KÜRESELLEŞME GÜMRÜK BİRLİĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÜRESELLEŞME GÜMRÜK BİRLİĞİ"

Transkript

1

2 İSTANBUL TİCARET ODASI YAYIN NO: KÜRESELLEŞME VE GÜMRÜK BİRLİĞİ (ÇALIŞMA YAŞAMINDA DÖNÜŞÜM: ÇELİŞKİLER VE FIRSATLAR) HAZIRLAYAN PROF.DR. NUSRET EKİN İSTANBUL 1

3 Bu eserin tüm telif hakları İstanbul Ticaret Odası'na (İTO) aittir. İTO'nun ve yazarının ismi kaydedilmek koşuluyla yaymdan alıntı yapmak mümkündür. Ancak, İTO'nun yazılı izni olmadan yayınm tamamı veya bir bölümü, kopyalanamaz, ticari amaçla kullanılamaz. Bu kitapta öne sürülen fikirler eserin yazarına aittir. İstanbul Ticaret Odası'nm görüşlerini yansıtmaz. ŞUBAT 1999 İstanbul ISBN edinilebilir. İTO yayınları için ayrıntılı bilgi İTO Ticari Dokümantasyon Şubesi'nden Tel. : (212) /303 Faks : (212) E.Posta: BASKI FIRAT BASIM San. Tic. Ltd. Şti. Tel.: (0212)

4 ÖNSÖZ XXL asra yaklaşırken, dünyanın, tarihin hiçbir döneminde görülmedik bir hızla değişim gösterdiğini tesbit ediyoruz. Bu değişimin siyasi, sosyal, kültürel ve teknolojik boyutları göz kamaştırıcı, aynı zamanda ürkütücüdür. Bazı toplumlar daha çok tüketecekleri, refah düzeyi yüksek bir toplumsal yapıya hızla yönelirken, değişmenin farklı seviyelerinde birçok toplumda işsizliğin hızla arttığını, gelir dağılımmm bozulduğunu, sosyal sorunlarm yoğunlaştığmı görüyoruz. Değişimin boyutlarını iyi yakalayan toplumlar, işsizliğin, enflasyonun % 2'ler, buna mukabil büyümenin % 5'lere ulaştığı yeni büyüme modellerine doğru hızla yönelirken; bu boyutları yakalamayan toplumlarda ise, ihracat yerine ithalat artmakta; işsizlik, enflasyon, iç ve dış borçlar hızla genişlemekte, büyüme yavaşlamaktadır. Bu araştırma, sosyal boyutu ağırlıklı olmak üzere çok yönlü perspektiflerle konuyu Türkiye açısından ele almakta ve tartışmaktadır. Değişim, küreselleşme, hizmet ekonomisi. Gümrük Birliği gibi yeni oluşumların ekonomik ve sosyal boyutlarını ele alan tartışmalar yanında, bu değişimde KOBÎ'ler ve rekabet gücünün önemi üzerinde durmaktadır. Ayrıca yazar, küreselleşme, bölgesel bütünleşmeler ve Gümrük Birliği'nin sosyal sorunlarını ele almakta ve değişimin sosyal damping ve Endüstri îhşkileri boyutunu incelemektedir. Nihayet, sosyal nitelikli öneriler arasmda verimlilik, yeni üretim ve yönetim teknikleri, atipik istihdam, esneklik, özelleştirme, ücret-dışı maliyetlerin azaltılması, sosyal politika ve çalışma normları ve rekabette KOBÎ'lere sağlanan ayrıcalıklar gibi çok yönlü ve güncel tartışmaları gündeme getirmektedir. İlki, 1996 yılında hazırlanan ve bastırılan yayınımız yoğun bir ilgi ile karşılaşmış olduğundan geçen süre zarfında yaşanan çok önemli gelişmeleri de kapsayacak şekilde güncelleştiren Prof. Dr. Nusret Ekin'e teşekkür ederim. Çalışmanın Türkiye'nin gelişme sürecinde büyüme ve istihdam sorunlarına kuramsal ve uygulamalı olarak yeni boyutlar getireceğine ve güncel tartışmalara ışık tutacağına inanıyoruz. Prof. Dr. İsmail Özaslan Genel Sekreter

5

6 "Bırakınız geleceğimizi düşünelim ve tartışalım. Aksi halde konuşacak bir geleceğimiz olmayacaktır." Dr. T.K. Djang SUNUŞ İnsanlık tarihi her dönemde, çağmm siyasi, ekonomik ve sosyal özellikleriyle kendi sürecine uygun ve birbirleriyle benzeşen yapılar dokumaktadır. Nasıl ki, sanayi devrimi çoğulcu demokrasilerin, kitle üretim ve tüketiminin, birbirine karşı çıkar ayrılığı içinde mücadele eden işçi-işveren ilişkilerinin ortaya çıkışma yol açmışsa, benzer şekilde 200 yıl arayla günümüz toplumlarının da çok yönlü yeni yapısal dönüşümlere hazırlandığı gözlenmektedir. "Bilgi toplumu" veya "sanayi-ötesi dönüşüm" diye isimlendireceğimiz bu çağ da beraberinde karmaşık ekonomik ve sosyal yapıların dinamik oluşumlarmı gündeme getirmektedir. Bu dönüşümün baş köşesinde küreselleşme sürecinde yaşanan hızlı değişim mevcuttur. Hizmet sektörlerinin egemen olduğu bu yeni yapılar içinde, bölgesel bütünleşmeler, dışa dönük ihraç ekonomileri, KOBÎ'ler, rekabet gücü, buna uygun olarak oluşan esneklik, özelleştirme, yeni üretim ve yönetim teknikleri, kalite, verimlilik, farkh işçi ve işveren ilişkileri söz konusudur. Endüstri devriminden aşağı yukarı yüz sene sonra 1859'da yazdığı "İki Şehrin Hikayesi" kitabında Charles Dickens, sanayi devriminin getirdiği nimetlere ve yarattığı sorunlara işaret ederken şöyle diyordu: "zamanların en iyisiydi, zamanların en kötüsüydü; aydmhğm mevsimiydi, karanhğm mevsimiydi; umudun baharıydı, umutsuzluğun kışıydı..." XXI. yüzyılın da beraberinde yeni nimetler, fakat çok ciddi yeni sosyal sorunlarla geldiğine hiç kuşku yoktur. Bu sosyal sorunların başında gittikçe yapısal bir hale dönüşen işsizlik ve bozulan gelir dağılımı gelmektedir. 5

7 UÇÖ, "Sosyal adalet ne bir lüks, ne de fakirlik için bir mazerettir, uygar insanlığın özüdür" demektedir. Ne var ki, bu sosyal sorunların çözümünün temelinde, "yakınma" değil, tüm çıkarların ulusal düzeyde bütünleştiği daha hızlı bir büyüme vardır. Küreselleşme ve Gümrük Birliği'nin olumlu ve olumsuz yöndeki tartışmaları bir yana, bu değişimin Türk toplumu için en ileri çağdaş ekonomileri en kısa zaman süreleri içinde yakalayabilme tarihsel fırsatlarını da beraberinde getirdiği bir gerçektir. Burada gerekli olan, Türkiye'nin, gündemini bu sorunlara yönelik olarak yeniden düzenlemesidir. Kuramsal ve uygulamalı olarak bu yapıldığı takdirde, sorunlarm önemli bir kısmı aşılmış olacaktır. İstanbul Ticaret Odası'na bu güncel ve dinamik yapıları Türkiye boyutuyla ve sosyal yönleriyle bir bütünlük içinde incelememize olanak tanıdığı için gerçekten müteşekkirim. Özellikle Sayın Prof. Dr. İsmail Özaslan ve yardımcıları bu araştırmanın gerçekleştirilmesinde sürekli destek sağlamıştır. Ayrıca, Bölümümüz Araştırma Görevlilerinden Süleyman Özdemir eserin hazırlık döneminde büyük gayretler sarfetmiştir. Bu araştırmanın yayınlanabilir hale gelmesinde emeği geçenlerin tümüne teşekkür borçluyum. Bu eserin, dışa açılma, istihdam ve büyüme sorunlarını temel gelişme stratejisi olarak seçmiş Türkiye'deki bilimsel tartışmalara katkıda bulunması en içten dileğimdir. Suadiye, Mayıs 1996 Prof. Dr. Nusret Ekin

8 Yeni Baskı'ya SUNUŞ XXI. Yüzyıla ve 3. Bin yıla girerken çağımızın karşılaştığı en önemli sorunun "değişim" ve "dönüşüm" olduğuna hiç kuşku yoktur. Nitekim, 3 yıl önce yazdığımız bu kitap değişik çevrelerden bu niteliğinden dolayı çok yoğun bir ilgi görürken, ayrıca yeni baskı için bu çok kısa zaman süresi içinde incelediğimiz hemen her konuda da çok köklü değişimler yaşanmıştır. Bu nedenle eserin yenilenmesinde kitabı yeniden yazarcasma çok sayıda kaynağa başvurmak ve kitabın her konusuna yeni ekler ve yorumlar getirmek zorunluluğu doğmuştur. Bu dinamik gelişme sosyal bilimlerin en dikkati çekici özelliğini oluşturmakta, değişen çağ ekonomik siyasi ve sosyal boyutlarıyla adeta renk cümbüşü içinde "jakarlı kumaşlar" dokumaktadır. Tarihin bu neden-sonuç karmaşası ve sorun yumağına dönüşen yapıları içinde dönüşümlerin ip uçlarını bulmak ve ona bağlı değişkenlerle temel faktörlere dayalı analizler üretmek gerçekten büyük beceri istemektedir. Diğer bir değişle, dinamik değişimler yeni olanaklar yanında üstesinden gelinmesigerekli zorlukları da getirmektedir. Tüm bu karmaşada dikkati çeken husus, dönüşümün beraberinde getirdiği birbirine zıt yönlü farklı bakış açıları ve çelişkilerdir. Örneğin, sosyal devlet-liberal devlet, istihdam-işsizlik, artan refah bozulan gelir dağılımı ve artan yoksulluk, geleneksel sistemler- sosyal güvenliğin özelleştirilmesi, iş mücadeleleri-sosyal diyalog, Fordist üretim-toplam kalite yönetimi, iş güvencesi- işyeri güvencesi ve istihdam edilebilirlik, geleneksel mavi yakalı işçi-beyaz yakalı bilgi işçileri, büyük işletmeler-kobî'ler gibi çelişkiler bu arada sayılabilir.

