T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. KLİNİK ŞEFİ: Doç. Dr.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. KLİNİK ŞEFİ: Doç. Dr."

Transkript

1 1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ: Doç. Dr. ATTİLA SAYGI YILLARI ARASI ÇOK İLACA DİRENÇLİ AKCİĞER TÜBERKÜLOZU OLGULARIMIZIN DEĞERLENDİRİLMESİ DR.TANER EKİNCİ UZMANLIK TEZİ İSTANBUL

2 2 ÖNSÖZ Büyüğüm, abim, hocam Sn.Şef Doç.Dr.Attila Saygı ya, Başhekim Sn.Şef Doç.Dr.Adnan Yılmaz a, Rahmetli emekli Göğüs Hastalıkları klinik şefi değerli hocam ve abimiz Sn.Şef Dr.Ömer Ferit Demiröz e, Göğüs Hastalıkları klinik şefleri; Sn.Şef Dr. Hatice Türker e, Sn.Şef Dr.Tülin Kuyucu ya, Sn. Şef Dr. Esen Akkaya a, Sn.Şef Doç. Dr. Turan Karagöz e, Sn.Şef Doç. Dr. Reha Baran a, Sn.Şef Doç. Dr. Haluk Çalışır a, Sn.Şef Dr. Melahat Kurutepe ye, Sn.Şef Dr. Armağan Hazar a, Göğüs Cerrahisi klinik Şefleri; Sn.Şef Dr. Ali Atasalihi ye, Sn.Şef Doç. Dr.C. Asım Kutlu ya, Sn.Şef Doç Dr. İrfan Yalçınkaya ya, Emekli Şef Muavini Sn.Uzm. Dr.Filiz Süngün e, Şef Muavini Sn. Uzm.Dr. Gülfem Yurteri ye, Sn.Uzm.Dr.Müge Özdemir e, Sn.Uzm.Dr.Esra Şebnem Öztürk e, Sn. Uzm.Dr.Gül Dabak a, Sn.Uzm.Dr. İlknur Dilek e, Sn. Uzm.Dr.Nur Akbulut a, Sn.Uzm.Dr.Emel Alıcı ya, Sn.Uzm.Dr.Sema Saraç a, Sn.Uzm.Dr.Gülbanu Horzum a, Sn.Op.Dr.Levent Alpay a, Sn.Uzm.Dr.Mualla Partal a, Sn.Uzm.Dr.Neşe Özbucak a, Sn.Doç. Dr.Ferda Aksoy a, Sn.Uzm. Dr.Zeliha Arslan a, Sn.Uzm.Dr.Nurçin Çimen Özışık a, birlikte çalıştığım uzman doktor arkadaşlara ve bütün asistan arkadaşlara, Kartal Eğitim Araştırma Hastanesi 2.Dahiliye kliniği Sn.Şef prof.dr. Mustafa Yaylacı ya, Sn. Şef.Muavini Dr.Rahmi Irmak a, Sn.Şef Muavini Dr.Selahattin Ertürk e, Sn. Uzm.Dr. Seydahmet Akın a, uzman ve asistan arkadaşlarıma, Kartal Eğitim Araştırma Hastanesi İntaniye kliniği Sn.Şef Dr. Raşit Serdar Özer e, uzman ve asistan arkadaşlarıma, Haydarpaşa Eğitim Araştırma Hastanesi Radyoloji Sn.Şef Prof.Dr. Mehmet Masum Şimşek e, Sn. Uzm.Dr.Mustafa sarıtaş a ve asistan arkadaşlarım a, Tezin planlanmasında ve yürütülmesinde Sn. Uzm.Dr.Burcu Çalık a,

3 3 İstatistiki değerlendirmelerde Sn.Uzm.Dr.Oğuz Akbaş a, Sn.Alime hemşire ye, Sn.Faika hemşire ye, bütün hemşire hanımlara, bütün hemşire beylere, Sn.Cengiz bey e, Sn.Kadir bey e, Sn.Famettin bey e, bütün memur arkadaşlara, Sn.Nurhan hanım a, bütün personel arkadaşlar a, Heybeliada dostları Sn.Ahmet bey e, Sn.Nurten hanım a, bütün hoş sohbet insanlar a, Aileme ve bütün sevdiklerime; bana verdikleri bütün destek, vefa ve sevgilerine karşılık şükranlarımı sunar, teşekkür ederim.

4 4 İÇİNDEKİLER BÖLÜM SAYFA GİRİŞ VE AMAÇ 6-7 GENEL BİLGİLER 8-46 MATERYAL VE METOD BULGULAR TARTIŞMA SONUÇLAR ÖZET 64 KAYNAKLAR 65-73

5 5 KISALTMALAR ARB: Aside Dirençli Basil AMK: Amikasin ATS: Amerikan Toraks Derneği BCG: Bacille Calmette-Guerin BTS: İngiliz Toraks Derneği CDC: Hastalıkları Kontrol ve Önleme Komitesi CLF: Klofazimin CYC: Sikloserin ÇİD TB: Çok İlaca Dirençli Tüberküloz DSÖ: Dünya Sağlık Örgütü DGT: Doğrudan Gözetimli Tedavi EMB/E: Etambutol ETH: Etionamid EZN: Ehrlich- Ziehl-Neelsen HIV: Human İmmunodeficiency Virus INH/H: İzoniazid KAP: Kapreomisin KAN: Kanamisin LJ Besiyeri: Löwenstein Jensen besi yeri MİK: Minimal İnhibitör Konsantrasyon MGİT: Mycobacterium Growth İndicator Tube MTBC: M. Tuberculosis complex MOTT: Mycobacterium Other Than M.tuberculosis NCCLS: National Committee for Clinical Laboratory Standards OFL: Ofloksasin PZA/Z: Pirazinamid PAS: Para-amino salisilik asit RIF/R: Rifampisin RBT: Rifabutin SM/S: Streptomisin TB: Tüberküloz THI/T: Thioasetazone VSD: Verem Savaş Dispanseri

6 6 GİRİŞ VE AMAÇ Tarih öncesi bir hastalık bugün eskisinden çok daha fazla insanın ölümüne sebep oluyor: Tüberküloz. Günümüzde bir çok insanın hayatımızdan kaybolduğunu düşündüğü bu hastalık, tekrar sahneye çıktı. Şimdi biz yol ayrımındayız: Ya hastalığın ölümcül epidemik boyutlarının genişlemesine izin vereceğiz ya da ölüm ve acılara son vermek için harekete geçeceğiz. G. Harlem Brundtland, DSÖ başkanı, 1998 DR-TB is essentially a man-made phenomenon (1). Tüberküloz (TB), insanlık tarihi boyunca, enfeksiyöz hastalıklar içinde her zaman önemli bir yere sahip olmuştur. Son yıllarda giderek artan küresel çabalara rağmen yeni TB olgularının sayısı hızla artmaktadır. Dünya nüfusunun yaklaşık 1/3 ü M. tuberculosis ile enfektedir.2006 yılında tahmin edilen yeni TB olgularının sayısı 9,2 milyondur ( nüfusta 139), bunların 4,1 milyonu yeni yayma pozitif olgudur (toplamın %44 ü) ve 0,7 milyonu HIV pozitif olgudur (toplamın %8 i). Bu 2005 yılındaki 9,1 milyon olgudan, nüfus artışı nedeniyle olan bir artıştır. Hindistan, Çin, Endonezya, Güney Afrika ve Nijerya, mutlak hasta sayıları açısından ilk beşi oluşturan olan ülkelerdir. Afrika Bölgesi, nüfusa göre en yüksek insidansa sahiptir ( nüfusta 363) yılında tahmin edilen olgu prevalansı 14,4 Milyondur (2). Ülkemiz verilerine göre TB insidansı, 2005 yılında Verem Savaşı Dispanserleri ne kayıtlı hastalara göre hesaplandığında yüz binde 26 dir(3). Öte yandan geçmişteki yetersiz TB kontrol programlarının bir sonucu olan hastalara uygun olmayan tedavi rejimlerinin verilmesi ve ilaçların gözetimsiz kullanılmış olması ile günümüzde TB tedavisinde büyük güçlükler yaşanmaktadır. En az izoniazid (INH) ve rifampisin (RIF) e karşı direncin tespit edildiği vakaları tanımlamakta kullanılan Çok İlaca Dirençli (ÇİD= multi drug- resistant=mdr) TB olguları büyük bir sorun haline gelmiştir. DSÖ tüm dünyada yaklaşık 50 milyon kişinin ÇİD-TB suşları ile enfekte olduğunu tahmin etmektedir.2000 yılında saptanan 8,5 milyon yeni olgunun

