneye gelen öğrenci deneye katılamaz ve deneye girmemiş sayılır. 4. Deneyden önce ve deney süresince konu hakkında sorular sorulur, bu sorulara alınan cevaplar ve deney raporları referans alınarak öğrencinin deney notu belirlenir. 5. Geçerli bir sebepten dolayı deneye katılmayan öğrenciler yarıyıl sonunda belirlenecek olan telafi haftasında bu deneyi yapacaklardır. Birden fazla katılmayan öğrenciler ancak bir deneyi telafi edebileceklerinden diğer deneylere girmemiş kabul edileceklerdir. 6. Deneyde kullanılan aletler ve gerekli deney düzeni deney masası üzerinde bulunacaktır.ancak gerekli görüldüğü hallerde diğer malzemeler görevliden istenebilir. 7. Deney montajları mümkün olduğu kadar kısa iletkenlerle ve derli toplu kurulmalıdır.montajı öğretim görevlisi tarafından kontrol edilmeden devreye kesinlikle gerilim uygulanmayacaktır. 8. Deney sırasında ölçü aletlerinin ve devre elemanlarının zarar görmemesi için çok dikkatli olunması gerekir. 9. Deney sırasında ölçüm sonuçları ve gerekli açıklamalar bir kağıda düzgünce yazılarak deney sonunda araştırma görevlisine imzalatılacak ve deney raporu ile birlikte 5 gün sonra teslim edilecektir. 0. Laboratuarda dolaşmak, diğer grupların çalışmalarını engellemek ve yüksek sesle konuşmak kurallara aykırıdır.. Deneyinin her bölümünün bitiminde sorumlu araştırma görevlisine haber verilir ve onayı alındıktan sonra diğer bölüme geçilir.deney bitiminde montajda kullanılan iletkenler ve devre elemanları düzenli bir şekilde görevliye teslim edilir. 2. öğrencilerin elektrik çarpmalarına uğramamaları için deney sırasında kurallara uymaları ve dikkatli olmaları gerekir.

3 LOJİK DEVRELER LABORATUARI DENEYLERİ Deney no : Kombinasyonel Devreler ve Dijital Aritmetik. Deney no 2: Flip-Floplar ve Sayıcılar Deney no 3: Orta Ölçekli Tümleşim ( Kodlayıcılar ve Kodçözücüler) Deney no 4: Ardışıl Devreler (Mealy durum diagramı) Deney no 5: Dijitalden Analoğa ve Analogtan Dijitale çeviriciler (DAC-ADC) Hazırlayanlar: Araş.Gör. Hasan Demir Araş.Gör. Fırat Kaçar Araş.Gör. Neyir Özcan Araş.Gör. Mahmut Öztürk Öğr.Asist. Erkan Yaman Öğr.Asist. Alper Civelek

4 Deney No: Deneyin Adı: Kombinasyonel Devreler ve Dijital Aritmetik. Amaç: Lojik kapılar ve doğruluk tablolarının elde edilmesi, lojik kapılar kullanarak bir fonksiyonun gerçeklenmesi, dijital aritmetik, yarı toplayıcı ve tam toplayıcı devre yapıları ve tasarımı. Ön Bilgi: Fiziksel büyüklüklerin çoğunun özelliği sürekli değer alabilmeleridir. Ölçü amacıyla bu büyüklüğü, bir göstergenin dönme açısı gibi gözleyebileceğimiz başka bir fiziksel büyüklüğe çevirsek bile elde edilen büyüklük genellikle sürekli değişebilen bir büyüklük olur. Ölçülen ve ölçülmek istenenle orantılı olan büyüklüğe, asıl büyüklüğün analoğudur denir. Bu biçimde sürekli değişebilen büyüklüklere analog (örneksel) büyüklükler denir. Dönme sayısı, periyotlu bir olayın titreşim sayısı gibi bazı fiziksel büyüklükler ise kesintili olarak değişirler. Bu cins büyüklüklere dijital (sayısal) büyüklükler adı verilir. Sonuç olarak analog büyüklüklerin belirgin özellikleri sürekli olarak değişebilmeleri, dijital büyüklüklerin belirgin özellikleri ise kesintili olarak değişebilmeleri ve dolayısıyla sayılabilmeleridir. Şekil- Tipik bir analaog işaret Şekil-2 Tipik bir dijital işaret

5 Sayısal (dijital) düzenler ikili sayı sisteminde çalışırlar. Bu sayı sisteminde (0) ve () olmak üzere yalnızca iki durum vardır. Bir anahtarın iletilmesi veya kesilmesi ile aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bu iki durum kolayca elde edilebilir. 2 Şekil-3 ( A ) anahtarı kesimde ise, yani kontakları arasındaki bağlantıyı açmışsa Ry üzerindeki gerilim sıfır olur (V=0). Bu ikili sayı sistemindeki (0) konumuna karşı düşer. Eğer (A) anahtarı iletiyorsa (kontakları arasındaki bağlantıyı gerçekleştirmişse) V=Vcc olur ve () konumuna karşı düşer. ( ) konumundaki gerilim, şekildeki örnekte olduğu gibi toprağa göre pozitifse buna pozitif lojik sistemi, negatifse negatif lojik sistemi denir. ( A ) anahtarı elektromekanik (örneğin röle) veya elektronik olabilir. Röleler en fazla 300 Hz frekansına kadar (reed rölesi) çalışabildiklerinden hızlı sistemlerde elektronik anahtar olarak bipolar transistör, FET veya MOSFET kullanılan devreler tercih edilir. Mikroişlemciler, mikrobilgisayarlar, makrobilgisayarlar, sayısal kontrol düzenleri ve sayısal haberleşme düzenleri gibi sayısal sistemlerde gerçekleştirilmesi gereken az sayıda temel işlem vardır. Ancak bu işlemlerin art arda çok sayıda tekrarlanması gerekir. Bu temel işlemler ve bunları gerçekleştiren elektronik devreler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Temel İşlem VE (AND) İşlemi VEYA (OR) İşlemi DEĞİL (NOT) İşlemi İşlemi Gerçekleştiren Devre VE kapısı (AND Gate) VEYA kapısı (OR Gate) EVİRİCİ (İNVERTER) Lojik devreler adı verilen bu devreler Boolean Cebri ne göre çalışırlar. Bir lojik kapı, birden fazla girişi olabilen, buna karşılık sadece bir çıkışa sahip olan bir elemandır. Giriş durumları çıkışı belirler. Her lojik kapı bir sembolle, boolean ifadeleriyle ve doğruluk tablosuyla ifade edilebilir. Doğruluk tabloları ve boolean ifadeleri evrensel olmasına karşın kapı sembollerinde farklılıklar vardır.