9 Hemen her konuda zıtlıklar ve çelişkiler dinamik yeniden yapılanmalarla birlikte toplumlarm önüne karmaşık tartışmaları getirmektedir. Burada temel sorun, birbiriyle çelişkili bu yapılardan uyumlu, daha aydınlık, demokratik ve özgürlükçü bir refah toplumuna geçmek için yeni çözümler üretmektir. Bu da toplumlarda liderlerin "çağı yakalama"da ki vizyonlarını belirleyecektir. Bu eserin yenilenmesinde değişik katkılarını gördüğüm Endüstri İlişkileri Uzmanı sayın Kemal Özkan'a ve Bölümümüz araştırma görevlisi saym Dr. Tekin Akgeyik'e teşekkürlerimi belirtmek isterim. Ayrıca, İstanbul Ticaret Odası yöneticilerine ve özellikle Genel Sekreter Saym Prof. Dr. İsmail Özarslan ve yardımcıları Saym Dr. Renan Baykan ve Saym Dr. Cengiz Ersun'a verdikleri destekten dolayı gerçekten teşekkür borçluyum. Suadiye, Mayıs 1999 Prof. Dr. Nusret Ekin

10 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 17 I. BÖLÜM: DÖNÜŞÜM - KÜRESELLEŞME - HİZMET EKONOMİSİ 25 A. DÖNÜŞÜM ^^Endüstri-Ötesi" ve "Bilgi Toplumu'' Drucker'dan "Sanal Şirketlere" Küresel Değişim ve "Yeni Dünya Düzeni" "Ülkelerden Büyük" Çok Uluslu Şirketler Ucuz İşçilik ve " Kirli Rekabet" "Standart-Dışı Çalışma" "Enformasyon"dan, "Bilgi"ye ve "Değer" İşçisine İnternet Mucizesi ve "Elektronik Ticaret" Liderlik ve Vizyon 44 B. KÜRESELLEŞME Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Genel Eğilimler Olumsuz Tartışmalar "Üçüncü Yol" Arayışları Artan İşsizlik 68 a. Çalışmanın Sonu mu? 68 b. İşsizlik Geriliyor mu? "Uruguay Turu" ve Sonrası Küreselleşme ve "Çok Yönlü Yatırım Antlaşması" Türkiye İçin Yeni Boyutlar 78

11 C. HİZMET EKONOMİSİ Kavram ve Sektör'ün Niteliği Sektör'ün Genişlemesi Hizmet Sektörü ve Büyüme Bilgi Toplumu ve Hizmet Sektörü Hizmet Sektörü ve Verimlilik Hizmet Sektörü Hipotezleri "Gelişmeye Açık" ve "Durgun" Sektörler 97 H. BÖLÜM: GÜMRÜK BİRLİĞİ-KOBİ'LER-REKABET GÜCÜ 101 A. GÜMRÜK BİRLİĞİ Üye Olmadan " Gümrük Birliği" "Mallara Evet, İnsanlara Hayır!" Bütünleşme Yerine "Yanında Tutma" Ekonomik Boyutlar Gümrük Birliği ve Verimlilik Olumlu ve Olumsuz Yaklaşımlar GB'de Neden Sosyal Boyut? AB Bütünleşmesinde Sosyal Sorunlar Lüksemburg Sonrası Gelişmeler Yeni Asrın Öncelikleri ve "Para Birliği" 137 B. KOBİ'LER Kavram Sorunu KOBİ'lerin Artan Önemi KOBİ'lerin Üstünlükleri Gelişen Ülkelerde KOBİ'ler Hizmet Sektörleri ve KOBİ'ler Gümrük Birliği ve KOBİ'ler "İstihdamın Artan Ümidi" KOBİ'ler 156

12 8. KOBİ-İstihdam İlişkileri: "Bir Taşla İki Kuş" Türkiye'de KOBİ'ler Türkiye'de KOBİ'lerin Sorunları Çağdaş Yaklaşımlar ve "Nitelikli KOBİ'ler'' 172 C. REKABET GÜCÜ Artan Rekabetin Boyutları Tam İstihdamın Sonu mu? Yeni Yaklaşımlar: Teknoloji -Verimlilik-İstihdam "Üçüncü Dünya"da Endüstri Devrimi "Rekabet Gücü"nün Önemi AB'nin Rekabet Gücü: Raporlar-Tartışmalar "İşletme Yaklaşımı" veya "Avrupa Sosyal Modeli" Azaltan ve Etkileyen Faktörler AB İşverenlerinin Görüşleri Türkiye'nin Rekabet Gücü Rekabet Gücü Arayışları 205 ııl BÖLÜM: KÜRESELLEŞME - GB'NİN SOSYAL SORUNLARI 211 A. KÜRESELLEŞME, GB VE İSTİHDAM "Çalışma ve Altm Çağ"m Sonu Teknolojik Gelişme ve İstihdam İşsizlik İşsizlik ve Sigortası "Üretken İstihdam"m Artışı? İşsizliğin Nedenleri Türkiye: İşsizlik mi, Fakirlik mi? İşsizlik Oranlarında Belirsizlik Üç Sektörlü Analiz GB ve İstihdam Genel Eğilimler 229

13 B. "KİRLİ REKABET"-"SOSYAL DAMPİNG" Uluslararası Rekabet ve UÇÖ 230 2/Temel Haklar ve İlkeler Bildirgesi" GB ve Sosyal Damping "Ucuz İşçilik Daveti" Küçülen Endüstri İlişkileri Büyüyen Enformel İstihdam Enformel Büyümenin Niteliği Formelle Yürüyen Enformel Asya Krizi ve Formelde Açık İşsizlik 245 C. KÜRESELLEŞME ve ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ 250 L Değişim ve Sendikaların Geleceği Günümüzdeki Eğilimler Sendikaları Etkileyen Faktörler Yapısal Değişim ve Yeni Yaklaşımlar Küreselleşme ve Toplu Pazarlık "Tayîorist Endüstri İlişkileri"nin Sonu Gelecek Asra Bakış: Demokrasi ve Diyalog "Parasal Birlik" ve Endüstri İlişkileri Sosyal Alanda "Yeni Çelişkiler" 269 D. GB ve TÜRK ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ GB ve Türk Sistemine Olumsuz Etkileri Uyumsuzluk Artacak mı? İşbirliği Gelişecek mi? AB'de Tarafların Artan Önemi 279 E. GELİŞME-DEMOKRASİ-ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ Dünya Ticareti, Gelişme ve Demokrasi Demokrasi ve İletişim Teknolojisi Üçlü Çağdaş Hedefler 283

14 IV. BÖLÜM: KÜRESELLEŞME: ÇELİŞKİLER VE FIRSATLAR 285 A. EĞİTİM-VERİMLİLİK-REKABETGÜCÜ Verimlilik-İstihdam Çelişkisi Türkiye'nin Dışa Açılması ve Rekabet Ücretler-Verimlilik-KOBİ'ler 292 B. YENİ ÜRETİM ve YÖNETİM TEKNİKLERİ Taylorizm'den "Yalın Üretime" GB-Rekabet ve "Bütünsel Kalite" Yalın Üretim ve İşçi-İşveren İlişkileri Yeni Modeller ve Sendikacılık Yalın Üretim ve Toplu Pazarlık 307 C. ESNEKLİK-^ATİPİK" İSTİHDAM-ALT-İŞVEREN "Standart-dışı" İstihdamın Yaygınlaşması Çalışmanın Esnekleştirilmesi Artan Esneklik Tartışmaları Alt-İşveren ve Çok Sayıda Yeni Kavram Türkiye'de Taşeron Tartışması 318 D. "İŞÇİNİN ve İŞİN KORUNMASI" İş Güvencesi-Kıdem Tazminatı-İşsizlik Sigortası Çelişkiler ve Karşıt Görüşler Çağdaş Çözüm Arayışları 323 E. ÜCRET - DIŞI MALİYETLERİN AZALTILMASI Çarpık Ücret Yapısı Sosyal Amaçlı Fonlar ve Vergiler TİSK'in Değerlendirmesi 353