7 7 %3,2 sinin ÇİD TB olduğu düşünülmektedir (4). DSÖ nün yayınladığı yılları arasını kapsayan raporda 5 kıtadaki 35 ülkenin sonuçları değerlendirilmiş ve yeni olgularda ilaç direnci ortalama %10 (%2-%40), ÇİD suş oranı ise %1,4 (% 0-%14) olarak belirlenmiştir (5) yılında tahmin edilen çok ilaca dirençli TB (ÇİD-TB) olgularının sayısı 0,5 milyondur yılında tahmin edilen HIV-negatif TB hastalarında 1,5 milyon ve HIV ile infekte TB lu hastalarda 0,2 milyon ölüm olmuştur (2). Türkiye de ise tüm ülkedeki ilaç direncini gösterecek geniş çaplı bir çalışma olmamakla birlikte, yaklaşık ilaç direnci oranları; yeni hastalarda en az bir ilaca direnç % 8.7, ÇİD TB % 1,7-6 ; tedavi görmüş olgularda ise en az bir ilaca direnç % 18,5-65, ÇİD TB % 6,7-30 arasında bulunmuştur (6). Son yıllarda gündeme gelen Doğrudan Gözetimli Tedavi (DGT; Directly Observed Treatment: DOT) ve DGT-artı (DOT-plus) stratejileri doğrultusunda ve günlük pratikte sayıları giderek artan şekilde karşımıza çıkan majör ve minör antitüberküloz ilaçlara dirençli olgular nedeniyle ilaç duyarlılık testleri günümüzde daha da önem kazanmış, ilaç duyarlılığını belirlemek için kullanılan laboratuvar yöntemleri ve bu konuda yapılan çalışmalar hızlanmıştır. Son on yıl içinde M. Tuberculosis complex (MTBC) in antitüberküloz ilaçlara karşı geliştirdiği direncin moleküler temeli daha iyi anlaşılmaya başlanmıştır. Biz çalışmamızda ; kliniğimizde Çok ilaca dirençli tüberküloz tanısı koyduğumuz ve tedavisini uyguladığımız olgularımızı klinik, radyolojik, bakteriyolojik ve demografik açıdan inceleyip hastalığa ve sonuçlarına etki eden etmenleri incelemeyi amaçladık. GENEL BİLGİLER

8 8 İnsanlık tarihi kadar eski bir hastalık olan tüberküloz hakkında ilk bilgiler, Milattan üç bin yıl önce Nil nehri kıyısına ve kanlı balgam çıkararak ölen genç bir kıza kadar uzanmaktadır. İsa'nın ölümünden 1000 yıl önce yaşamış olan rahip Nesperehan'ın. mumyasında Pott apsesi bulunduğu saptanmıştır Akdenizdeki Kos adasında yaşamış olan Hippocrates'in kitabında tüberkülozun daha çok yaşları arasındaki insanlarda görüldüğü yazılıdır. Ünlü hekim Bergamalı Galen, veremi az bulaşıcı bir hastalık diye nitelemiş ve ateş, terleme ve hemoptiziyi erken belirtiler olarak kabul etmiştir. Tedavisi için de, perhiz ve egzersiz yapmayı, seyahat etmeyi önermiş, buna karşın ilaç kullanılmasını önermemiştir. Tarihte yakaladığı insanı eriterek öldürdüğü için "Tüketim Hastalığı " (Consumption), hastaları soldurarak yok ettiği için "Beyaz Ölüm" veya "Beyaz Veba " (White Death; White Plaque) ve asırlar boyu birçok kişinin yaşamını sonlandırdığı için de "Ölümün Kaptanı " (Captain of the Death) adıyla bilinir. Romalılar bu hastalığa hırıltılı nefes alıp verme ve öksürükle balgam atma anlamında "Phthisis" adını koymuşlardır. Bu yüzden veremle ilgilenen doktorlara da Ftizyolog denilmekteydi. Dilimizde ise "İnce Hastalık" en çok kullanılan tanımdır (7). Mycobacterium humanus Üç yüz milyon yıldan beri var olan tüberküloz mikrobu, doğada her yerde, örneğin sularda, otlaklarda, çamurda ve samanda bol miktarda bulunan bir bakteridir. İnsanlara geçmesi, muhtemelen eski çağlarda sığırların ehlileştirilmesiyle başlamıştır. Bu hayvanların sütü ve eti aracılığıyla onlara özgü Mycobacterium bovis ile karşılaşan insanlarda, özellikle boyun lenf bezleri ve kemik veremi görülüyordu. Basil sonradan yapısını değiştirerek akciğerleri tutan ve öksürükle bulaşan insan tipi tüberküloz basili (Mycobacterium humanus) haline dönüşmüştür. Tüberküloz hastalığının İsa'nın doğumundan önceki ve sonraki asırlarda belirli dalgalanmalar gösterdiğini ortaya çıkarmışlardır. Milattan önce ve yıllarında Nil nehri vadisinde iki büyük tüberküloz epidemisi tespit edilmiştir. Milattan sonra yıllarında Kuzey Amerika'da ve son 1000 yılda Avrupa'da çeşitli epidemiler tarif edilmiştir. Bu tür dalgalanmaların çıkışında bağışıklık sistemi, sosyo-ekonomik olaylar ve hastalığın doğal seyrinin etkisi olmalıdır. Nüfus artışı, göçler, yoksulluk ve

9 9 sanayi devrimi bunların en önemlileridir. Kırsal alanda yaşayan Amerikan yerlileri Buffalolardaki, hastalık yapma potensi düşük atipik mikobakterilerin sağladığı bağışıklık sebebiyle pek bu hastalığa tutulmazken, beyaz göçmenlerin getirdiği hakiki patojen tüberküloz mikrobu ile karşılaştıklarında kısa sürede hastalanarak ağır kayıplar vermişlerdir. Güney Afrikalı zencilerin ve Yeni Zelandalı Maoriler'in de başına gelenler aynıdır (7). Robert Koch 1882 yılında tüberkülozdan ölen bir hastanın akciğerindeki lezyonlarda basili göstermiş, bunu kültürde üretmiş ve üretilen basil ile deney hayvanlarında hastalık oluşturmuştur Koch TB tedavisinin de aşı ile yapılabileceğini düşünmüştür. TB aşısı için gerekli olan zararsız basil M. bovis suşunun seri halde 231 pasajından sonra oluşturulmuş, 1920 lerin sonunda bu aşıyı bulan iki araştırıcı-nın adına atfen Bacille-Calmette-Guerin (BCG) adı verilmiştir. TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİNDEKİ TARİHSEL GELİŞİM Tüberkülozun tedavisinde 18. yüzyıla kadar fazla değişiklik olmamış, bu yüzyılda kır havası, hafif egzersiz, antimonlu ve vazokonstriktör ilaçlar, öksürük şurupları, opiatlar, flebotomi gibi yöntemler kullanılmıştır. İlk sanatoryumlar 19. yüzyılın sonlarında dağlarda açılmış ve 20. yüzyılının ilk yarısında alabildiğince çoğalmış ve giderek TB araştırmalarının merkezi haline gelmiştir. Kemoterapi döneminden önceki bu tedavi girişimlerine bakıldığında, açık bir şekilde faydası olan tek tedavinin, hastalıklı ve kaviteli apikal segmentlerin kollabe edilerek kavitelerin kapatılmasının amaçlandığı, kollaps tedavisi olduğu gözlenmektedir (8). TB tedavisinde klinik etki sağlayan ilk antibiyotik olan streptomisin(sm), 1944 de New Jersey de toprak mikrobiyologu olan Selman Abraham Waksman tarafından keşfedilmiş ve TB tedavisinde kemoterapi dönemi başlamıştır. İsveçli bilim adamı Jorgen Lehman salisilik asidin paraamino tuzunu sentezleyerek para-amino salisilik asit(pas) in TB tedavisinde kullanımını sağlamış ve bu iki ilacın kullanıma girmesiyle TB tedavisinde iyi sonuçlar alınmaya başlanmıştır (9) yılında İngiliz Tıbbi Araştırma Konseyi(British Medikal Research Council) PAS ve SM i tek tek ve kombine

