ELEKTRĐK TESĐSLERĐNDE TOPRAKLAMALAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTRĐK TESĐSLERĐNDE TOPRAKLAMALAR"

Transkript

1 ELEKTĐK TESĐSLEĐNDE TOPAKLAMALA TAĐHLĐ YENĐ YÖNETMELĐĞĐN GETĐDĐKLEĐ Not : Bu çalışma Elk.Y.Müh. Taner ĐĐZ tarafından Elektrik Mühendisleri Odası eğitimlerinde kullanılmak üzere hazırlanmıştır. EMO dışındaki firma, kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılması ya da metinlerin değiştirilmesi halinde hazırlayandan olur alınması etik kuralları açısından gereklidir Sokak No:16/8 Çankaya-ĐZMĐ Tel/Faks: 0 (232) , E-posta: 1

2 ĐÇĐNDEKĐLE 1.GĐĐŞ 2.BĐĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Uygulama ve Tanımlar 3.ĐKĐNCĐ BÖLÜM Yüksek Gerilim Tesislerinde Topraklama 4.ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alçak Gerilim Tesislerinde Topraklama 5.DÖDÜNCÜ BÖLÜM Yüksek ve Alçak Gerilim Sistemlerinde Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi 2

3 6.BEŞĐNCĐ BÖLÜM Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları 7.ALTINCI BÖLÜM Yürürlükten Kaldırılan Hükümler 8.EKLE 9.SONUÇ 3

4 YÜKSEK GEĐLĐMDE DAĞITIMŞEBEKELEĐ 4

5 U F F L1 L2 L3 Z U T K L 1, L 2, L 3 : Faz iletkenleri. Z: Yıldız noktası topraklama empedansı. K: L 3 fazındaki toprak hatası. U FF : Arıza öncesi fazlar arası etkin gerilim. U T : L 3 fazında K gibi bir toprak hatası oluştuğunda sağlam faz iletkenlerinin toprağa karşı gerilimi. 5

6 Tanım: Üç fazlı bir alternatif akım şebekesinde, bir toprak hatasından sonra, U T / U FF oranının alabileceği değere topraklama katsayısı denir ve e harfi ile gösterilir. 6

7 Yıldız noktası nötrünün topraklama şekline göre 5 değişik tür YG dağıtım şebekesi vardır. 1) Yıldız noktası yalıtılmışşebeke; Z L1 L2 L3 C E C E C E I CE I F 7

8 2) Toprak teması kompanze edilmiş şebeke; X<< olmak üzere Z +jx L1 L2 L3 X D I D I CE 8

9 3) Yıldız noktası direkt olarak topraklanmışşebeke; Z 0 N I'' k3 L1 L2 L3 I'' k1 9

10 4) Yıldız noktası direnç üzerinden topraklanmış şebeke; Z L1 L2 L3 I'' k1 5) Toprak teması kompanze edilmiş ve geçici olarak yıldız noktası direnç üzerinden topraklanmışşebeke (2 ve 4 ün karması); 10

11 Yıldız noktası yalıtılmış şebekelerde 0,8 < e 1 Yıldız noktası topraklanmış şebekelerde e 0,8 dir. Yıldız noktası direnç üzerinden topraklanmış şebekeler yalıtılmış şebeke sayılır. 11

12 Tanım: Yıldız noktası yalıtılmış ya da bobin üzerinden topraklanmış şebekelerdeki toprak hatasına toprak teması denir. Bu durumda e 1 olur. Toprak teması oluştuğunda hata yerinde sağlam fazların toprağa karşı gerilimleri; hatadan önce hata yerindeki fazlar arası gerilim değerine yükselir. 12

13 Örnek: Toprak teması durumunda gerilim artışı yüzde kaç olur? Hatadan önce sağlam fazların toprağa karşı gerilimi U n / 3 iken; hatadan sonra fazlar arası gerilim değerine yani U n e yükselir. U n U ( U ) n / ,73 % 73 n / 3 Yani artış, faz gerilimi cinsinden %73 kadardır. Bu durum şebekede birkaç saat sürebilir. 13

14 Tanım: Yıldız noktası direkt ya da direnç üzerinden topraklanmış şebekelerdeki toprak hatasına toprak kısa devresi denir. Yıldız noktası direkt topraklanmış şebekelerdeki toprak kısa devre akımı, direnç üzerinden topraklanmış şebekelerdeki toprak kısa devre akımına göre daha büyüktür. 14

15 Ulusal ağ şebekemizde 25 MVA nın üzerindeki 154 / 34,5 kv trafoların yıldız noktaları; -Havai hat çıkışlı merkezlerde 60 Ω, -Kablo çıkışlı merkezlerde 20 Ω dirençle topraklanmıştır. Bu durumda havai hatla beslenen 34,5 kv YG şebekelerde faz toprak kısa devre akımı I k / A ile Kablo çıkışlı 34,5 kv şebekelerdeki faz toprak kısa devre akımı ise I k / A ile sınırlıdır. 15

16 Örnek: 20 kv bir YG şebekesinde toprak temas akımının hesaplanması istenmektedir. Bu amaçla bu şebekeyi besleyen 110 / 20 kv trafo merkezinde 25 MVA yıldız noktası izole bir trafo vardır. Bu merkezden 20 km bir kablo hattı ile uzunlukları 45 km, 55 km ve 60 km olan 3 adet havai hat çıkmaktadır. Bu şebekede bir fazlı toprak teması oluştuğunda toprak akımını hesaplayınız. 20 kv kablonun birim kapasitesi 0,3 µf/km ve 20 kv havai hattın birim kapasitesi 5 nf/km dir. 16

17 ω I CE 2 πf 2π50 3ω (cl).(u n 314 / 3) [( 6 ) 9 ( )]( 3 ) 0, / 3 ICE I CE ( , ( ) ) ( 3 ) / 3 I CE (6, ) / 3 I CE 74 A 17

18 Örnek: Bir önceki şebekede, toprak teması kompanze edilmek isteniyor. Tam kompanzasyon durumunda yıldız noktası ile toprak arasına bağlanacak bobinin değerleri ne olur? Bobin reaktansı X U I / / 3 n CE 156Ω Bobinin gücü Q Un ICE ,855 MVAr 18

19 Örnek: Toprak teması artık akımı I res in hesabı: U λ : Faz toprak gerilimi I CE I CE : Kapasitif toprak akımı I Dx : Bobin akımının aktif bileşeni I Dy : Bobin akımının reaktif bileşeni : Bobin direnci φ I D x U λ X: Bobin reaktansı & I D <<X U + λ jx U + λ jx jx jx jx 2 + X 2 U λ I Dy I D & I D λ j λ U + X XU + X 2 I Dx λ 2.U + X 2 I Dy λ 2 X.U + X 2 19

20 20 Kompanzasyondan sonrası için Ires e toprak teması artık akımı denir. ise artık akım kapasitif, ise artık akım endüktiftir. λ ω U λ X X C 3 j X U I res & 2 2 X X C 3 + > ω 2 2 X X C 3 + < ω

21 21 <<X olduğundan yaklaşıklıkları kabul edilebilir X ) X ( 1 ) X (1 1 ) X (1 X X 1 ) X X(1 1 ) X (1 X X X X

22 Bu durumda I res için yaklaşık olarak & I res X2 1 Uλ + j(3ωc ) U λ X ifadesi bulunur. Tam kompanzasyon durumunda 1 3 ωc olur. Böylece 3 ωc 0 olacağından Ires Uλ yazılabilir. X 2 X & I U X.X X res λ I CE 1 X sonucuna ulaşılır. 22

23 Buradan görülüyor ki, tam kompanzasyon durumunda artık akım kapasitif toprak akımı ile / X oranının çarpımına eşittir. Bobin direnci küçüldükçe şebekedeki artık akım da azalır. Artık akım için tam değer belli değilse kapasitif akımın %8-%10 u alınabilir. 23

24 Örnek: 50 MVA 154 kv 34,5 kv 2000 MVA 60 Ω 3 x PIGEON 10 km 3 x SWALLOW 1 km 34,5 kv 3 x 95 mm2 XLPE 200 m 1000 kva 0,4 kv 154 / 34,5 kv merkezde sekonder tarafta yıldız noktası 60 Ω dirençle topraklanmış olduğundan I'' k1 300 A ile sınırlanmıştır. 24

25 Yıldız noktası doğrudan doğruya topraklanmış şebekelerde toprak kısa devre akımı diğer YG şebekelerine göre çok daha büyüktür. Bu akım IEC a göre hesaplanır. Simetrili bileşenler yöntemi anımsanacak olursa, Z 1 doğru empedans, Z 2 ters empedans ve Z 0 sıfır empedans olmak üzere, 25

26 1 faz-toprak arızasında, arızalı fazdan geçecek akım, 3cU k1 λ Z1 + Z2 + Z0 I 2 faz-toprak arızasında topraktan geçen akım kee λ Z 1 Z 2 + Z 0 (Z 1 I 2 faz arızasında k2 λ Z1 + Z2 I 3.cU 3cU + 3 faz simetrik akım ise I k3 cu Z 1 λ Z 2 Z ) 2 bağıntıları ile hesaplanır. 26