15 F. SOSYAL DEVLET ve ÖZELLEŞTİRME Küreselleşme ve Özelleştirme Türkiye'de Özelleştirmenin Boyutları Kurumsal "Yeniden Yapılanma" Girişimleri Refah Devleti ve Yeniden Yapılanma 342 V. BÖLÜM: ÇÖZÜM ARAYIŞLARI - ÖNERİLER 347 A. AB SOSYAL POLİTİKA ve ÇALIŞMA NORMLARINA UYUM 1. Sosyal Alanda Temel Yaklaşımlar UÇÖ ve AB Çalışma Normları AB Normları ve Türkiye Gerekli Yeni Düzenlemeler 356 B. KOBİ'LERİN YASAL AYRICALIKLARI Yasal Korumalarla KOBİ'lerin Teşviki UÇÖ Sözleşmelerinde KOBİ İstisnaları Ulusal Yasalardaki Ayrıcalıklar Türkiye'de KOBİ'lerin Korunması 363 C. ÇALIŞMA YAŞAMINDA ARTAN SORUNLAR Çalışma Yasalarının Küreselleşmeyle Uyumu Genel Bakış ve Sorun Alanları 369 D. ÇAĞDAŞ UZLAŞMA: SOSYAL DİYALOG Artan Önemi Küresel Çağın Çelişkilerine Çözüm Demokratik-Kalıcı Uzlaşma Türkiye'nin Hedefleri: Büyüme, Denge ve Barış 375 ÇAĞIN UFUKLARI: SEÇENEKLER VE VİZYON Büyüme: Teknoloji-İhracat-İstihdam Çalışma Yaşamında Dönüşüm "İstihdamın ve Üretimin Korunması" Küresel Girişimcilik: KOBİ'lerin Başarısı 384

16 5. Sanal Şirket, "Online Hükümet" Asrın Sonunda Ekonomik Performans Büyüme-Gelişme-Demokrasi "Anadolu Kaplanlan"nm Yükselişi Rekabet Gücü ve KOBİ'ler Yavaşlayan Nüfus ve " Atılım Ümidi" Küresel Çağın Fırsatları 394 KAYNAKLAR 396 TABLOLAR VE ŞEKİLLER TABLOLAR: TABLO I: Dünya'da Büyüme Eğilimleri ( ) 57 TABLO 11: Ülkelerin Ekonomik Göstergeleri 60 TABLO III: Dünyada Gelir Dağılımı 61 TABLO IV: AB'de İşsizlikteki Gelişmeler 73 TABLO V: Türkiye ve 3 AB Ülkesinde Refah Düzeyi 132 TABLO VI: AB'de İşletme Ölçekleri İtibariyle İstihdamın Sektörel Dağılımı {%) 146 TABLO VII: Türkiye'de Küçük İşyerlerinin Önemi 166 TABLO VIII: Toplam Çalışanların ve İşyerlerinin İşyeri Büyüklüğüne Göre Dağılımı 168 TABLO IX: Çeşitli Ülkelerde Küçük İşletmelerle İlgili Ekonomik Göstergeler 170 TABLO X: AB Ülkesi İşletmeleri İçerisinde KOBİ'lerin Yüzde Payı 172 TABLO XI: Türkiye'de KOBİ'lerin Durumu 172 TABLO XII: Yenilik Endeksi 179

17 TABLO XIII: ve Döneminde Gelişen Ülkelerde Büyüme 185 TABLO XIV: İmalat Sanayiinde İşgücü Maliyetleri 188 TABLO XV: İmalat Sanayiinde İşgücü Maliyetleri ($ / Saat) 189 TABLO XVI:Vergilendirme Yapısı 189 TABLO XVII:Türkiye'de İşgücü Piyasası (12 + Yaş, Bin Kişi) 224 TABLO XVIII:İmalat Sanayiinde Emek Verimliliği ve Reel Ücretler ( ) ' 290 TABLO XIX:Ülkeler İtibariyle Sanayide Net Ücret / İşgücü Maliyeti Oranları 293 TABLO XX:AB Ülkelerinde ve Türkiye'de Kişi Basma İşgücü Verimliliği ($) 295 TABLO XXI: İmalat Sanayiinde Çalışılan Saat Başına Bürüt Giydirilmiş Ücrette Reel Artışlar, (1980=100) 327 TABLO XXII: Ortalama İşgücü Maliyetindeki Gelişmeler 328 TABLO XXIII: Ülkeler İtibariyle Çalışma Karşılığı Ücretimin Toplam İşgücü Maliyeti İçindeki Payı (1993) 330 TABLO XXIV: Ülkeler İtibariyle İşverene Ait Yasal Yükümlülüklerin Toplam İşgücü Maliyeti İçindeki Payı 332 TABLO XXV: Özelleştirme Gelirleri ($) 339 TABLO XXVI: 21. Yüzyıla Doğru Başarı Göstergeleri 387 ŞEKİLLER : ŞEKİL I: Rekabet Endüstrisinin unsurları ŞEKİL II: Rekabet Gücünün Belirleyicileri ŞEKİL III: Geleneksel ve Yeni Organizasyonların Karşılaştırılması ŞEKİL IV: Endüstriiyel ve Post - Endüstriyel Toplumların Özellikleri

18 GIRIŞ Günümüzde uluslararası alanda Avrupa kuruluşlarmm, sendikal örgütlerin ve bilimsel nitelikteki uluslararası derneklerin hemen bütün toplantılarının ana temasmı küreselleşme, rekabet ve beraberinde getirdiği sorunlar oluşturmaktadır. Burada temel amaç, uluslararası rekabetin ortaya çıkardığı küresel yapı içinde hükümetlerin yürüttüğü sosyal politikaların, sendikalar ve işveren kuruluşları arasmdaki karşılıklı gelişimini incelemektir. "XXL Yüzyıl doğal kaynaklardan, büyük fabrikalardan, ya da şişkin banka hesaplarmdan çok daha güçlü silahlar yaratmış durumda. Bilgi günümüzün termonükleer gücüdür. Sanayi, finans, bankacılık ve ulaşımın da dahil olduğu çağdaş sektörlerin tümünde ne çalışanların sayısı, ne bilek gücü ve ne de işletmelerin sermaye gücü belirleyici konumdadır. Dünyada tüm bu güçler yerlerini entellektüel sermayeye bırakıyor. Entelleketüel sermaye, bir kuruluşta çalışanların bilgi ve o kuruluşa rekabet sağlayan her şeydir"^. Endüstrinin her iki tarafı, esas iş yaratma politikası olarak ekonomik büyümenin hızlandırılması konusunda mutabık bulunmaktadır. Rekabetle sosyal adaleti bir arada gerçekleştirmek için işverenlerden etkinliğin artırılması, işçilerden ise, koruyucu standartların muhafaza edilmesi talepleri gelmektedir. Bu da kuşkusuz 1990'ların en büyük çelişkisini oluşturmaktadır. Kamu kuruluşları bu yeniden yapılanma sürecinde anahtar bir role sahip bulunmaktadır. Bu kuruluşların gündemini, işçi ve işverenin çıkarlarındaki farklılaşmanın uyumlaştırılması yanında, refahın artırılması ile birlikte işin de korunmasmı temel alan yeni bir "sosyal koruma düzeni"nin ortaya konulması teşkil etmektedir. Bu gelişmeler, "neo-korporatist" görüşleri yeniden tartışma gündemine getirmektedk. Ele alınacak konular arasında; eğitim politikalarındaki etkinlik, küçük ve orta ölçekli işletmelerde insan kaynakları yönetimi, uluslararası ticaret antlaşmaları ve ^ Steward; T.; Entellektüel Sermaye; İstanbul; 1997; s.51 vd.& Türk Henkel Dergisi; 'Sermayenin Nitel Dönüşümü"; Ekim 1997; s.5.

19 sosyal hükümler, sosyal diyalog ve demokratik gelişme, çoğulcu endüstri ilişkilerinin yeniden ele aimması gibi tartışmalar vardır. Bu gelişmeye paralel olarak, 1997 yılında Ankara'da toplanan "Verimlilik Kongresi"nde ise, ana tema olarak "Verimlilik, Rekabet Gücü ve Uluslararası Bütünleşmeler" konusu seçilmiştir. İşlenmesi uygun görülen başlıklar arasında; Türk ekonomisinin rekabet gücü ve verimlilik, organizasyon yapdarı ve yönetim anlayışı, insan kaynağının gehştirilmesi, kalite, kapasite ve teknolojik yeterlilik, uluslararası bütünleşme, doğal kaynakların ve çevrenin korunması konuları bulunmaktadır. Küreselleşme ve rekabet sürecinde uluslararası ve ulusal alanda verdiğimiz bu her iki ömek de konunun günümüzde ne derece canlı olarak tartışma gündeminde bulunduğunu bize göstermektedir. Diğer yandan, değişen dünyanın beraberinde getirdiği temel küreselleşme sorunları 1996 başından bu yana düzenlenen "Davos Toplantıları"nm da en önemli konusunu oluşturmuştur. Bu toplantılarda Toyota, Nestle ve ABB gibi, milyar dolarlık cirolara sahip dünya devlerinin başkanları, esas itibariyle günümüz sanayi toplumunun içinde bulunduğu özelleştirme, Avrupa'nın gerilemesi ve globalleşmenin önündeki engeller gibi sorunlara dikkati çekmişlerdir. Bu liderlere göre, dünyanın geleceğini ipotek altına alan sorunlar, temelde nüfus patlaması (% 44), insanlar arası güvensizlik (% 17), Avrupa'nın rekabet eksikliği (% 16), korumacılığın artması (%11), ekonomik reformların durması (% 10)'dır. Bir büyük şirket yöneticisine göre, "bugüne kadar yaptığımız herşeyi yeni baştan gözden geçirmeliyiz. Global liberalleşmede görülen yavaşlama kaygı vericidir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, vatandaşlarının ulaşım ve enerji taleplerini karşılamakta çok güçlük çekiyorlar. Özelleştirmeye, reformlara hız verilmelidir" demiştir. Bir başka yönetici, "Avrupa eskiden liderdi, ama artık değil. Daha da kötüsü, Avrupa'nm rekabet gücü, globalleşen bir dünyada her geçen gün azalıyor. Gündemde bugün ciddi bir rebaket eksikliği sorunu var. Zaten, Avrupa