6 3 Kapıların İşleyişi: Kapı işlevi, boolean ifadesi ve doğruluk tablosuyla gösterilir. Bu durum aşağıda özetlenmiştir. VE (AND) İşlemi ve Devresi: Y=A. B şeklinde tanımlanan bu işlemin tablosu ve işlemi yapan devrenin sembolü aşağıdadır. A B Y Şekilde iki girişli bir kapı çizilmiştir. Giriş sayısı daha fazla olabilir. Tablodan görüldüğü gibi yalnızca bütün girişlerin () olduğu durum için çıkış () dir. Diyotlarla gerçekleştirilmiş bir (VE) kapısı aşağıda görülmektedir. Şekil-4 Kapının girişleri A ve B, çıkışı ise Y dir. Kapının girişleri yine benzer kapıyla veya bir darbe üreteci ile sürüleceğinden A ve B ye sürücü devrenin çıkış direncini gösteren iki direnç bağlanmıştır. Sürücü devreler A ve B düğümlerini lojik 0 da tutarsa düğüm gerilimleri Va=0 ve Vb=0 olur ve diyotlar iletime geçerek şekilde kesikli çizgilerle gösterilen akımlar akar.

7 Sonuçta Vy=Vcc-R(Ia+Ib) olup lojik 0 a karşı düşen düşük gerilimi verir. A veya B den yalnızca biri dahi lojik 0 a sürülmüş olsa Vy=Vcc-R.Ia veya Vy=Vcc-R.Ib gerilimi yine çıkışta lojik 0 verir ve düşük seviyede kalır. Böylece VE işlemi tablosunun ilk üç satırı gerçeklemiş olur. A ve B birlikte lojik e getirildiğinde (bu düğümlere sürücüler tarafından lojik e karşı düşen +Vcc uygulandığında) Da ve Db diyotlarının katotları anotlarına göre daha yüksek gerilime sürülüp diyotların ikisi birden kesime gideceğinden Ia=0 ve Ib=0 olur. Sonuç olarak lojik e karşı düşen Vy=+Vcc gerilimi elde edilir. Böylece devre, tablodaki 4. satırı da gerçekleştirmiş olur. VEYA (OR) İşlemi ve Devresi: Y=A+B şeklinde tanımlanan bu işlemin tablosu ve işlemi gerçekleştiren devrenin sembolü aşağıda verilmiştir. 4 A B Y Şekilde iki girişli bir kapı çizilmiştir. Giriş sayısı daha fazla olabilir. Tablodan görüldüğü gibi yalnızca bütün girişlerin (0) olması halinde çıkış (0) olur. Diyotlarla gerçekleştirilmiş bir (VEYA) kapısı aşağıda görülmektedir. Şekil-5

8 5 Girişlerde, sürücü devrelerin çıkış dirençleri de çizilmiştir. Burada, girişlerden hangisine +Vcc uygulanıp lojik e sürülürse buna bağlı diyot iletime geçerek Ia veya Ib akımını akıtarak çıkışta lojik e karşı düşen Vy=+Vcc gerilimini verir (Gerçekte Vy=Vcc-Vdiyot=Vcc-0.6 Volt olur). Böylece yukarıda tablonun 2. ve 3. satırları gerçeklenmiş olur. Her iki girişe de lojik uygulanırsa iki diyot da iletime geçer. (Ia+Ib) akımı akar, çıkış yine Vy=+Vcc olur. Durum tablosunun 3. satırıda gerçekleşir. Girişler lojik 0 da ise, A ve B düğümleri sürücü devrelerin çıkış dirençleri üzerinden toprağa bağlanmış olacaklarından Da ve Db diyotları kesimde kalır. Vy=0 V olup lojik 0 a karşı düşer. Durum satırındaki. satırda gerçeklenmiştir. EVİRME (NOT:Değil) İşlemi ve EVİRİCİ : Y=(Y) şeklinde tanımlanan bu işlemin tablosu ve devresinin sembolü aşağıda görülmektedir. Y Y 0 0 Devrenin girişi lojik 0 ise çıkışı lojik, girişi lojik ise çıkışı lojik 0 dır. Çıkış daima giriş işaretinin evriğine eşittir. Bipolar transistorla gerçekleştirilmiş bir evirici aşağıda çizilmiştir. Şekil-6

9 Bu, emetörü topraklı bir devredir. Vy=+Vcc (yani lojik ) iken transistör Rb direnci ve bazı üzerinden iletime sürülerek doymaya gider. Kolektörden maksimum Ic akımı akar. Vy =Vcc-Rc.Ic olup 0. volt civarındaki kolektör doyma (saturation) gerilimine düşer. Bu gerilim seviyesi lojik 0 a karşı düştüğünden tablonun 2. satırı gerçeklenmiş olur. Vy=0 (yani lojik 0) ise transistör kesimde kalacağından Ic=0 veya Vy=+Vcc olur. Bu gerilim seviyesi lojik e karşı düştüğünden tablonun. satırı da gerçeklenir. NOR Kapısı: 6 A B Y Çıkışına evirici bağlanmış bir OR kapısı olarak düşünülebilir. Girişlerinden herhangi biri lojik yapıldığında çıkışı lojik 0 olur. Bu kapının Boolean ifadesi aşağıdaki gibidir. Q=A+B+C+D Üstteki çizgi, OR fonksiyonunun evriğinin alındığını göstermektedir. NAND Kapısı: A B Y Bu kapıda AND kapısının eviriğini verir. Girişlerden herhangi biri lojik 0 yapıldığında çıkışı lojik olur. Dört girişli bir NAND kapısının fonksiyonu aşağıdaki şekilde gösterilmiştir: Q=A.B.C.D

10 7 XOR Kapısı: A B Y Exclusive OR (XOR) kapısı bir OR kapısı olarak düşünülebilir. Tek fark her iki girişi de lojik olduğunda OR kapısı gibi lojik değil lojik 0 üretir. Boolean ifadesi aşağıdaki gibidir. Q=A B Bu kapı aşağıdaki sebeplerden dolayı özel bir kapıdır. ) Sadece iki girişe sahip olabilir. 2) Bu kapının Boolean ifadesi gerçek bir ifade değildir ve Boolean ifadelerini kullanarak gerçekleştirilmesi zordur. Lojik Aileleri ve Lojik Seviyeler: Pek çok entegre çeşidi mevcuttur. Ama günümüz elektronik dünyasında TTL ve CMOS aileleri çok yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Klasik olarak kullanılan lojikte (Pozitif Lojik) lojik 0 düşük gerilimle, lojik ise daha yüksek bir gerilimle ifade edilir. Gerçekteki gerilim seviyeleri devreyi besleyen kaynağa bağlıdır. TTL devrelerde güç kaynağı (+Vcc) +5V, ±5 % dir. Buna karşılık CMOS sistemler 3.0 V ile 8.0 V arasında çalışabilirler. TTL devrelerde lojik 0, 0 V olarak, lojik ise +5V olarak kabul edilir. Buna karşılık uygulamalarda beklenen gerilimin tam olması pek mümkün değildir. Sıfır volt gerçekte 0.2 V civarında bulunurken, +5V gerçekte 4.6 V olarak bulunabilir. Eğer cihazlar tam +5V ve 0 V da çalışacak şekilde dizayn edilirlerse çeşitli problemler ortaya çıkabilir. Gürültü, pek çok sistemde mevcuttur ve Şekil-7 de görüldüğü gibi ani darbelerin oluşmasına neden olabilir. Eğer kullanılan devreler 0 V un üzerindeki her şeyi lojik olarak ve +5V un altındaki her şeyi lojik 0 olarak görürse, devre tek bir darbeyi gürültü yüzünden birden çok darbe olarak algılayabilir. Bu problem Lojik seviyelerini, belirli bandlar arasında kabul etmekle çözülebilir. Örneğin 0 V ile 0.8 V arasındaki gerilimler lojik 0, 2.0 V un üzerindeki gerilimler ise lojik olarak kabul edilebilir. CMOS devreler 3 V ile 8 V arasında uygulanan besleme gerilimiyle çalışırlar. Sonuç olarak lojik eşiği, kullanılan besleme gerilimi tarafından belirlenir. 0V ile Vdd geriliminin /3 ü arasındaki değerler 0 ile Vdd ve Vdd geriliminin 2/3 ü arasındaki değerler ise ile gösterilir.