27 Z1 Z 2 alınırsa verilen bağıntılar daha pratik hale gelir ve tüm akımlar simetrik 3 fazlı akımlar cinsinden yazılabilir. 3 I k2 I 2 k3 3 I kee I Z Z I k1 I Z Z k3 k3 27

28 Örnek: 20 kv 630 kva 0,4 kv 500 MVA U k %6 P Cu 6,5 kw 0,4 kv baradaki 3 faz ve faz-toprak kısa devresini hesaplayınız. Transformatörün sıfır empedansı yaklaşık olarak doğru empedansa eşit alınacaktır. 28

29 1) Ön şebeke empedansı: Z 2 2 cun 1,1(400) Q S 6 k''q Q 0,1. Z Q alınırsa 0,352 mω Q 2 Q 2 Q 2 Q 2 Q X Z Z 0,01Z 0,995 Z Q Q 0,1.0,352 mω 0, 0352 X Q 0,995.0,352 mω 0, 35 mω mω 29

30 2) Trafonun empedansı Plaka değerleri U k %6 0,06 P Cu 6500 W %U P Cu %1,03 % U % 6 S 3 k r Tr 2 2 Ux Uk Ur 6 1, %5,91 X 2 2 U 400 %U n Tr x 0,0591 S 3 Tr mω 2 U 400 %U n Tr r 0,0103 S Tr 2 2,6 mω 30

31 3) Empedans toplamları Σ Q + tr 0, ,6 2,63 mω ΣX X Q + X tr 0,35 + 2,6 2,63 mω 4) Kısa devre yerindeki empedans 2 Zk 2, ,35 15,657 2 mω 5) Kısa devre akımları Z 0 / Z 1 1 ise I'' k1 I'' k3 olacaktır. I c.u 400 n k 1 3Zk 3.15,57 14,8 ka 31

32 YÜKSEK GEĐLĐM ŞEBEKELEĐNĐN DEĞELENDĐĐLMESĐ 32

33 1) Yıldız noktası izole şebeke: Đzole yıldız noktası kullanmak en kolay ve en ekonomik yoldur. Hata akım kompanzasyonu ve topraklama gibi yatırım gerektirmez. Toprak temas akımı A arasındadır. I CE < 35 A ise toprak arkları bastırılabilir. 35 A <I CE <100 A iken arkların bastırılması çok zordur. Kablolu sistemlerde iki ya da üç faz kısa devre olasılığı artar. I CE 20 A ile sınırlı kalmıyorsa çok hızlı çalışan toprak arıza röleleri kullanılmak zorundadır. 33

34 2) Toprak teması kompanze edilmiş şebeke: Bu sistemde yıldız noktasına konan bobin ile I CE kompanze edilir. Geriye çok küçük artık akım kalır. (%8-%10)I CE. Bu sistemde ark tehlikesi yoktur. Hata sırasında beslemeyi kesmeden devrenin çalışmaya devam etmesi söz konusu yöntemin en büyük avantajıdır 34

35 3) ve 4) Yıldız noktası direkt ya da direnç üzerinden topraklanmış şebekeler: Toprak kısa devre akımı büyüktür. Topraklama diğerlerine göre daha fazla önem kazanır. Trafo ve tesislerdeki dokunma gerilimleri değerlendirilmelidir. Paralel giden kontrol ve iletişim hatları ile etkileşim olasılığı belirir. YG motor sargılarının yanma tehlikesi söz konusudur. öle koordinasyonu önem kazanır. 35

36 5) Toprak teması kompanze edilmiş ve geçici olarak yıldız noktası direnç üzerinden topraklanmış şebeke: 2 ve 4 nolu şebeke yöntemlerinin karmasıdır. Bir fazlı toprak hatası oluştuğunda önce rezonans devresi söz konusu olur. Toprak hata akımları kendi kendini bastıramayan arklar oluşturursa, şalterin kapatılmasıyla direnç üzerinden topraklanmış yıldız modeline geçilir. 36

37 IEC 909 a göre c gerilim katsayısı Anma Gerilimi, U n En büyük kısa devre akımının hesaplanması için c max En küçük kısa devre akımının hesaplanması için c min AG 230/400 V Diğer AG ler 1 1,05 0, kv < U n < 35 kv 1, kv < U n < 230 kv 1,1 1 37

38 Yüksek gerilim sistemlerinin karşılaştırılması Direkt topraklanmış Direnç üzerinden topraklanmış Bobin ile topraklanmış Toprak arıza akımı Yüksek (Bazen üç fazlı kısa devre akımından bile fazla) Azaltılmış Yok edilir (Artık akım söz konusu) Aşırı gerilimler, faz toprak arızasında sağlam fazlarda (50 Hz de) Fazlar arası gerilimin 0,8 katı Fazlar arası gerilim kadar Fazlar arası gerilim kadar Geçici toprak arızaları Kısa devreye dönüşür Kontrol edilebilir arıza akımına dönüşür Bastırılır Parafudr kullanımı %80 gerilimli parafudrların kullanımına olanak verir. Normal Normal Đşletmesi Basit Basit Şebeke genişledikçe bobin reaktansı ayarlanmalıdır Telefon enterferansı Ciddi Azaltılmış Đhmal edilebilir Sistem işletme sürekliliği için ek şebeke %100 rezerv kapasite gerektirebilir %100 rezerv kapasite gerektirebilir Đlave şebekeye gereksinim yoktur Toprak arızası olan yer civarında yaşam tehlikesi Çok ciddi Azaltılmış En aza indirilmiş 38

39 V c b Dokunma gerilimi U Tp a 8 9 0, Akım süresi t s YG` de sınırlı akım süreleri için izin verilen en yüksek dokunma gerilimleri a) Hayvanlardaki zamana bağımlı dokunma gerilimi b) Eski VDE 0141 deki dokunma gerilimi c) Yeni kabul edilen eğri 39

40 ALÇAK GEĐLĐMDE DAĞITIM ŞEBEKELEĐ 40

41 15 Hz den 100 Hz e kadar a.a etkilerinin akım-zaman bölgeleri Akımın akış süresi ms ,1 Açma akımı 0,2 a 0,5 1 2 Başlangıç akımı CD 30 ma 5 b AC-1 AC-2 AC-3 AC AC-4-1: Ventriküler fibrilasyon olasalığı <%5 C1 C C3 200 AC-4-2: Ventriküler fibrilasyon olasalığı %50 AC-4-3:Ventriküler fibrilasyon olasalığı >% ma Vücut akımı Tehlikeli fizyolojik etkiler, ağır yanıklar ve ölüm olayları görülür Genellikle bir tepki yoktur Genellikle zararlı bir fizyolojik etki yoktur Organik bir hasar olmaz. Geçici kalp kasılmaları, kaslarda kramp, nefes almada zorluklar görülür 41

42 T K1 U F K2 L1 L2 L3 N PE Ut p K M 3 PE B A St A Hata ve arızalar ile ilgili tanımlar (TT Sistem) 42

43 Tehlikeli vücut akımları Ölüm olayları görülür. Ventriküler fibrilasyon olasılığı artar. Tehlikeli fizyolojik ağır etkiler, yanıklar ve nefes almada zorluklar görülür. 1 A 80 ma 30 ma CD 300 ma 260 ma de yangın tehlikesi oluşur CD 30 ma Genellikle zararlı bir fizyolojik etki yoktur. Kaslarda kramp görülür. 10 ma CD 10 ma Genellikle bir tepki yoktur 0,5 ma 43

44 Akım kaynağı Cihaz L1 L2 L3 N T T C P rotection E arth I N S N eutral 1. Harf 2. Harf AG dağıtım şebekelerinde kodlama 44

45 TN-Sistem Pano L 1 L 2 L 3 PEN Potansiyel dengeleme iletkenleri PE N B PDB A Temel topraklama TN sistemde topraklama tesisatın ana öğesi değildir!!!!! 45

46 TN-Sistemde devrenin ayrılması şartı: Z S U I a 0 Z S : Arıza çevrim empedansı U 0 : Faz nötr arası gerilim I a : Kesicinin açma akımı 46

47 TT-Sistem T L1 L 1 N L 2 L 3 PE N I n 40 A 30 ma B/16 A TT sistemde topraklama tesisatın ana öğesidir!!!!! P E L2 B I F A Temel topraklama 47

48 TT- Sistemde topraklama direnci A U I L a A : Topraklama direnci U L : Dokunma gerilimi I a : Koruyucu düzenin otomatik çalışmasına sebep olan akım 48

49 IT-Sistem L 1 L 3 PE Potansiyel dengeleme iletkenleri IDM CD CD A I d C E IDM: Yalıtım izleme düzeneği, CD: Artık akım koruma düzeneği M PDB T 1 ~ 1. hata 2. hata 49

50 IT sistemde iki hata söz konusudur. 1. hatada devre kapanmaz, yalıtım izleme cihazı tarafından haber verilir ve bu hata kısa zamanda elektrik ustası veya teknisyen tarafından berteraf edilmelidir. 2. hata sigorta veya kesiciler tarafından TN veya TT sistemi oluşmasıyla derhal kesilir. Genellikle 1. hata 2. hatayı doğurur. 1. Hata 2. Hata A U I T d A U I T a T : Topraklama direnci, U L : Dokunma gerilimi I d I a : Artık akım : Koruyucu düzenin otomatik açma akımı 50

51 Örnek: Şekildeki TN-S sisteminde dokunma gerilimini ve insan vücudundan geçen akımı bulunuz. 51