20 ülkelerinde işsizliğin her geçen gün artması da rekabet değerlemesini yapmıştır. eksikliğinin sonucudur" Yine bir başka yönetici ise, "dünyayı tehdit eden en büyük tehlike nüfus patlaması, büyük kentlere göç, enerji tüketiminin inanılmaz artışıdır. Dünya çapmda stratejik bir değişiklik gerekiyor. İletişim teknolojisindeki hızlı değişim, şirketlerin içinde iki ayrı tip yönetici arasında "challenge"a neden oldu, bunlardan birisi, bilgisayar öncesi dönemde eğitim almış olanlar, diğeri de bilgisayar sonrası dönemde eğitim almış olanlardır. 91 milyar dolar cirolu dev otomotiv üreticisi Toyota'nm başkanı ise, "globalleşmenin başarılı olabilmesi için en öncelikli konu, bütün dünyada eğitim anlayışının değişmesidir. Global bir dünya yaratmak için önce uluslararasında tam anlamıyla bir güven ve anlayış ortamının yaratılması gereklidir", demektedir. ABD Hazine Bakan Yardımcısı'na göre ise, "sanayileşmiş ülkelerde sanayileşmeden kaçış eylemi süreklilik kazandı, rekabetin önemi kabul edildi ve ABD, ekonomisindeki esneklik sayesinde gelişmiş ülkeler arasmda en hızla büyüyen ülke oldu". Bir başka banka yöneticisine göre, "dünyayı sürükleyen olgu teknolojidir, anahtar sözcük globalleşmedir, bütün ülkeler kendilerini dünya ekonomisine entegre etmek zorundadır, hiçbiri bunun dışmda kalamaz." Ünlü ekonomist J. Sachs'a göre, "orta gelir gurubunda olup da arasmda % 5'in üzerinde büyümeyi başaran sadece 8 ülke vardır. Bunlar Şili, Hong Kong, Malezya, Mairitius, Singapur, Güney Kore, Tayvan ve Tayland'dır. Bu ülkelerin başarılı büyüme stratejileri şöyledir: Bunlar dünya pazarlarına açıldılar, paralarmı konvertibiliteye geçirdiler, gümrük duvarlarını kaldırdılar. Dünyadaki 90 gelişmekte olan ülke arasında bunları yapan sadece 17 ülkedir. Göreceli olarak devlet küçük, vergi oranları düşüktür. Bu ülkelerde tasarruf oranları % 25 ile % 42 arasmda değişmektedir. Uzakdoğu için tek bir büyüme modeli söz konusu değildir. En iyi rekabet politikası açık ticaret ve konvertibilitedk."

21 Bütün bu gelişmelerden Avrupa ders almalıdır. "Güçlü sosyal devlet modelinin dinamik dünya ekonomisiyle rekabet etmesine olanak yoktur. Avrupa'da son 20 yılda yeni iş yaratılamayışı da bunun göstergesidir. Yüksek vergiler, işgücü piyasasının esnek olmaması ve uygulanan mali politikalar, Avrupa'nm gelişmesini tıkayan engellerdir^." Diğer yandan, Mart 1995'te Kopenhag'ta toplanan "Sosyal Gelişme Dünya Zirvesi"nde istihdam gündemin 3 maddesinden birisini teşkil etmiştir. Ayrıca, istihdam sorunları G-7'lerin, Avrupa Birliği'nin, OECD ve UÇÖ'nün de yakın tarihlerde yaptığı toplantılarının ana konularını oluşturmuştur. Aynı zamanda bu konularda hızla genişleyen bir akademik literatür de mevcuttur. Küreselleşen dünyamızda toplumların temel sorunu, rekabet gücü olan işyerlerinin genişletilmesi yoluyla büyümenin ve istihdam artışının gerçekleştirilmesidir. Günümüzde işyerlerinin dünya piyasalarına açılmada. Gümrük Birliği'nde tek pazara mal ihraç etmede rekabet kabiliyetinin artırılması, ihracata yönelik sanayileşme stratejilerinin temel unsurunu oluşturmaktadır. Böyle bir hedefin gerçekleştirilmesinde bir yandan işletmeler verimli çalışmaya yönlendirilirken, diğer yandan kaliteli üretim yapan yüksek teknolojiye dayalı, üzerinden aşırı ücret-dışı vergi ve sosyal sigorta yükleri kaldırılmış esnek işyerleri başarmm temel tayin edicisi olmaktadır. Bu gehşme stratejileri içinde özellikle küçük işyerlerinm çok önemli bir rolü bulunmakta, bu işyerleri Gümrük Birliği bütünleşmesinde ve istihdam hedeflerinin gerçekleştirilmesinde çok yönlü fonksiyonlar görmektedir. Özellikle AB ülkelerinde yüksek işsizlik, büyüme ve ihracattaki duraklamayla birlikte kendisini gösteren ekonomik ve sosyal kriz, dikkatleri işyerlerinin rekabet kabiliyetinin artırılması tartışmasına çekmiş bulunmaktadır. Böylece ABD, Japonya ve Pasifik ülkeleriyle AB'nin durumunu karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmalar çok zengin bir tartışma alanı oluşturmuştur. ^ Tamer, M.; "Ekonomide 90'larda Neler Oldu?"; Milliyet Gazetesi; ; s

22 Büyüme, ihracat ve istihdam hedeflerine yönelik çok yönlü faktörler ağı içinde, özellikle KOBİ'lerin üzerindeki sosyal yasalardan doğan yüklerin azaltılması, stratejik bir faktör olarak tüm bu tartışmaların odak noktasını teşkil etmektedir. Kuşkusuz, Türkiye'nin Gümrük Birliği ertesinde Batı Avrupa'da, özellikle AB seviyesinde sürdürülen bu tartışmalardan alacağı çok önemli dersler mevcuttur. Halbuki, ülkemizde küreselleşme ve Gümrük Birliği boyutuyla sosyal açıdan konuya bu nitelikleriyle yaklaşan çok smırlı bir yaym vardır. Herşeyden önce, "rekabet gücü üretimin ve istihdamın artması, yaşam standartlarının iyileşmesi için gerekli olan bir önkoşuldur. Rekabet gücünün anahtar faktörü ise, şirketler ile bunların iş çevreleridir." Gerçekten, "rekabet gücünün artması üretimin, ihracatın, karlılığın ve dolayısıyla yeni yatırımların artmasına yol açacak, bu durum ise, istihdamın genişlemesine imkan sağlayacaktır." Bu açıdan bakıldığında, Avrupa'nın sosyo-ekonomik sistemi, tarihinin en sıkmtılı dönemlerinden birini yaşamaktadır. İleri sürüldüğüne göre, sanayi devrimi ile gelişen sosyal politikalar içinde zorunlu ve çalışma yasalarmdan gelen sosyal yükler, "yüksek işgücü maliyetleri" ve mevzuatm tanıdığı esnekliğin sınırlı olması gibi pek çok etken şirketlere ağır yükümlülükler getirerek, mevcut sistemi dengesiz hale sokmuştur. Buna, işgücünün gittikçe yaşlanmasından doğan sosyal güvenlik sisteminin finansman sorunlarını da ilave edebiliriz. Uzun yıllar, bütün dünya ülkeleri için örnek olan Avrupa sosyal güvenlik sistemleri, ileri sürüldüğüne göre, günümüzde "işletmeler açısından dayanılmaz oranda yüksek maliyet, düşük verimlilik ve rekabetin zayıflığı anlamına gelmektedir^. Bunun doğal sonucu olarak, Avrupa'nın dünya ticaretindeki payı daralarak rekabet gücü giderek zayıflarken, işsizlik oranları hızla büyümektedir. ^ "TİSK; Avrupa'nın İçinde Bulunduğu Sosyo-Ekonomik Durumun Rekabet Açısından Değerlendirilmesi ve Türkiye"; İşveren Dergisi; C: XXXVII, S: 7; Nisan 1994; s. 26.

23 Avrupa'nın dünya ticaretindeki payı hızla düşerken, "Pasifik Kaplanları" diye isimlendirilen Hong-Kong, Kore, Tayvan ve Singapur'un dünya ticaretindeki payı iki katma çıkmıştır. Benzer nitelikteki gelişmelere, birey başına GSMH oranlarında da rastlıyoruz. Avrupa'nın içinde bulunduğu sıkıntıların temelinde yüksek üretim maliyetlerinin geldiği söylenmektedir. Toplam işçilik maliyetlerinin yanında, sermaj^e ve vergi maliyetlerinin yüksekliği de temel tartışma alanları olarak görülmektedir. Genelde yapılan araştırmalar, AB'de işçilik maliyetlerinin Japonya ve AB D'den % 23 daha fazla olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, ücret-dışı yasal zorunluluklardan doğan sosyal yükler, kanuni asgari ücretin yüksekliği ve dinamik bir toplu pazarlık düzeni, sosyal korumaların genişliği, sosyal maliyetleri artıran temel unsurlar olarak gösterilmiştir. AB işçilik maliyetlerindeki bu yüksekliğe mukabil, Japonya'da ve ABD'de imalat sanayiinde son on yılda verimliliğin % oranında arttığına da dikkat çekilmektedir. îlave olarak Avrupa'da iş piyasasının esnekliğinin zayıf olduğuna, yatırım düzeylerinin düşük olduğuna işaret edilmektedir. Benzer özelliklere çalışma sürelerinde de rastlanmaktadır. Ücretli tatiller yılda ABD'de 23, Japonya'da 25, Avrupa'da ise 28 gündür. Çalışma saatleri Avrupa'da 38.5 iken, ABD'de 40 ve Japonya'da ise 41.5 olarak düzenlenmiştir"^. Bu gelişmeler, AB'yi rekabet gücünün artırılması temel sorunlarına yöneltmiştir. Bu çerçeve içinde sosyal maliyetlerin azaltılması, özellikle ücret-dışı sosyal yüklerin düşürülmesi, üzerinde önemle durulan konuların başında gelmiştir. İkinci bir alan ise, teknolojik ilerlemenin gerçekleşmesinde Ar-Ge faaliyetlerinin önem kazanmasıdır. "Tüm dünyada teknolojik ilerlemelerle birlikte görülen yüksek kalite, düşük maliyet, işçi sayısının ve fazla çalışma saatlerinin azaltılması yanmda sıfır hata, stoksuz çalışma, tam zamanmda üretim, yalın üretim, toplam kalite anlayışları gündeme gelmiştir. Üretim tekniklerindeki bu değişmelerin sonucu olarak eğitim ' Ibid.; s. 27.