10 10 kullanarak ilk karşılaştırmalı, randomize klinik çalışmayı yapmışlar ve kombine tedavinin daha etkili olduğunu ve bu şekilde ilaç direnci gelişiminin engellendiğini açıklamıştır (10) yılında izonikotinik asit hidrazid (INH) in antitüberküloz aktivitesinin bulunmasıyla INH, PAS ve SM den oluşan üçlü tedavi dönemi başlamış ve hastaların %90-95 i bu üç ilacın 24 ay süreyle devamlı olarak kullanılması ile tedavi edilebilir hale gelmiştir (11) lı yıllarda PAS ın yerini Etambutol (EMB) un almasıyla iki önemli yarar elde edilmiştir; EMB hem hastalar tarafından PAS tan daha iyi tolere edilebilmiş hem de tedavi süresini 18 aya indirebilmiştir (12). Rifampisin (RIF) in 1970 lerde tedaviye eklenmesi ve bu ilacın kazeöz odaklarda bulunan yarı dormant basillere etkili olduğunun bulunmasıyla tedavi süresi daha da kısalmıştır (13). İngiliz Tıbbi Araştırma Konseyi nin bu yıllarda Batı Afrika ve Hong Kong ta yaptığı çalışmalarda INH, SM, EMB ve RIF kombinasyonu ile 8-9 aylık tedavi süresi ile %95 in üzerinde kür elde edildiği bildirilmiştir (14,15). Son olarak Pirazinamid (PZA) in tedaviye eklenmesiyle kültür negatifliğine ulaşma süresi daha da kısalmış ve 6 ayda %95 in üzerinde kür oranları elde edilmiştir (16). DÜNYADA TÜBERKÜLOZ Dünya nüfusunun 1/3 ünü oluşturan yaklaşık 2 milyar kişinin TB basili ile enfekte olduğu ve bunların büyük çoğunluğunun gelişmekte olan ülkelerde bulunduğu bildirilmektedir yılında 9.22 milyon yeni TB vakası ortaya çıkmaktadır ve yaklaşık olarak 1.7 milyon insan bu hastalıktan ölmektedir (2). Gelişmiş ülkelerde enfekte bireylerin %80 i 50 yaş ve üzerindeki yaş grubunda iken, gelişmekte olan ülkelerdeki hastaların %77 si en üretken yaş grubu olan yaş arasındadır (17,18,19,20,21). Dünya nüfusunun %25 inin yaşadığı gelişmiş ülkelerde (Avrupa, Kuzey Amerika, Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda) yıllık enfeksiyon riski % 0.1-% 0.01 düzeylerindedir ve bu oran her yıl %10 dan fazla düşmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise yıllık enfeksiyon riski % arasında değişmekte ve daha düşük bir oranda azalmaktadır. Tüm dünyada 16 milyondan fazla tüberkülozlu hasta bulunmaktadır ve bunların % 80 i 22 ülkede

11 11 yaşamaktadır. Prevalansın 16,2 milyon/yıl olduğu tüberkülozda, ölümcül vaka oranı %23 tür ve bu oran HIV prevalansının yüksek olduğu bölgelerde %50 yi aşabilmektedir. Buna göre her gün yeni hasta ortaya çıkmakta ve yine her gün 9000 kişi tüberkülozdan ölmektedir. Tüberküloz dünyadaki tüm ölümlerin %7 sinden ve gelişmekte olan ülkelerdeki önlenebilir yetişkin ölümlerinin %26 sından sorumludur (22). Tüm dünyadaki mevcut hastaların %95 i gelişmekte olan ülkelerde yaşarken, tüberkülozdan ölümlerin %98 i yine bu ülkelerde gerçekleşmektedir. Bu ülkelerdeki hastaların ancak yarısından azı (%46) teşhis edilebilmekte, teşhis edilenlerin de ancak yarısından azı tedavi edilebilmektedir. HIV VE TÜBERKÜLOZ (Two Diseases, One Patient ) Dünya nüfusunun 1/3 tüberküloz basiliyle infektedir. HIV virusu Latent tüberkülozun aktif hale gelmesinde en büyük risk faktörüdür. Latent tüberkülozlu HIV(-) insanların %10 u hayatlarının bir döneminde aktif tüberküloz olurlar. Buna karşılık HIV(+) ve latent tüberkülozlu insanların %10 u her yıl Aktif tüberküloz olurlar. Diğer taraftan tüberküloz ; HIV (+) hastalarda en önemli morbidite ve mortalite sebepleri arasındadır. Global olarak HIV(+) 13 milyon insan, tüberküloz basiliyle infektedir ve aktive tüberküloz riskiler artmıştır yılında, HIV(+) lerden yaklaşık kişide yeni Tüberküloz olgusuydu (bütün yeni tüberküloz olgularının %9) ve HIV(+) hastaların tanesi Tüberkülozdan öldü (bütün tüberküloz ölümlerinin %15). DSÖ nün dünyadaki 6 bölgesinden 5 inde tüberküloz insidansı stabl yada düşmekte olmasına rağmen, tüberküloz insidansı yıllık %1 artmaktadır. Bu artış Afrikadaki tüberküloz insidansının artmasından kaynaklanmaktadır. Buda HIV den kaynaklanmaktadır. HIV genç insanları ve özelliklede genç kadınları (15-24 yaş) etkilemektedir, dolayısıyla HIV(+) bölgelerde Tüberküloz insidansı genç kadınlar arasında artmaktadır, geleneksel olarak tüberküloz erkeklerde sık görülürken, şimdi kadınlarda artmaktadır (25). STOP-TB STRATEJİSİ

12 12 DSÖ tarafından 2006 yılında ortaya konulan Stop TB Stratejisi, hem 2015 etki hedeflerine ulaşmak, hem de olgu bulma ve tedavi başarısı hedeflerine ulaşmak için hazırlanmıştır (24). STOP-TB HEDEFLERİ yılında beklenen olguların % 70 ini bulmak, -Bulunan olguların % 85 ini kür etmek, yılında 1990 yılına göre TB prevelansını ve TB a bağlı ölümleri % 50 azaltmak, yani prevelansı de 155 e, ölümü de de 14 e indirmek, yılında Dünyada TB eliminasyonunu sağlamak ( < 1/ ). STOP-TB UYGULAMALARI -Yüksek kalitede DOTS uygulamaların Yaygınlaştırılması, -HIV/TB, MDR-TB ve diğer sorunlara yönelmek, -Genel sağlık sistemlerinin güçlendirilmesine katkı yapmak (24). ÇID-TB Hot Spots İlk global raporda hot spot(sıcak nokta) terimi; yeni olgularda ÇID- TB prevelansının yüksek olduğu alanlar için kullanılmıştır. 2. global rapor yeni olgularda, ÇID-TB prevelansının %5 ün üzerinde olduğu bölgeleri hot spot olarak tanımlamıştır. 22 bölgenin 12 sinde ise ÇID-tb prevelansı % 6.5 un üzerindedir. Bu ülkeler; Kazakistan, İsrail, Tomsk Oblast, Özbekistan, Estonya, Lianoning, Litvanya, Letonya, Henan ve Ekvator dur. Extensively drug-resistant TB ÇID-TB tanılı olan hastada herhangi bir florokinlon ve ikinci sıra enjektabıl ilaçlardan (amikasin, kanamisin,kapreomisin) birine Dirençli bulunmasıdır (1). Ülkemizde Tüberküloz İlk Veremle Savaş Cemiyeti nin 1918 yılında kurulduğu Türkiye de, Cumhuriyet in ilk yıllarından beri tüberkülozla ilgili mücadele kampanyaları başarı ile sürdürülmüştür lerde 1000 de 25 olan hastalık prevalansı 1975 te 1000 de 1 e düşmüş, bu yıllar arasında en az %10 luk yıllık enfeksiyon risk oranı azalışı sağlanmıştır. Fakat 1970 li yılların başında tüberkülozun artık kontrol altına alındığı şeklindeki resmi açıklamalar, bu yıllardan sonra