52 Eşdeğer devre: T h 0,02 Ω 0,2 Ω U 0 B PE i E 230 V I 1 0,2 Ω 0 A 2 Ω I Ω 100 Ω I U , ,02 + 0,2 + 0,2 0,42 A 1 T h PE 52

53 OA arası Thevenin eşdeğeri: I1.PE 547,6.0,2 109,5 I I , , PE 2 i E + B 2 3 Ui I2. i V 99 V 99 ma Yukarıdaki örnekte insan vücudundan geçen akım 99 ma ve dokunma gerilimi 99 V tur (Koruma iletkeni tesis edilmiş). 53

54 Örnek: Bir önceki örnekte cihaz ile PE arasındaki bağlantının olmadığı durum incelenecektir (Koruma iletkeni tesis edilmemiş). Eşdeğer şema: T h 0,02 Ω 0,2 Ω U 0 i 1000 Ω B E 2 Ω 100 Ω 54

55 T + h + i + E + B 0,02 + 0, , 22 U 230 I , ma U i V 55

56 Örnek: L1 L2 L3 N PE KA B PDB B16A gl/16a TN sisteminde yukarıda belirtilen 3 ayrı koruma düzeni için çevrim empedanslarını hesaplayınız. 56

57 U 230 1) Z 0 s 7666Ω I a U 230 2) Z 0 s 2,88 Ω (Çizelge 10 s.25) Ia 80 U 230 3) Z 0 s 1,43 Ω (Çizelge 10 s.25) I 160 a 57

58 Örnek: TT sisteminde otomatik açma ile korunma B/16A L1 L2 L3 N PE gg/16a L1 L2 L3 N PE B E B E T 0,01 Ω 0, 1Ω Ω Ω h 2 B E 1 0,01 + 0, , I 3,11 74 A UE I. E V Ω 58

59 gg/16a sigorta ile korunmuş E 50 I A ,7 Ω B/16A kesici ile korunmuş E 50 I A ,625 Ω Sonuç: Her iki tesis de yönetmelikte istenen koşullara uymamaktadır. Mutlaka insan yaşamı eşikli kaçak akım rölesi kullanılmalıdır. 59

60 Örnek: TT sisteminde 3 ayrı koruma düzeni için toprak direncini hesaplayınız. B PDB 30 ma KA B16A gl/16a L1 L2 L3 N 1) KA için toprak direnci 1,67 kω , ) B/16A için toprak direnci Ω 3) gl/16a için toprak direnci Ω A A A ,

61 TT SĐSTEMĐ: L1 L2 L3 N KA KA KA KA KA

62 Tesiste bir CD (KA) var ise A U I T n Tesiste selektif CD var ise A U 2.I T n Tesiste ikiden fazla CD var ise n: CD için eşzamanlama katsayısı n 0,5 CD sayısı < 4 n 0,35 CD sayısı 4-10 n 0,25 CD sayısı > 10 A n. U T I n Çok hassas CD ler dikkate alınmaz. 62

63 Soru: 1 nolu KA 500 ma 2 nolu KA 300 ma 3 nolu KA 500 ma 4 nolu KA 300 ma 5 nolu KA 30 ma Ortak topraklama direncini hesaplayınız. A ortak U T n. I.I n max U 50 0,35.(2.0,5 T + 2.0,3) 89,3Ω tahkiki yapılması gerekir. 89,3.0,5 44,6 < 50 V olduğundan uygundur. 63

64 Soru: Tek bağımsız bölümlü bir konutun ana panosunda 30 ma KA kullanılmıştır. Topraklama direnci ne olmalıdır? Soru: Bir apartmanda daire tablolarında 30 ma KA ve ana girişte 300 ma KA kullanılmıştır. Topraklama direnci ne olmalıdır? 64

65 IT SĐSTEMĐ: L1 L2 L3 1. hata 2. hata U T : dokunma gerilimi, I d : artık akım 65

66 IT tesisat ilkeleri: 1. Birinci hatada devre kesilmez. 2. Đkinci hatada normlarda belirtilen sürede devre kesilmelidir. 3. Nötrü dağıtılmış sistemde U U 0, nötrü dağıtılmamış sistemde U 3.U 0 alınmalıdır. 66

67 Örnek: T 0,02 Ω h 0,38 Ω B10A L1 N B 2 Ω A? Şeması verilen tesiste, toprak özdirenci ρ 200 Ωm ve işletme topraklaması B 2 Ω ölçülmüştür. Koruma düzeni olarak B10A minyatür kesici kullanılmıştır. a) Topraklama direncini, hata akımını ve dokunma gerilimini bulunuz. b) Bu direnci elde etmek için ne kadar uzunlukta şerit kullanılacağını hesap ediniz (30x3,5 mm galvaniz şerit kullanılacaktır). 67

68 50 50 a) A 1 Ω olmalıdır. I 50 a A 1 Ω olması gerektiğini kabul ederek, T + h + A + B 0,02 + 0, , 4 Ω 230 I h 3,4 67,6 A UT Ih. A 67,6.1 67,6 V 68

69 b) Bilindiği gibi D çaplı ve L uzunluğundaki silindirin, D<<L ve yarısı havada, yarısı toprakta olması koşuluyla yayılma direnci ρ 2L ln π L D bağıntısıyla verilir. Kesit dörtgen ise daireye irca edilmesi gerekir. Ç 2(s + b) π.d Her iki çevreyi eşitlersek, eşdeğer çap D 2(s + b) π galvaniz şeridin eşdeğer çapı 2(30 + 3,5) D π 200 3,14.L ln 2L 0,021 1 eşitliği ile bulunabilir. 30x3,5 mm kesitli 21 mm olur ( D 0,021 m). olmalıdır (Tesis güvenliği için). 63,7.ln(95,2.L) L L 707 m olmalıdır. 69

70 ρ π L ln 2L D yerine yaklaşık formülün kullanılması: α ρ α (1/L) ρ k L MH: Mutlak hata ρ π L 2L ln D k ρ L BH: Bağıl hata ρ 2L ln k πl D ρ 2L ln πl D ρ L 1 ρ k L ρ 2L ln πl D 1 πk 2L ln D 70

71 BH0 olduğu durumu göz önüne alalım. πk 2L ln D 1 D 0,021 D k 2L ln D π m için (30x3,5 mm) ln(95,24 L. ) k π ) 3 6,67.10 m için (35 mm 2 ln(300 L. Cu) k π 71

72 30x3,5 Galvaniz Şerit 35 mm2 Cu 4,00 4,00 3,00 3,00 k 2,00 k 2,00 1,00 1,00 0, , L (m) L (m) Bu eğrilerden yaklaşık olarak şunu çıkarabiliriz. L<10 m için, k 2 2ρ L L>10 m için, k 3 3ρ L 72

73 Soru: Bir parkta 10 m uzunluğunda 35 mm 2 kullanılacaktır. Cu toprak iletkeni a) Bu iletkenin yeryüzüne serilmesi b) h 0,6 m derinliğe gömülmesi durumunda yayılma dirençlerini karşılaştırınız. 73

74 a) ρ y πl ln 2L D 35 mm 2 Cu için 3 m D 6,67.10 y ρ π.10 ln , ρ π.10 ln(3000) 74

75 b) h ρ πl ln L Dh ρ π.10 ln 10 6, ,6 ρ π.10 ln(158) h y ρ ln(158) π.10 ρ ln(3000) π.10 0,63 Sonuç: 10 m uzunluğundaki 35 mm 2 Cu iletkenin 60 cm derinliğe gömülmesi durumunda yayılma direnci yeryüzündeki yayılma direncine göre %37 oranında azalır. 75

76 Topraklayıcı çeşitleri Topraklayıcı olarak aşağıdaki malzemeler kullanılabilir. 1) Temel topraklayıcı (Kullanılması tavsiye edilir) 2) Gözlü topraklayıcı 3) Şerit topraklayıcı 4) Halka topraklayıcı 5) Derin topraklayıcı 6) Yıldız topraklayıcı 7) Ağ topraklayıcı 8) Levha topraklayıcı (Kullanılması kesinlikle tavsiye edilmez) 76

77 Topraklayıcılarda potansiyel dağılımı ve yayılma dirençleri U(V) I E U E l (m) eferans toprak A (Ω) ρ E (Ωm) Yüzeysel topraklayıcı Derin topraklayıcı φ Topraklayıcının uzunluğu l(m) 77

78 Diğer elektrot tipleri için geçiş direnci hesapları Gözlü topraklayıcı D a.b π L a.n + E b.m ρ E ρ + 2D L E a n adet b m adet D E : Topraklama direnci D: Gözlü topraklayıcının eşdeğer daire alan çapı ρ E : Özgül toprak direnci L: Topraklayıcı toplam iletken uzunluğu 78

79 Çubuk topraklayıcı (Derin topraklayıcı) Yaklaşık hesap: E ρ E / L Başka elektrot varsa >2L L Toprak d L d 79

80 ÇUBUK TOPAKLAMA ELEKTOTLAININ YAYILMA DĐENCĐNĐN YAKLAŞIK HESABINDA DĐKKAT EDĐLECEK HUSUSLA Taner ĐĐZ EMO Đzmir Şubesi Bülteni Sayı: 142 Mart 2002 s.21 80