24 ve yeniden eğitim programlarma verilen önem artmış, pasif iş piyasası politikaları terkedilerek, aktif iş piyasası politikalarma önem verilmeye" başlanmıştır. Küreselleşme, Gümrük Birliği, KOBİ'ler, rekabet gücü ve sosyal maliyetler zincirinin Türkiye açısından temel boyutlarının ve dinamik etkileşiminin incelenmesi, bu araştırma çerçevesinde esas itibariyle sosyal boyutuyla ele alınmıştır. Bilindiği gibi, bu süreçler siyasi, ekonomik ve sosyal yönleriyle karmaşık bir faktörler ağı içinde ortaya çıkmakta, neden-sonuç ilişkileri, yapıları daha da karmaşık bir hale sokmaktadır. Bu araştırmada temel yaklaşım, ekonomik ağırlıklı bu oluşumun sosyal boyutunu irdelemektir. Başka bir deyişle, küreselleşme sürecinde bölgesel bütünleşmelerle ortaya çıkan ekonomik yapıların, özellikle Türkiye'nin mevcut istihdam sorunlarını daha da ağırlaştırma yönünde etkilerinin olabileceği veya ihracat ekonomisi ve KOBİ'lerin ihracata ve büyümeye yaptığı katkılar yoluyla istihdam yapılarını olumlu etkilenebileceği gibi noktalar inceleme konusu yapılacaktır. Diğer bir alan ise, bilindiği gibi çalışma koşullarıdır. Burada da ikili bir tartışma sözkonusudur.bir yandan, özellikle küreselleşme sürecinde ve Gümrük Birliği çerçevesinde, Türkiye'nin bireysel ve toplu iş ilişkileri açısından bölgesel entegrasyonlarla daha kolaylıkla ve uyumlu bir şekilde bütünleşmesi amacıyla iş yasalarmdaki eksiklikleri veya yanlışlıkları bertaraf etmesi sözkonusudur. Diğer yandan ise, ihracata yönelik bir ekonomide küreselleşmenin veya bölgesel bütünleşmelerin rekabet edebilir mallar üretebilmesi için, çalışma koşullarmda ne boyutta, ne gibi eğilimlerin ortaya çıktığmı belirlemek, buna uygun tedbirlerin alınmasını önermek ve nihayet bu yeni yapılarm beraberinde getirmesi muhtemel yeni sosyal sorunları tartışmak gerekmektedir. O halde, burada küreselleşme. Gümrük Birliği ve ihracata yönelik KOBİ'lerin yeni rekabet dünyasındaki ekonomik sorunlarından ziyade, sosyal boyutta ortaya çıkan ve Türkiye açısından değerlendirilebilecek uyumla ilgili

25 sorunların tartışılması sözkonusudur. Konuya bu açıdan baktığımızda küreselleşmenin ve Gümrük Birliği'nin sosyal sorunlarının başında hiç kuşkusuz Batı Avrupa ve Türkiye yönünden, gündemin baş köşesini istihdam sorunları teşkil edecektir. Sonuç itibariyle belirtmek gerekirse, bilgi teknolojisi dünya ticareuxii olması gerektiğinden daha hızlı artırmaktadır, "Dünya Ticaret Örgütü" (WTO) verilerine göre, 1995'te % 8 genişleyen dünya ticareti 1996'da % 7 büyümüştür. 1995'te toplam mal ve hizmet ihracatmm 6 trilyon dolara ulaştığı gözlenmiştir. Türkiye'nin bu büyüklük içindeki yeri % 0.5'in altmdadu:. Bu, esas itibariyle dünyada artışı en zayıf olan tekstil ve konfeksiyon dallarındadır. En hızla artan sektörler ise, bilgi teknolojisi, örneğin bilgisayar ve telekomünikasyon cihazlarıdır. Bunlarm toplam ihracattaki payı tarım ürünlerini geçmiş bulunmaktadır. Türkiye'nin, gelişme stratejilerini dünya ticaretinde ortaya çıkan bu yeni eğilimlere göre yeniden belirlemesi kaçınılmazdır.

26 I. BOLUM: DÖNÜŞÜM - KÜRESELLEŞME HİZMET EKONOMİSİ

27

28 A. DÖNÜŞÜM 1- "Endüstri-Ötesi" ve "Bilgi Toplumu" Yaşadığunız çağm son çeyreği ekonomik, teknolojik ve sosyal alanda devrim niteliği taşıyan çok önemli değişmelerle doludur. Bu değişmelerin altında kuşkusuz büyük teknolojik devrimler ve dünya çapında ekonominin yeniden yapılanması vardır. Bu değişmenin en önemli göstergelerinden biri de istihdamın ve mesleklerin yapısmda ortaya çıkmıştır. Gerçekten, "endüstri ötesi" ve "bilgi çağı" ile ilgili teoriler, bu görüşlerini destekleme konusunda en güçlü örnekler olarak, ortaya çıkan yeni sosyal yapıları göstermektedirler. Bu yeni yapıların özellikleri, üretimin mallardan hizmetlere dönüşmesi, yönetici ve profesyonel mesleklerin artışı, tarım ve imalat işlerinin daralması, işlerin bilgi taşıma niteliğinin büyümesidir. Gerçekten, son 70 yılda G-7 ülkelermde istihdam ve mesleklerin yapısındaki değişmeler bu devrimin niteliğini açıkça ortaya koymaktadır. Bu dönüşüm değişik yazarlarca farklı kavramlarla ifade edilmektedir. Bunların içinde en yaygın olanı, "endüstri-ötesi" (post-industrial), "hizmet ekonomisi" (service economy) ve "bilgi toplumu" (informational society)' dir. Aslında endüstri-ötesi toplumun sosyolojik teorisi Touraine (1969), Bell (1973) tarafından bundan çeyrek asır evvel ortaya konmuştur. Bu dönemde bilgi teknolojilerinde yeni gehşmeler kaydedilmiştir^. Gerçekten çağımızda yaşanan değişim bir kerelik bir olay değil, karmaşık sorunlarla hiç gündemden düşmeyecek bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır^. Bu nedenle bu çağa damgasını vuran en önemli şeyin değişim olduğuna hiç kuşku yoktur. Bazı yazarlar, örneğin P. Kotler bunu "ya değişim" veya "gelişim" ^ Castells-Aoyama, M.-Y.; "Paths Towards the Informaüonal Society: Employment Structure in G-7 Countries, "; International Labour Review; Vol: 133; No: 1; 1994; p. 8. ^Harvard Business Review; Değişim; İstanbul; 1999; s.5.

29 ya da "ölüm" diye değerlendirmektedir. Yazar, "eğer dünyanm en kaliteli ürününü, dünyanm en ucuz fiyatma satmayı hedeflemiyorsan bu oyundan çekil" demektedir. Diğer yandan MESS'in belirlemesine göre, "günümüzde nefes kesici teknolojik ilerlemenin tektonik, kültürel ve politik değişimlerin ve şiddetli uluslarası rekabetin belirlediği bir dönüşüm çağında yaşıyoruz. Değişimin etkilemediği temel paradigmaları alt üst edip yeni yaklaşımlara yol açmadığı hemen hemen hiç bir alan yok. Kuşkusuz yönetim bu alanların başında geliyor. İnsan örgütlenmesinin bütün biçimlerinde emir komuta-zincirine dayalı, sanayi uygarlığına dayalı yönetim anlayışı ömrünü tamamladı. Bilgi çağı ve global yaklaşımlar boy atmaktadır. İnsanları yönetmek artık yerini insanlarla yönetmeye bırakıyor. Enformasyon çağında başarılı olmanın tek yolu motivasyona sahip insanları yetiştiren kuruluşlar yaratmaktır.^" Günümüzdeki değişmenin boyutları; piyasaların küreselleşmesi, bilgi teknolojisinin ve bilgisayar sistemlerinin yaygınlaşması, hiyerarşinin ortadan kalkması ve sonuç itibariyle XIX. asrın ortalarmda ortaya çıkan örgüt yapılarının tümüyle değişmesi anlamına gelmektedir. Genel olarak ifade edilmek gerekirse, bu yeni bilgi ekonomisinde zenginliğin temel kaynağı doğal kaynaklar ve fiziki emek yerine, bilgi ve iletişimdir. Bütün bu değişmeler aynı zamanda ve hızh bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Bu değişmeler zincirleme olarak bir diğerini etkilemektedir. Böylece toplum ve ekonomik hayat, iki asrr evvel ortaya çıkan endüstri devrimine benzer nitelikte sonuçlar doğurmaktadır^. Kuşkusuz değişim iyi fırsatlar getirdiği kadar, tehlikeler de taşımaktadır. Batı ekonomilerinde yeni yapılarla imalat sanayiinden hizmet sektörlerine keskin bir dönüşüm yaşanmaktadır. Bu sektörde çalışanların ve karların 1/3'ü hizmet sektörlerine kaymıştır. Nasıl endüstri devrimi sosyal sefaletle büyük zenginlikleri bir arada getirmişse, günümüzdeki bu değişme de beraberinde yapısal bir hale ^Rosen, R.H.; İnsan Yönetimi; İstanbul; 1998; s.5. & Ayrıca Bkz. Morgan, G; Yönetim ve Örgüt Teorilerinde Metefor; İstanbul; 1998; s.13 vd. ^Ekin, N.; "Çağı ve Yıldızları Yakalamak"; Ege Vizyon; S:18; Temmuz 1997; s