11 8 AÇIKLAMA: Eğer bir CMOS devrede +9V (Vdd) besleme gerilimi kullanılıyorsa, lojik 0, 0V ile +3V arasında, lojik de +6V ile +9V arasındaki gerilim seviyeleri için kullanılabilir mi? Cevap EVET tir. Ama pratikte lojik 0 ın 0V a, lojik in de +9V a mümkün olduğu kadar yakın olması, güvenli bir çalışma için tercih edilmelidir. Half-adder circuit (yarı toplama devresi): Şekil-7 Dijital aritmetik devreler üzerindeki çalışmalarımız ikili yarı toplayıcı devresi ile başlayacak. Şekil 8 de ikili yarı toplayıcı devresinin logic şeması (a), blok diyagramı (b),doğruluk tablosu (c) gösterilmiştir. A B (a) SUM CARRY A B Half Adder ( Yari toplayici ) SUM CARRY A B S C (c) (b) Şekil-8 Devrenin iki binary girişi ve iki binary çıkışı vardır. EXOR kapısı toplamın sonucunu verirken (SUM çıkışını kontrol ederken ), AND kapısı da her iki girişin logic olduğu durumları kontrol eder ve CARRY çıkışını oluşturur. Bu devrenin bir önceki toplamının sonucunu tutma yeteneği yoktur. SUM ve CARRY çıkışlarını S ve C ile gösterecek olursak çıkışları girişler cinsinden aşağıdaki gibi ifade edebiliriz; S=AB +A B C=AB S =(A+B)(A +B ) C=(A +B ) S =(C+A B )

12 9 Full-Adder circuit ( tam toplama devresi ): Full-Adder (tam toplama ) devrelerinin üç girişi ve iki çıkışı mevcuttur.giriş bitlerinden ilk ikisi toplanacak bitler, üçüncüsü ise bir önceki toplama işleminden kalan elde (CARRY) bitidir.bu bitleri sırasıyla A,B, Cn- olarak tanımlayalım. Çıkışlar ise SUM(toplam) ve CARRY(elde) bitleridir. Şekil 9 de ikili yarı toplayıcı devresinin logic şeması (a), blok diyagramı (b),doğruluk tablosu (c) gösterilmiştir. A B Cn- SUM (S) CARRY (Cn) Cn- B A Full Adder SUM CARRY A B Cn- S Cn (a) (b) (c) Parallel Binary Adder (paralel ikili toplayıcı): Şekil-9 Paralel ikili toplayıcı devresi iki adet ikili (binary) sayının aritmetiksel toplamını veren lojik devredir. Bu devre TTL lojik ailesinden 7483 entegresi ile gerçekleştirilebilir. Bu devrenin üzerinde durulması gereken bazı özellikleri vardır entegresinin blok diyagramı şekil 0 da verilmiştir. Toplanan binary sayi B4 B3 B2 B Eklenen binay sayi A4 A3 A2 A Cout 7483 Cin S4 S3 S2 S Toplam sonucu Şekil-0 Örneğin 4bitlik bir full adder devresini şekil deki gibi paralel bağlanmış 4 adet Full-Adder dan oluşturmak mümkündür.

13 0 B4 A4 B3 A3 B2 A2 B A Full Adder 4 C4 Full C3 Full C2 Full C Adder Adder Adder 3 2 C5 S4 S3 S2 S Şekil- Fakat bu devrede her bir full adder ın toplama yapabilmesi için bir önceki full adder ın CARRY(elde) bitini beklemesi gerekir.bu da çıkışın ancak 4 darbe sonra oluşabilmesi manasına gelir ve bu gecikme istenmeyen bir durumdur. BCD Adder (binary kodda decimal sayı toplama devresi ): BCD Adder iki adet 4bit-binary adder ve bazı basit lojik yapılar kullanılarak elde edilebilir. Şekil 2 de BCD Adder şematik yapısı gösterilmektedir. Cout B4 B3 B2 B A4 A3 A2 A K Z4 Z3 Z2 Z Cin Cout2 B4 B3 B2 B C A4 A3 A2 A S4 S3 S2 S Cin Sekil 5

14 BCD Adder devresi iki decimal sayının toplamını verir. Devrenin C ve K gibi iki elde biti vardır. K elde biti birinci 4 bitlik binary adder ın elde bitidir.yani girilen iki binary sayının toplamı 6 dan küçükse lojik 0, 6 ve daha büyükse Lojik dir. C elde biti ise BCD adder ın çıkış elde bitidir.bu bit decimal sayıların toplam değeri 0 dan küçük iken lojik 0, 0 veya daha büyükse lojik dir. Deney: Malzemeler: - C.A.D.E.T kω direnç - 2 N400 diyot - BC 238 transistor evirici OR kapısı AND kapısı NAND kapısı NOR kapısı XOR kapısı - Bağlantı telleri bitlik full adder (fast carry) -74LS iki girişli EXOR kapı entegresi -74LS27 3girişli NOR entegresi Deney.: Şekil-3 Şekil-3 teki devreyi C.A.D.E.T. in breadboard ına kurun. A yı LS e, B yi LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir. Y yi LI e bağlayın. Bu devrenin çıkışıdır. LS ve LS2 yi LOW(0) konumuna getirin. Devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin.

15 2 A B Y Deney.2: Şekil-4 Şekil-4 teki devreyi C.A.D.E.T. in breadboard una kurun. A yı LS e bağlayın. Bu devrenin girişidir. Y yi LI e bağlayın. Bu devrenin çıkışıdır. LS i LOW(0) konumuna getirin.devreye gerilim verin. LS i kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin. A 0 Y Deney.3: Eviricinin Doğruluk Tablosu : 7404 ü C.A.D.E.T. in breadboard una yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın ün nolu bacağını LS(Lojic Switch ) bağlayın.7404 ün 2 nolu bacağını da LI e bağlayın. Bu devrenin çıkışıdır. LS i LOW(0) konumuna getirin. Devreye gerilim verin. LS, devrenin A girişidir. LS i kullanarak devrenin doğruluk tablosunu bulun.