13 13 kamuoyunun ve devletin konuya ilgisinin giderek azalmasına neden olmuş ve 1977 den sonra yapılan çalışmalarda enfeksiyon riskinin artmaya başladığı görülmüştür(26). DSÖ nün 2002 de yayınladığı son raporda, Türkiye de tanı konulan yeni olgu sayısı son 5 yıl boyunca yaklaşık olgu/yıl olarak bildirilmektedir. Bu sayı diğer ülkeler ile karşılaştırıldığında azımsanmayacak bir değerdir. Ülkemizde enfeksiyon havuzunun pek değişmediği ve bu enfekte kişilerden yılda binde 2-3 kişi hastalanacağı için, yıl süreyle her yıl bin yeni hastanın ortaya çıkacağı öne sürülmektedir (27). En son yayınlanan Türkiye de Verem savaşı, 2007 Raporu na göre son yıllarda TB olgu hızlarında kısmi bir artış görülmektedir yılı olgu hızı 26/ dir (3). Yıllar içinde akciğer TB oranları azalırken, mikroskopi pozitifliği oranı artmaktadır. Tedavi sonuçlarına ilişkin oranlarda bir düzensizlik izlenmektedir. Bunun önemli nedeni, tedavi sonucu bilinmeyen gruptur yılında tanı konulan hastadan ü (%91,3) yeni olgudur. Tedavi başarısızlığı ve kronik olgu sayıları son derece düşüktür. Hastaların %34,9 u (7.176) kadındır. Akciğer tüberkülozu oranı %73 dür (14.987). Toplam yabancı uyruklu hasta sayısı 63 dür. Yaş gruplarında olgu hızı incelendiğinde; erkeklerde yaşta başlayan ve 65 yaş ve üstü gruba doğru giderek yükselen bir olgu hızı varken, kadınlarda ile 55 yaş ve üzeri gruplarda yüksek olgu hızları saptanmıştır. Akciğer tüberkülozu olgularında; %79 mikroskopi yapılmış ve %57 pozitif bulunmuştur; kültür yapılma oranı daha düşüktür (%47) ve kültür pozitiflerin oranı %38 dir. Bir kohort oluşturmayan ilaç duyarlılık testlerinin sonuçları incelendiğinde, yeni olgularda %14,4, tedavi görmüş olgularda ise %34,8 oranında en az bir ilaca direnç saptanmıştır. Yeni olgularda İNH ve SM e direnç yüksek iken, tedavi görmüşlerde INH ve RİF e direnç yüksektir. Çok ilaca direnç oranı, yeni olgularda %3,1, tedavi görmüşlerde %17,7 dir ve toplam ÇİD- TB sayısı 191 dir. En sık görülen akciğer dışı TB olguları, sırasıyla, plevra (%37,4), ektratorasik lenfadenit (%26,7) ve intratorasik lenfadenit (%5,5) olarak saptanmıştır. İllere göre toplam hasta sayıları, akciğer, akciğer dışı, erkek ve kadın oranları ile illere göre yapılan bakteriyolojik tetkik oranları illeri karşılaştırabilmek için çok değerli bir veridir. Bu rapor, VSD kayıtlı hastalar esas

14 14 alınarak, ülkemizdeki tüberkülozun durumuna ilişkin bir tabloyu değişik yönleri ile sunmaktadır. Hastanelerde ve laboratuvarlarda tanı almış fakat kayda geçmemiş hastalar olduğu bilinmektedir. Bununla birlikte, DGTS uygulamalarının ülke çapında başlamasından önce yapılan bu sunu, sonraki yıllarda ortaya konulacak yeni verilerin karşılaştırılabileceği bir temel oluşturmaktadır ve verem savaşı hizmetlerinin değerlendirilmesinde kanıta dayalı yaklaşımı sağlayacaktır yılında bütün Türkiyede DGTS uygulamasına geçilmiştir (3). Ülkemizde 2005 yılında 191 ÇİD TB hastası, 2006 yılında ise ÇİD TB 249 hastası tespit edilmiş, DSÖ e göre 2006 yılı için tahmini ÇİD TB hastası sayısı 889 dur (74). MİKOBAKTERİLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ Mycobacterium cinsi yüksek guanin(g) ve sitozin(c) içerikli gram (+) bakteri Sınıflandırılmasında, Corynebacterium ve Nocardia ile birlikte Actinomycetales takımında sınıflandırılmış olup, Mycobacteriaceae ailesinde yer alan tek cinstir (28,29). Mycobacterium,Yunanca fungus(myces) ve küçük çubuk(bakterion) kelimelerinden türetilmiştir. İsmin fungus kısmı, bu mikroorganizmanın sıvı besiyerlerinde üreme özelliklerinin küflere benzemesinden kaynaklanmaktadır. Bilimsel literatüre ilk olarak 1896 da giren Mycobacterium cinsi içinde bugün 80 den fazla tür tanımlanmıştır. İnsan ve diğer sıcak kanlı hayvanlarda hastalık oluşturan M. tuberculosis, M.bovis, M. africanum, M. microti ve M. canetti nin birbirleriyle gösterdikleri genetik yakınlık temelalınarak bu türler M.tuberculosis complex adı altında toplanmışlardır(şekil 1). Son yıllarda özellikle AIDS in ortaya çıkışıyla birlikte, diğer bazı mikobakteri türlerinin de (M. fortuitum, M.chelonae, M. smegmatis ve M. avium complex) klinik öneminin anlaşılmıştır(29,30). M. tuberculosis silindir şeklinde, uçları yuvarlak, μm ve 1-4 μm boyunda düz veya hafif kıvrık, ince, hareketsiz, sporsuz, kapsülsüz, aerob ortamda üreyebilen çomak şeklinde bir bakteridir Hücre duvarları lipit içeriği bakımından zengindir. Bu nedenle alkol, asit, alkali ve kuru ortama karşı direnç gösterirler. Mikobakteriler fenol içinde çözündürülen bazik fuksinin yoğun eriyikleri ile Kinyoun (Kinyon) veya Ehrlich- Ziehl-

15 15 Neelsen(EZN) yöntemleri ile boyandıklarında aldıkları boyayı %3 lük asit alkolle dekolore edildikleri halde geri vermezler. Bu güçlü aside dirençlilik özelliklerinden dolayı aside dirençli bakteriler(arb)olarak da adlandırılırlar. Aside dirençlilik özellikleri laboratuvar tanısında kullanılan önemli bir kriterdir. Kinyon veya EZN boyama yönteminde renk giderme işleminden sonra zeminin boyanabilmesi için zıt boya olarak metilen mavisi kullanılır ve yapılan preparasyonlarda tüberküloz bakterileri mavi zeminde kırmızı çomakçıklar şeklinde görülürler (31) (Resim 1). Şekil 1: Mikobakterilerin toksonomik ağacı

16 16 Resim 1: EZN boyama ile M. tuberculosis M. tuberculosis bilinen bakteriler arasında en kompleks yapılı hücre duvarına sahiptir. Biyokimyasal çalışmalar, mikobakteri hücre duvar iskeletinin 3 makromolekülden ibaret olduğunu göstermiştir. Bunlar peptidoglikan, arabinogalaktan ve mikolik asitlerdir. Mikobakteri hücre duvar yapısı Şekil 2 de gösterilmiştir(6). Peptidoglikan tabakası bakteriye şekil ve dayanıklılık verir. Bu tabakanın üzerinde arabinoz ve galaktozdan oluşan bir polisakkarid olan arabinogalaktan tabakası bulunur. Burası hücre duvarının en az karakteri bilinen tabakasıdır. Arabinogalaktanın zincirlerindeki uç arabinoz birimlerine mikolik asitler bağlanmıştır. Total lipid miktarının %11 i mikolik asit olup hücre duvar kalınlığı ve asit rezistansından sorumludur(32,33). Mikolik asitler trehalose gibi şekerlere bağlandığında kord faktörü oluştururlar. Virülans ile ilgili olduğu düşünülen bu faktör hücrelerin birbirine dolanmış demetler oluşturarak paralel zincirler halinde üremelerine neden olur. Ayrıca fagositlerin göçünü engelleyip granülom oluşmasını sağlar, toksik etkisi de vardır(30)(34).

17 17 M. tuberculosis in üremesi yavaş olup replikasyon süresi yaklaşık saattir. Gözle görünür koloni büyümesi için geçen süre en az 3 hafta genellikle standart kültür ortamlarında 4 6 haftadır(35,36). Yumurtalı besi yerinde (Löwenstein Jensen besi yeri) optimal C ısıda, ph 6,5-6,8 de, % 5 10 CO2 li ortamda çoğalırlar. M. tuberculosis olumsuz koşullara oldukça dayanıklı olup bu koşullarda uzun süre canlı kalabilir. +4 C de haftalarca, -70 C de yıllarca canlılığını korur. +60 C de 20 dakikada ölür (36). TÜBERKÜLOZ HASTALIĞININ TANISI Tüberküloz, başta Mycobacterium tuberculosis olmak üzere, Mycobacterium africanum, Mycobacterium bovis tarafından oluşturulan, kronik granülomatöz bir enfeksiyon hastalığıdır. Olguların %98 inden M. tuberculosis sorumludur. Tüm organlarda görülebilen TB hastalığında ensık tutulan organ %85 oranıyla akciğerlerdir (37). Tüberküloz tanısı klinik belirti ve bulgular, radyolojik görünüm, tüberkülin deri testi sonucunun değerlendirilmesi, klinik örneklerden hazırlanan preparatlarda mikobakteri görülmesi ve besiyerinde