30 dönen işsizliği, geniş kitlelerin yeni iş ve mesleklere geçişindeki güçlükleri de beraberinde getirecektir. Küreselleşen dünyamızda bu değişimin boyutları da evrensel bir nitelik kazanmakta, "yöneticiler adeta bir savaş uçağı pilotu gibi hızlı düşünüp en doğru kararları kısa zamanda almak zorunda kalmaktadu-lar." Gerçekten, XXI. asra yaklaştığımız şu günlerde, yaşadığımız dünyanın çok boyutlu, dinamik bir değişimine şahit oluyoruz. Ekonomideki yapısal oluşumlara hızlı teknolojik gelişmeler eşlik etmekte, küreselleşme adeta tüm dünyayı tek bir pazar haline getirmektedir. Bu değişimin niteliği ve insanlığm yaşamma getireceği yeni boyutlar yoğun tartışmalara konu teşkil etmektedir. İleri sürüldüğüne göre, "şunu görmek gerek; ne yaparsanız yapın, bilgi çağı süreci işliyor, tarihte ilk kez hiçbir devletin, iktidarın veya siyasi güç gurubunun müdahalesine olanak tanımayan bir süreç içindeyiz. Benzersiz bir devrim gerçekleşiyor. Dış dünyaya bağlanmak isteyen herkes, bu imkana sahip artık. Bunu önlemek mümkün değif." Sanayi-ötesi toplumu doğuran makro faktörler arasmda küreselleşme ve artan rekabet, Atlantik'ten Pasifik'e kayan güç dengeleri. Doğu Avrupa'da sosyalist bloğun çözülmesi, liberal pazar ekonomileriyle ortaya çıkan yapısal değişmeler, teknolojik değişmelerin beraberinde getirdiği istihdam sorunları, istihdamm sektörel dağılımmda işgücünün nitelik yapısındaki değişim gibi çok sayıda faktör sayılabilir. Ayrıca, üretim ve yönetim tekniklerindeki gelişmeler de bu oluşumlara eşlik etmektedir^^. Buna karşılık L. Thurow kapitalizmin geleceği ile ilgili kitabında kapitalizmin dışında hiç bir ekonomik sistemin hiç bir yerde yaşatılamadığma dikkati çekmekte ve kapitalizmin XlX.ve XX. yüzyıllardaki rakipleri olan Faşizm, Nazizm ve Komünizm'in artık yok olduğuna işaret etmektedir. "Bu iktisadi ve siyasi sistemler tarihin çeşith dönemlerinde denendikten soma kaybolup gitmiştir. Sonuç ^ Bas, J.C.; "Bilgi Çağı Engellenemez"; Milliyet Gazetesi; 24 Mayıs 1996; s. 24. ' Kurtulmuş, N.; Sanayi Ötesi Dönüşüm; İstanbul; 1996; s. 5.

31 olarak, ikinci seçenek olan ve Avrupalıların üçüncü seçenek dedikleri sosyal refah devleti artık alternatif değildir. Toplumsal refah devleti komünizm gibi açık bir çöküş yaşamamakla beraber, başarısız kalmıştır. İsveç bile bu sistemi terk etmiştir ve geride sadece en güçlü olanın yaşadığı kapitalizm kalmıştır. Başka hiçbir alternatifi yoktur." "Burada ilginç olan sorun kapitalizmin nereye gideceğidir?"^\ 1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılması ve 199rde Sovyetler Birliği'nin dağılması ile Soğuk Savaş Dönemi sona ermiştir. Burada ilginç olan "kapitalizm oyununu birbirinden bambaşka kurallarla yöneten üç önemli süper gücün ortaya çıkışıdır. İlk kez ABD dünyanın 11. Süper gücü konumuna düşmüştür. Thurow kapitalizmin bu dinamik geleceğinde özellikle ekonomik savaşın Japonya, Avrupa ve ABD arasında geçeceğine işaret etmektedir^^. Gerçekten kısa zaman süreleri içinde ortaya çıkan bu değişmenin siyasi, ekonomik ve sosyal boyutları çok sayıda "gelecek bilimci"nin ilgisini çekmiştir. Kapitalizmin beraberinde getireceği buhranlarla sosyalist bir dünya kurulacağma ilişkin Kari Marx'dan, günümüze kadar çok yazar geleceğin dünyasını belirlemeye çalışmıştır. Kuşkusuz, geleceği bilemeyiz, ne var ki geleceğin dünyasının ipuçları günümüzde yaşanmaktadır. Asrm son çeyreğinde, gelecek bilimcilerin geleceğin dünyasıyla ilgili tahminleri çok sayıda yayma konu olmuştur. Özellikle son yıllarda enformasyon bilgi toplumu ile ilgih yaymlar geleceğin dünyası ile ilgili değişik boyutları ele almaktadır. Örneğin, bilgi toplumu ve bilgi toplumuna geçiş, ikinci bin yıldan üçüncü bin yıla geçiş, bilgi toplumu ve kollektif akıl yaratma, iletişim toplumu gidişat iyiye mi kötüye mi, bilgi toplumunun cehaleti, post endüstriyel dönüşüm, davramşçüıktan oluşçuluğa, bilgi çağı, değişim ve yeni çalışma ilişkileri, sivi toplumdan bilgi toplumuna geçiş bv. tartışmalar gündeme gelmektedir ^ ^. " Thurow, L.C.; KapitaHzmin Geleceği; İstanbul ;1996; s. 19. Thurow, L.; Kıran Kırana, Japonya Avrupa ve ABD Arasında Yaklaşan Ekonomik Savaş; İstanbul; Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı; B.T Bilgi ve Toplum; S:l; Nisan 1998.

32 2. Drucker'dan "Sanal Şirketlere" P.F. Dmcker'm "Kapitalist-Ötesi Toplum" isimli eserinden Heidi ve Alvin ToffIer'in "Üçüncü Dalganm Politikası" adlı eserine kadar çok sayıda gelecek bilimciye rastlıyoruz. Bu gelişmelere, Paul Kennedy'nin "21. Yüzyıla Hazırlanırken" kitabmı^^, F. Fukuyama'yı, iktisat tarihçisi R.L. Heil Broner ve birçok yazarı ilave edebiliriz. Böylece ortaçağın su değirmenleri, dericilik, silah sanayii, dokumacılık ve benzeri kflçük sanayiinden buhar makinesinin keşfine ve daha sonra ortaya çıkan bir ara üretim devriminden Taylorizm ve Fordizme, oradan günümüzün toplam kalite ve yalın üretim tekniklerine kadar uzanan bir dizi tartışma, günümüzde, XXI. asra yönelik tahminlerle yeni ufuklara doğru açılmaktadır. İleri sürüldüğüne göre "şimdiye kadar insan nesli iki büyük dalga gördü. Bunların herbiri daha önceki kültür ya da uygarlıkları silip süpürdü ve yerlerine eskilerin tahmin edemeyecekleri yaşam tarzları geçirdi. Birinci değişim dalgası tarım devrimi binlerce yıl sürdü, ikinci dalga sanayi uygarlığının yükselişi sadece üç yüzyıllık bir dönemi kapsadı. Tarih bugün daha da hızlanmış durumda. Öyle görülüyor ki üçüncü dalga birkaç 10 yılda tarih içinde yol alıp kendini tamamlayacak"^^. Son üç asrı dolduran değişimler, tarihin hiçbir döneminde insanlığı bu denli köklü bir biçimde etkilememiştir. ToffIer, "Üçüncü Dalga" kitabında; 1) büyük şirketlerin parçalanarak küçük ünitelere ayrılacağını, merkez-dışı yönetimin güç kazanacağını, 2) işyeri ve meskenin iki ayrı mekandan çıkarak, düşünsel üretim dalında hızlı bir yükseliş yaşanacağını, 3) eğitimsiz insanların hayatının daha da zorlaşacağmı, meslekler yelpazesinin hızla genişleyeceğini, düşünmektedir^^. Bunu Kennedy, P.; Yirmibirinci Yüzyıla Hazırlanırken; (Çev: Üçcan, F.); İstanbul; '^Toffler -ToffIer, A.-H.; Yeni Bir Uygarlık Yaratmak, Üçüncü Dalganın Politikası; İstanbul; 1996; s. 19. Türk Henkel Dergisi; "Yeni Bir Uygarlık Yaratmak ve Üçüncü Dalganın Politikası"; S: 131; Aralık 1995; s. 10 vd.

