SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ HESAPLAMA YÖNTEMLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ HESAPLAMA YÖNTEMLERİ"

Transkript

1 SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ HESAPLAMA YÖNTEMLERİ IPCC 2006 Klavuzuna göre Dr. Gülen GÜLLÜ 30 Mayıs 2011 Niza Park Otel, Ankara

2 Tier 1 SG Hesaplama Yöntemleri (genel olarak) Basit yöntem Aktivite verisi ve default EF Tier 2 Aktivite verisi, ülkeye özel EF Tier 3 Daha detaylı,tesis bazlı ülkeye özel yöntemler

3 Sera Gazları Sera Gazları Karbon dioksit (CO 2 ) Metan (CH 4 ) Nitrus oksit (N 2 O) Hidroflorokarbonlar (HFCs) Perflurokarbonlar (PFCs) Sulfür hekzaflorit (SF 6 ) Dolaylı Sera Gazları Azot oksitler (NO x, NO 2 ) Karbon monoksit (CO) Metan dışı uçucu organik bileşikler (NMVOC) Kükürt dioksit (SO 2 )

4 Sera Gazları-atmosferin penceresi

5 Gas GWP Carbon dioxide 1 Methane 21 Nitrous oxide 310 HFCs ,700 HFC-23 11,700 HFC HFC-125 2,800 HFC-134a 1,300 HFC-143a 3,800 HFC-152a 140 HFC-227ea 2,900 HFC-236fa 6,300 HFC-43-10mee 1,300 PFCs 6,500-9,200 PFC-14 6,500 PFC-116 9,200 PFC-218 7,000 PFC-318 8,700 PFC ,000 PFC ,400 SF 6 23,900

6 Kullanılan Hesaplama Yöntemleri ve EF GREENHOUSE GAS SOURCE AND SINK CO 2 CH 4 N 2 O CATEGORIES Method applied Emission factor Method applied Emission factor Method applied Emission factor 1. Energy,T2 D,T2 CS,D,T2 CS,D A. Fuel Combustion,T2 D,T2 CS,D,T2 CS,D 1. Energy Industries D,T2 CS,D,T2 CS,D 2. Manufacturing Industries and Construction D D D 3. Transport,T2 D,T2 D,T2 D 4. Other Sectors D D D 5. Other NA NA NA NA NA NA B. Fugitive Emissions from Fuels NA NA D NA NA 1. Solid Fuels NA NA D NA NA 2. Oil and Natural Gas NA NA NA NA NA NA 2. Industrial Processes,T2 CS,D D NA NA A. Mineral Products,T2 CS,D NA NA NA NA B. Chemical Industry NA NA D NA NA C. Metal Production NA NA NA NA NA NA D. Other Production NA NA E. Production of Halocarbons and SF 6 F. Consumption of Halocarbons and SF 6 G. Other NA NA NA NA NA NA

7 Kullanılan Hesaplama Yöntemleri ve EF GREENHOUSE GAS SOURCE AND SINK HFCs PFCs SF 6 CATEGORIES Method applied Emission factor Method applied Emission factor Method applied Emission factor 1. Energy A. Fuel Combustion 1. Energy Industries 2. Manufacturing Industries and Construction 3. Transport 4. Other Sectors 5. Other B. Fugitive Emissions from Fuels 1. Solid Fuels 2. Oil and Natural Gas 2. Industrial Processes D NA NA D A. Mineral Products B. Chemical Industry NA NA NA NA NA NA C. Metal Production NA NA NA NA NA NA D. Other Production E. Production of Halocarbons and SF 6 NA NA NA NA NA NA F. Consumption of Halocarbons and SF 6 D NA NA D G. Other NA NA NA NA NA NA

8 GREENHOUSE GAS SOURCE AND SINK CO 2 CH 4 N 2 O CATEGORIES Method applied Emission factor Method applied Emission factor Method applied Emission factor 3. Solvent and Other Product Use NA NA NA NA 4. Agriculture D,a D A. Enteric Fermentation D B. Manure Management D D C. Rice Cultivation D D. Agricultural Soils NA NA,a D E. Prescribed Burning of Savannas NA NA NA NA F. Field Burning of Agricultural Residues D D G. Other NA NA NA NA 5. Land Use, Land-Use Change and Forestry,T2 CS,D,T2 CS,D CS,D A. Forest Land,T2 CS,D,T2 CS,D CS,D B. Cropland NA NA NA NA C. Grassland D. Wetlands E. Settlements F. Other Land G. Other NA NA 6. Waste NA NA D D A. Solid Waste Disposal on Land NA NA D B. Waste-water Handling D D C. Waste Incineration NA NA NA NA NA NA D. Other NA NA NA NA NA NA 7. Other (as specified in Summary 1.A) NA NA NA NA NA NA D (IPCC default) RA (Reference Approach) a, b, c (IPCC Tier 1a, Tier 1b and Tier 1c, respectively) T2 (IPCC Tier 2) (IPCC Tier 1) T3 (IPCC Tier 3) CR (CORIN AIR) CS (Country Specific) OTH (Other) N NA ( PS (Plant Specific)

9 Enerji Ulusal Sera Gazı emisyon envanterini Yakma tesisleri Ulaşım Endüstriyel Üretim Solvent kullanımı detaylandırma fırsatları Tier 1 Tier 2 Tier 3 EDT alt sektör eklenmeli Eksik sektörler için veri tamamlanmalı Veri eksikliği tamamlanmalı Ülkeye özel EF verisi üretilmeli Kısmen uygulanabilir Kısmen uygulanabilir Tarım Ülkeye özel veri üretilmeli Arazi Kullanımı Atık eksik arazi sınıfları eklenmeli Veri eksikliği tamamlanmalı eksik arazi sınıfları eklenmeli Tesis bazında detaya inmek mümkün, Uygulanabilir Uygulanabilir Model geliştirilmeli Kısmen uygulanabilir Kısmen uygulanabilir Model geliştirilmeli

10 Yöntem seçim kriterleri Key source lar; ana seragazı salınımına sebep olan tesis gruplarının hesaplamaları Tier 2/3 e göre olmalı Key Source olarak tanımlanmayan sektörler Tier 1 ile hesaplanabilir, bu sektörler daha detaylı yöntemlerle hesaplandığında kullanılan verinin Tier 1 e göre hangi bakımdan doğruluk ve kesinlik kattığı belirtilmelidir Key source nasıl tanımlanır? Toplam içindeki katkısı (toplam emisyonların %95 ini oluşturan kaynaklar); Zamana bağlı olarak emisyon artışının gözlendiği sektörler; Belirsizliğin yüksek olduğu sektörler

11 Key source tanımlama 1. Tüm aktivitelerden oluşan emisyonları CO2 eşdeğerine çevir 2. En yüksekten düşüğe doğru sıraladığında toplam SG emisyonlarının %95 ini içeren faaliyetler emisyon katkısı bakımından key source olarak tanımlanır 3. Farklı kategorilerin referans yıla göre artış/azalış eğilimini bul, en yüksekden düşüğe doğru sırala, toplam artış eğiliminin %95 inin gözlendiği faaliyetler eğilim bakımından key source olarak tanımlanır 4. Belirsizlikler açısından en yüksek belirsizliklerin gözlendiği sektörler yüksekden düşüğe doğru sıralandığında toplam belirsizlik değeri yüksek olan faaliyetler katkıları az olsa dahi Tier 2/3 le hesaplanmalıdır.