16 3 OR Kapısının Doğruluk Tablosu : 7432 yi C.A.D.E.T. in breadboard una yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın nin nolu bacağını LS e bağlayın nin 2 nolu bacağını LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir nin 3 nolu bacağını LI e bağlayın. Bu da devrenin çıkışıdır. LS ve LS2 yi LOW konumuna getirip devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosu elde edin. AND Kapısının Doğruluk Tablosu : 7408 i C.A.D.E.T. in breadboard una yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın in nolu bacağını LS e bağlayın in 2 nolu bacağını LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir in 3 nolu bacağını LI e bağlayın. Bu da devrenin çıkışıdır. LS ve LS2 yi LOW konumuna getirip devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin. XOR Kapısının Doğruluk Tablosu : 7486 yı C.A.D.E.T. in breadboard una yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın nın nolu bacağını LS e bağlayın nın 2 nolu bacağını LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir nın 3 nolu bacağını LI e bağlayın. Bu da devrenin çıkışıdır. LS ve LS2 yi LOW konumuna getirip devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin. NAND Kapısının Doğruluk Tablosu : 7400 ı C.A.D.E.T. in breadboard ına yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın ın nolu bacağını LS e bağlayın ın 2 nolu bacağını LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir ın 3 nolu bacağını LI e bağlayın. Bu da devrenin çıkışlarıdır. LS ve LS2 yi LOW konumuna getirip devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin. NOR Kapısının Doğruluk Tablosu : 7402 yi C.A.D.E.T. in breadboard una yerleştirin. Entegrenin +5Vcc ve toprak bağlantılarını yapın nin 2 nolu bacağını LS e bağlayın nin 3 nolu bacağını LS2 ye bağlayın. Bunlar devrenin girişleridir.

17 nin nolu bacağını LI e bağlayın. Bu da devrenin çıkışıdır. LS ve LS2 yi LOW konumuna getirip devreye gerilim verin. LS ve LS2 yi kullanarak devrenin doğruluk tablosunu elde edin. Deney.4: Entegrelerin besleme ve toprak bağlantılarını yapınız. Şekil 5 teki devreyi kurunuz. A B LS LS2 2 74LS86 3 LI SUM 2 74LS08 3 LI2 CARRY Şekil 5 LS ve LS2 switch lerini lojik 0 konumuna getiriniz.güç kaynağını açınız. A ve B girişleri için sırasıyla LS ve LS2 switch lerini kullanınız.sum çıkışı ve CARRY çıkışları için ise sırasıyla LI ve LI2 LED lerini kullanınız. Devrenin doğruluk tablosunu çiziniz. Güç kaynağını kapatınız. 74LS32 entegresini C.A.D.E.T. e yerleştiriniz ve besleme ile toprak bağlantılarını gerçekleştiriniz. Şekil 6 daki devreyi kurunuz. 74LS86 4 LS3 Cn- A LS SUM 3 6 LI B LS LS LS08 3 Şekil LI2 CARRY 74LS32

18 5 LS,LS2,LS3 Switch lerini Lojik 0 konumuna getiriniz.güç kaynağını açınız. A ve B girişleri için sırasıyla LS ve LS2 switch lerini ve Cn- için LS3 switch ini kullanınız.sum çıkışı ve CARRY çıkışları için ise sırasıyla LI ve LI2 LED lerini kullanınız.devrenin doğruluk tablosunu çiziniz. Deney.5: Entegrelerin besleme ve toprak bağlantılarını yapınız. Şekil 7 deki devreyi kurunuz. LS8 LS7 LS6 LS5 LS4 LS3 LS2 LS LI B4 B3 B2 B A4 A3 A2 A Cout 2 74LS27 K LS08 74LS Z4 Z3 Z2 Z Cin 3 74LS B4 B3 B2 B A4 A3 A2 A Cout2 LI8 4 C S4 S3 S2 S LI4 LI3 LI2 LI Cin Sekil 9 Bütün Switch leri lojik 0 konumuna getiriniz. LS-LS4 Switch lerini A-A4 için, LS5-LS8 Switch lerini B-B4 için kullanınız.li- LI4 LED lerini SUM(toplam) çıkışı için ve LI8 LED ini de CARRY çıkışı için kullanınız.girişlere değişik değerler vererek birkaç sonucu not ediniz. Güç kaynağını kapatın.li-li4 LED lerindeki telleri sökerek bunları şekil 8 de gösterildiği gibi 7447 gösterge (display) sürücü devresinin nolu giriş uçlarına bağlayın. 3

19 Bütün Switch leri lojik 0 konumuna getiriniz.gücü kapatınız. 5. maddeyi tekrarlayın fakat burada çıkışların gösterge ve LED olduğuna dikkat edin. 6 LS8 LS7 LS6 LS5 LS4 LS3 LS2 LS LI B4 B3 B2 B A4 A3 A2 A Cout 2 74LS04 74LS27 K LS08 74LS08 Z4 Z3 Z2 Z B4 B3 B2 B A4 A3 A2 A Cout2 LI8 4 C S4 S3 S2 S Cin 3 Cin 3 8 A B C D GND 7447 Vcc g f e d c b a g f e d c b a e f CA d g a b c VCC =+5V 47ohm Şekil 8

20 7 Deney No: 2. Deneyin Adı: Flip-Floplar. Amaç: Flip-Flopların tanıtılması ve işlevlerinin açıklanması Ön Bilgi: Flip-flop, binary(ikili) datanın saklanmasında kullanılan dijital bir elemandır. Dijital ektronikte statik ve dinamik hafızalar olmak üzere iki çeşit hafıza vardır. Flip-floplar, statik hafızanın basit bir formudur ve ikili lojik kapı çiftlerinden oluşmuştur. Kapı çıkışları diğer kapının girişlerinden birine verilir. Bazı flip-floplar asenkron büyük bir kısmı da senkron bir sistemin kontrolu altında çalıştırılırlar. Şekil- Latch: Basit bir latch bir OR kapısıyla oluşturulabilir. Devre, kapı çıkışının girişlerden birine uygulanmasıyla oluşturulmuştur (Şekil). Devrenin çıkışı ve komut girişi "0" konumundayken çıkış "0" da kalır. Komut girişi "" yapıldığında kapı çıkışı "" olacaktır. Devrenin çıkışından girişlerden birine yapılan geribesleme, Latch komut girişindeki "" kaldırılsa bile latch'ın "" konumunda kalmasını sağlayacaktır ve latch komut girişinin artık bir etkisi yoktur. Latch çıkışını tekrar "0" yapmak için kapıya uygulanan besleme geriliminin yada geribesleme hattının kaldırılması gerektiğinden bu devrenin pek pratik olduğu söylenemez. Set-Reset Flip-Flop: Bir RS flip-flop Şekil-2 de gösterilmiştir. Çıkış konumları girişler tarafından belirlenir, fakat her iki giriş de lojik 0 ise bir önceki çıkış konumu muhafaza edilir. Her iki giriş de lojik ise çıkış belirsiz olur. RS flip-flop Şekil-3 de görüldüğü gibi NAND kapıları kullanılarakta gerçekleştirilebilir. Aşağıdaki flip-flopların doğruluk tabloları da verilmiştir. NAND SR flip-flop, S ve R girişlerini aktive etmek için "0" gerekmesi haricinde NOR SR flip-flop'a benzer. Kullanılmayan durum S ve R girişlerinin her ikisinin birden "0" olması durumudur. Şekil-2

21 8 S R Q(n) Q(n+) ?? Şekil-3 "D" Flip-Flop: Basit NOR SR flip-flop, girişlerin her ikisi de aynı anda "0" olduğunda önceden tahmin edilemeyen çıkışlar verir. Bu durumu önlemenin bir yolu korumayı donanımla yapmaktır. Böylece Set ve Reset girişleri asla aynı konumu alamaz. Bu, Şekil-4'de görüldüğü gibi bir evirici ile gerçekleştirilebilir..tanımsız R S Q L L. L H H H L L H H. Şekil-4 Bu devre "D" flip-flop olarak bilinir. "D" flip-flop, Şekil-5'de görüldüğü gibi NAND kapıları ve evirici ile de gerçekleştirilebilir. msız Şekil-5.Tanı.Tanımsız R S Q L L. L H H H L L H H. Şekil-4 ve 5'de gösterilen devrelerde "D" lojik konumundayken Q çıkışı "" olur.bu flip-floplar RS girişleri evirilerek 0 konumunda aktif olacak şekilde gerçekleştirilebilir.