81 21 Ağustos 2001 tarihli Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği nin Ek-T bölümünde, çeşitli topraklayıcı tiplerine ilişkin hesaplama örnekleri yer almaktadır. Yönetmelik çubuk topraklayıcının yayılma direnci için; E ρe 2πL 4L ln d ana formülünü vermektedir. Sözkonusu yayılma direncinin, E ρe L basitleştirilmiş formülü ile bulunabileceği belirtilmektedir. Bu formüllerde L topraklayıcının boyu, d topraklayıcının çapı ve ρ E toprak özdirencidir. 81

82 Proje üreten ya da uygulamadaki mühendislerin; yönetmeliğin izin verdiği yaklaşık formülü kullanırken dikkatli olmaları gerekmektedir. Bu yazıda anılan ana formül yerine yaklaşık formülün hangi koşullarda kullanılabileceği açıklanacaktır. X gibi bir büyüklüğün, yaklaşık büyüklüğü X y olsun. (X- X y ) farkına mutlak hata, (X- X y )/X ifadesine bağıl hata denir. Bağıl hata Grekçe deki ε harfi ile gösterilir. Bu durumda çubuk topraklayıcı yayılma direnci için, ana formül yerine, yaklaşık formülün kullanılması durumunda yapılacak bağıl hata, ε olur. ρe 4L ln 2πL d ρe 4L ln 2πL d ρ L E 82

83 Bu ifade düzenlenirse; ε 1 2π 4L ln d eşitliği elde edilir. 83

84 Bilindiği gibi çubuk topraklayıcı çapının, yayılma direncine etkisi ihmal edilecek kadar azdır. Pratikteki çubuk elektrotlar 2 cm çapında imal edilmektedir. Böylece d2 cm0,02 m olursa, hata fonksiyonu sadece L ye bağlı kalır. d0,02m için; ε 1 2π 4L ln 0,02 1 2π ln200l 84

85 Ana formül ile yaklaşık formül arasındaki hatanın olmadığı durumu saptamak için ε 0 denklemini çözmek gerekir. 2π 1 ln200l 0 Bu eşitlik düzenlenirse Le 2p /200 elde edilir. L 2,68 m bulunur. Burada e bir doğa sabiti olup yaklaşık 2.72 alınabilir. Bunun anlamışudur: Elektrot uzunluğu L 2,68 metre ise, yaklaşık formül hatasız değer verir. 85

86 Şimdi de belirli bir elektrot uzunluk aralığında, hatanın hangi sınırlar içinde kalabileceğini saptayalım. - %5 ile + %5 bağıl hata aralığını göz önüne alalım π ln200l 2π ln200l %5 + %5 0,05 + 0,05 L 2 L 3 m m 86

87 Yani 2 m<l<3,8 m iken, ana formül yerine yaklaşık formül kullanılması durumunda, yapılacak hata %5 in altında kalmaktadır. Bağıl hata ifadesinin negatif olması, yaklaşık hesapla bulunan değerin ana formülle bulunan değerden daha büyük olduğunu; pozitif olması ise yaklaşık hesapla bulunan değerin ana formülle bulunan değerden daha küçük olduğunu göstermektedir. 87

88 2 m<l<3,8 m aralığın dışında L 50 cm0,5 m gibi bir değer için ε değeri hesaplanırsa 2π 1 0,36 %36 ln200.0,5 L 0.5 m iken ana formül yerine, yaklaşık formülün kullanılması durumunda, -%36 gibi yüksek bir hata oranı karşımıza çıkar. Bu durumda yaklaşık formülün kullanılması uygun değildir. 88

89 Şimdi de pratikte en çok kullanılan çubuk elektrotlarını inceleyelim: L (m) d (m) E (ana formül) E (yaklaşık formül) Hata (%) 1,5 0,02 0,605 ρ E 0,667 ρ E ,02 0,339 ρ E 0,333 ρ E +1,8 89

90 Sonuç: 1- Pratikte sık kullanılan elektrotlarda ana formül yerine, yaklaşık formülün kullanılması uygun olmaktadır. 2- Elektrot boyu küçüldükçe (l<1 m) ya da büyüdükçe (l>4 m) bağıl hata arttığından, bu tür elektrotların kullanılabileceği özel topraklama tasarımlarında dikkatli olunmalıdır. 90

91 ÇUBUK TOPAKLAYICI ÇEVESĐNDE POTANSĐYEL DAĞILIMI 180 eferans toprağa göre elektrot gerilimi L 2 m. D 2.5 cm. ρ E 10 Ω.m I E 96 A. r Elektrottan uzaklık 91

92 Şerit topraklayıcı PDB s H L b L d 2 ( b + π s ) E ρe 2π L ln 2L d 1 + ln ln L 2H 2L d 92

93 Levha topraklayıcı Günümüzde önemini yitirdiğinden tavsiye edilmemektedir. Yıldız topraklayıcı ve diğerleri için Yönetmelik Ek-T kullanılabilir. Hesaplarda Yönetmelik Ek-K de verilen direnç eğrilerinden de yararlanılabilir. 93

94 Ek-K ve Ek-L ile ilgili sorular 94

95 Soru: Bir elektrik tesisatının gerçekleştirileceği yerde ρ 100 Ωm ölçülmüştür. Sistem topraklama direncinin 2 Ω olması isteniyor. Çeşitli tekil topraklama elektrotları için geçiş dirençlerini hesaplayarak, söz konusu yöntemle istenen geçiş direncinin gerçekleştirilemeyeceğini gösteriniz. 95

96 3ρ 3ρ a) Şerit: L 150 m. L 2 b) Dikey topraklayıcı: 4L ρ 100 4L 50 ln D0,02 m ln ln200 2πL D 2πL 0,02 πl L ln 200L L 2 π 50 0,1256 L 80 ρ 4L ρ Literatürde ve yeni yönetmelikte ln 2πL D L 100 L ρ 50 m (EMO ĐzmirŞb. Bülteni Mart 2002 sayısı) 2 Yönetmelikteki yaklaşık formül her zaman kullanılamaz. ρ c) Levha: T a 11,1 m 4,5.a 4,5. T 4,5.2 11,1x11,1 boyutunda kare levha gerekli. ρ m

97 Transformatör Merkezlerinde Genel Topraklama Şeması Ana potansiyel dengeleme ing topraklayıcı Derin topraklayıcı Temel topraklayıcı Bir transformatör merkezi topraklaması 97

98 Bina Bina Tesislere yakın YG Direği YG Direği Bina Bina Cihaz Duvar Bir endüstri merkezinde ağ şeklinde tesis edilmiş topraklama ve potansiyel dengeleme sistemi 98

99 TOPAKLAMALA L1 L2 L3 PEN A B A Koruma topraklaması Đşletme topraklaması Fonksiyon topraklaması Koruma topraklaması 99

100 Topraklamada kullanılan önemli tanımlar YG AG 1. Koruma topraklaması Potansiyel dengeleme barası Topraklama iletkeni 4. Koruma iletkeni 5. A.G.hava hattı Durumuna göre yalnız biri 7 6. Nötr (N) veya PEN 7. Đşletme topraklaması 8. Potansiyel düzenleyici topraklayıcılar 1 9 > 20 m Temel topraklama 10. Derin topraklayıcı 8 Đhtiyaç halinde ilave elektrot 100

101 Soru (Ek-D ile ilgili) 5 m x 7 m boyutunda bina tipi 34,5 / 0,4 kv 400 kva bir trafo postası için YG tarafı faz toprak kısa devre akımı I k A olarak verilmiştir. Toprak özgül direnci 200 Ωm ölçülmüştür. Bu tesiste topraklama direnci E ne olmalıdır? 101

102 Önce temel topraklaması uygulanırsa, D 6,7 π m 2ρ T 19 πd π.6,7 Ω Bu değer yüksek olduğundan ring topraklama yapılmalıdır. 102

103 D π , ln d D 2 ln D r π π π π 9,2 17, ,8 19 //17,8 // r T + 9,2 9, U E m kv Ω Ω

104 En fazla 10 adet L1,5 m çubuk bağlanabilir. 200 ç ρ 133 L 1,5 Ω (tek çubuk) 10 adet çubuk düşünüldüğünden, 133 ç 10 //r //ç 13,3 Ω 9,2 //13,3 9,2.13,3 9,2 + 13,3 T 5,44 Ω U E 5, V 104

105 t 0,1 s için U Tp 700V (ETTY s.14 Şekil 6) U E >4U Tp 4U Tp V 5440 V>2800 V t F 5 s U E >4U Tp Çizelge D.1 gereği U E U Tp ispatı Trafo girişinde 34,5 kv XLPE kablo kullanılacağından r0,45 redüksiyon faktörü göz önüne alınabilir E 0, ,67 Ω olmalıdır. T // r //ç 5,44 Ω elde edilmişti. 5,44. 5,44 + 4,67 5,44 25,4 + 4,67 0,77 25,4 33 O halde 33 Ω paralel bir direnç daha tasarlamalıyız (9 m şerit ve 3 çubuk). 105

106 ş 44,4 ç 44, ş //ç 22 5, ,44 // 22 5, , , < 4UTp < 2800 V Ek-D de belirtilen ek önlemlerin alınması kaydıyla topraklama direnci 4,36 Ω kabul edilebilir. 106