12

13 Ulusal SG envanterlerinde yaygın olarak tespit edilen key source lar Karbon Dioksit (CO2) Yakıt yanması (1 numaralı SG kaynağı) Metan (CH4) katı atık depolama sahaları Petrol ve gaz üretimi (2 numaralı SG kaynağı ) Nitrus oksit (N20) Yakıt yanması Sulfür Hekzaflorit (SF6) Magnezyum üretimi Elektrik iletim hatları

14 Ulusal SG envanterlerinde yaygın olarak tespit edilen key source lar Hidroflorokarbonlar (HFCs)- H, F ve C içeren bileşikler HFC üretimi Yarı iletken üretimi Perflorokarbonlar (PFCs) C ve F atomundan oluşan bileşikler Aluminyum üretimi Yarı iletken üretimi

15 IPCC 2006 KLAVUZUNA GÖRE DETAYLI HESAPLAMA YÖNTEMLERI İÇİN VERİ GEREKSİNİMİ SEKTÖREL ÖRNEKLER

16 Sektörler Enerji Yakıt yanması Sabit tesisler Hareketli tesisler Kaçak emisyonlar Endüstriyel Prosesler Tarım Arazi Kullanımı ve Arazi Kullanım Değişikliği Atıklar

17 Enerji Birincil enerji kaynaklarının aranması ve çıkarılması Birincil enerji kaynaklarının termik santrallerde veya rafinerilerde enerjiye dönüştürülmesi Yakıtların taşınması ve dağıtımı Sabit ve hareketli yakma sistemlerinde yakıtların yanması

18 Yakıt yanması emisyonları 2006 IPCC Klavuzuna göre; Tier 1: ulusal enerji istatistiklerinden yakılan yakıt türüne göre yakıt miktarı ve default emisyon faktörleri; Tier 2: ulusal enerji istatistiklerinden yakılan yakıt türüne göre yakıt miktarı, yakıt karekteristiğine bağlı olarak belirlenmiş ülkeye özel emisyon faktörleri,; Tier 3: yakıt istatistikleri ve yakma teknolojisine göre belirlenmiş teknolojiye bağlı emisyon faktörleri; tesis bazında emisyon verisi ve model kullanarak tespit edilebilir

19 1 A Yakıt Yakılması 1 A 1 Enerji endüstrisi a Elektrik ve Isı Üretimi Tier Veri Durumu Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluşlar Enerji Denge Tablosu (EDT) Elektrik üretim tesislerinin yakıt türüne bağlı yakıt tüketim değerleri, IPCC EF Ek veriye gerek yoktur Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK T2 T3 EDT Elektrik üretim tesislerinin yakıt türüne bağlı yakıt tüketim değerleri, Türkiye'ye özgü EF Tesis yakıt türü, teknolojisi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF EF ÜÖ : yakıt analizi, ısıl değeri, elemental analizi (C,S,N, v.d.), kül oranı, yakma teknolojisi, kontrol ekipmanı türü Tesis bazında emisyon verisi (CEM), yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı ETKB, ÇOB ETKB, ÇOB

20 1 A Yakıt Yakılması 1 A 1 Enerji endüstrisi B Petrol Rafinerileri Tier Veri Durumu Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluşlar T2 T3 EDT EDT Yakıt türlerine göre enerji amaçlı tüketilen yakıt miktarı Rafinerilerde yakıt türüne bağlı Türkiye'ye özgü EF Rafineri bazında yakılan yakıt bilgisi, emisyon verisi, yakıt analizi ile üretilmiş tesise özel EF petrol ürünleri elde edilmesi için gereken enerjinin sağlanması için tüketilen ham petrol miktarı yakıt analizi, ısıl değeri, elemental analizi (C,S,N, v.d.), kül oranı, yakma teknolojisi, kontrol ekipmanı türü Tesis bazında emisyon verisi, yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı ETKB ETKB PETROL İŞLERİ GENEL MUDURLUGU ETKB PETROL İŞLERİ GENEL MUDURLUGU

21 1 A Yakıt Yakılması 1 A 1 Enerji endüstrisi c Katı yakıt üretimi ve diğer enerji sanayi (briket, petrol koku, gazlaştırma v.b. üretimi sırasında yakılan yakıt) Tier Veri Durumu Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluşlar Katı yakıt veya gaz, sıvı üretimi sırasında harcanan EDT'da tanımlanmamıştır. yakıt miktarı ve türü, IPCC EF ETKB T2 Katı yakıt veya gaz, sıvı Briket, petrol koku üretim üretimi sırasında harcanan bilgisi temin edilmelidir. yakıt miktarı ve türü, Türkiye'ye özgü EF Türkiye'ye özgü EF üretilmelidir ETKB T3 Tesis yakıt türü, teknolojisi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Tesis bazında emisyon verisi, yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı ETKB

22 b Demir çelik sanayi 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu EDT T2 T3 Veri İhtiyacı Demir çelik sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF Demir çelik sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Türkiye'deki tüm Demir Çelik fabrikalarının yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm Demir Çelik fabrikalarının yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar ETKB, TUİK TUİK, ÇOB TUİK, ÇOB

23 b Demir harici metaller 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu EDT T2 T3 Veri İhtiyacı Demir harici metal sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF Demir harici metal sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Türkiye'deki tüm Demir dışı metal fabrikalarının yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm Demir dışı metal fabrikalarının yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar ETKB

24 c Kimyasallar 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu EDT Veri İhtiyacı Kimyasal sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF Üretilmesi gereken veri Türkiye'deki tüm Kimyasal Kimyasal sektörü için tüketilen üretim fabrikalarının yakıt T2 yakıt türleri ve miktarları, ülkeye türleri, miktarları ve yakıt özel EF analizleri Türkiye'deki tüm Kimyasal Tesis bazında yakıt türü, fabrikalarının yakıt türleri, T3 teknolojsi ve emisyon verisi ile miktarları, yakıt analizleri, üretilmiş tesise özel EF yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar ETKB

25 d kağıt hamuru, kağt ve baskı 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Kağıt hamuru, kağıt ve baskı sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Kağıt hamuru, kağıt ve baskı sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Kağıt hamuru, kağıt ve baskı sektörü için tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm kağıt hamuru, kağıt ve baskı fabrikalarının yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm kağıt hamuru, kağıt ve baskı fabrikalarının yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar ETKB

26 e Gıda işleme, meşrubat, tütün 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikaları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikaları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikaları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikalarının yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikalarının yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

27 f Metal dışı mineraller 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Metal dışı mineral işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Metal dışı mineral işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Metal dışı mineral işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm gıda işleme, meşrubat, tütün fabrikalarının yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm Metal dışı mineral işletmelerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

28 g ulaşım ekipmanı 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Ulaşım ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Ulaşım ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Ulaşım ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm ulaşım ekipmanı üretim işletmelerinin yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm ulaşım ekipmanı üretim işletmelerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

29 h makine 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Makine ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Makine ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Makine ekipmanı üretim işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm makine ekipmanı üretim işletmelerinin yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm makine ekipmanı üretim işletmelerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

30 i Madencilik (fosi.yak. mad. hariç) ve taş ocakları 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Madencilik faaliyetlerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Madencilik faaliyetlerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Madencilik faaliyetlerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm madencilik faaliyetlerinde yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm madencilik faaliyetlerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

31 j Ağaç ve ağaç ürünleri 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Ağaç ve ağaç ürünleri işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Ağaç ve ağaç ürünleri işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Ağaç ve ağaç ürünleri işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm ağaç ve ağaç ürünleri işletmelerinin yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm ağaç ve ağaç ürünleri işletmelerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

32 k İnşaat 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı İnşaat sektöründe tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF Üretilmesi gereken veri İnşaat sektöründe tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm inşaat İnşaat sektöründe tüketilen çalışmalarında tüketilen yakıt T2 yakıt türleri ve miktarları, ülkeye türleri, miktarları ve yakıt özel EF analizleri Türkiye'deki tüm inşaat İnşaat çalışmaları bazında yakıt çalışmalarında yakıt türleri, T3 türü, teknolojsi ve emisyon miktarları, yakıt analizleri, verisi ile üretilmiş tesise özel EF yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