22 "J-K" Flip-Flop: J-K flip-flop zamanlayıcı darbe uygulanmış S-R flip-flop veya D flip-flop gibi çalışır.diğer özel fonksiyonları gerçekleştirmek için de kullanılabilir. J-K flip-flop J,K veya saat darbesi girişlerinin her konumu için belirli çıkışlar verir, yani girişlerin herhangi bir konumu için belirsizlik söz konusu değildir. J-K flip-flop devresi Şekil-6'da gösterilmiştir. J-K flip-flop'un çalışma karakteristiği şöyle özetlenebilir: ) J ve K girişleri "0" : Saat darbesi "0" ise çıkış değişmez. _ 2) J girişi "", K girişi "0" : Saat darbesi "0" ise Q "" olur veya ""de kalır, Q "0" dır. J girişindeki "" direkt olarak Q çıkışında görülür. _ 3) J girişi "0", K girişi "" : Saat darbesi "0" ise Q "0", Q "" olur. J girişindeki "0" direkt olarak Q çıkışında görülür. 4) J ve K girişleri "" : Devre her saat darbesinde durum değiştirir. 9 CK J K Q(n+) L L Q(n) H L H L H L H H Toggle ALETLER: - C.A.D.E.T Evirici NAND kapısı J - K flip-flop - Bağlantı telleri Şekil-6 DENEY: NAND Kapıları ile R-S Flip-Flop Gerçekleştirilmesi: Şekil-3'deki NAND S-R flip-flop devresini kurun. 7400'ın ilgili bacaklarını +5V ve toprak hattına bağlayın. LS ve LS2'yi "0" konumuna alın. Devreyi kontrol edin ve gerilim uygulayın. LI2 "" olmalıdır. Bu devrenin doğruluk tablosunu çıkartarak sonuçları kaydedin.

23 Devrenin gerilimini kesin ve bir sonraki deneyde kullanılmak üzere devreyi board üzerinde bırakın. NAND Kapılarıyla "D" Flip-Flop Gerçekleştirilmesi: 7400 ve 7404 entegrelerini kullanarak Şekil-5'deki devreyi kurun. Eğer bir önceki deneyde kullandığınız devreyi muhafaza ettiyseniz sadece S girişinden R girişine bir evirici bağlanacaktır. Tüm entegrelere +5V ve toprak uygulayınız. LS'i D girişi, LI2'yi Q çıkışı LI'i de Q çıkışı olarak kullanın. Bu devre için bir doğruluk tablosu oluşturun. J-K Flip-Flop: 20 Yukarıdaki devreyi 7476 entegresini kullanarak kurun. LS ve LS2 'yi "0" konumuna alın. Set ve Reseti +5V a bağlayın. Devreyi kontrol edin. Devreye gerilim uygulayın ve flip-flop'un başlangıç konumunu gözleyin. LS, LS2, PB2 ve LI, LI2'yi kullanarak J-K flip-flop'un doğruluk tablosunu çıkarın. LS ve LS2'yi "" konumuna alın. Gerilimi kesin. PB2'yi fonksiyon jeneratörünün TTL ucuna ve LI7'ye bağlayın. Devreye gerilim uygulayın. LI7'deki saat darbesini ve LI'deki flip-flop çıkışını gözleyin ve gözlemlerinizi kaydedin. Gerilimi kesin ve aşağıdaki şekilde gördüğünüz devreyi kurun. Bu devreye +5V ve toprak hattını bağlayın. LS, LI, ve LI2'yi kullanın.

24 2 İstenenler: ) Deney sonuçlarını ve düşüncelerinizi yazın. 2) NAND'larla yapılan R-S flip-floplarda hangi durumda problem çıkar? 3) NAND R-S flip-flobun giriş durumları ne olmalıdır? 4) J ve K girişlerinin her ikiside "" de tutulursa J-K flip-flop hangi fonksiyonu gerçekleştirir? S R Q(n) Q(n+)

25 22 BÖLÜMÜ LABORATUAR DENEY İSMİ GRUP İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ADI SOYADI NO S R Q(n) Q(n+) D 0 Q D 0 Q TARİH: İMZA:

26 23 Deney: 2.2 Deneyin Adı: Sayıcılar Amaç: Senkron ve asenkron sayıcı tasarımı Ön Bilgi: ) Asenkron Sayıcılar: Bu tür sayıcılarda tetiklenen ikililer birbirini Q çıkışlarından T (clock) girişlerine bağlanarak zincirleme tetikler. Aşağıdaki şekilde JK flip-floplarla yapılmış bir asenkron sayıcı görülmektedir. Her flip-flop, J ve K girişleri de tutularak toggle mod çalıştırılmaktadır. Tetiklenen ikili (toggle flip-flop): J K Q(n+) 0 0 Q(n) (saklama) 0 (yazma) 0 0 (silme) Q(n) (tetiklenen ikili) Şekil- Asenkron sayıcıların en önemli özelliği tetikleme (clock) darbesi uygulandığında birinci flip-flopun konum değiştirmesi ve ondan sonra gelen flip-flopların sırasıyla tetiklenmesidir. Diğer tip asenkron sayıcılar ise modül sayıcılardır. Bunlar 2 nin kuvveti olmayan tabanlara göre darbe sayılarını saymak için gerçekleştirilmiş sayıcılardır. Örneğin 0 darbede bir kendisini sıfırlayan ve böylece 0 tabanına göre saymaya elverişli sayıcılara Modül 0 sayıcı denir. Bu tür sayıcıları gerçekleştirmek için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. En önemli üç tanesi geri beslemeli, silmeli ve doğrudan silmeli sayıcılardır. Asenkron sayıcıların en büyük dezavantajı her flip-flopun bir sonrakini tetiklemesinden kaynaklanan propagasyon gecikmesi ve dolayısıyla maksimum çalışma frekansının sınırlı olmasıdır. 2) Senkron Sayıcılar: Senkron sayıcıların bütün ikilileri aynı tetikleme darbeleriyle aynı anda tetiklenirler. Tetiklemenin her ikilide aynı anda olmasının sonucu bunlara senkron sayıcı adı verilmiştir. Bütün ikililer aynı anda durum değiştirdiklerinden bu tür sayıcılarda gecikme yoktur. NOT: Deneye gelmeden önce Modül 8 senkron sayıcı tasarlayınız. Bir senkron sayıcı tasarlanırken aşağıdaki adımlar izlenir. ) Sayma tablosu hazırlanır. 2) Gerekli sayıda JKFF ler yan yana çizilerek T girişleri paralel bağlanıp buraya tetikleme darbeleri uygulanır. 3) JKFF nin uyarılma tablosu kullanılarak sayma tablosundaki her bir tetikleme darbesi için istenen geçişi sağlayacak olan J ve K, karnough diyagramları üzerinde işaretlenir.