18 18 üretilmesiyle mümkün olmaktadır (38,39,40). TB tanısında kullanılabilecek hızlı, güvenilir ve ucuz yöntem arayışı yıllardır sürmektedir. Klinik örnekte direkt mikroskobik inceleme ile ARB aranması en yaygın kullanılan, hızlı ve basit bir yöntemdir. Ancak mikroskobik inceleme ile pulmoner TB olgularının %40-80 inde basile rastlanmaktadır (41). Direkt incelemede ARB görülmesi tanıyı kesinleştirmez, etkenin kültürde üretilmesi gerekmektedir. TÜBERKÜLOZ TANISINDA KÜLTÜRE DAYALI YÖNTEMLER Kültür yöntemleri geç sonuç vermesine rağmen, tür düzeyinde idendifikasyon işlemleri için gerekli izolatların elde edilebilmesine, bakterilerin canlılıklarının doğrudan gösterilebilmesine, ilaç duyarlılık testlerinin yapılarak hastaların doğru tedavi edilebilmesine, çoğaltılan izolatların daha sonraki araştırmacılar için saklanabilmesine ve epidemiyolojik verilerin elde edilebilmesine imkan sağlamaları açısından TB tanısında halen altın standart olmaya devam etmektedir (42). Mikobakteri kültür yöntemlerini klasik katı besiyerleri ve hızlı kültür sistemleri ikiye ayrılır. Klasik katı besiyerleri: Koloniler gözle görülebilir hale gelinceye kadar birkaç hafta geçmekte, kesin identifikasyon için ayrıca subkültür işlemleri gerekmektedir. Yumurta ve agar bazlı besiyerleri olmak üzere ikiye ayrılır: a)yumurta bazlı besiyerleri: Löwenstein-Jensen (LJ), Petragnani, American Trudeau Society(ATS) dir. En yaygın kullanılanı L-J besiyeridir. Kolonilerin görünür hale gelişi günü bulmaktadır. Ucuz ve güvenilir yöntemlerdir. b)agar bazlı besiyerleri: Middlebrook 7H10 ve 7H11 agar en çok tercih edilenleridir. Besiyerleri şeffaf olduğundan ekim yapıldıktan gün sonra mikrokoloniler görülebilir. Pahalı ve raf ömrü nispeten kısa besiyerleridir. Hızlı kültür sistemleri: Bu yöntemlerin esasını sıvı besiyerleri oluşturur (TK kültür sistemi hariç). Sıvı kültürler ile mikobakterilerin saptanması daha kısa sürede ve daha yüksek duyarlılıkta olmaktadır. İçlerinde Middlebrook 7H9 ve Dubos Tween

19 19 albümin sıvıları yer alır. Hızlı kültür sistemleri ; manuel, yarı otomatize veya tam otomatize sistemler olarak gruplandırılmaktadır. a)otomatize hızlı kültür yöntemleri: MGIT 960 (Mycobacterium Growth İndicator Tube ) (BD Biosciences,ABD) BACTEC 9000 MB (BD Biosciences) MB/BacT ALERT, BacT / ALERT 3D, BacT / VİEW (biomerieux) MycoESP II (Extra Sensing Power) Sistemi (Trek Diagnostics Inc., Ohio,ABD) TK Kültür Sistemi (Salubris A.Ş.,İstanbul): TK Medium,TK SLC (selektif), TK PNB, TK İNHRİF-STR-EMB, MYCOLOR TK. b)yarı otomatize hızlı kültür sistemi: BACTEC 460 TB Sistemi (BD Biosciences): Middlebrook 7H12 (BACTEC 12B) veyamiddlebrook 7H13 (BACTEC 13A) sıvı besiyerleri ile karbon kaynağı olarak C işaretli palmitik asit içeren radyometrik bir sistemdir. DSÖ ve National Committee for Clinical Laboratory Standards (NCCLS ) tarafından altın standart kabul edilen sistem ülkemizde halen en çok kullanılan otomatize kültür sistemidir. c) Manuel hızlı kültür sistemleri: MB Redoks ( Biotest Diagnostics Corp., NJ,A.B.D) : Modifiye Kirchner besiyeri içerir. MGIT: Modifiye Middlebrook 7H9 sıvı besiyeri içeren ve cihazsız olarak mikobakterilerin üretilmesine dayalı bir yöntemdir. Wood lambası veya transilluminator dışında başka özel ekipmana gerek yoktur (42).Özetlenmeye çalışılan bu besiyerlerine bazı antibiyotikler eklenerek seçici besiyerleri hazırlanabilmektedir. İLAÇ DİRENÇ TESTLERİ : İlaca dirençli hastaları bulup tedavi etmek çok önemlidir. İn vitro ilaç hassasiyet testi anahtar rolü oynamaktadır. ÇİD-TB tanısı koymak için en az 2 balgam örneği smear ve kültür için alınmalıdır. Kültürlerden birisi ilaç hassasiyet testi için kullanılabilir. İndirekt metotla: teksifle çalışılmış balgamın kültüründe direnç testi yapılır. Direkt metotla: direkt balgamın direnç testi yapılır ki bu daha sofistike laboratuar şartları gerektirir ve sonuçlar kültürden yapılmış direnç testi kadar spesifik ve sensitif olmayabilir. Bazı ilaç hassasiyet test teknikleri ;

20 20 Proportion metodu, Absolute konsantrasyon metodu, Resistans oran metodu, Sıvı metotlar, Metabolik değişikliklerin kaydedildiği metotlar, Mycobakterifaj-bazlı metot, Moleküler metotlardır. Bu testler arasında proportion, absolute konsantrasyon metotları en güvenilir metodlardır (1). TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ VE ANTİTÜBERKÜLOZ İLAÇLAR Tüberküloz tedavi ilkeleri Tb tedavisinin başlıca 4 amacı vardır: 1-Balgam kültürlerini en kısa sürede negatifleştirmek, 2-İlaç direnç gelişimini önlemek, 3-Relaps olmaksızın tam kür sağlamak, 4-Toplumda enfeksiyonun yayılmasını önlemektir. Tüberküloz kemoterapisinin genel olarak amacı; hastalanmış konakçının dokularında çoğalmakta olan çok büyük sayılardaki basilleri hızla öldürmek, ilaca dirençli klinik olarak anlamlı mutant suşların ortaya çıkmalarını önlemek, hastalık bölgelerini etkin şekilde sterilize etmektir (43). Klinik gözlemler, hayvan modeli araştırmaları ve in vitro çalışmaların sonucunda akciğer tüberkülozlu bir hastada TB basilinin dört topluluğunu tanımlayan bir tedavi modeli öne sürülmüştür. Bu topluluklar lezyonların içindeki yerleri ve metabolik durumları ile belirtilmiştir. İlk tasarlandığında bu model topluluk A, B, C nin tanımlandığı üç topluluklu bir model iken daha sonra Mitchison bunlara antimikrobiyal etkiye açık olmayan dormant (uykuda gibi, inaktif), bölünmeyen basillerden oluşan bir D topluluğu eklemiştir ve günümüzde model bu şekilde kabul görmektedir (44,45). Üç topluluklu model şekil 3 teki gibidir.

ANTİTÜBERKÜLOZ İLAÇLARA DİRENÇ MEKANİZMALARI ve YENİ İLAÇLAR

ANTİTÜBERKÜLOZ İLAÇLARA DİRENÇ MEKANİZMALARI ve YENİ İLAÇLAR 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun ANTİTÜBERKÜLOZ İLAÇLARA DİRENÇ MEKANİZMALARI ve YENİ İLAÇLAR Prof. Dr. Nuri Kiraz Osmangazi Üniversitesi Tıp

Detaylı

ANTİ-TÜBERKÜLOZ İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİ ve TÜRKİYE VERİLERİ. Dr. Ali ALBAY Gülhane Askeri Tıp Akademisi Tıbbi Mikrobiyoloji. AD.

ANTİ-TÜBERKÜLOZ İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİ ve TÜRKİYE VERİLERİ. Dr. Ali ALBAY Gülhane Askeri Tıp Akademisi Tıbbi Mikrobiyoloji. AD. ANTİ-TÜBERKÜLOZ İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİ ve TÜRKİYE VERİLERİ Dr. Ali ALBAY Gülhane Askeri Tıp Akademisi Tıbbi Mikrobiyoloji. AD. Öğretim Üyesi Tüberküloz tüm dünyada özellikle Asya ve Afrika da önemli

Detaylı

Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri. Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007

Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri. Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007 Çok ilaca dirençli tüberküloz tedavisinde cerrahinin yeri Dr. Kemal Tahaoğlu Antalya 2007 Tüberküloz tedavisinin tarihçesi İkinci Yüzyıl İstirahat, Diyet Öksürüğün önlenmesi Onsekizinci Yüzyıl Kır havası

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZ Esra Nurlu Temel Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. KASIM 2015 Isparta Tüberküloz çok eski çağlardan beri bilinen

Detaylı

Mycobacterium Tuberculosis ve Direnç

Mycobacterium Tuberculosis ve Direnç Mycobacterium Tuberculosis ve Direnç Selin Yılmaz, Ayşe Şenol, Gülay Çandır, Bekem Güvenir Danışman: J. Sedef Göçmen ÖZET Tüberküloz(TB) dünya çapında hala çözülemeyen en eski sağlık sorunlarından biridir.