33 l Tekstil ve deri sanayi 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier Veri Duru mu Veri İhtiyacı Tekstil ve deri sanayi işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF T2 T3 Tekstil ve deri sanayi işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Tekstil ve deri sanayi işletmelerinde tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm Tekstil ve deri sanayi işletmelerinin yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm Tekstil ve deri sanayi işletmelerinde yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

34 m Diğer sanayi 1 A Yakıt Yakılması 1 A 2 İmalat endüstrisi ve inşaat Tier T2 T3 Veri Duru mu EDT EDT EDT Veri İhtiyacı Tüm diğer endüstri grupları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, IPCC EF Tüm diğer endüstri grupları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları, ülkeye özel EF Tesis bazında yakıt türü, teknolojsi ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Üretilmesi gereken veri Tüm diğer endüstri grupları için tüketilen yakıt türleri ve miktarları Türkiye'deki tüm diğer endüstri grupları için yakıt türleri, miktarları ve yakıt analizleri Türkiye'deki tüm diğer endüstri grupları için tüketilen yakıt türleri, miktarları, yakıt analizleri, yakma teknolojileri ile baca gazı emisyon ölçümleri Sorumlu kurum/kuruluşlar

35 a ii Ulusal havacılık a i Uluslararası havacılık T2 T3 T2 T3 TUİK DHMİ EDT TUİK DHMİ Havacılık sektörü için tüketilen yakıt miktarı, Jet yakıt tüketimi, IPCC EF Jet yakıtı tüketimi, uçak türüne göre LTO sayısı, IPCC EF Uluslararası bir havalimanından kalkıp, ulusal bir limana iniş yapan veya ülke içinden kalkıp, uluslararası bir limana iniş yapan uçakların sayısı, türü, motor bilgisi ve uçuş rotası bilgisi Yurt içi tüm uçuşlar için tüketilen yakıt miktarı, Jet yakıt ve benzin tüketimi, IPCC EF 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- a Sivil havacılık kullanılan yakıt tipi, egzoz gazının salındığı yükseklik, motorun tipi ve verimi, uçuşun uzunluğu, IPCC EF Tüm yurt içi uçuşları LTO sayısı, türü, motor bilgisi ve uçuş rotası bilgisi EDT'de havacılık sektörü için harcanan yakıt miktarı uluslararası ile ulusal havacılık toplamı için verilmektedir. Jet yakıt ve benzin ayrımı bulunmamaktadır. hem ulusal hem de uluslararası uçuşlar için tüketilen yakıt miktarı, uçak türlerine göre LTO sayısı Ulaştırma Bakanlığı, SHGM, DHMİ, TUİK Ulaştırma Bakanlığı, SHGM, DHMİ, TUİK a. İniş/kalkış yapan uçakların tipi, kalkış ve Ulaştırma iniş yer bilgisi b. Uçak türü ve motor bilgisi ile Bakanlığı, SHGM, tüm uçuş rotası bilgisi DHMİ, TUİK EDT'de havacılık sektörü için harcanan yakıt miktarı uluslararası ile ulusal havacılık toplamı için verilmektedir. Jet yakıt ve benzin ayrımı bulunmamaktadır. Yurt içi uçuş gerçekleştiren yolcu ve kargo uçaklarının türüne göre sayı bilgisi mevcut, uçakların kalıkış, iniş yerleri ve rotası bilgilerin toplanması gereklidir a. İniş/kalkış yapan uçakların tipi, kalkış ve iniş yer bilgisi b. Uçak türü ve motor bilgisi ile tüm uçuş rotası bilgisi Ulaştırma Bakanlığı, SHGM, DHMİ, TUİK Ulaştırma Bakanlığı, SHGM, DHMİ, TUİK Ulaştırma Bakanlığı, SHGM, DHMİ, TUİK

36 ii Hafif Yük araçları (Kamyonet) i Binek Araçları 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- b karayolu taşımacılığı 1 katalizörlü araçlar 2 Katalizörsüz araçlar 1 katalizörlü araçlar 2 Katalizörsüz araçlar Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri T2 T2 Katalizörlü ve katalizörsüz binek araçlarının yakıt türüne göre yıllık yakıt tüketim miktarı, IPCC EF trafiğe kayıtlı binek araç sayısı (yaşı, modeli, yakıt türü ),ortalama yıllık araç TUİK, GİB km bilgisi, araç kategori ve yakıt türü, IPCC EF Katalizörlü ve katalizörsüz hafif yük araçlarının yakıt türüne göre yıllık yakıt tüketim miktarı, IPCC EF Karayolu araç parkında bulunan hafif yük araçlarının model, yaş, yakıt türü, tüketim miktarı, ton-km biriminde TUİK, GİB taşınan yük değeri envanteri, araç kategori ve yakıt'ına göre belirlenmiş ülkeye özel EF Katalizörlü ve katalizörsüz binek araç sayısının tespit edilmesi gereklidir Düzenli trafik sayımları yapılarak kentsel ulaşım veri tabanı oluşturulmalıdır. Ülkedeki araç profilinin, binek araçları için motor büyüklüğü, yakıt türü, katalizörlü olup olmadı bilgileri belirlenmelidir. Katalizörlü ve katalizörsüz hafif yük aracı sayısının tespit edilmesi gereklidir Düzenli trafik sayımları yapılarak kentsel ulaşım veri tabanı oluşturulmalıdır Hafif yük araçları için motor büyüklüğü, yakıt türü, ton-km biriminde taşınan yük değeri, katalizörlü olup olmamasına bağlı olarak ülkeye özel EF tespit edilmelidir Sorumlu kurum/kuruluş Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı, Belediyeler

37 iv Motorsiklet iii Ağır yük araçları (kamyon) ve otobüsler 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- b karayolu taşımacılığı Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluş T2, TUİK, GİB Ülke içinde trafikte bulunan ağır yük araçları ve otobüslerin yakıt türüne göre yıllık yakıt tüketim miktarı, IPCC EF Karayolu araç parkında bulunan ağır yük araçlarının model, yaş, yakıt türü, tüketim miktarı, ton-km biriminde taşınan yük değeri envanteri, araç kategori ve yakıt'ına göre belirlenmiş ülkeye özel EF Ülke içinde trafikte bulunan ağır yük araçları ve otobüslerin yakıt türüne, yaşı, motor gücüne göre sayısı, yıllık yakıt tüketim miktarı Düzenli trafik sayımları yapılarak kentsel ulaşım veri tabanı oluşturulmalıdır, Ağır yük araçları için motor büyüklüğü, yakıt türü, ton-km biriminde taşınan yük değeri, katalizörlü olup olmamasına bağlı olarak ülkeye özel EF tespit edilmelidir Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı T3 Karayolu araç parkında bulunan ağır yük araçlarının model, yaş, yakıt türü, tüketim miktarı, ton-km biriminde taşınan yük değeri envanteri, araç kategori ve yakıt'ına göre belirlenmiş ülkeye özel EF Ülke içinde trafikte bulunan motorsikletlerin yıllık yakıt tüketim miktarı, IPCC EF Ağır yük araçları için motor büyüklüğü, yakıt türü, ton-km biriminde taşınan yük değeri, katalizörlü olup olmamasına bağlı olarak ülkeye özel EF tespit edilmelidir Ülke içinde trafikte bulunan motorsikletlerin, yaşı, motor gücüne göre sayısı, yıllık yakıt tüketim miktarı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı T2, TUİK, GİB trafiğe kayıtlı motorsiklet (yaşı, modeli, motor hacmi ), ortalama yıllık araç km bilgisi, IPCC EF Düzenli trafik sayımları yapılarak kentsel ulaşım veri tabanı oluşturulmalıdır Belediyeler, Gümrük kapıları T3 Karayolu araç parkında bulunan motorsikletlerin model, yaş, yakıt tüketim miktarı, yıllık kullanım km'si, motor kategorisi'ne göre belirlenmiş ülkeye özel EF Motorsikletler için motor büyüklüğü, katalizörlü olup olmamasına bağlı olarak ülkeye özel EF tespit Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı

38 vi üre bazlı katalizör lü araç v Araçlardan buharlaşma kayıpları 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- b karayolu, c demiryolu taşımacılığı Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluş c Demiryolu T3 - T2 T3 EDT Karayolu araç parkında bulunan araçların tükettiği yakıt miktarı, sürüş özellikleri, iklim özellikleri, yol özellikleri Katalitik konverterlar için tüketilen üre katkı miktarı, üre katkısi içindeki üre oranı Demiryolu sektörü için yakıt türüne göre tüketilen toplam yakıt miktarı, IPCC EF Lokomotif türüne göre yakıt tüketim bilgisi, IPCC EF CH4, N2O emisyonları için COPERT modeli uygulanabilmesi için, yakıt türü, emisyon kontrol teknolojisi, sürüş özellikleri, iklim, yol koşulları Katalizörlü araçlarda kullanılan üre katkı miktarı ve katkı maddesi içindeki üre oranı Demiryolu araçlarının yaşı, motor gücüne göre sayısı, yıllık yakıt tüketim miktarı Ulaştırma Bakanlığı, KGM, Kara Ulaştırması GM, TUİK, Gelirler İradesi Başkanlığı Otomotiv Sanayii Derneği, Petrol Ürünleri ithalat ihracat istatistikleri Ulaştırma Bakanlığı, Devlet Demiryolları İşletmesi,TÜİK Demiryolunda kullanılan lokomotiflerin yaşı, Lokomotif türüne aktivite bilgisi motor gücüne göre sayısı, yıllık yakıt tüketim Ulaştırma Bakanlığı, Devlet (kullanım süresi, motor gücü, yakıt miktarı, lokomotif türüne göre emisyon Demiryolları İşletmesi tüketim bilgisi), ülkeye özel EF ölçümleri

39 d Deniz yolu 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- d denizyolu Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluş i uluslararası taşımacılık ii ulusal taşımacılık T2 EDT T2 Uluslararası denizyolları yakıt tüketim değerleri, IPCC EF Uluslararası denizyolu taşmacılığı araç tipi, yakıt türü ve miktarı, ulusal EF Ulusal denizyolu taşımacılığı yakıt tüketim değerleri, IPCC EF Ulusal denizyolu taşmacılığı araç tipi, yakıt türü ve miktarı, ulusal EF Uluslararası deniz yolu taşımacılığı yakıt miktarı verisi ULAŞTIRMA BAKANLIĞI, DENİZ TİCARET ODASI,DENİZCİLİ K MÜSTEŞARLIĞI,T ÜSİAD,İMO,

40 e Diğer i boru hatları ii arazi araçları 1 A Yakıt Yakılması 1 A 3 Ulaştırma- e diğer Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri T2 T3 T2 T3 TUİK Petrol ve doğal gaz boru hattı uzunluğu Petrol ve doğal gaz boru hattı TUİK uzunluğu, ülkeye özel EF boruhatları üzerindeki pompa istasyonları enerji tüketim verileri, ülkeye özel EF Arazi araçlarında tüketilen yakıt türü ve miktarı, IPCC EF Arazi araçlarının türü, sayısı, yaşı, modeli, yakıt tüketim değerleri, ulusal EF Arazi araçlarının türü, sayısı, yaşı, modeli, yakıt tüketim değerleri, kullanım süreleri, ulusal EF Boru hatlarının pompa istasyonlarının ve bakımları için tüketilen enerji için tüketilen yakıt miktarı tarım, ormancılık, sanayi ve inşaatlarda kullanılan her türlü iş makinesi, traktör, kar aracı, biçerdöver v.s gibi aracın yakıt türüne bağlı tüketim miktarları tarım, ormancılık, sanayi ve inşaatlarda kullanılan her türlü iş makinesi, traktör, kar aracı, biçerdöver v.s gibi araçların sayısı, motor gücü, yakıt tüketim bilgisi, araç emisyonları tarım, ormancılık, sanayi ve inşaatlarda kullanılan her türlü iş makinesi, traktör, kar aracı, biçerdöver v.s gibi araçların sayısı, motor gücü, yakıt tüketim bilgisi, araç emisyonları Sorumlu kurum/kuruluş BOTAŞ, ULAŞTIRMA,BAK ANLIĞI, TUİK KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, TUİK

41 a Ticari/kurumsal b Konutlar Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri T2 T3 T2 T3 1 A Yakıt Yakılması 1 A 4 Diğer konut ve hizmetler başlığı ile belirtilen yakıt tüketim Ticari/kurumsal sektörde miktarlarının ticari/kurumsal yakıt tüketim miktarı, IPCC EF ve konutlar diye ayrılmaları gerekmektedir. Ticari/kurumsal sektörde Sektörde kullanılan yakıt yakıt türüne bağlı yakıt türüne göre yakma tüketim değerleri, teknoloji teknolojileri, ve bunların ve yakıt türü için belirlenmiş emisyonlarının ölçümleri ile ülkeye özel EF elde edilmiş ülkeye özel EF Ticari/kurumsal sektörde, tesis bazında teknoloji, yakıt türü ve emisyon verisi ile üretilmiş tesise özel EF Konutlarda tüketilen yakıt miktarı, IPCC EF Ticari/kurumsal sektörde yakıt türüne bağlı yakıt tüketim değerleri, teknoloji ve yakıt türü için belirlenmiş ülkeye özel EF Konutlarda yakıt türü, teknolojisi ve emisyon verisi ile üretilmiş konutlara özel EF Tesis bazında emisyon verisi, yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı konut ve hizmetler başlığı ile belirtilen yakıt tüketim miktarlarının ticari/kurumsal ve konutlar diye ayrılmaları gerekmektedir. Konutlarda kullanılan yakıt türüne göre yakma teknolojileri, ve bunların emisyonlarının ölçümleri ile elde edilmiş ülkeye özel EF Tesis bazında emisyon verisi, yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı Sorumlu kurum/kuruluş Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK Yakıt istatistikleri: ETKB, EİGM Doğal gaz piyasa verileri: EPDK

42 c tarım/ormancılık/ balıkçılık/balık çiftlikleri c i sabit tesisler, ii arazi araçları ve diğer ekipman, iii balıkçılık D Diğer tanımlanmamış sabit, mobil, v.d. Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri T2 T3 1 A Yakıt Yakılması EDT 1 A 4 Diğer Tarım sektöründe tüketilen yakıt miktarı verisi, IPCC EF Sektördeki tarım, ormancılık, balıkçılık aktivitelerinde tüketilen yakıt tür ve miktarları, ülkeye özel EF Sektördeki tarım, ormancılık, balıkçılık tesislerde tüketilen yakıt tür ve miktarları ve emisyon ölçümleri ile elde edilmiş ülkeye özel EF Askeri tesisler gibi yukarıdaki gruplarda belirtilmemiş yakıt tüketim miktarları, IPCC EF tarım, ormancılık, balıkçılık çalışmalarında tüketilen yakıt miktarı tarım, ormancılık, balıkçılık çalışmalarındateknoloji bazlı tüketilen yakıt miktarı, ülkeye özel EF Tesis bazında emisyon verisi, yakma teknolojisi, kontrol ekipman türü, yakıt analizi, miktarı EDT de böyle bir grup tanımlanmamaktadır. Sorumlu kurum/kuruluş