27 24 4) Bu diyagramlar basitleştirilerek her bir ikilinin J ve K fonksiyonları bulunur. 5) Bu fonksiyonlar kullanılarak sayıcı devresi tasarlanır. Geniş bilgi için konuyla ilgili kaynaklara bakınız. Aletler: Deney: - C.A.D.E.T. - 74LS76 Dual JK Flip-Flop - 74LS90 Onlu sayıcı bit binary yukarı/aşağı sayıcı - Bağlantı telleri Yukarı/aşağı sayıcılar: ) Şekil-2 deki devreyi kurun. 2) C.A.D.E.T. i açın. PB e basın. Lojik indikatörler 0 olmalı. 3) PB2 yi tetikleme girişi, LI ve LI2 yi ve 2 çıkışları olarak kullanın. Devrenin çalışması hakkında gözlemlerinizi yazın. 4) C.A.D.E.T. i kapatın nın 5 nolu bacağındaki bağlantı tellerini çıkartarak 4 nolu bacağına, nolu bacağındaki teli ise 0 nolu bacağına bağlayın. 5) Devrenin gerilimini verin. PB e basın. LI, LI2 0 olmalı. 6) İlk kısımda yaptığınız işlemleri tekrarlayarak gözlemlerinizi yazın. Senkron sayıcılar: ) Şekil-3 deki devreyi kurun. 2) C.A.D.E.T. i açın ve PB e basın. Şekil-2

28 3) PB2 yi sayma girişi, LI ve LI2 yi sayma çıkışları olarak kullanın. Devrenin çalışması hakkındaki gözlemlerinizi yazın. 4) C.A.D.E.T. i kapatın nın 5 nolu bacağındaki bağlantı tellerini çıkartarak 4 nolu bacağına, nolu bacağındaki teli ise 0 nolu bacağına bağlayın. 5) Devrenin gerilimini verin. PB e basın. LI, LI2 0 olmalı. 6) İlk kısımda yaptığınız işlemleri tekrarlayarak gözlemlerinizi yazın. 25 Sayıcı Entegreler: Şekil-3 ) İlk olarak 74LS90 sayıcı entegresi denenecek. Bu devre iki ve beşe bölen iki ayrı kısımdan oluşur. Onluk sayıcı elde etmek üzere ikiye bölen kısmın çıkışını beşe bölen kısmın girişine bağlayacağız. 2) Şekil-4 deki devreyi kurun. Besleme bağlantılarını yapın ayrıca, LTS 32 nin 4 numaralı bacağını +5V a bağlayın. 3) C.A.D.E.T. i açın ve PB e basın. LTS 32 0 göstermelidir. 4) PB2 yi sayma girişi ve LTS 32 yi çıkış olarak kullanın. Bu sayıcı devrenin çalışması hakkındaki gözlemlerinizi yazın. 5) Sayıcıyı 0 olmayan bazı konumlara set ederek PB e basın. Gözlemlerinizi yazın. 6) C.A.D.E.T. i kapatarak 74LS90 ın bağlantılarını çıkarınız. 7) 7493 sayıcı entegresini kullanarak Şekil-5 deki devreyi kurunuz. 8) LS6 yı LOW, LS5 i HI yapınız. Bunlar sırası ile silme ve yükleme girişleridir. C.A.D.E.T. i açın. LS6 yı LOW dan HI a ve tekrar LOW a getirin. 9) LS LS5 yükleme kontrol hattının komutu (LS5) ile sayıcıyı hazırlayan veri girişleridir. PB ve PB2 yi sırasıyla aşağı ve yukarı saymak için kullanın. Sayıcının işlevini gözlemenin diğer bir yolu da LS LS5 girişlerini HI dan LOW a çekmektir. İki çalışma şekli arasındaki farkı kaydedin. 0) C.A.D.E.T. i kapatarak 7493 ün bağlantılarını çıkarınız. İstenenler: ) Senkron ve asenkron sayıcılar arasındaki farkı yazın. 2) Deneyde kullanılan sayıcıların modüllerini sırasıyla yazın. 3) Silmeli Mod 7 sayıcı devresi çizin.

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ SAYISAL DEVRE UYGULAMALARI Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER TABLOSU... vi MALZEME LİSTESİ... viii ENTEGRELER... ix 1. Direnç ve Diyotlarla Yapılan

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 00223 - Mantık Devreleri Tasarımı Laboratuar Föyleri Numara: Ad Soyad: Arş. Grv. Bilal ŞENOL Devre Kurma Alanı Arş. Grv. Bilal ŞENOL

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması 25. Sayıcı Devreleri Giriş darbelerine bağlı olarak belirli bir durum dizisini tekrarlayan lojik devreler, sayıcı olarak adlandırılır. Çok değişik alanlarda kullanılan sayıcı devreleri, FF lerin uygun

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız.

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız. BÖLÜM. Büyüklüklerin genel özellikleri nelerdir? 2. Analog büyüklük, analog işaret, analog sistem ve analog gösterge terimlerini açıklayınız. 3. Analog sisteme etrafınızdaki veya günlük hayatta kullandığınız

Detaylı

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3 DAQ - Converters Veri Toplayıcılar Data Acquisition Bir Veri Toplama Sisteminin (DAS) Bileşenleri Bazı tıbbi cihazlar bir hastadan gelen fizyolojik işaretlerin takibini ve analizini yapabilir. Şekildeki

Detaylı

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEYİN AMACI 1. Kodlayıcı devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kodlayıcı, bir ya da daha fazla girişi alıp, belirli bir çıkış kodu üreten kombinasyonel bir

Detaylı

Mantık Devreleri Laboratuarı

Mantık Devreleri Laboratuarı 2013 2014 Mantık Devreleri Laboratuarı Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Mehmet AKBABA Laboratuar Sorumlusu: Emrullah SONUÇ İÇİNDEKİLER Deney 1: 'DEĞİL', 'VE', 'VEYA', 'VE DEĞİL', 'VEYA DEĞİL' KAPILARI... 3 1.0.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ Haziran 2009 ĐÇĐNDEKĐLER Deney-1 Temel Kapı Devreleri. 1 1.1 Ön Çalışma. 1 1.2 Deneyin Amacı 1 1.3

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM309 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI

DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM309 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI DİCLE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM39 SAYISAL ELEKTRONİK LABORATUARI Deney No Deneyin Adı Deney Grubu Deneyi Yapanın Numarası Adı Soyadı İmzası Deneyin

Detaylı

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır SYISL ELETRONİ ÖLÜM 9 (OUNTERS) SYIILR u bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Sayıcılarda Mod kavramı senkron sayıcılar senkron yukarı sayıcı (Up counter) senkron aşağı sayıcı (Down counter) senkron

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ 3 Bitlik Bir Sayının mod(5)'ini Bulan Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı: 3 bitlik bir sayının mod(5)'e göre sonucunu bulan

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ İkili Kodlama ve Mantık Devreleri Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kodlama Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklığı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir.