Detaylı

TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİLER (TDM)

TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİLER (TDM) TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİLER (TDM) Ne zaman etkendir? Duyarlılık testleri ne zaman ve nasıl yapılmalıdır? Nasıl tedavi edilmelidir? TDM NE ZAMAN ETKENDİR? Şebeke suyundan, topraktan, doğal sulardan,

Detaylı

Prof. Dr. Ayşe Yüce. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014

Prof. Dr. Ayşe Yüce. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014 Prof. Dr. Ayşe Yüce Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Nisan-2014 1 Global Tuberculosis Report 2013, World Health Organization 2 Kötü sosyo-ekonomik

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi

İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler. O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi İlaç Direncinin Saptanmasında Güncel Moleküler Yöntemler O. Kaya Köksalan Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü (DETAE) İstanbul Üniversitesi TB solunum yoluyla bulaşan önlenebilir bir hastalıktır Bulaşları

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Daire Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Daire Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Daire Başkanlığı Uzm. Dr. Feyzullah GÜMÜŞLÜ Verem Savaşı Dairesi Başkanı Kurs Programı Tüberküloz tanı ve tedavisi TB bakteriyolojik tanısında yeni yöntemler 23 Nisan

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı. Süheyla SÜRÜCÜOĞLU

Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı. Süheyla SÜRÜCÜOĞLU Tüberkülozun Mikrobiyolojik Tanısı Süheyla SÜRÜCÜOĞLU Tüberkülozun etkin kontrolü için; Yayma sonuçları Kültür ve identifikasyon Duyarlılık testleri ; 24 saat ; 21 gün ; 30 günde bildirilmeli CDC, 1995

Detaylı

Antimikobakteriyel Direnç Mekanizmaları ve Duyarlılık Testleri

Antimikobakteriyel Direnç Mekanizmaları ve Duyarlılık Testleri Antimikobakteriyel Direnç Mekanizmaları ve Duyarlılık Testleri Doç. Dr. Nuri ÖZKÜTÜK Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD MANİSA Sunum İçeriği Mikobakterilerde direnç mekanizmaları

Detaylı

Özel durumlarda tüberküloz tedavisi

Özel durumlarda tüberküloz tedavisi Özel durumlarda tüberküloz tedavisi Dr. Serir Aktoğu Özkan aktogu@yahoo.com İzmir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi ÖZEL DURUMLARDA TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ Gebelik Lohusalık, emzirme,

Detaylı

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ

ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ ÇOCUKLULARDA TÜBERKÜLOZ FR-HYE-04-418-04 Tüberküloz (Verem) hastalığı nedir? Tıpta tüberküloz olarak adlandırılan verem hastalığına halk arasında ince hastalık da denmektedir. Tüberküloz, asıl olarak akciğerlerde

Detaylı

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara)

DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara) DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ - STANDART TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ, Haziran 2004, Gözden geçirme STAG tarafından onaylanmıştır. (Çeviri: Şeref Özkara) 4. STANDART TEDAVİ REJİMLERİ 4.1 Bölümün konusu Bu bölüm, değişik

Detaylı

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası

Verem Eğitim ve Propaganda Haftası TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU TUVSDF www.verem.org.tr Verem Eğitim ve Propaganda Haftası (Her yılın ilk haftası) TÜRKİYE ULUSAL VEREM SAVAŞI DERNEKLERİ FEDERASYONU Kuruluş: 1948 Ord.Prof.Dr.Tevfik

Detaylı

EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014)

EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014) EK: 1 68. VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI BĠLGĠ NOTU (04-10 Ocak 2014) VEREM EĞĠTĠM VE PROPAGANDA HAFTASI Verem Eğitim ve Propaganda Haftası 1947 yılında kutlanmaya başlamıştır. Her yıl Ocak ayının

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

NOCARDIA Türlerinin Laboratuvar Tanısı. Uzm. Dr. Ayten Coşkuner İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi

NOCARDIA Türlerinin Laboratuvar Tanısı. Uzm. Dr. Ayten Coşkuner İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi NOCARDIA Türlerinin Laboratuvar Tanısı Uzm. Dr. Ayten Coşkuner İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nocardia lar aerobik Actinomycetes lerin en önemli türü Aerobik Actinomycetes ler; kısa kok ya da çomak

Detaylı

Dr. Servet ALAN Memorial Sağlık Grubu

Dr. Servet ALAN Memorial Sağlık Grubu Dr. Servet ALAN Memorial Sağlık Grubu Olgu 1 56 y, Erkek Karaciğer sirozu, hepatit B, C, ve HCC Hepatik ensefalopati KC alıcı VDRL: + TPHA: + (1/640) Anti-TP : + Olgu 1 Preoperatif 10 gün seftriakson 1x1

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı. VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI ve VEREM HAFTASI VEREM EĞİTİM VE PROPAGANDA HAFTASI Geleneksel olarak her yıl Ocak ayının ilk Pazar gününden

Detaylı

TÜBERKÜLOZ TANISINDA TÜBERKÜLOZ LABORATUVARININ ROLÜ : TANI VE İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİNDE RUTİN LABORATUVAR YÖNTEMLERİNİN DEĞERİ

TÜBERKÜLOZ TANISINDA TÜBERKÜLOZ LABORATUVARININ ROLÜ : TANI VE İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİNDE RUTİN LABORATUVAR YÖNTEMLERİNİN DEĞERİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ TANISINDA TÜBERKÜLOZ LABORATUVARININ ROLÜ : TANI VE İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİNDE RUTİN LABORATUVAR

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

Olgu sunumu. Doç. Dr. Erkan Çakır. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

Olgu sunumu. Doç. Dr. Erkan Çakır. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Olgu sunumu Doç. Dr. Erkan Çakır Bezmialem Vakıf Üniversitesi Çocuk Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Şikayet ve hikayesi E.K 13 yaş kız hasta Özel bir tekstil atölyesinde

Detaylı

TÜBERKÜLOZ TANI VE TAKİBİNDE MİKROBİYOLOJİ LABORATUARLARININ YERİ,SORUMLULUĞU, BİRLİKTE NELER YAPILABİLİR. Uzm Dr.Banu BAYRAKTAR

TÜBERKÜLOZ TANI VE TAKİBİNDE MİKROBİYOLOJİ LABORATUARLARININ YERİ,SORUMLULUĞU, BİRLİKTE NELER YAPILABİLİR. Uzm Dr.Banu BAYRAKTAR TÜBERKÜLOZ TANI VE TAKİBİNDE MİKROBİYOLOJİ LABORATUARLARININ YERİ,SORUMLULUĞU, BİRLİKTE NELER YAPILABİLİR Uzm Dr.Banu BAYRAKTAR Dünyada en sık ölüme neden olan infeksiyonlardan biri Dünya nüfusunun 1/3

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya

1. OLGU. Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 1. OLGU Tüberküloz Kursu 2008 Antalya 49 yaşında kadın hasta, ev hanımı Yakınması: Öksürük, balgam Hikayesi: Yaklaşık 2 aydır şikayetleri olan hasta akciğer grafisinde lezyon görülmesi üzerine merkezimize

Detaylı

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARLARI VE LABORATUAR AĞI(ORGANİZASYON)

TÜBERKÜLOZ LABORATUVARLARI VE LABORATUAR AĞI(ORGANİZASYON) ULUSAL TÜBERKÜLOZ KONTROL PROGRAMI KAPSAMINDA ORGANİZASYON VE YÖNETİM BOYUTUYLA MİKOBAKTERİ LABORATUAR AĞI VE LABORATUAR HİZMETLERİNDE MEVCUT DURUMUMUZ Uzm. Dr. Feyzulah Gümüşlü Refik Saydam Hıfzıssıhha

Detaylı

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD.

Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. TÜRKİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU Ayşe YÜCE Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. DSÖ Küresel Tüberküloz Kontrolü 2010 Raporu Dünya için 3 büyük tehlikeden

Detaylı

442 Mycobacterium tuberculosis Su unda BACTEC Yöntemi ile Kombine laç Direncinin Ara tırılması

442 Mycobacterium tuberculosis Su unda BACTEC Yöntemi ile Kombine laç Direncinin Ara tırılması ARAŞTIRMA / Original Article TÜBERKÜLOZ / Tuberculosis Toraks Dergisi 7; 8(3): 174-178 442 Mycobacterium tuberculosis Su unda BACTEC Yöntemi ile Kombine laç Direncinin Ara tırılması Özlem Bayraktar Saral

Detaylı

YETİŞKİNLERDE TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ

YETİŞKİNLERDE TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun YETİŞKİNLERDE TÜBERKÜLOZ TEDAVİSİ Y. Doç. Dr. Serhat Fındık Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Göğüs

Detaylı

Yaygın İlaç Dirençli Tüberküloz (YİD-TB)

Yaygın İlaç Dirençli Tüberküloz (YİD-TB) Şeref ÖZKARA Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, ANKARA ÖZET Yaygın ilaç dirençli tüberküloz (YİD-TB), Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Görev Grubu tarafından Ekim 2006

Detaylı

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon)

Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberkülozda Yeni Tanı Metodları (Quantiferon) Tüberküloz bütün yaş gruplarında görülen ve tüm sistemleri tutabilen bir hastalıktır. Tüberküloz prevalansının yüksek olduğu toplumlarda genellikle çocuk

Detaylı

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Muzaffer Fincancı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi HIV infeksiyonlu hastalarda tüberküloz sıklığı İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi 212 HIV infeksiyonlu hasta - 8 Akciğer tüberkülozu - 4

Detaylı

TÜBERKÜLOZ EPİDEMİYOLOJİSİ. Dr. Şükran KÖSE

TÜBERKÜLOZ EPİDEMİYOLOJİSİ. Dr. Şükran KÖSE TÜBERKÜLOZ EPİDEMİYOLOJİSİ Dr. Şükran KÖSE Nisan 2015 http://www.pbs.org// Global tuberculosis report 2014 Tüberküloz dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalıklarından biri olmaya devam etmektedir 2013 yılında

Detaylı

TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ

TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ TÜBERKÜLOZ BULAŞMA, TANI, KORUNMA VE TEDAVİ TB dünyanın en eski hastalıklarından birisidir. Avrupa da neolitik insan vertebralarında, Mısır mumyalarında TB lezyonlarının gösterilmesi hastalığın milattan

Detaylı

Olgularla Klinik Bakteriyoloji: Antibiyotik Duyarlılık Testleri Yorumları. Dilara Öğünç Gülçin Bayramoğlu Onur Karatuna

Olgularla Klinik Bakteriyoloji: Antibiyotik Duyarlılık Testleri Yorumları. Dilara Öğünç Gülçin Bayramoğlu Onur Karatuna Olgularla Klinik Bakteriyoloji: Antibiyotik Duyarlılık Testleri Yorumları Dilara Öğünç Gülçin Bayramoğlu Onur Karatuna Olgularla Klinik Bakteriyoloji: Antibiyotik Duyarlılık Testleri Yorumları Dr Dilara

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 8 Nisan 2015 14. Hafta (30 Mart 5 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 14. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ

VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ VİRUS HASTALIKLARINDA TANI YÖNTEMLERİ Doç. Dr. Koray Ergünay MD PhD Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Viroloji Ünitesi Viral Enfeksiyonlar... Klinik

Detaylı

KISITLI ANTİBİYOTİK BİLDİRİMİ

KISITLI ANTİBİYOTİK BİLDİRİMİ KISITLI ANTİBİYOTİK BİLDİRİMİ YAYIN TARİHİ 01/07/2011 REVİZYON TAR.-NO 00 BÖLÜM NO 04 STANDART NO 11 DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTÜ 00 Kısıtlı Bildirim : Duyarlılık test sonuçları klinikteki geniş spektrumlu antimikrobik

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 11 Mart 2015 10. Hafta (02-08 Mart 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 10. hafta itibariyle çalışılan numunelerdeki İnfluenza

Detaylı

AKCİĞER TÜBERKULOZU TEDAVİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR

AKCİĞER TÜBERKULOZU TEDAVİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR AKCİĞER TÜBERKULOZU TEDAVİSİNDE YENİ YAKLAŞIMLAR TORAKS DERNEĞİ 2. KIŞ OKULU 22-26 OCAK 2003 KONYA-Hilton Oteli Prof. Dr. Hayati BİLGİÇ Toraks Derneği TB-ÇG Başkanı Giriş Günümüzde,eğer tüberkülozlu bir

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü.

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü. Doç.Dr.Engin DEVECİ HÜCRE KÜLTÜRÜ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak araştırmacılara kanser, kök hücre, hücre mekaniği çalışmaları gibi konularda hücre

Detaylı

TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİ İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ ve SORUNLAR

TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİ İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ ve SORUNLAR TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİ İNFEKSİYONLARINDA TEDAVİ ve SORUNLAR Ayşe Yüce Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD. İZMİR 1 TÜBERKÜLOZ DIŞI MİKOBAKTERİ

Detaylı

ÇOCUKLUKLARDA AKCİĞER TÜBERKÜLOZU TEDAVİSİ. Dr. Fazilet Karakoc Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı

ÇOCUKLUKLARDA AKCİĞER TÜBERKÜLOZU TEDAVİSİ. Dr. Fazilet Karakoc Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı ÇOCUKLUKLARDA AKCİĞER TÜBERKÜLOZU TEDAVİSİ Dr. Fazilet Karakoc Marmara Üniversitesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bilim Dalı Sunum Planı Tedavide kullanılan ilaçlar Tedavi rejimleri Farklı klinik tablolar TB

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR Kurallar Laboratuvar saatinde geç kalan öğrenciler, eğitim başladıktan sonra laboratuvara alınmayacaktır. Laboratuvarlar devamlılık arzettiği için

Detaylı

Dr.Müge Ayhan Doç.Dr.Osman Memikoğlu

Dr.Müge Ayhan Doç.Dr.Osman Memikoğlu Dr.Müge Ayhan Doç.Dr.Osman Memikoğlu Bakterilerde antimikrobiyal direncinin artması sonucu,yeni antibiyotik üretiminin azlığı nedeni ile tedavi seçenekleri kısıtlanmıştır. Bu durum eski antibiyotiklere

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

Tularemi Tedavi Rehberi 2009. Doç. Dr. Oğuz KARABAY Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

Tularemi Tedavi Rehberi 2009. Doç. Dr. Oğuz KARABAY Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Tularemi Tedavi Rehberi 2009 Doç. Dr. Oğuz KARABAY Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği 1 Rehber nasıl hazırlandı? Güncel kaynaklar 5 rehber, İnternet

Detaylı

III. TÜBERKÜLOZ SEMPOZYUMU VE III. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 25-27 Kasım 2004

III. TÜBERKÜLOZ SEMPOZYUMU VE III. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU. 25-27 Kasım 2004 III. TÜBERKÜLOZ SEMPOZYUMU VE III. TÜBERKÜLOZ LABORATUVAR TANI YÖNTEMLERİ UYGULAMALI KURSU 25-27 Kasım 2004 Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Konferans Salonu Düzenleyenler KLİMİK DERNEĞİ TÜBERKÜLOZ

Detaylı

Prof. Dr. Hayati Bilgiç

Prof. Dr. Hayati Bilgiç 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜRKİİYE DE TÜBERKÜLOZUN DURUMU VE ERADİİKASYON ((KONTROL)) PROGRAMII Prof. Dr. Hayati Bilgiç GATA Göğüs Hastalıkları

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

T.C. MERSİN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI

T.C. MERSİN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI T.C. MERSİN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI MERSİN İLİNDE İZOLE EDİLEN STREPTOMİSİN DİRENÇLİ MYCOBACTERİUM TUBERCULOSİS KOMPLEKSİ İZOLATLARIN rpsl VE rrs GEN BÖLGESİ

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ: DOÇ.DR.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ: DOÇ.DR. T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ: DOÇ.DR.TÜLİN KUYUCU 2007 YILINDA HASTANEMİZDE TÜBERKÜLOZ TANISIYLA YATIRILARAK TEDAVİ

Detaylı

Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar

Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar Tüberküloz Sorun mudur? Tüberkülozun güncel tanısı ve sorunlar Dr. Nurhan Albayrak Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Ulusal TB Referans Laboratuvarı Tüberküloz Sorun mu? Dünyanın en ölümcül bulaşıcı hastalığı

Detaylı

TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU

TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı TÜRKİYE DE VEREM SAVAŞI 2009 RAPORU Verem Savaşı Dispanseri Kayıtlarında İllere Göre Olgu Hızı, 2007 Yılı Tüm Tüberküloz Hastaları Ankara, 24 Mart

Detaylı

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya Akut Hepatit C Tedavisi Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya HCV DSÖ verilerine göre tüm dünya nüfusunun %3 ü (yaklaşık 170 milyon kişi) HCV ile infekte. İnsidans;