43 1 B Yakıtlardan kaynaklanan kaçak emisyonlar -1B 1 Katı yakıtlar a Kömür madenleri Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri Sorumlu kurum/kuruluş a i Yeraltı madenciliği a ii Açık ocak madenciliği a ii Kapanmış kömür madenleri T2 T3 T2 T2 T3 TTK, TKİ, MİGM TTK, TKİ, MİGM Yeraltı kömür madenciliği yıllık kömür üretim miktarı, madenlerin derinliklerine göre seçilecek üretim sırasında IPCC EF, ve üretim sonrası IPCC EF ; ocakda metan deşarj sistemi ile yakılıyorsa yıllık yakılan metan hacmi bilinmelidir Yeraltı kömür maden tesislerine yönelik metan üretim miktarı, bölgeye özel EF Tüm yeraltı maden tesislerinin tesis metan üretim ölçümleri Yeraltı kömür madenlerinden yıllık üretilen kömür miktarları ve madenlerin derinlikleri, metan deşarj hattı sonunda yakılan metan hacmi Maden bölgeleri bazında metan üretim miktarlarının ölçümü, Tesis bazında metan üretim ölçümleri Açık ocak kömür madenciliği yıllık kömür üretim Açık ocak kömür madenlerinden yıllık miktarı, üretim sırasında IPCC EF, ve üretim sonrası üretilen kömür miktarları IPCC EF Açık ocak kömür maden tesislerine yönelik metan üretim miktarı, bölgeye özel EF kapanmış kömür madenlerinin kapanma tarihi, sayısı, sular altında kalanların sayısı, bu madenlerin içinden metan gazı olduğu bilinenlerin miktarı, IPCC EF kapanmış bazı kömür madenlerinin metan emisyon miktarı hakkında bilgi, tesisin kapanma tarihi, ülkeye özel EF kapanmış tüm kömür madenlerinde metan üretim hızı, kapanma tarihi, tesise özel EF Maden bölgeleri bazında kömür üretimi ve metan üretim miktarlarının tespiti, Su altında kalmamış, kapanmış kömür madenleri ile ilgili sayının belirlenmesi, gazlı tesislerin oranının belirlenmesi bazı kapanmış kömür madenlerinde metan üretim hızı bilgisi tüm kapanmış kömür madenlerinde metan üretim hızı, kullanım miktrarı ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör ETKB, TTK, TKİ, MİGM, Özel Sektör

44 A Petrol Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri a i Ventler ve ii Flaring toplam ham petrol üretimi, IPCC EF Toplam ham petrol üretimi a iii 1 Arama ham petrol üretimi, IPPC EF açılan yeni kuyu sayısı a iii 2 Üretim ve yenileme a iii 3 Taşıma üretilen petrol miktarı, IPCC EF boru hatları ile taşınan ham petrol miktarı, petrol boru hattı uzunluğu, tankerlerle taşınan petrol miktarı, IPCC EF'ler a iii 4 Rafineri Rafine edilen petrol miktarı, IPCC EF a iii 5 Petrol dağıtımı 1 B Yakıtlardan kaynaklanan kaçak emisyonlar -1B 2 Petrol ve doğal gaz a iii 6 Diğer boru hatları ile taşınan rafine petrol miktarı, tanker ile taşınan petrol miktarı, IPCC EF toplam üretilen ham petrol miktarı, IPCC EF toplam üretilen petrol miktarı boru hatları ile taşınan ham petrol miktarı, hat uzunluğu, karayolu veya denizyolu tankerlerle taşınan petrol miktarı Rafine edilen petrol miktarı boru hatları, tankerle taşınan rafine petrol miktarı, boru hattı uzunluğı Boru hattı kırıkları, ekipman sızıntıları, depolama kaçakları gibi diğer tüm kaçak emisyonlar bu grupda yer almaktadır. Sorumlu kurum/kuruluş Petrol İşleri GM Petrol İşleri GM BOTAŞ BOTAŞ ETKB, PİGM

45 B doğal gaz Tier Veri Veri İhtiyacı Üretilmesi gereken veri b i Vent ve flaring b iii 1 Arama b iii 2 Üretim ve yenileme b iii 3 Taşıma b iii 4 Rafineri b iii 5 Gaz dağıtımı 1 B Yakıtlardan kaynaklanan kaçak emisyonlar -1B 2 Petrol ve doğal gaz b iii 6 Diğer toplam üretilen doğal gaz miktarı, IPCC EF toplam üretilen doğal gaz miktarı, IPCC EF toplam üretilen doğal gaz miktarı, IPCC EF boru hatları ile taşınan doğal gaz miktarı, doğal gaz boru hattı uzunluğu, IPCC EF toplam üretilen doğal gaz miktarı, IPCC EF yıllık doğal gaz satış miktarı, doğal gaz dağıtım hattı uzunluğu, IPCC EF toplam üretilen doğal gaz miktarı, IPCC EF üretilen doğal gaz miktarı (m3/yıl) Boru hattı kırıkları, ekipman sızıntıları, depolama kaçakları gibi diğer tüm kaçak emisyonlar bu grupda yer almaktadır. Sorumlu kurum/kuruluş Petrol İşleri GM Petrol İşleri GM Petrol İşleri GM BOTAŞ Petrol İşleri GM

46 Tier 1 default EF ile emisyon hesaplama yöntemi Emisyon SG,yakıt = Yakıt Tüketimi yakıt Emisyon Faktörü SG,yakıt Tablo 2.2 (IPCC 2006) Emisyon SG,yakıt = yakıt türüne bağlı SG miktarı (kg SG) Emisyon Faktörü SG,yakıt = yakıt türüne bağlı varsayılan SG emisyon faktörü (kg gaz/tj). IPCC 2006 GL da CO 2 için karbon oksidasyon faktörü 1 olarak kabul edilmektedir.

47 Örnek- Elektrik Üretimi için Yakıt Yanması 2009 yılı Ulusal Enerji Denge Tablosu Elektrik Üretimi için tüketilen yakıt miktarı Yakıt türü Tüketilen Yakıt miktarı Eş değer Enerji (Bin Tep) Taş kömürü 6361 B.Ton Linyit B.ton Asfalt 190 B.Ton Odun 22 B.Ton Petrol 1225 B.Ton Doğal gaz Sm Üretilen Elektrik Enerjisi (GWh)

48

49 TÜRKĠYE TERMĠK SANTRALLARINDA TÜKETĠLEN YAKITLARIN KURULUġLARA GÖRE ISI DEĞERLERĠ (BİRLEŞİK ISI-ELEKTRİK SANTRALLARINDA ISI ÜRETİMİ İÇİN KULLANILAN YAKITLAR DAHİL) HEATING VALUES OF FUELS CONSUMED IN THERMAL POWER PLANTS IN TURKEY BY THE ELECTRIC UTILITIES (FUELS USED FOR HEAT PRODUCTION IN CHP PLANTS INCLUDED) Birim(Unit): Tcal EÜAġ TaĢkömürü Hard Coal 5,569 6,065 5,514 5,452 VE Linyit Lignite 70,067 85,681 94,045 83,356 BAĞLI TOPLAM Total 75,636 91,746 99,559 88,809 ORTAKLIKLARI Asıl Yakıt Main Fuel 2,480 5,292 7,993 2,301 Fuel-Oil Fuel Oil Yrd. Yakıt Auxiliary Fuel 1,505 1,601 1,481 1,286 TOPLAM TOTAL 3,985 6,893 9,474 3,587 EÜAŞ Motorin Diesel Oil Asıl Yakıt Main Fuel AND Yrd. Yakıt Auxiliary Fuel AFFILIATED TOPLAM TOTAL ,219 PARTNERSHIPS OF EÜAŞ TOPLAM TOTAL 4,533 7,407 10,329 4,806 Doğal Gaz Natural Gas 26,349 40,649 47,744 42,335 TOPLAM TOTAL 106, , , ,949 MOBĠL SANTRALLAR Fuel-Oil Fuel Oil 876 1, MOBIL POWER Motorin Diesel Oil PLANTS TOPLAM TOTAL 876 1, TaĢkömür+Ġthal Hard Coal+Imported kömür+asfaltit Coal+Asphaltite 23,935 26,050 27,796 29,677 OTOPRODÜKTÖRLER Linyit Lignite 13,865 14,639 14,182 14,295 ÜRETĠM ġġrketlerġ TOPLAM Total 37,800 40,689 41,978 43,973 ĠġLETME HAKKI DEVĠR Fuel-Oil Fuel Oil 11,908 12,910 10,484 11,573 ADÜAġ* Motorin Diesel Oil AUTOPRODUCERS Lpg Lpg PRODUCTION COMP. Nafta Naphta TOOR TOPLAM TOTAL 12,128 13,031 11,070 12,270 ADÜAŞ Doğal Gaz Natural Gas 124, , , ,931 TOPLAM TOTAL 162, , , ,904