Detaylı

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Bu derste... BİL 201 Birleşimsel Mantık (Combinational Logic) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Birleşimsel Devreler - Çözümlenmesi - Tasarımı Birleşimsel Devre Örnekleri - Yarım Toplayıcı

Detaylı

Bölüm 9 A/D Çeviriciler

Bölüm 9 A/D Çeviriciler Bölüm 9 A/D Çeviriciler 9.1 AMAÇ 1. Bir Analog-Dijital Çeviricinin çalışma yönteminin anlaşılması. 2. ADC0804 ve ADC0809 entegrelerinin karakteristiklerinin anlaşılması. 3. ADC0804 ve ADC0809 entegrelerinin

Detaylı

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi 23 Deney Adı : İşlemsel Kuvvetlendiricinin Temel Devreleri Deney No : 6 Deneyin Amacı : İşlemsel kuvvetlendiricilerle en ok kullanılan devreleri gerekleştirmek, fonksiyonlarını belirlemek Deneyle İlgili

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY NO : 1 DENEYİN ADI : OSİLATÖR DEVRESİ Giriş

Detaylı

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC)

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİ LABORATUARI Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir.

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 5. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Birleşik Mantık Tanımı X{x, x, x, x n,}}

Detaylı

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol EEM122SAYISAL MANTIK BÖLÜM 6: KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Flip-flopkullanan devreler fonksiyonlarına göre iki guruba

Detaylı

R-2R LADDER SWITCHES 8-BIT DAC SUCCESSIVE APPROXIMATION REGISTER 3-STATE BUFFERS

R-2R LADDER SWITCHES 8-BIT DAC SUCCESSIVE APPROXIMATION REGISTER 3-STATE BUFFERS MİKROİŞLEMCİ UYUMLU A/D VE D/A ÇEVİRİCİLER A/D ve D/A çeviricilerin pratikte sıkça kullanılan türlerinden biri de mikroişlemci uyumlu olanlarıdır. Şekil.'de ZN8 D/A çeviricinin çalışma prensip şeması verilmiştir.

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç

DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç Deney 10 DENEY 6-3 Ortak Kollektörlü Yükselteç DENEYİN AMACI 1. Ortak kollektörlü (CC) yükseltecin çalışma prensibini anlamak. 2. Ortak kollektörlü yükseltecin karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek.

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. DENEY 1 Temel Lojik Kapıların Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER Temel

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ Yrd.Doç. Dr. Ünal KURT Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Öğrenci: Adı Soyadı Numarası

Detaylı

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır AYIAL ELETONİ BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),- Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM)

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I LAB SINAVI DARBE GENLİK MODÜLASYONU (PWM) 9.1 Amaçlar 1. µa741 ile PWM modülatör kurulması. 2. LM555 in çalışma prensiplerinin

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

Deneyle İlgili Ön Bilgi:

Deneyle İlgili Ön Bilgi: DENEY NO : 4 DENEYİN ADI :Transistörlü Akım ve Gerilim Kuvvetlendiriciler DENEYİN AMACI :Transistörün ortak emetör kutuplamalı devresini akım ve gerilim kuvvetlendiricisi, ortak kolektörlü devresini ise

Detaylı

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER BÖLÜM 4 OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER 4.1 OPERASYONEL AMPLİFİKATÖRLER (OPAMP LAR) Operasyonel amplifikatörler (Operational Amplifiers) veya işlemsel kuvvetlendiriciler, karmaşık sistemlerin

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır?

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? 1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? a) Yüzde 10 b) Yüzde 5 c) Yüzde 1 d) Yüzde 20 3. Direnç

Detaylı

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü

DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEY 12 SCR ile İki yönlü DC Motor Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Elektromanyetik rölelerin çalışmasını ve yapısını öğrenmek 2. SCR kesime görüme yöntemlerini öğrenmek 3. Bir dc motorun dönme yönünü kontrol

Detaylı

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER DENEY 3 GİRİŞ Bu deneyde kurulacak devreler ile işaretsiz ve işaretli ikili sayılar üzerinde aritmetik işlemler yapılacak; işaret, elde, borç, taşma kavramları incelenecektir.

Detaylı

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ 1. 8 bitlik Okunur Yazılır Bellek (RAM) Her biri ayrı adreslenmiş 8 adet D tipi flip-flop kullanılabilir. RAM'lerde okuma ve yazma işlemleri CS (Chip Select), RD (Read), WR (Write) kontrol sinyalleri ile

Detaylı

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2 DENEY 1 AMAÇ: VE Kapılarının (AND Gates) çalısma prensibinin kavranması. Çıkıs olarak led kullanılacaktır. Kullanılacak devre elemanları: Anahtarlar (switches), 100 ohm ve 1k lık dirençler, 7408 entegre

Detaylı

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ Eşzamanlı (Senkron) Ardışıl Devrelerin Tasarlanması (Design) Bir ardışıl devrenin tasarlanması, çözülecek olan problemin sözle anlatımıyla (senaryo) başlar. Bundan sonra aşağıda açıklanan aşamalardan geçilerek

Detaylı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı T.C. Maltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı Dersin Sorumlusu Yrd. Doç. Dr. Zehra Çekmen

Detaylı

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES)

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES) 5. LOJİK KPILR (LOGIC GTES) Dijital (Sayısal) devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilmektedir. Her lojik kapının bir çıkışı, bir veya birden fazla girişi vardır.

Detaylı

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?...

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... İçerik Düzeni Entegre Tanımı Entegre Seviyeleri Lojik Aileler Datasheet Okuma ENTEGRE TANIMI Entegreler(IC) chip adı da verilen,

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI DENEY NO:4 KIRPICI DEVRELER Laboratuvar Grup No : Hazırlayanlar :......................................................................................................

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001)

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001) MANTIK DEVRELERİ DERSİN AMACI: SAYISAL LOJİK DEVRELERE İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİ SUNMAK. DERSİ ALAN ÖĞRENCİLER KOMBİNASYONEL DEVRE, ARDIŞIL DEVRE VE ALGORİTMİK DURUM MAKİNALARI TASARLAYACAK VE ÇÖZÜMLEMESİNİ

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır.

BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. SYISL TSIM BÖLÜM SYISLNLOG (DC NLOGSYISL(DC DÖNÜŞTÜÜCÜLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Sayısal ve nalog sinyaller İşlemsel yükselteçler (Operatinal mplifieropmp Sayısalnalog Çeviriciler

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 5 ADC, Analog Sayısal Dönüştürücüler Analog İşaretler Elektronik devrelerin giriş işaretlerinin büyük çoğunluğu analogtur. Günlük yaşantımızda

Detaylı

ARDIŞIL DEVRELER SENKRON ARDIŞIL DEVRELER

ARDIŞIL DEVRELER SENKRON ARDIŞIL DEVRELER ARDIŞIL DEVRELER TANIM: ÇIKIŞLARIN BELİRLİ BİR ANDAKİ DEĞERİ, GİRİŞLERİN YANLIZA O ANKİ DEĞERİNE BAĞLI OLAN DEVRELER KOMBİNASYONEL DEVRELER OLARAK İSİMLENDİRİLİR. ÇIKIŞLARIN BELİRLİ BİR ANDAKİ DEĞERİ,

Detaylı

SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ

SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ Deneyin Amacı: SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ Sayısal Analog Dönüştürücüleri (Digital to Analog Converter, DAC) tanımak ve kullanmaktır. Giriş: Sayısal Analog Dönüştürücüler (DAC) için kullanılan devrelerin

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I FET KARAKTERİSTİKLERİ 1. Deneyin Amacı JFET ve MOSFET transistörlerin

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 2 Elektrik iletkenliği bakımından, iletken ile yalıtkan arasında kalan

Detaylı

Ölçüm Temelleri Deney 1

Ölçüm Temelleri Deney 1 Ölçüm Temelleri Deney 1 Deney 1-1 Direnç Ölçümü GENEL BİLGİLER Tüm malzemeler, bir devrede elektrik akımı akışına karşı koyan, elektriksel dirence sahiptir. Elektriksel direncin ölçü birimi ohmdur (Ω).