107 Soru: 0,2 m %50 U E %1 U E 20 m %1,7 U E L2 m 68,8 m d kabul 20 m ise U k /U E? c c 2 Lc 1 20c 2-4c c c 2-0,2c-10 c 1,

108 108 lnc d 4L ln U U c d 4L E k /U U E k 0,0167 5,99 0, , ln ln1,105 d 4L ln lnc U U E k E E k U %1,67. 0,0167.U U

109 Soru: 30 m x 15 m boyutlarındaki gömülmüş ağ topraklama şebekesinden kaç metre ileride U kabul 50 V olur? (U E 188 V olarak hesaplanmıştır) U k 50 V U E 188 V 18 m 12 m 12 m 15 m 18 m 30 m 109

110 A 17,6 11,97.1, sin d kabul π π d 2 D / arcsin D I U t k π ρ 1 2.U.U sin 1 A d E k kabul π π

111 Ek-M 111

112 112 Yarım küre: r 2 I U E π ρ ) D (r 2 I U k kabul + π ρ r D 1 r D r ) D (r 2 I r 2 I U U k k k kabul E π ρ π ρ 1 U U r D k E k 1 U U r D k E k

113 113 Derin topraklayıcı: k 2 2 k t k d L d L ln L 2 I U + + π ρ d 4L ln L 2 I U t E π ρ k 2 2 k E k k 2 2 k E k d L d L ln d 4L.ln U U d 4L ln d L d L ln U U k 2 2 k U U d L d L ln d 4L ln E k + + k 2 2 k k 2 2 k d L d L c d L d L ln lnc c 2Lc d 2 kabul

114 Soru: D 0,02 m L 2 m bir topraklama kazığından kaç metre ileride U k / U E 0.5 olur? (U k 0,5.U E ) c 4L d U U k E d kabul ,02 0,2 0,5 20 U U k E 0,01 c 0, ,0617 1,0617 d kabul 68, 8 0,02 0,

115 ŞEBEKE KAŞILAŞMALAI 115

116 a) Şebeke tipi TT iken: L1 L2 L3 N B M1 M2 k1 k2 116

117 Eşdeğer devre T U 0 B k1 k2 117

118 118 k1 B k 2 0 // U I + k1 B k2 0 k2 0 B d1 //.U U U U + k1 B k2 k1 B 0 k1 B k2 k2 0 B d1 // // U ) // (1 U U U + + k2 B k1 k2 B 0 k1 B d1. ). (.U. U + + k1 k2 B 0 B d1.u U +

119 Soru: Şebeke tipi TT iken tüm cihazlar müstakil topraklı; sadece biri hem topraklı hem de sıfır bağlantılıdır. Tüm dirençler yaklaşık eşit ise M2 deki gövde kaçağı durumunda M1 gövdesinde şebeke faz-nötr geriliminin 1/3 ünün var olacağını gösteriniz. 119

120 b) Şebeke tipi TN iken: L1 L2 L3 PEN B M1 M2 120

121 TN VE TT SĐSTEMLEĐNĐN KAŞILAŞMASI Taner ĐĐZ EMO Đzmir Şubesi Bülteni Sayı:146 Temmuz 2002 s

122 TS 3994 e göre elektrik şebekeleri sınıflandırılarak üç tipe ayrılmış; gerek iç tesisler, gerekse topraklamalar yönetmeliğinde bu tiplerin özellikleri ve ne şekilde kullanılacakları uzun uzadıya anlatılmıştır. Fakat pratikte yerel elektrik idarelerinin konuya gereken önemi vermemeleri ve bazı teknik elemanların bu konudaki bilgi eksiklikleri, şebeke karşılaşması tehlikesini ortaya çıkarmaktadır. 122

123 Bu yazıda TN-C sistemi ile TT sisteminin karşılaşması sonucu doğabilecek riskler araştırılacaktır. Şekil-1 de müstakil bir trafodan beslenen bir fabrikanın elektrik dağıtım sistemi görülmektedir. Seçilen sistem TN-C (klasik sıfırlama)dır. Bu sistemde, tüm pasif kısımlar (gövdeler) PEN iletkenine irtibatlandırılır. Dolayısıyla 1 no lu motor sistem karakterine uygun olarak topraklanmıştır. 2 no lu motorun gövdesi ise, teknik eleman hatası nedeniyle PEN iletkenine bağlanmamış, bu motora müstakil koruma topraklaması yapılmıştır. Böyleceşekil-1 de görüldüğü gibi TN-C sistemi ile TT sistemi karşılaşmıştır. 123

124 124

125 2 no lu motorda bir izolasyon hatası oluştuğunda, S2 sigortasının atmadığını varsayalım. Bu durumda 2 no lu motor gövdesi ile toprak arasında u 2 gibi bir temas gerilimi oluşur. Öte yandan I h hata akımı, k koruma topraklaması ile 0 işletme topraklaması üzerinden şebekeye geri gider. Bu hata akımı nötr iletkeninde ve buna bağlı bütün sıfırlanmış tüketiciler de bir hata geriliminin doğmasına neden olur. Böylece 1 no lu motor gövdesinde potansiyel sürüklenmesi nedeniyle u 1 gibi hata gerilimi meydana gelir. Daha açıkçası, oluşan bu hata devresinde;u 1 gerilimi işletme topraklama direnci uçlarındaki gerilim ve u 2 gerilimi ise koruma topraklama direnci uçlarındaki gerilimden başka bir şey değildir. 125

126 Trafo sargı direnci ve hat dirençlerini ihmal edersek, hata akımı için; I h u λ / ( 0 + k ) (1) yazılabilir. u 1 ve u 2 için de, u 1 0.I h 0. u λ / ( 0 + k ) (2) u 2 k.i h k. u λ / ( 0 + k ) (3) bağıntıları elde edilir. (2) ve (3) bağıntılarında pay ve paydalar 0 a bölünürse, u 1 u λ / (1 + k / 0 ) (4) u 2 ( k / 0 ) u λ /(1 + k / 0 ) (5) bulunur. Koruma topraklama direncinin işletme topraklama direnci oranına x dersek, u 1 u λ / (1 +x) (6) u 2 x. u λ /(1 + x) (7) sonucuna ulaşırız. 126

127 Faz-nötr gerilimi u λ 220 V olduğundan, u /(1+x) f(x) ve u 2 220x /(1+x) g(x) bulunur. Ordinat eksenine volt cinsinden temas gerilimini, apsis eksenine de boyutsuz x dirençler oranını götürerek, şekil- 2 deki u 1 f(x) ve u 2 g(x) eğrilerini elde ederiz. 127

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması:

Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: Dağıtım Şebekelerinin Topraklama Tiplerine Göre Sınıflandırılması: 7.11.2000 tarihinde yayınlanan TS-3994, Elektrik iç tesisler yönetmeliği ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğine göre AG

Detaylı

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Alçak Gerilim Şebeke Tipleri

ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Alçak Gerilim Şebeke Tipleri Alçak Gerilim Şebeke Tipleri ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: (Sekonder Dağıtım) TS 3994 e göre alçak gerilim şebekeleri sınıflandırılarak TN, TT ve IT şebekeler olarak üç tipe ayrılmıştır. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

154 kv 154 kv. 10 kv. 0.4 kv. 0.4 kv. ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv. YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ TRF. MERKEZĠ ENDÜSTRĠYEL TÜK. ORTA GERĠLĠM ġebekesġ

154 kv 154 kv. 10 kv. 0.4 kv. 0.4 kv. ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv. YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ TRF. MERKEZĠ ENDÜSTRĠYEL TÜK. ORTA GERĠLĠM ġebekesġ ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv 154 kv YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ 154 kv 154 kv TRF. MERKEZĠ 10 kv 34.5 kv ENDÜSTRĠYEL TÜK. DAĞITIM ġebekesġ ORTA GERĠLĠM ġebekesġ KABLOLU 0.4 kv TRAFO POSTASI 0.4 kv BESLEME ALÇAK

Detaylı

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ TOPRAKLAMA VE POTASİYEL SÜRÜKLEMESİ Genel bilgi Generatör, transformatör, motor, kesici, ayırıcı aydınlatma artmatürü, çamaşır makinası v.b. elektrikli işletme araçlarının, normal işletme anında gerilim

Detaylı

TOPRAKLAMA RAPORU. 7 (Ekler Hariç) BARIŞ EREN 23605

TOPRAKLAMA RAPORU. 7 (Ekler Hariç) BARIŞ EREN 23605 FİRMANIN ADI FİRMANIN ADRESİ RAPOR KONUSU KONTROLÜN YAPILDIĞI TARİH RAPORUN DÜZENLENDİĞİ TARİH RAPOR NUMARASI RAPORUN SAYFA SAYISI RAPORU DÜZENLEYEN EMO SİCİL NUMARASI TOPRAKLAMA RAPORU 7 (Ekler Hariç)

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ

ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ AALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ Bu faaliyette verilecek bilgiler doğrultusunda, uygun atölye ortamında, standartlara ve elektrik iç tesisleri ve topraklamalar yönetmeliğine

Detaylı

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI

BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI BÖLÜM -III- TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI 103 104 Elektrik, Elektronik-Biyomedikal-Kontrol Mühendisliği Hizmetleri TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ ÖLÇÜM RAPORU A- GENEL BİLGİLER ÖLÇÜMÜ TALEP EDEN İLGİLİ KİŞİ ÖLÇÜM

Detaylı

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN

TOPRAKLAMA 2015-1. Prof.Dr. Nurettin UMURKAN TOPRAKLAMA 2015-1 Prof.Dr. Nurettin UMURKAN 1 ELEKTRİK AKIMININ İNSAN VÜCUDU ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 50 Hz alternatif akımın insan vücudundan geçtiğinde oluşan etkiler. 1 ma Akımın hissedilme sınırı 1-5 ma

Detaylı

K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA. 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi:

K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA. 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi: K.T.Ü. Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Lab. II TOPRAKLAMA 1. Topraklama Nedir? 1-1)Topraklamanın önemi: Elektrik tesislerinde topraklamanın amacı; elektrikli cihazları

Detaylı

Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucu ekteki Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu düzenlenmiştir.

Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler sonucu ekteki Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu düzenlenmiştir. United Industrial Management and Engineering Services 0216 452 89 56-0262 751 45 25 Tarih : Sayı : Konu : Elektrik İç Tesisat Muayene Raporu FİRMA: Sayın, Tesisinizde yapılan ölçüm ve değerlendirmeler

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesislerinde güvenlik - 1 1 İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ 2.3. Tesisatlar 2.3.1. İlgili standartlarda aksi belirtilmediği

Detaylı

Isc, transient şartlarında, Zsc yi oluşturan X reaktansı ve R direncine bağlı olarak gelişir.

Isc, transient şartlarında, Zsc yi oluşturan X reaktansı ve R direncine bağlı olarak gelişir. Sadeleştirilmiş bir şebeke şeması ; bir sabit AC güç kaynağını, bir anahtarı, anahtarın üstündeki empedansı temsil eden Zsc yi ve bir yük empedansı Zs i kapsar. (Şekil 10.1) Gerçek bir sistemde, kaynak

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ YENİ YÖNETMELİĞİN GETİRDİKLERİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI 19 TEMMUZ 2002 BURSA Y.Müh. İsa İLİSU İ.T.Ü. Elektrik-Elektronik Fakültesi Emekli Ögr. Görevlisi

Detaylı

ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENE UYGUNLUK BELGESİ

ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENE UYGUNLUK BELGESİ ELEKTRİK İÇ TESİSLERİ DENETİM VE MUAYENE UYGUNLUK BELGESİ ELEKTRİK İÇ TESİSAT UYGUNLUK BELGESİ NEDİR? ELEKTRİK TESİSATI UYGUNLUK BELGESİ ŞART MI? ELEKTRİK TESİSATI UYGUNLUK BELGESİ İÇİN KONTROLLER NASIL

Detaylı

BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI

BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI BÖLÜM -II- TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI TİP ÖLÇÜM ve MUAYENE RAPORLARI TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası 46 Elektrik, Elektronik, Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Hizmetleri TOPRAK ÖZGÜL DİRENCİ

Detaylı

KISA DEVRE HESAPLAMALARI

KISA DEVRE HESAPLAMALARI KISA DEVRE HESAPLAMALARI Güç Santrali Transformatör İletim Hattı Transformatör Yük 6-20kV 154kV 380kV 36 kv 15 kv 11 kv 6.3 kv 3.3 kv 0.4 kv Kısa Devre (IEC) / (IEEE Std.100-1992): Bir devrede, genellikle

Detaylı

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ Elektrik Tesisat Projeleri (Aydınlatma Projeleri) Bilgisayar ortamında çizilecek olan Elektrik Tesisat Projesi, Mimarı Plan esas alınarak çizilir. Gerekli olan

Detaylı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı

Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı DERSİMİZ BİNALARDAKİ GÜCÜN HESAPLANMASI Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı BİR ÖRNEK VERMEDEN ÖNCE IEE REGULATION 14. EDITION a GÖRE YAPILAN GÜÇ YÜKLEME FAKTÖRÜNÜ İNCELEYELİM.BU TABLO AŞAĞIDA VERİLECEKTİR.

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ

5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ 5. ÜNİTE ELEKTRİK TESİSLERİNDE KORUNMA TEDBİRLERİ KONULAR 1. YALITMA 2. KÜÇÜK GERİLİM KULLANMA 3. TOPRAKLAMA 4. SIFIRLAMA 5.1 YALITMA Elektrik devresinde bulunan, cihaz, takım veya makinelerin yalıtım

Detaylı

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM. YG ve AG Sistemlerinde Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM. YG ve AG Sistemlerinde Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi DÖRDÜNCÜ BÖLÜM YG ve AG Sistemlerinde Topraklama Tesislerinin Birleştirilmesi ve AG Tesislerinin, YG Sistemleri ile Toprak Arasında Meydana Gelen Arızalara Karşı Korunması YG ve AG Sistemlerinde Topraklama

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Tanımlar ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Tanımlar 1 İçerik 1. Giriş Temel tanım ve kavramlar Enerji şebekesi (Üretim, iletim ve dağıtım aşamaları) Temel bileşenler (İletkenler, elektrik tesisat ekipmanları, anahtarlama

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK. Elektrik tesisat kontrolleri ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA GÜVENLİK Elektrik tesisat kontrolleri 1 Topraklama ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ (R.G. 21.08.2001 24500) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Alçak Gerilim Tesislerinde Topraklama Topraklama

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARŞI TOPRAKLAMA

ELEKTRİK TESİSLERİNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARŞI TOPRAKLAMA ELEKTRİK TESİSLERİNDE DOLAYLI DOKUNMAYA KARŞI TOPRAKLAMA ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI MESLEK İÇİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ Hazırlayan : Y.Müh. İsa İLİSU İ.T.Ü. Elektrik-Elektronik Fakültesi Emekli Ögr. Görevlisi

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ. AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme.

BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ. AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme. BÖLÜM ELEKTRİK ENERJİSİ AMAÇ: Elektrik enerjisinin üretim ve dağıtımında trafoların görevlerini ve faz kavramlarını açıklayabilme. Elektrik Enerjisi 33 BÖLÜM-3 ELEKTRİK ENERJİSİ 3.1 ELEKTRİK ENERJİSİNİN

Detaylı

KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ

KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ 1 KAFES METODU TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. Bir yapıyı yıldırımın birincil etkilerinden korumak için alınabilecek dış yıldırımlık önlemlerinden birisi de Kafes Metodudur. Kafes metodu ile korunması planlanan yapının

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI

SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI SAĞLIK BAKANLIĞI ALÇAK GERİLİM ELEKTRİK PANO ve TABLOLARI KONU VE KAPSAM: Alçak gerilim dağıtım panoları, bina içinde kullanılan, zemine montajlı, serbest dikili tip olarak prefabrik standart fonksiyonel

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE SORUNLAR GÜVENLİK VE TOPRAKLAMADA YENİLİKLER

ELEKTRİK TESİSLERİNDE SORUNLAR GÜVENLİK VE TOPRAKLAMADA YENİLİKLER ELEKTRİK TESİSLERİNDE SORUNLAR GÜVENLİK VE TOPRAKLAMADA YENİLİKLER Prof. Dr. İsmail KAŞIKÇI Biberach Üniversitesi Almanya Karlstr. 11, 88400 Bieberach ismailk@t-online.de ÖZET Elektrik tesislerinin planlanması,

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Resmi Gazete Tarihi: 21.08.2001 Resmi Gazete Sayısı: 24500 ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik

Detaylı

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam

ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam 1 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: ELEKTRİK TESİSLERİNDE TOPRAKLAMALAR YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Uygulama ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik esas itibariyle,

Detaylı

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA

AŞIRI GERİLİMLERE KARŞI KORUMA n Aşırı akımlar : Kesici n Aşırı gerilimler: 1. Peterson bobini 2. Ark boynuzu ve parafudr 3. Koruma hattı 26.03.2012 Prof.Dr.Mukden UĞUR 1 n 1. Peterson bobini: Kaynak tarafı yıldız bağlı YG sistemlerinde

Detaylı

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.

Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ

Detaylı

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ Genel Bilgi MV 1438 hat modeli 11kV lık nominal bir gerilim için

Detaylı

Otomatik Yük Ayırıcı

Otomatik Yük Ayırıcı Otomatik Yük Ayırıcı Teknik Özellikler: IEC standartlarına göre - E3 M2 Anma gerilimi (kv rms) 36 Anma akımı (A) 630 Anma kısa devre akım (ka) 12,5 Anma yalıtım düzeyi kv rms, 50Hz/1 dak. faz - toprak

Detaylı

BEŞİNCİ BÖLÜM. Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları

BEŞİNCİ BÖLÜM. Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları BEŞİNCİ BÖLÜM Đletişim Sistemleri ve Bilgi Đşlem Tesisleri için Topraklama Kuralları Kullanım Alanı ve Amacı Madde 13-a) Genel: Bu bölüm, iletişim tekniğine ilişkin cihaz ve tesislerin, insan ve hayvanlar

Detaylı

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ

10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ 10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ KONULAR 1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri 2. Şebeke Çeşitleri 10.1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri Elektrik enerjisini üretmeye,

Detaylı

Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler

Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler Hava Hattı İletkenlerine Gelen Ek Yükler Enerji iletim hava hatları, ülkemiz genelinde farklı iklim şartları altında çalışmaktadır. Bu hatların projelendirilmesi sırasında elektriksel analizlerin yanı

Detaylı

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu :

DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ. Kafes metodu : DIŞ YILDIRIMLIK SĐSTEMLERĐ Kafes metodu : Kafes metodu ile korunmak için, korunacak bina bütün tali kısımları ile birlikte binanın en yüksek yerlerinden toprağa kadar sürekli ve kesintisiz iletken bir

Detaylı

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011

Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol

Detaylı

AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜNLERİ (SPD) PARAFUDR

AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜNLERİ (SPD) PARAFUDR AŞIRI GERİLİM KORUMA ÜRÜLERİ (SPD) PARAFUDR Aşırı Gerilim Koruma Ürünleri Tip 1+2 (Sınıf I+II, T1+T2, B+C) Tip 2 (Sınıf II, T2, C) E 61643-11 ye göre test edilmiştir Maksimum sürekli çalışma gerilimi U

Detaylı

ALTINCI BÖLÜM. Son Hükümler

ALTINCI BÖLÜM. Son Hükümler Yürürlükten Kaldırılan Hükümler ALTINCI BÖLÜM Son Hükümler Madde 31- Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde 1/12/1979 tarihli ve 16715 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği

Detaylı

GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ

GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ GÜNEŞ PANELLERİNDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA SİSTEMLERİ Mustafa Kemal AVŞAROĞLU Radsan A.Ş. mavsaroglu@radsan.com.tr ÖZET Güneşler elektrik elde edilen sistemlerin en temel yapıtaşı güneş hücreleri

Detaylı

Otomatik Tekrar Kapamalı Kesici. (Recloser)

Otomatik Tekrar Kapamalı Kesici. (Recloser) Otomatik Tekrar Kapamalı Kesici (Recloser) Üç kutuplu iki konumlu (açık - kapalı) Anahtarlama (kesme - kapama) vakum ortamında (vacuum interrupter) da hızlı tekrar kapamaya uygun tasarlanmıştır. Kesiciye

Detaylı

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ

ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ 78 ELEKTRİK PROJE ÇİZİMİ AYDINLATMA PROJELERİ Elektrik Tesisat Projeleri (Aydınlatma Projeleri) Elektrik Tesisat Projeleri (Aydınlatma Projeleri) Bilgisayar ortamında çizilecek olan Elektrik Tesisat Projesi,

Detaylı

ELINEMK Teknik Tablo E L E K T R İ K Beyan Akımı Busbar Kodu Standartlar Beyan Yalıtım Gerilimi Maks. Beyan Çalışma Gerilimi Beyan Frekansı Kirlilik Derecesi Koruma Sınıfı Mekanik Darbe Dayanımı (IK Kodu)*

Detaylı

TOPRAKLAMA. b) Cihazların, bina aksamının ve benzeri elemanların aralarında, işletme esnasında potansiyel farkı meydana gelmemesini temin etmektir.

TOPRAKLAMA. b) Cihazların, bina aksamının ve benzeri elemanların aralarında, işletme esnasında potansiyel farkı meydana gelmemesini temin etmektir. TOPRAKLAMA Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine TOPRAKLAMA denilmektedir.

Detaylı

TEKNİK BİLGİLER. www.korkmazmuhendislik.com.tr

TEKNİK BİLGİLER. www.korkmazmuhendislik.com.tr TEKNİK BİLGİLER www.korkmazmuhendislik.com.tr Firmamız, üstün nitelikli ileri teknoloji kullanan, etik değerlere saygılı, çağdaş dünyada multidisipliner çalışmanın önemini bilen, üretici bireylerin bilgi

Detaylı

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010

Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010 Bireysel (teke tek) Kompanzasyon: Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları Önerge No: 2227/2010 Devamlı olarak işletmede bulunan büyük güçlü tüketicilerin reaktif güç ihtiyacını temin etmek için

Detaylı

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN EK-2 1 İmalatçı firma 2 İmalatçının tip işareti 3 Uygulanan standartlar Bkz.Teknik şartname 4 Çift sargılı veya ototrafo Çift sargılı 5 Sargı sayısı 2 6 Faz sayısı 3 7 Vektör grubu YNd11 ANMA DEĞERLERİ

Detaylı

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.

1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz. BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon

Detaylı

AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ

AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ Ana dağıtım panosu ile tesisin enerjisi tek bir panodan kontrol edilebilir. Fabrika, atölye ve iş yerlerinde elektrik enerjisinin ana dağıtımının yapıldığı panolardır. Trafosuz

Detaylı

SCHNEIDER ELECTRIC. Devre Kesiciler. Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu. Multi9 minyatür devre kesiciler

SCHNEIDER ELECTRIC. Devre Kesiciler. Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu. Multi9 minyatür devre kesiciler SCHNEIDER ELECTRIC Devre Kesiciler Türkçe Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Multi9 minyatür devre kesiciler Minyatür Devre Kesici Ürün Özellikleriyle ilgili Bilgiler: Minyatür devre kesici, aşırı yük ya da

Detaylı

Güç Faktörünün İyileştirilmesi Esasları: KOMPANZASYON HAKKINDA GENEL BİLGİ Tüketicilerin normal olarak şebekeden çektikleri endüktif gücün kapasitif yük çekmek suretiyle özel bir reaktif güç üreticisi

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ YG TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA SİSTEMİ 522EE0130 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında

Detaylı

MBK/PBK/ECSS EMTM. OG/AG Dağıtım ve Transformatör Merkezleri. www.elkoelektrik.com.tr

MBK/PBK/ECSS EMTM. OG/AG Dağıtım ve Transformatör Merkezleri. www.elkoelektrik.com.tr MBK/PBK/CSS MTM OG/AG ağıtım ve Transformatör Merkezleri OG/AG ağıtım ve Transformatör Merkezleri Beton Mahfazalı Kompakt Tip OG/AG ağıtım Transformatör Merkezleri MBK MBK beton köşkler, 36 kv a kadar

Detaylı

ALÇAK GERİLİM DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GÜVENLİK VE KORUMA DÜZENEĞİ

ALÇAK GERİLİM DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GÜVENLİK VE KORUMA DÜZENEĞİ ALÇAK GERİLİM DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GÜVENLİK VE KORUMA DÜZENEĞİ Nejat Cahit GENÇER Çamlıbel EDAŞ-SİVAS ncg32@hotmail.com ÖZET Ülkemizde AG dağıtım şebekelerinde topraklama sistemi olarak TT sistemi uygulanmaktadır.

Detaylı

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011)

ELEKTRİK. 2. Evsel aboneler için kullanılan kaçak akım rölesinin çalışma akım eşiği kaç ma dır? ( A Sınıfı 02.07.2011) ELEKTRİK 1. Bir orta gerilim (OG) dağıtım sisteminin trafodan itibaren yüke doğru olan kısmının (sekonder tarafının) yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? ( A Sınıfı 02.07.2011) A)

Detaylı

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler TORAKLAMA - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler Genel Bilgi Topraklama Nedir? Elektrik Topraklama Nedir? tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir

Detaylı

Güvenliğinizi şansa bırakmayın! www.sigmaelektrik.com

Güvenliğinizi şansa bırakmayın! www.sigmaelektrik.com Güvenliğinizi şansa bırakmayın! RCCB Kaçak Akım Genel Sigma kaçak akım koruma şalterleri insan hayatını tehlikeli elektrik şoklarına karşı koruma veya tesiste oluşabilecek izolasyon hatalarını önceden

Detaylı

TOPRAKLAMA Topraklama,

TOPRAKLAMA Topraklama, TOPRAKLAMA Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine Topraklama denilmektedir.

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER. Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER Dr. Bora ALBOYACI alboyaci@kocaeli.edu.tr REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor gibi tüketicilerin çalışmaları

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ Y.G. TESİSLERİNDE TOPRAKLAMA SİSTEMİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı

Detaylı

6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?

6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK

YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK YILDIRIMDAN KORUNMA VE TOPRAKLAMA SEMİNERİ ERKOÇ MÜHENDİSLİK 1- YILDIRIMDAN KORUNMA a) YILDIRIM NEDİR? Bulutla toprak arasında elektrik yüklerinin hızlı bir deşarjıdır. b) YILDIRIMIN OLUŞUMU Bulutların

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ

TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ TEMEL ELEKTRİK BİLGİLERİ (KISIM-2) 1.1 Temel Elektrik Devreleri: A-) Lamba-Anahtar Bağlantı Şekilleri; Tek faz sistemlerde; N= Nötr hattı L= Canlı/Enerjilenmiş hat ECC=Toprak Devamlılık İletkeni (Earth

Detaylı

GÜNEŞ PANELLERİNİN ve SOLAR SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM VE YILDIRIMDAN KORUNMASI

GÜNEŞ PANELLERİNİN ve SOLAR SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM VE YILDIRIMDAN KORUNMASI GÜNEŞ PANELLERİNİN ve SOLAR SİSTEMLERİN AŞIRI GERİLİM VE YILDIRIMDAN KORUNMASI Solar sistemlerin açık arazilerde ve çatılarda konumlandırılması yıldırım darbesinin tesisimize vurma ihtimalini arttırmaktadır.gerek

Detaylı

Bu aşırı gerilimlerin, işletmede izin verilen yalıtım gerilimi seviyesini aşmaması gerekir.