50 Table 2.2 Deafult EF (kg SG/TJ) Yakıt türü CO2 (alt-üst değer) Taş kömürü ( ) Linyit ( ) Asfaltit ( ) Odun ( ) Petrol ( ) Doğal gaz ( ) CH4 (alt-üst değer) N2O (alt-üst değer) 1 (0.3-3) 1.5 (0.5-5) 1 (0.3-3) 1.5 (0.5-5) 1 (0.3-3) 1.5 (0.5-5) 30 (10-100) 4 (1.5-15) 3 (1-10) 0.6 (0.2-2) 1 (0.3-3) 0.1 ( )

51 Tier 2 Ülkeye özel EF ile emisyon hesaplama Yakıtların ısıl değeri ve karbon içeriği biliniyorsa, CO2 emisyonu bu değerlerle bulunur Diğer gazlar için ülkeye özel EF belirleme metodolojik bir çalışma gerektirir Termik santraller için literatürde gerçekleştirilen çalışmalar kullanılabilir Bu amaca yönelik bir çalışma yürütülerek, yakıt türüne bağlı olarak elektrik üretimi için ülkemize özel bir EF değeri belirlenebilir

52 Emisyon Faktörü SG,ÜÖ,yakıt hesaplama Yakıtın karbon içeriği, Yakıt kalitesi net kalorifik değeri (NCV) veya alt ısıl değeri (LHV), gross kalorifik değeri (GCV) veya üst ısıl değeri (HHV). Yakma teknolojisi (CO 2 -dışı emisyonlar: CH 4, N 2 O, NO x, CO ve NMVOC)

53 Tier 2 ülkeye özgü EF CO 2 emisyonu (ton/yıl)= Yakıt x Isıl Değer x Karbon içeriği x oksidasyon faktörü x tons, Gg MMBtu /yakıt kg C /MMBtu 1.0 MW CO2 MW C 44/12 x C Tesislerin yakıt analizleri ile tespit edilir Yakıt ısıl değer = yıl boyunca gerçekleştirilen yakıt ısıl değerlerinin ortalaması Yıllık ısıl değer = (HHV) i x (Fuel) i (Fuel) i

54 Örnek: Linyit kömür santralleri EF ÜÖ N. Vardar and Z. Yumurtacı, Emissions estimation for lignite-fired power plants in Turkey, Energy Policy, 38, 1, 2010,

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ Dr. Ali CAN Ulusal Emisyon Envanteri Odak Noktası ali.can@tuik.gov.tr 05.11.2010 1 BAŞLIKLAR 1 - Emisyon Envanterlerinin Hazırlanması 2 - Sektörel Emisyonlar ve Analizler

Detaylı

Durağan Yakıt Yanmasından Kaynaklanan Hava Emisyonları. Eşleştirme Türkiye, Ankara, Eylül 2011

Durağan Yakıt Yanmasından Kaynaklanan Hava Emisyonları. Eşleştirme Türkiye, Ankara, Eylül 2011 Durağan Yakıt Yanmasından Kaynaklanan Hava Emisyonları Eşleştirme Türkiye, Ankara, Eylül 2011 1 İçerik Yöntem Enerji İstatistikleri EMEP/EEA Rehberi Örnek Hesaplama 2 Önemli Kategoriler Önemli kategoriler,

Detaylı

EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ

EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ EK 1: FAALİYET KATEGORİLERİ 1. Araştırma, yeni ürün ve proseslerin geliştirildiği ve test edildiği tesisler ve tesis bölümleri ile münhasır olarak biyokütle kullanan tesisler bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.

Detaylı

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR

EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR EMİSYON ENVANTERİ NASIL HAZIRLANIR Dr. Ali CAN 17.07.2009 1 EMISYON ENVANTERI Bir ülkenin emisyon envanteri 2 bileşenden oluşmaktadır. 17.07.2009 2 EMISYON ENVANTERI Ulusal Emisyon Envanter Raporu Metodolojiler

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu TARIM SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 48 6. TARIM Türkiye de, tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonları tarımsal ürünlerin üretimi ve işlenmesi, hayvan nüfusu (enterik fermantasyon, gübre yönetimi) ve

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012

HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI. Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 HAVA YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Emisyon Kontrolünün Geliştirilmesi Projesi 09.03.2012 Ulusal Emisyon Tavanlarının Belirlenmesi Ülkemizin, Ø Uzun Menzilli Sınırötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi (CLRTAP)

Detaylı

EMĠSYON ENVANTERĠ ÇALIġMALARI BELĠRSĠZLĠKLER ve QA/QC

EMĠSYON ENVANTERĠ ÇALIġMALARI BELĠRSĠZLĠKLER ve QA/QC ANADOLU ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK MĠMARLIK FAKÜLTESĠ EMĠSYON ENVANTERĠ ÇALIġMALARI BELĠRSĠZLĠKLER ve QA/QC Tuncay DÖĞEROĞLU tdogeroglu@anadolu.edu.tr 14 Aralık 2010 İçerik Emisyonların tahmini Emisyon envanteri

Detaylı

ADAPAZARI İLÇESİNDEKİ ENDÜSTRİYEL KAYNAKLI EMİSYONLARIN ENVANTERLENMESİ

ADAPAZARI İLÇESİNDEKİ ENDÜSTRİYEL KAYNAKLI EMİSYONLARIN ENVANTERLENMESİ ADAPAZARI İLÇESİNDEKİ ENDÜSTRİYEL KAYNAKLI EMİSYONLARIN ENVANTERLENMESİ HAZIRLAYAN BĠLAL SONSUZ G0701.12005 A.FURKAN KARGIOĞLU G0701.12015 M.MURAD ORUÇ G0701.12031 MELĠKE KARAFAZLIOĞLU G0701120.34 ERCAN

Detaylı

Ulaşımdan Kaynaklanan Emisyonlar

Ulaşımdan Kaynaklanan Emisyonlar TA Project: Improving Emissions Control Ulaşımdan Kaynaklanan Emisyonlar Alper Ünal Istanbul Teknik Üniversitesi 1. Yaklaşım İçerik Eldeki emisyon hesapları (Ulaştırma Bakanlığı, TUIK) Araç filosunun belirlenmesi

Detaylı

Yerel Yönetim Faaliyetlerinden Kaynaklanan ve Toplum Ölçekli Sera Gazı Salımlarının Envanterinin Hazırlanması

Yerel Yönetim Faaliyetlerinden Kaynaklanan ve Toplum Ölçekli Sera Gazı Salımlarının Envanterinin Hazırlanması Yerel Yönetim Faaliyetlerinden Kaynaklanan ve Toplum Ölçekli Sera Gazı Salımlarının Envanterinin Hazırlanması Prof. Dr. Cengiz Türe Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği Danışma Kurulu Üyesi ve Anadolu Üniversitesi

Detaylı

Emisyon Envanteri Altyapısı ve İşlevselliği

Emisyon Envanteri Altyapısı ve İşlevselliği Emisyon Kontrolünün İyileştirilmesi için Teknik Destek Emisyon Envanteri Altyapısı ve İşlevselliği Dr. Chris Dore Bu proje AB ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortak finanse edilmektedir. İçerik 1. Envanter

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU

SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 2006 TASLAK RAPORU SERA GAZLARI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMA GRUBU 26 TASLAK RAPORU NİSAN 26 İçindekiler Sayfa 1. Tarihçe 3 2. Sera Gazı Emisyon Hesaplamaları 5 2.1. IPCC Metodolojisi 5 2.1.1. Yanma Kaynaklı Emisyonlar 5 2.1.2.