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Dijital Devre Tasarımı EEE122 A Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI DIGITAL DESIGN 4 th edition Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Chapter 3 Boole Fonksiyon Sadeleştirmesi

Detaylı

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2012-2013 güz yarıyılı ikinci ders haftasında Devre ve Sistem Analizi Dersinde teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-1 (v1.2) YTÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü birinci sınıf öğrencileri için Elektrik Devre Temelleri Dersinde isteğe bağlı olarak verilen pratik yaz ödevidir. Proje

Detaylı

6. Fiziksel gerçeklemede elde edilen sonuç fonksiyonlara ilişkin lojik devre şeması çizilir.

6. Fiziksel gerçeklemede elde edilen sonuç fonksiyonlara ilişkin lojik devre şeması çizilir. 5. KOMBİNEZONSAL LOJİK DEVRE TASARIMI 5.1. Kombinezonsal Devre Tasarımı 1. Problem sözle tanıtılır, 2. Giriş ve çıkış değişkenlerinin sayısı belirlenir ve adlandırılır, 3. Probleme ilişkin doğruluk tablosu

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Sayısal Lojik Tasarımı BIL281 3 5+0 5 6 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze

Detaylı

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI Deney 5 Flip Flop Devreleri Öğrenci Adı & Soyadı: Numarası: 1. Flip Flop Devresi ve VEYADEĞİL

Detaylı

Şekil1. Geri besleme eleman türleri

Şekil1. Geri besleme eleman türleri HIZ / KONUM GERİBESLEME ELEMANLARI Geribesleme elemanları bir servo sistemin, hızını, motor milinin bulunduğu konumu ve yükün bulunduğu konumu ölçmek ve belirlemek için kullanılır. Uygulamalarda kullanılan

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI I DENEY 4 MOSFET KARAKTERİSTİKLERİ AÇIKLAMALAR Deneylere gelmeden önce lütfen deneyle

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

Katlı Giriş Geçitleri

Katlı Giriş Geçitleri Katlı Giriş Geçitleri Eviriciler ve tamponlar tek-girişli geçit devresi için olasılıkları çıkartır. Tamponlamak yada evirmekten başka tek mantık sinyali ile daha fazla ne yapılabilir? Daha fazla mantık

Detaylı

EEM 311 KONTROL LABORATUARI

EEM 311 KONTROL LABORATUARI Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 311 KONTROL LABORATUARI DENEY 03: DC MOTOR FREN KARAKTERİSTİĞİ 2012-2013 GÜZ DÖNEMİ Grup Kodu: Deney Tarihi: Raporu

Detaylı

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC nin belki de en önemli örneği çözünürlüğüdür. Çözünürlük dönüştürücü tarafından elde edilen ikili bitlerin sayısıdır. Çünkü ADC devreleri birçok kesikli adımdan birinin

Detaylı

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir.

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. DENEY 5 - ALAN ETKİLİ TRANSİSTOR(FET- Field Effect Transistor) 5.1. DENEYİN AMACI Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. 5.2. TEORİK BİLGİ Alan etkili

Detaylı

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM2104 Elektrik Devreleri Laboratuarı II 2014-2015 Bahar DENEY 3 Maksimum Güç Transferi Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı

Detaylı

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI K.T.Ü ElektrikElektronik Müh.Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I KICHOFF'UN KIML E GEĠLĠMLE YSSININ DENEYSEL SĞLNMSI KICHOFF'UN KIML YSSI: Bir elektrik devresinde, bir düğümde bulunan kollara ilişkin akımların

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I DENEY 7: MOSFET Lİ KUVVETLENDİRİCİLER Ortak Kaynaklı MOSFET li kuvvetlendirici

Detaylı

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol

DENEY 10 UJT-SCR Faz Kontrol DNY 0 UJT-SCR Faz Kontrol DNYİN AMACI. Faz kontrol ilkesini öğrenmek.. RC faz kontrol devresinin çalışmasını öğrenmek. 3. SCR faz kontrol devresindeki UJT gevşemeli osilatör uygulamasını incelemek. GİRİŞ

Detaylı

DENEY 4 PUT Karakteristikleri

DENEY 4 PUT Karakteristikleri DENEY 4 PUT Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. PUT karakteristiklerini ve yapısını öğrenmek. 2. PUT un çalışmasını ve iki transistörlü eşdeğer devresini öğrenmek. 3. PUT karakteristiklerini ölçmek. 4.

Detaylı

Aşağıdaki, verimli ve güvenilir bir işlem için gerekli tüm bileşenleri tanımlanmış gerçek evirici devresinin bir şematik çizimidir:

Aşağıdaki, verimli ve güvenilir bir işlem için gerekli tüm bileşenleri tanımlanmış gerçek evirici devresinin bir şematik çizimidir: NOT Geçidi Daha önce değinilen tek-transistörlü evirici devresinin gerçekte geçit gibi pratik kullanımının olması çok ilkeldir. Gerçek evirici devreler gerilim kazancını maksimize etmek için birden fazla

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları 1 Sayısal alga Şekilleri 1 2 4 3 1. Yükselme Zamanı 2. Alçalma Zamanı 3. Sinyal Genişliği 4. Genlik (Amplitude) 2 Periot (T) : Tekrar eden bir sinyalin arka arkaya

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

DENEY 2-1 VEYA DEĞİL Kapı Devresi

DENEY 2-1 VEYA DEĞİL Kapı Devresi DENEY 2-1 VEYA DEĞİL Kapı Devresi DENEYİN AMACI 1. VEYA DEĞİL kapıları ile diğer lojik kapıların nasıl gerçekleştirildiğini anlamak. GENEL BİLGİLER VEYA DEĞİL kapısının sembolü, Şekil 2-1 de gösterilmiştir.

Detaylı

Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6

Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6 Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6 DENEY 2-3 Süperpozisyon, Thevenin ve Norton Teoremleri DENEYİN AMACI 1. Süperpozisyon teoremini doğrulamak. 2. Thevenin teoremini doğrulamak. 3. Norton teoremini

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ TÜMLEŞİK DEVRELER Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER

AMLİFİKATÖRLER VE OSİLATÖRLER BÖLÜM 5 Multivibratörler KONULAR: 1. Dengesiz (astable) multivibratörün çalışması ve özelliklerini incelemek. 2. Çif dengeli (bistable) multivibratörün çalışmasını ve özelliklerini incelemek. GEREKLİ DONANIM:

Detaylı