33 doğrular biçimde W.H. Davidow ve M.S. Malone, XXI. yüzyıla hazırlık aşamasında şirketlerin yeniden yapılanmasını incelemekte ve "sanal şirketler" (virtual corporation) üzerinde durmaktadırlar^^. Bu görüşlere göre, "gelecekte küresel ticari pazarda başarı", değeri yükseltilmiş, müşterilerin gereksinimlerini anında karşılayabilecek çeşitli "sanal ürünler" imal eden şirketlerin olacaktır. Bu devrimin özünde şu gerçekler yatmaktadır. Üretimin hızla gelişmesi, yönetim uygulamalarmm değişimi, yönetim ve işgücünün işbirliği yapması dahil olmak üzere şirket, hammadde parça satıcılarla tüketici ve endüstriyle hükümet arasmdaki ilişkilerin yeni boyutlara ulaşması. Bu yaklaşımda, yeni bir iş türü, yeni doğan bir fikir, bilginin gücü, teknolojinin yükselen grafiği, gelecek ve tasarım, değişim makinaları, paylaşılan hayaller, yönetimin yeniden düşünülmesi, yeni bir işçi türü, sözün yayılması, yeniden canlandırılmış bir ekonomiye doğru konuları ele aimmaktadır. İncelemenin, ekonomiye rekabetçi yanının yeniden kazandırılması ve daha fazla iş olanağı yaratılması, rekabete dayalı bir üretim tabanı oluşturulması, bugün toplumların karşı karşıya bulunduğu küresel rekabet, müşteriye odaklanma ve eğitim gibi geniş alanlarda çözümler getirdiği ileri sürülmektedir. Sanal şirketlerin "hızla yaklaşan geleceğe büyüleyici bir bakış" ve "XXI. yüzyıl iş dünyasının heyecan verici önemh müjdecisi" olduğu vurgulanmaktadn ^^ 3. Küresel Değişim ve '^Yeni Dünya Düzeni" Sanayileşmiş Batı ekonomilerinde bir yandan mikro ve iletişim teknolojisi hızla gelişirken, diğer yandan küreselleşmenin beraberinde getirdiği uluslararası rekabet, ulusal ve dünya ekonomilerinde yapısal değişmelere neden olmaktadır. Bu değişimin beraberinde getirdiği en önemli olgu küreselleşme ve "yeni dünya düzeni" (new world order) dir. Doğu'da komünizmin çöküşüyle beklenen Davidow-Malone, W.H.-M.S.; Sanal Şirket - Şirketlerin Yeniden Yapılanması ve 21. Yüzyıla Hazırlık; (Çev: Köpüşoğlu, M.); İstanbul; " Ibid.; s. 5; & Ayrıca, bkz. KOÇ-UNISYS/TESEV; Sanal Şirket Paneh; İstanbul; 1996.

34 refah, barış ve özgürlük bir türlü gerçekleşememiş gözükmektedir. Günümüzde birçok ülkede sürekli hale gelen işsizlik ve enflasyon, beraberinde fakirlik ve sosyal sefaleti getirmektedir. Avrupa, Afrika ve Asya'nın birçok bölgesinde değişik nedenlere dayalı devam edip giden siyasi huzursuzluklar çok sayıda insanm hayatına malolmaktadır. XX. asrın sonuna doğru yeni dünya düzeninin hızlı küreselleşme eğilimlerine rağmen dünyaya barış ve mutluluk getirmediği iddia edilmektedir. Küreselleşme sürecine, getirdiği istihdam sorunları yüzünden olumlu bakmayan görüşler yaygındır. Küreselleşmiş ekonominin Doğu'daki çağdaş olmayan siyasi rejimlere ve çalışma ilişkilerine, emek üzerinden kirli rekabet yapan ekonomilere yaradığı, iki yüz yıllık sosyal korumayla nisbeten pahalı hale gelen Batı ekonomilerinin yoğun işsizlikle, bu acımasız rekabetm kurbanı haline geldikleri iddia edilmektedir. İleri sürüldüğüne göre, küreselleşme sürecinde en fazla etken olan kuruluşlar çok uluslu şirketlerdir. 4. «Ülkelerden Büyük» Çok Uluslu Şirketler Yapılan tahminlere göre, dünyada 37 bin çok uluslu şirket, kendi ülkelerinin dışında 170 bin kendine bağlı kuruluşla çalışmaktadır. "Birleşmiş Milletler Ticaret ve Gelişme Komisyonu" na (UNCTAD) göre, kendi ülkeleri dışında faaliyet gösteren çok uluslu şirketlerin satışları 1992 yılında 5.5 trilyon dolara varmıştır. Bu rakam 4 trilyon dolarlık toplam dünya ticaretini geçmektedir. Çok uluslu şirketler dünya özel sektör değerlerinin 1/3'ünü kontrol etmektedir. Bu şirketlerin dış yatırımları dünya çapmda 2 trilyon dolara varmaktadır. Bu şirketlerin en büyük gurubunu 474 milyar dolarla ABD, 259 milyar dolarla İngiltere, 251 milyar dolarla Japonya oluşturmaktadır^^. İşin ilginç bir yanı ise, küreselleşme süreciyle birlikte çok uluslu şirketlerin şaşırtıcı boyutlara ulaşmasıdır. Gerçekten çok uluslu şirketlerin dünya ekonomisi ''^ Gallin, D.; "inside the New World Order: Drawing the Batde Lines"; New Polidcs; Vol: V:No: 1; Summer 1994; p. 108.

35 içindeki payı hali hazırda gelişmesi çok "parlak" olarak nitelenen birçok ulusu geride bırakacak bir büyüklüğe ulaşmıştır. Dünya'da ki tüm yatırımlara çok uluslu şirketlerin yön verdiği belirlenmiştir. Washington'daki "Politik Çalışmalar Enstitüsü'nün bir raporuna göre, "dünyanın en büyük 200 çok uluslu şirketinin toplam satışı, dünyanın toplam GSMH'nın % 28.3'ünü oluşturmaktadır. Bu oran 14 yıl önce % 24'tü. Sözkonusu 200 şkketin toplam cirosu 9 büyük ekonomi hariç tüm dünyanın GSMH'dan daha fazladır. Ekonomik olarak sıralamaya tabi tutulursa dünyanın ilk 100 ekonomisi içinde sadece 49 ülke vardır, diğerlerinin hepsi çok uluslu şirketlerdir"^^. Satışlar açısından çok uluslu şirketler arasında olan Mitsubishi Firması ekonomik büyüklük sıralamasında 22. sırada yer almaktadır. Örneğin GM 26., Ford 31., Toyota 36. sıradadır. GM'nin satış gelirleri Tanzanya, Bangladeş, Zaire, Uganda, Nijerya ve Pakistan'm toplam gelirlerinden daha fazladır. 73. sırada yer alan Küba'nm önünde 71 büyük şirket bulunmaktadır^^ Bu açıdan GM'nin 1998 cirosu Türiye'nin bir yıllık GSMH'sine yaklaşmaktadır. ABD'nin 5 devi arasında bulunan GM 161, Ford 144, Wall-Mart 139, EXXON 100, GE 100 milyar dolar ciroya sahiptir. Öte yandan Bili Gates Norveç'in petrol gelirinden daha yüksek bir servete sahiptir. Gates'in servetinin 100 milyara ulaştığı ve bu hızla büyümesi halinde 2004'te 1 trilyona varacağı ifade edilmektedir. Ayrıca günümüzde "tüm zamanların en büyük şirket evlilikleri" yapılmakta, bunlar arasında özellikle 81 milyar dolarlık Alman ve İtalyan telekominikasyon evliliği dikkati çekmektedir. Petrol, finansal hizmetler ve bankacılık alanında da çok sayıda birleşme gözükmektedir. ' Milliyet Gazetesi; "Uluslardan Büyük Çok Uluslu Şirkeder"; 1 l.ağutos 1997; s.8. ^' Handi, C; "Will Your Company Come Democracy?"; The Economist; p.116.

36 Çok uluslu şirketlerin teknoloji transferi ve doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) yoluyla "yurt içi sermaye birikimini arttırmak, yeni istihdam olanakları yaratmak, ithalat yaparak döviz kazandırmaları" mümkündür. İleri sürüldüğüne göre doğrudan yabancı yatırımların en önemli katkısı teknoloji alanında olmaktadır. "Teknolojiyi ticari amaçlı üretim için gerekli olan bilgi olarak tanımlarsak, yeni fiziksel üretim ve üretim yöntemlerinin yanı sıra örgütlenme, pazarlama ve dağıtım gibi tamamlayıcı hizmetler alanmda da DYY aracılığı ile yüksek teknolojiye sahip firmaların bilgi birikimlerinden hem mikro (firma), hem de makro (ülke ekonomisi) bazında yararlanarak gelişmekte olan ülkelerde kısa zamanda önemli verimlilik artışları sağlamak mümkündür"^^. Görülebilir bir gelecekte yabancı şirket yatırımlarının devam edeceği ve üretimin çok uluslu hale dönüşmesinin dünya ekonomisinin yapısal bir karakteri haline geleceği belirtilmektedir. Özellikle, iletişim ve ulaşım sistemlerindeki devrim bu şirketleri şubeleriyle daha fazla bütünleştirecektir. Özelleştirme de bu eğilime yardım edecektir. Böylece Asya ekonomileri, Japonya'nın üretim sistemleriyle daha fazla bütünleşirken, ABD şirketleri de Meksika ile NAFTA çerçevesinde daha yoğun ilişkiler kuracaktır. ABD Ticaret Bakanhğı'na göre, 1990 yılmda ABD şirketleri Batı Avrupa'da 2 milyon, Asya'da 1.5 milyon, Latin Amerika'da 1.3 milyon insan istihdam etmektedir. Japon şirketleri kendi ülkelerindeki işsizliğe rağmen deniz-aşırı ülkelerde daha fazla yatırım yapmaktadırlar. Benzer şekilde, Fransız çok uluslu şirketleri Fransa dışmda 2 milyon insana istihdam olanağı sağlamaktadrr. 5. Ucuz İşçilik ve "Kirli Rekabet" Yeni iletişim ve ulaşım teknolojilerinin getirdiği, sınırları olmayan küresel ekonomi, beraberinde küresel bir emek piyasası da yaratmıştır. Avrupa, Kuzey Amerika, Japonya ve Avustralya'lı işçiler kendilerinden emek maliyetlerinin 10- Gürak, H.; "Teknoloji Transferi ve Doğmdan Yabancı Yatırımlar"; İktisat Dergisi; S:387; Şubat-Mart 1998; s.64.