Detaylı

EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı

EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı EK-1 Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler 1.Enerji Endüstrisi 1.1 Termik ve ısı santralleri. 1.1.1 Katı ve sıvı yakıtlı tesislerden toplam yakma sistemi ısıl gücü 100 MW veya daha fazla

Detaylı

Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları

Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları Bölüm 1 Sera Gazı envanterlerinin ve yöntemlerinin teknik boyutları Ulusal Sera Gazı Envanterleri Uygulamalı Eğitim Çalıştayı - IPCC Kesişen Konular 4-5-6 Kasım 2015, Ankara, Türkiye Sera Gazı Envanteri

Detaylı

ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ATIK SEKTÖRÜNÜN MEVCUT VERİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ F. Betül BAYGÜVEN 10.03.2010 60 8. ATIK - 8.1. Genel Bu sektördeki emisyonlar esas olarak atık bertarafı sonucunda meydana gelir. Bu sektörde üretilen

Detaylı

KARAYOLU ULAŞIMINDAN KAYNAKLANAN SERA GAZI EMİSYONLARI : TÜRKİYE DEKİ DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

KARAYOLU ULAŞIMINDAN KAYNAKLANAN SERA GAZI EMİSYONLARI : TÜRKİYE DEKİ DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ KARAYOLU ULAŞIMINDAN KAYNAKLANAN SERA GAZI EMİSYONLARI : TÜRKİYE DEKİ DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Cem SORUŞBAY, Metin ERGENEMAN, M. Aydın PEKİN, Akın KUTLAR ve Hikmet ARSLAN İTÜ Makina Fakültesi, Otomotiv

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ Dr. Ali CAN 05.10.2011 1 GENEL Ulusal Emisyon sistemi genel işlemler; Veri: Envanterin ana veri sağlayıcıları, o TÜİK (sanayi, tarım, atık); o ETKB (enerji ve

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi

NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ. Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi NUR KĐREÇ SAN. TĐC. VE PAZ. LTD. ŞTĐ Çeşitli Atıkların Kireç Fırınlarında Yakıt Olarak Değerlendirilmesi ADANA (2014) KĐREÇ Kireç taşlarının 900 o C-1200 o C de kalsinasyonu ile kireç (CaO) elde edilir.

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Hava Kirliliği Araştırmaları Dergisi www.hkad.org

Hava Kirliliği Araştırmaları Dergisi www.hkad.org Hava Kirliliği Araştırmaları Dergisi www.hkad.org Araştırma Makalesi Ulusal Hava Kirleticileri Emisyon Envanteri İrde ÇETİNTÜRK GÜRTEPE, Canan Esin KÖKSAL Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ankara Sunuluş

Detaylı

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ

EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ EK 1 ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ 1- Rafineriler: a) Ham petrol rafinerileri, b) 500 ton/gün üzeri taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri,

Detaylı

TC ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ece TOK Hava Yönetimi Daire Başkanlığı Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrol Şube Müdürü Büyük Yakma Tesisleri Taslak Yönetmeliği 24 Şubat

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ Çeviri: Arif Cem Gündoğan* (* Resmi olmayan ve gönüllü bir çeviridir. Hatalar ve eksiklerden çevirmen sorumludur) Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ

ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ UYGULANACAK PROJELER LİSTESİ 1- Rafineriler a) Ham petrol rafinerileri, b) 500 ton/gün üzeri taşkömürü ve bitümlü maddelerin gazlaştırılması ve sıvılaştırılması projeleri,

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

2006 Yılı Ocak Eylül Dönemi Sektör Raporu. Ocak- Eylül Dönemi. Sektör Raporu. Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27

2006 Yılı Ocak Eylül Dönemi Sektör Raporu. Ocak- Eylül Dönemi. Sektör Raporu. Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27 2006 Ocak- Eylül Dönemi Sektör Raporu Petder, 13/12/2006 Sayfa: 1/27 Bayar Cad. Gülbahar Sok. Perdemsaç Plaza No:17/14 34742 Kozyatağı İstanbul Tel: 216 4452923/24 Faks: 216 4452925 info@petder.org.tr,

Detaylı

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar TD Projesi: Emisyon Denetiminin İyileştirilmesi NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar Dr Russell C Frost Proje Ekip Lideri Content Aşağıdakilerin

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

ENDÜSTR Ç N PRAT K CO 2 EM SYONLARI (FOS L YAKIT BAZLI) HESAPLAMA VE ZLEME YÖNTEMLER

ENDÜSTR Ç N PRAT K CO 2 EM SYONLARI (FOS L YAKIT BAZLI) HESAPLAMA VE ZLEME YÖNTEMLER ENDÜSTR Ç N PRAT K CO 2 EM SYONLARI (FOS L YAKIT BAZLI) HESAPLAMA VE ZLEME YÖNTEMLER M. Emre Ertem 1, Gül Akar 2 1 Ere li Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.., 67330 Kdz. Ere li, Zonguldak, Türkiye-meertem@yahoo.com

Detaylı

SEÇME, ELEME KRİTERLERİ UYGULANACAK PROJELER LiSTESİ

SEÇME, ELEME KRİTERLERİ UYGULANACAK PROJELER LiSTESİ SEÇME, ELEME KRİTERLERİ UYGULANACAK PROJELER LiSTESİ ( Ek I. Listesinde yer alan alt sınırlar bu listede üst sınır olarak alınır.) Kimya, petrokimya, ilaç ve atıklar 1-a) Kimyasalların üretimi, petrolden

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ

ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ ULUSAL SERAGAZI EMİSYON ENVANTERİ SİSTEMİ Dr. Ali CAN 14.06.2012 1 GENEL Ulusal Emisyon sistemi genel işlemler; Veri: Envanterin ana veri sağlayıcıları, o TÜİK (sanayi, tarım, atık); o ETKB (enerji ve

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 12 13 14 15 16 17 18 19 20 22 23 24 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 * EA Kodu

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Prof. Dr. Gülen GÜLLÜ Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü E-mail: ggullu@hacettepe.edu.tr Ulusal Su ve Sağlık Kongresi Antalya-26-30 Ekim 2015

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

Sigma Vol./Cilt 26 Issue/Sayı 3 Araştırma Makalesi / Research Article ESTIMATION OF TURKISH ROAD TRANSPORT EMISSIONS AND EMISSION REDUCTION SCENARIOS

Sigma Vol./Cilt 26 Issue/Sayı 3 Araştırma Makalesi / Research Article ESTIMATION OF TURKISH ROAD TRANSPORT EMISSIONS AND EMISSION REDUCTION SCENARIOS Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma Vol./Cilt 26 Issue/Sayı 3 Araştırma Makalesi / Research Article ESTIMATION OF TURKISH ROAD TRANSPORT EMISSIONS AND

Detaylı

Körfez Petrol Ürünleri ve Sanayicileri Derneği (KPÜSD)

Körfez Petrol Ürünleri ve Sanayicileri Derneği (KPÜSD) Körfez Petrol Ürünleri ve Sanayicileri Derneği (KPÜSD) KPÜSD Hakkında Körfez Petrol Ürünleri ve Sanayicileri Derneği, Türkiye'nin petrol endüstrisi alanında en büyük üretim tesislerini barındıran, Kocaeli

Detaylı

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI

TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI TÜRK ÇİMENTO SEKTÖRÜNÜN ALTERNATİF YAKIT VE ALTERNATİF HAMMADDE KULLANIMI YAKLAŞIMI Kasım 2014 Çimento Üretimi Çimento yarı mamulü olan klinker; kireçtaşı, marn ve kil gibi hammaddelerin öğütülüp homojenize

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

Temiz hava ile enerji geri kazanımı!