Detaylı

TÜBERKÜLOZ Dr. Özlen Tümer Süreyyapaşa Eğitim Hastanesi Epidemiyoloji: Tüberküloz, dünyada en sık ölüme neden olan bulaşıcı hastalıklar içinde HIV/AIDS enfeksiyonunun ardından ikinci hastalıktır. Dünya

Detaylı

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI

İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011

Detaylı

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR

SPONDİLODİSKİTLER. Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR SPONDİLODİSKİTLER Dr. Nazlım AKTUĞ DEMİR Vertebra Bir dizi omurdan oluşur Vücudun eksenini oluşturur Spinal kordu korur Kaslar, bağlar ve iç organların yapışacağı sabit bir yapı sağlar. SPONDİLODİSKİT

Detaylı

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA

SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ. Prof. Dr. Erdal ZORBA SAĞLIKLI YAŞAM VE EGZERSĐZ Prof. Dr. Erdal ZORBA GEÇMĐŞTEN GÜNÜMÜZE SAĞLIK Geçmişte sağlığın tanımı; hastalıklardan uzak olma diye ifade edilirdi. 1900 lerin başında ölümlerin büyük bir kısmı bakteri ve

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

TÜBERKÜLOZ MENENJİT TANISI: HAYDARPAŞA-1 ÇALIŞMASININ SONUÇLARI

TÜBERKÜLOZ MENENJİT TANISI: HAYDARPAŞA-1 ÇALIŞMASININ SONUÇLARI TÜBERKÜLOZ MENENJİT TANISI: HAYDARPAŞA-1 ÇALIŞMASININ SONUÇLARI Hakan Erdem, Derya Ozturk-Engin, Serda Gulsun, Gonul Sengoz, Alexandru Crisan, Isik Somuncu- Johansen, Mihai Nechifor, Akram Al-Mahdawi,

Detaylı

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE (yalnızca CLSI mı?) Dr.ELViN DiNÇ OKMEYDANI E.A.H ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KLİNİĞİ Antibiyotik tedavisi gerektiren bir enfeksiyonda rolü olan

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Minimum Bakterisidal. Prof.Dr.Ayşe Willke Topcu Mart 2010, Aydın

Minimum Bakterisidal. Prof.Dr.Ayşe Willke Topcu Mart 2010, Aydın Minimum Bakterisidal Konsantrasyon (MBC) Prof.Dr.Ayşe Willke Topcu Mart 2010, Aydın Antimikrobik Tedavinin Başarısı Esas olarak konak defans mekanizmasına bağlıdır Konak antibiyotikle etkisi azalmış mikroorganizmayı

Detaylı

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi 4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi Aşılama 7. Giriş (15 dak) 1. Derse başlarken öğrencilere hangi aşıları olduklarını sorun örneğin, çocuk felci, MMR, Verem veya herhangi bir tatil aşılanması oldularsa hangi

Detaylı

HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ. Dr. Asım ÜLÇAY

HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ. Dr. Asım ÜLÇAY HEPATİT A MİKROBİYOLOJİ EPİDEMİYOLOJİ Dr. Asım ÜLÇAY SUNUM PLANI Genel bilgi Mikrobiyoloji Genom yapısı Direnç-duyarlılık Risk faktörleri Epidemiyoloji HEPATİT A Primer hepatotrop virüsler Hepatit A virüs

Detaylı

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar

Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Sağlık Bakımıyla İlişkili İnfeksiyonların Epidemiyolojisinde Temel Tanımlar Dr. Alpay AZAP Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikr. AD. Epidemiyoloji Nedir? Sağlıkla ilgili

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

İZMİR GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİNDE ÇOK İLACA DİRENÇLİ TÜBERKÜLOZ OLGULARINDA PİRAZİNAMİD DİRENCİNİN ARAŞTIRILMASI

İZMİR GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİNDE ÇOK İLACA DİRENÇLİ TÜBERKÜLOZ OLGULARINDA PİRAZİNAMİD DİRENCİNİN ARAŞTIRILMASI Özgün Çalışma/Original Article Mikrobiyol Bul 2008; 42: 591-597 İZMİR GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİNDE ÇOK İLACA DİRENÇLİ TÜBERKÜLOZ OLGULARINDA PİRAZİNAMİD DİRENCİNİN ARAŞTIRILMASI INVESTIGATION OF PYRAZINAMIDE

Detaylı

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 AIDS Epidemisinin Küresel Özeti 2010 HIV ile yaşayan sayısı Toplam Yetişkin Kadın Çocuk (

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA

HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA HASTANELERDE AKILCI ANTİBİYOTİK KULLANIMI, TEMİNİ VE SATINALMA Uzm.Ecz. ÖZLEM KALSIN Türkiye Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 3-6 Nisan 2014, Girne-KKTC

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

Acinetobacter Salgını Kontrolü. 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ

Acinetobacter Salgını Kontrolü. 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ Acinetobacter Salgını Kontrolü 07.03.2014 Uzm. Hem. H. Ebru DÖNMEZ Acinetobacter baumannii Hastalarda kolonize olarak ciddi enfeksiyonlara, septik şoka ve ölümlere yol açan nonfermentatif, gram-negatif

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

TÜBERKÜLOZ DERS NOTLARI. Bulaşma-Tanı-Korunma ve Tedavi

TÜBERKÜLOZ DERS NOTLARI. Bulaşma-Tanı-Korunma ve Tedavi TÜBERKÜLOZ DERS NOTLARI Bulaşma-Tanı-Korunma ve Tedavi Prof:Dr.Recep IŞIK Tüberküloz çok değişik klinik şekillerde görülebilen, kronik, nekrozitan bir enfeksiyondur. Hastalık tüm dünyada, özellikle de

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI

SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI SPİNA BİFİDA VE NÖROJEN MESANE TANILI HASTALARDA MESANE İÇİ HYALURONİK ASİD UYGULAMASI Harika Alpay, Nurdan Yıldız, Neslihan Çiçek Deniz, İbrahim Gökce Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi

Detaylı

TB Laboratuvar Tanısında Kullanılan Geleneksel Yaklaşımlar * Aside dirençli boyama * Mikroskopi * Kültür (Katı(Katı-Sıvı) * Seroloji?? * Moleküler yöntemler KÜLTÜR YÖNTEMLERİ Geç sonuç alınması Altın standart

Detaylı

ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ. Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD

ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ. Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD İn Vitro Duyarlılık Test Sonuçları Duyarlı (MİK) Doza bağımlı duyarlı

Detaylı

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR.

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR. Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru anında inkübasyon döneminde olmayan veya hastanede gelişmesine rağmen bazen taburcu olduktan sonra ortaya çıkabilen infeksiyonlar Genellikle hastaneye

Detaylı

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM

TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM TÜBERKÜLOZUN MOLEKÜLER TANISINDA GÜNCEL DURUM Doç. Dr. Alpaslan Alp Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Dünya Sağlık Örgütü 2009 Yılı Raporu Aktif tüberkülozlu hasta

Detaylı

Tedavisinde. Dr. Özlen Tümer. Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahi Merkezi E.A.H.

Tedavisinde. Dr. Özlen Tümer. Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahi Merkezi E.A.H. Tüberküloz Tedavisinde de Yan Etkiler Dr. Özlen Tümer Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahi Merkezi E.A.H. 23.4.2008 Türk Toraks Derneği XI. Yıllık Kongresi Antalya Tüberküloz tedavisi bir çok

Detaylı

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ

MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ MENENJİTLİ OLGULARIN KLİNİK VE LABORATUAR ÖZELLİKLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ Mine SERİN 1, Ali CANSU 1, Serpil ÇELEBİ 2, Nezir ÖZGÜN 1, Sibel KUL 3, F.Müjgan SÖNMEZ 1, Ayşe AKSOY 4, Ayşegül

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı. Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı. Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Verem Savaşı Dairesi Başkanlığı Sayı : B.10.0.VSD.0.00.00.06-010/ Konu : Doğrudan Gözetimli Tedavi.VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE 2009/51 İlgi: 2006/78 tarih ve 857 sayılı

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR?

TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI DÜNYADA TÜBERKÜLOZUN DURUMU NEDİR? TÜBERKÜLOZ (VEREM) HASTALIĞI Doç. Dr. Şeref Özkara / e-posta: serefozkara@hotmail.com Tüberküloz binlerce yıldır varolduğu bilinen bir mikropla oluşmaktadır; bu mikrobun adı: Mycobacterium tuberculosis

Detaylı

Ebola virüsü İstanbul'a geldi!

Ebola virüsü İstanbul'a geldi! On5yirmi5.com Ebola virüsü İstanbul'a geldi! Ebola Virüsü İstanbul'a Geldi! Ebola Nedir? Afrika'da birçok insanın ölmesine sebep olan Ebola virüsünün İstanbul'a gelmiş olduğundan şüpheleniliyor. Yayın

Detaylı