37 20 katı daha düşük olan ülkelerin keskin rekabetiyle karşılaşmışlardır. Bu durum, eski sanayileşmiş ülkelerde ücret seviyelerinin düşmesine ve işsizliğin hızla artmasına neden olmaktadır. D. Mc Williams'a göre, nüfusun artması ve okumayazma oranlarının gelişmesiyle dünya işgücü 4 milyara çıkacaktır. Bu gelişme karşısında Avrupa'da reel saat ücretleri aynı dönemde her yıl % 1 oranında azalacaktır^^. Örneğin; Siemens 2000 yılmda yabancı personel sayısmm Alman personeli geçeceğini, Almanya'da kendi fabrikalarmda çok sayıda işçiyi işten çıkardıklarını, Almanya'da saati 46 Mark'a çalışan işçinin Doğu Avrupa'da 4-5 Mark'a çalıştığmı, Almanya'daki saat ücretine Çin'de 50 işçinin çalıştığını belirtmiştir. Aslında 1976'da OECD çok uluslu şirketlerle ilgiü olarak, 1977'de UÇÖ Üçlü İşbirliği konusunda bir bildiri yayınladılar. Böylece yaklaşık 25 yıl önce uluslararası kuruluşlar çok uluslu şirketlerle ilgili sorunlara dikkati çekmeye çalıştılar. Çünkü bu şirketler özellikle 1960'lı yıllardan soma ekonomik güç ve tekellerini artırmak suretiyle hükümetlerin ve uluslararası sendika hareketinin dikkatini üzerine çekmişti. O günlerde çok uluslu şirketlerin sosyal, ekonomik ve politik boyutları OECD, UN, UNCTAD ve UÇÖ'de yoğun tartışmalarm konusunu oluşturmuştur. Kuşkusuz 1970'lerden sonra dünyada dramatik değişimler ortaya çıkmıştır. İletişim teknolojilerinin yoğun bir şekilde uygulanması ile küresel bir ekonomi oluşmuştur. Bu şirketlerin günümüzde sayıları 40 bine ve bağlı işletmelerle 250 bine ulaşmakta ve dünya çapında 190 milyon insanı istihdam etmektedirler. Gerçekten tavsiye edici ve yol gösterici bildiriler çok uluslu şirketlerin olumlu katkılarını teşvik edecek, böylece ekonomik ve sosyal gelişme hızlamrken büyük şirketlerin faaliyetlerinden doğan sorunlar ise en aza indirilebilecektir. 1970'lerdeki bu gayretlerin XXI. asra doğru yeniden gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu çabaların özellikle bu alandaki yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesine paralel bir şekilde sürdürülmesi '-^ Gallin; "inside the New Wodd Order: Drawing the Battle Lines"; op.cit; p

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi Kendi içine dönük, karşılıklı ticarete ve yatırıma konan engellerle birbirinden izole edilmiş; mesafe, zaman ve dil engellerinin

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 17 Mart 2015 SUNUM İÇERİĞİ 1. TÜRKİYE EKONOMİSİNİN YURTİÇİNDEN VE YURTDIŞINDAN GENEL GÖRÜNÜMÜ 2. ÜYE MEMNUNİYETİ VE LİDERLİK

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Toplumlar için bilginin önemi

Toplumlar için bilginin önemi Toplumlar için bilginin önemi İnsanlık tarihi günümüze kadar şu toplumsal aşamalardan geçmiştir: İlkel toplum Doğa, avlanma Tarım toplumu MÖ.800-1750 ler Toprak, basit iş bölümü Sanayi toplumu Makinalaşma

Detaylı

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter

6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014. Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter 6. Aile İşletmeleri Kongresi 10 Nisan 2014 Mustafa MENTE Türkiye İhracatçılar Meclisi Genel Sekreter Ajanda 1. Türkiye İhracatçılar Meclisi Biz Kimiz? Türkiye nin İhracat Gelişimi 2. Türkiye Ekonomisi

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Şubat 2010 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. DÜNYA TAKIM TEZGAHLARI SEKTÖRÜ... 3 2.1. Dünya Takım Tezgâhları İhracatı... 3 2.2. Dünya Takım Tezgâhları

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ

250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ 250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN DEĞİŞKEN BAZINDA İNCELENMESİ Prof. DR. Necmi GÜRSAKAL I. GİRİŞ Çalışmamızın ilk bölümünde 2002 yılına ilişkin 250 büyük firma verilerini değişken bazında inceleyerek bazı yorumlar

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN

... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN --.... v. BURSA EKONOMISININ 2003 YILI DEGERLEMESI Prof.Dr.Ali CEYLAN 1.GİRİş Bilindiği gibi,dünya ekonomisi son 3-4 yıldır ciddi anlamda büyüme sancıları çekmektedir. Bu anlamda, ABD ekonomisindeki yavaşlama

Detaylı

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları

7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları 7.ÇP Sosyo-ekonomik ve Beşeri Bilimler(SSH) Araştırmaları Seda GÖKSU AB Çerçeve Programları Ulusal Koordinasyon Ofisi Sunum Planı 7.ÇP SSH Araştırma Alanı 7.ÇP SSH alanı projelerine nasıl ortak olabilirim?

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ

AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ İZMİR TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ OTOMOTİV SEKTÖRÜ Dilara SÜLÜN DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AB MASASI ŞEFİ (TD) Mayıs 2006 AB OTOMOTİV SEKTÖRÜ AB, dünya otomotiv pazarının %35'ine sahiptir. Otomobil

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor!

Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Dünya ekonomisinde kartlar yeniden karılıyor! Çin ABD savaşı kızışıyor. AB ile TTIP görüşmelerini sürdüren ABD`nin, TPP`yi olumlu sonuçlandırarak, Çin`in bölgede artan etkinliğini dengelemek açısından

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ

REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ REKABET GÜCÜ VE DEĞİŞEN DÜNYA TUNCAY SONGÖR REKABET KURUMU II. BAŞKANI KURUL ÜYESİ MÜŞTERİ ODAKLI YENİ EKONOMİ ESKİ EKONOMİ ARZ

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- AĞUSTOS 2015 (SAYI: 78) GENEL DEĞERLENDİRME Ağustos Ayında Türkiye de Ekonomik ve Siyasal Riskler Arttı. Ancak Ekonomi Bu Çoklu Risk Ortamında Gündemde Kendine Yeterince Yer

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ÇÖZÜM BİZDE SUNUŞ İçinde bulunduğumuz bilgi çağında, ulusal ve uluslararası ekonomiler zorunlu olarak artık bilgi temelli ekonomilere dönüşme içine girmişlerdir. Geleneksel ekonomilerin

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Yeni bir Sanayi Politikası Çerçevesi Slide 2 Çerçeve 2001 krizinin

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE BOYA SEKTÖRÜ Haziran 2015 BOYA SANAYİCİLERİ DERNEĞİ Bosad 2003 yılında kurulmuştur. Üyeleri hem boya üreticileri hem de hammadde ve hizmet tedarikçileridir. 100 e yakın üye ile sektörün

Detaylı

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR KÜRESEL KRİZİN N ANATOMİSİ MORTGAGE KRİZİ VE HEDGE FONLAR KRİZİ TÜREV ÜRÜNLER PİYASASINDA KIRILMA 64 TRİLYON DOLARLIK DÜNYA D EKONOMİSİNDE, NDE, 18 TRİLYON DOLARLIK MAL VE HİZMET H ONU ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1)

ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1) T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI ELEKTRONİK SEKTÖRÜ RAPORU (2013/1) Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi 1 İÇİNDEKİLER Şekiller Listesi... 3 Kısaltmalar Listesi... 3 YÖNETİCİ ÖZETİ... 4 1.SEKTÖRÜN

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 25 Kasım 2013 ACI KAYBIMIZ TÜRKİYE-NORVEÇ İŞBİRLİĞİ FORUMU 1938 DEN 2013 E 10 KASIM LAR END RUSYA TAYLAND ÇİN İZMİR İKTİSAT KONGRESİ 3 gün boyunca

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ

TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ TÜRKİYE VE ESKİŞEHİR SANAYİNİN 2023 STRATEJİSİ Savaş M. ÖZAYDEMİR ESO Yönetim Kurulu Başkanı 18 Mayıs 2015 ESOGÜ Türkiye nin Mevcut Durumu ve 2023 Hedefleri! İhracatımız artıyor, ancak yüksek teknolojili

Detaylı