Temiz hava ile enerji geri kazanımı! Temiz hava ile enerji geri kazanımı! KBA-CleanAir Modern Hava Temizleme Teknolojileri Surface Treatment EURASIA İstanbul, 11 14 Şubat 2016 www.kba-cleanair.de KBA-MetalPrint Konum KBA-MetalPrint: Ürün

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK (24.12.2009 Tarih Ve 27442 Sayılı Resmi Gazetedeki Değişiklik İle Birlikte) MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Ek 1 ve Ek 2 listesinde

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ

BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ BİNEK ARAÇLARINDA SÜRÜŞ KOŞULLARININ KİRLETİCİ EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ Cem SORUŞBAY (*), Metin ERGENEMAN, H.A. Taha ÖZTÜRK ve Ender SEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Otomotiv Laboratuvarı,

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Şubat 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-2 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ

DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ DEMİR-ÇELİK SEKTÖRÜNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ & YÖNETİMİ Serpil Çimen Teknik İşler Direktörü Türkiye Çelik Üreticileri Derneği 15 Ocak 2014 WOW Kongre Merkezi -İstanbul Türkiye nin Ham Çelik Üretimi (mmt)

Detaylı

2015 YILINDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ-ÖZET

2015 YILINDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ-ÖZET 2015 YILINDA ADANA İLİNE VERİLEN YATIRIM TEŞVİK BELGELERİ-ÖZET Türkiye de yatırımların teşviki, 19.06.2012 tarih ve 28328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2012/3305 sayılı Karar ve 20.06.2012 tarih ve

Detaylı

www.kar-sa.com.tr 0216 491 67 67 0216 491 67 66 kar-sa@kar-sa.com.tr

www.kar-sa.com.tr 0216 491 67 67 0216 491 67 66 kar-sa@kar-sa.com.tr Tel : Fax : E-mail : 0216 491 67 67 0216 491 67 66 kar-sa@kar-sa.com.tr Yeni Şehir Mh. Osmanlı Bulvarı Çağdaş İş Merkezi A Blok K:5 D:9 Kurtköy - Pendik / İSTANBUL Faaliyet Alanlarımız: Endüstriyel Tesis

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/2) Akreditasyon No: ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi Belgelendirmesi Adresi : Necatibey Cad. No:112 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

Detaylı

T.C. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI Çevre Enerji ve Ulaştırma İstatistikleri Daire Başkanlığı 13/11/2015 TUTANAK

T.C. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI Çevre Enerji ve Ulaştırma İstatistikleri Daire Başkanlığı 13/11/2015 TUTANAK T.C. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU BAŞKANLIĞI Çevre Enerji ve Ulaştırma İstatistikleri Daire Başkanlığı TUTANAK 13/11/2015 Konu : RİP Hava, Gürültü ve İklim İstatistikleri Çalışma Grubu Toplantısı Yer : TÜİK

Detaylı

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz,

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz, OKULUMUZ ALANLARI 2013-2014 eğitim öğretim yılında açılması sebebiyle okulumuzda, sadece 9. sınıf öğrencileri bulunmakta olup, bu yıl için meslek alanlarında eğitim öğretim yapılamamaktadır. 2014-2015

Detaylı

ÜÇLÜ SORUMLULUK PERFORMANS RAPORLAMA KRİTERLERİ

ÜÇLÜ SORUMLULUK PERFORMANS RAPORLAMA KRİTERLERİ ÜÇLÜ SORUMLULUK PERFORMANS RAPORLAMA KRİTERLERİ GÜVENLİK VE İŞÇİ SAĞLIĞI 1 Kaza sonucu ölümler (Adet) 2 Kayıp zamanlı kazalar (Adet), 1 gün kayıp bazlı* 3 Mesleki hastalıklar (Adet) ÇEVRE KORUMA Atık Yönetimi

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI

BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI BİYOKÜTLE OLARAK PİRİNANIN ENERJİ ÜRETİMİNDE KULLANILMASI Sebahat Akın Balıkesir Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Balıkesir sakin@balikesir.edu.tr ÖZET Dünyada fosil yakıtların tükenmekte

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları

Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları Ek 7.1: Güney Akım Açık Deniz Doğalgaz Boru Hattı ndan Kaynaklanan Atmosferik Emisyonlar Türkiye Bölümü: İnşaat ve İşletim Öncesi Aşamaları URS-EIA-REP-203876 Giriş Bu Ek'te, Proje'nin İnşaat ve İşletim

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

BELARUS EKONOMİSİ Belarus Cumhuriyeti, gelişmiş sanayisi, hizmet ve tarım sektörleri ile ihracata odaklanmış bir ülkedir. Potasyum gübreleri, yük

BELARUS EKONOMİSİ Belarus Cumhuriyeti, gelişmiş sanayisi, hizmet ve tarım sektörleri ile ihracata odaklanmış bir ülkedir. Potasyum gübreleri, yük BELARUS EKONOMİSİ Belarus Cumhuriyeti, gelişmiş sanayisi, hizmet ve tarım sektörleri ile ihracata odaklanmış bir ülkedir. Potasyum gübreleri, yük araçları, traktör, yol, inşaat ve kamu hizmet araçları

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

Kojenerasyonla ilgili Kanunlar

Kojenerasyonla ilgili Kanunlar Kojenerasyonla ilgili Kanunlar YÜRÜRLÜKTE OLAN VE DEĞİŞEN KANUNLAR Eski Kanunlar: 4/12/1984 tarihli ve 3096 sayılı Kanun, 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun, 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Kanun,

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ

13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ 13. ULAŞTIRMA İSTATİSTİKLERİ 13.1. Kara Yolları 13.1.1. Kara Yolları Uzunlukları 2011 Türkiye İl Yolu Toplamı (km) 30 579 30 712 30 948 31 390 31 558 Devlet Yolu Toplamı (km) 31 333 31 311 31 271 31 395

Detaylı

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI Mümin SEMERCİ Kimya Yüksek Mühendisi Hollanda Hükümeti ile Çevre ve Orman Bakanlığı arasında yürürlüğe konan Büyükşehirlerde Hava Kalitesi Yönetiminin Geliştirilmesi

Detaylı

Tehlikeli Kimyasalların Deniz Yolu ile Taşınması Riskleri

Tehlikeli Kimyasalların Deniz Yolu ile Taşınması Riskleri Tehlikeli Kimyasalların Deniz Yolu ile Taşınması Riskleri Murat KORÇAK Kimya Yüksek Mühendisi 2. Tehlikeli Kimyasalların Yönetimi Sempozyumu ve Sergisi 1 Sunum İçeriği Denizcilik Sektörüne Temel Bakış

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Kasım 2015 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET Otomotiv Sanayi Ürünlerini İçeren UİB Verisine Göre 1 : 1. 2015 yılı Ocak-Kasım

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 Enerji Tasarrufunda Kombine Çevrim ve Kojenerasyon Yaşadığımız dünyada elektrik üretiminin % 80 i fosil yakıtlardan

Detaylı