Bu aşırı gerilimlerin, işletmede izin verilen yalıtım gerilimi seviyesini aşmaması gerekir. GENEL TANIM Akım sınırlayıcı sigortalar, arıza akımının ortaya çıkardığı ısı enerjisi ile eriyerek devreden akabilecek büyük kısa devre akımlarının kesilmesini sağlayan ve aynı zamanda ayırma işlemi yaparak

Detaylı

24.10.2012. Öğr.Gör.Alkan AKSOY. Hazırlayan: Öğr.Gör. Alkan AKSOY -Sürmene

24.10.2012. Öğr.Gör.Alkan AKSOY. Hazırlayan: Öğr.Gör. Alkan AKSOY -Sürmene Öğr.Gör.Alkan AKSOY Elektrik enerjisini ileten bir veya birden fazla telden oluşan yalıtılmamış tel veya tel demetlerine iletken eğer yalıtılmış ise kablo denir. Ülkemizde 1kV altında genellikle kablolar

Detaylı

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ

ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ ELEKTRİKLE ÇALIŞMALARDA İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TEDBİRLERİ Elektrik Tesisatı cins ve hacmine göre ehliyetli elektrikçiler tarafından tesis edilerek bakım ve işletmesi sağlanmalıdır. Bu hususta Elektrik

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ

ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI EMO ANKARA ŞUBESİ İÇ ANADOLU ENERJİ FORUMU GÜÇ SİSTEMLERİNDE HARMONİKLER VE FİLTRELEMELERİN İNCELENMESİ EMO ŞUBE : KIRIKKALE ÜYE : Caner FİLİZ HARMONİK NEDİR? Sinüs formundaki

Detaylı

ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ

ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ ZAYIF AKIM TESİSLERİ VE ELEKTRİK TESİSAT PROJELERİ Dersin Modülleri İç Tesisat Döşeme Teknikleri Çağırma Tesisatları Güvenlik Tesisatları Haberleşme ve Bildirim Tesisatları Zayıf Akım Tesisatı Arıza Tespiti

Detaylı

2015 YILI EĞİTİM PLANI

2015 YILI EĞİTİM PLANI TEDAŞ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PERFORMANS YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Eğitim Müdürlüğü EĞİTİMLER VE KOD NUMARALARI TEMEL EĞİTİMLER Eğitimin Kodu Eğitimin Adı Katılacak Gruplar 10001

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ 1. Toprak Kaçak Arızası KONULAR 2. İletkenler Arasındaki Kaçak Tayini 3. Kablo İletkenlerinde Kopukluğun Tayini 4. Kablo ve Havai Hatlarda Elektro Manyetik Dalgaların

Detaylı

TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI. www.neoenerji.com

TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI. www.neoenerji.com TOPRAKLAMA VE KORUMA ESASLARI 10. TOPRAKLAMA ve KORUMA ESASLARI 10.1.Topraklama Tekniği 10.1.1.Topraklama Levhalarının Tesisi 10.1.2.Topraklama Çubuğunun Tesisi 10.1.3.Kullanım Yerlerine Göre Topraklama

Detaylı

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI

TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI TESİSAT BİLGİSİ DERSİ DERS NOTLARI 11.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2016 3. SIVA ÜSTÜ TESİSAT 3.1. DÜBELLER Dübel, plastikten yapılmış tutturma gerecine denir. Dübeller, beton ve duvar

Detaylı

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören

AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören 04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

ENERJİ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJİ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJİ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Panolar: OG AG Panolar: 1 Devre kesici kompartmanı 2 Ana bara kompartmanı 3 Kablo kompartmanı 4 Alçak gerilim kompartman1 5 Ark gaz tahliye kanalı 6 Akım trafoları

Detaylı

YANICI VE PATLAYICI TESİSLERDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA

YANICI VE PATLAYICI TESİSLERDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA YANICI VE PATLAYICI TESİSLERDE TOPRAKLAMA VE YILDIRIMDAN KORUNMA Rafineriler, gaz, petrol ve ürünleri boru hatları, bölgelerin ve ülkelerin can damarları ve var olan en gelişmiş inşaat yapılarıdır. Güvenilirlik,

Detaylı

AŞAĞIDAKİ BÖLÜM, ABB SACE NİN (A.G. ŞALTERLERLE İLGİLİ) KORUMA NOTLARINDAN DERLENMİŞTİR.

AŞAĞIDAKİ BÖLÜM, ABB SACE NİN (A.G. ŞALTERLERLE İLGİLİ) KORUMA NOTLARINDAN DERLENMİŞTİR. AŞAĞIDAKİ BÖLÜM, ABB SACE NİN (A.G. ŞALTERLERLE İLGİLİ) KORUMA NOTLARINDAN DERLENMİŞTİR. A- HAT KORUMA: Hat işletme ve korumasını sağlayan kesicinin doğru seçimi, aşağıdaki parametreleri bilmeyi gerektirir:.hattın

Detaylı

TIBBİ GÜÇ SİSTEMLERİ

TIBBİ GÜÇ SİSTEMLERİ TIBBİ GÜÇ SİSTEMLERİ Harun ÖNDÜL Aktif Mühendislik Dış Ticaret Ltd. Şti. Bayraktar Bul. Şehit Sok. No:5 Aktif Plaza Ümraniye İstanbul harun.ondul@aktif.net ÖZET Bu anlatımda IT sistemler, kullanım nedenleri

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI AMAÇ: Elektriksel ölçme ve test cihazlarını tanıyabilme; kesik devre, kısa devre ve topraklanmış devre gibi arıza durumlarında bu cihazları kullanabilme. Elektrik Test Cihazları

Detaylı

o t o m a t i k s i g o r t a l a r 1 2 O t o m a t i k S i g o r t a l a r Vikotech 3 VT B - Kesme Kapasitesi 3 = 3kA 4 = 4,5kA 6 = 6kA 10 = 10kA Devre Kesici (Breaker) Kablo giriþi Her tip otomat barasý

Detaylı

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI

5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI 5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI KONULAR 1. Güç Üçgeni 2. Güç Katsayısı 3. Güç Katsayısının Düzeltilmesi 5.1 Güç Üçgeni Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan şebeke gerilimi ile devre akımı arasındaki

Detaylı

KULLANIM ALANLARI SERTİFİKALAR AÇIKLAMALAR

KULLANIM ALANLARI SERTİFİKALAR AÇIKLAMALAR MİKROİŞLEMCİLİ BRÜLÖR KONTROL RÖLESİ ESA GENIO SERİSİ ÖZELLİKLERİ Besleme gerilimi 115 / 230 Vac Frekans 45-65 Hz Güç tüketimi (Çıkışlar hariç) 10 VA, maksimum Çalışma sıcaklığı 0-60 C Stoklama sıcaklığı

Detaylı

biz kimiz. Simtes / Ostim

biz kimiz. Simtes / Ostim biz kimiz. Simtes Elektrik olarak bizler; enerji iletimi, dağıtımı ve kontrolu konularında şirketinizin ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılamak üzere hizmet vermekteyiz. 1975 yılından günümüze kadar Simtes,

Detaylı

Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006

Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006 Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006 TEBLİĞLER Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ndan: 16/2/1983 tarihli ve 17961 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış olan Bakanlığı mız tebliği aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Detaylı

6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?

6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

14. ÜNİTE KUVVET TESİSATLARI

14. ÜNİTE KUVVET TESİSATLARI 14. ÜNİTE KUVVET TESİSATLARI KONULAR 1. Kuvvet Tesisatları İle İlgili Sembollerin Tanıtılması 2. Kuvvet Tesisatına Ait Şemaların İncelenmesi 3. Kuvvet Tesisatına Ait Uygulama Planlarının Hazırlanması BU

Detaylı

16.06.2004 Çarşamba Sayı: 25494 (Asıl)

16.06.2004 Çarşamba Sayı: 25494 (Asıl) Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Resmi Gazete 16.06.2004 Çarşamba Sayı: 25494 (Asıl) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: MADDE 1-04/11/1984 tarihli ve 18565

Detaylı

60364-7-710/FDIS IEC 1 / 7 KAYITDIŞI TÜRKÇE ÖZET DÖKÜMAN 710 Tıbbi Alanlar BİNALARDA ELEKTRİK TESİSATI IEC 60364-7-710 Bölüm 7 710 : Özel tesisat ve alanlar için kurallar Tıbbi alanlar 710.1 Konu IEC 60364

Detaylı

Y-0056 PANO MONTÖRLÜĞÜ EĞİTİM SETİ

Y-0056 PANO MONTÖRLÜĞÜ EĞİTİM SETİ Pano Montörlüğü Eğitim Seti, elektrik - elektronik alanında, bina iç - dış elektrik tesisatları, zayıf akım, kuvvetli akım, aydınlatma vb. panolarının tasarımı, malzemelerin yerleştirilmesi, bara ve kabloların

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ ELEKTRONİK ÖLÇÜ TRAFOLARI

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ ELEKTRONİK ÖLÇÜ TRAFOLARI ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ ELEKTRONİK ÖLÇÜ TRAFOLARI Sadettin GÜLDAR Elektrik Mühendisi 10.10.2012 İÇİNDEKİLER Genel Standartlar,Mevzuat Akım Trafoları Gerilim Trafoları Elektronik Ölçü Trafoları GENEL Ölçü

Detaylı