Yardımcı Teknolojiler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yardımcı Teknolojiler"

Transkript

1 Modül 7 EĞİTİM KİTAPÇIĞI Yardımcı Teknolojiler Editör Miguel Santos Yazarlar Rui Oliva Teles Miguel Santos Düzenleyen Seda YAZAR KIRAÇ PORTEKİZ Bu proje, Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Çok Taraflı Projeler faaliyeti çerçevesinde Avrupa Komisyonundan alınan hibe ile yürütülmektedir. Bu projenin içeriği ve sonuçları hiçbir şekilde Avrupa Komisyonunun görüşlerini yansıtmadığı gibi proje ve sonuçları ile ilgili tüm sorumluluk proje sahiplerine aittir.

2 Bu eğitim modülü, SP Paketi projesi kapsamında ve Serebral Palsi li (beyin felçli) çocukların velileri ve öğretmenleri arasındaki odak grup görüşmeleri ve anketlerin sonuçlarından elde edilmiş olan İhtiyaç Analizi Raporu na uygun olarak hazırlanmıştır. Bu modül, engelli kişilerin haklarını düzenleyen uluslararası hukuki belgelere ve ortakların ülkelerindeki mevcut ana hukuki çerçeveye dayalı olan kuramsal bir eğitim modülüdür. Bu eğitim modülü, geçerli kanunların nasıl ele alınması ve anlaşılması hususunda bir başlangıç noktası olarak kullanılmalıdır. Bu modül, hukuki rehberlik amacı taşımamaktadır ve böyle olduğu da varsayılmamalıdır. 144

3 Bölüm 1 Yardımcı Teknolojinin Temel Unsurları Kazanımlar Katılımcıların, Yardımcı Teknoloji (YT) ile bunun değişik sınıflandırma seviyeleri hakkında bilgi sahibi olması ve YT nin özellikle eğitim ortamları başta olmak üzere, bazı bağlamlar kapsamında rolü hakkında bilinçlilik geliştirmesi beklenmektedir. Giriş Yardımcı Teknoloji ve CP Teknolojinin yaşamımızdaki önemi artık inkâr edilememektedir. Teknoloji ve teknoloji ürünleri olmadan tek bir günümüz bile zor geçmektedir. Teknolojiden değişik şekillerde yararlanılmakta, özellikle de yetersizliği olan bireylerin genel yaşam biçiminde çığır açıcı değişiklikler meydana gelmektedir. Serebral Palsi (SP-Beyin Felci), teknolojik gelişmelerden en fazla yarar sağlamış olan durumlardan birisidir. İletişimden tutun da hareketlilik yeteneğine kadar uzanan geniş bir yelpaze içinde ve tabii ki günlük faaliyetlerde yardımcı olan tüm önemli cihazları da unutmadan, sosyal uyum ve yaşam kalitesine yönelik çözümler sunan yardımcı donanıma dayanan bir imkânlar dünyası ortaya çıkmaktadır. Bu nedenledir ki SP li çocuklarla ilgilenen tüm uzmanlar ve özellikle de bunların velileri ve kullanıcıların söz konusu çözümlere yönelik mevcut cihazlardan haberdar olmaları ve bu konuda bilinçlilik geliştirmeleri gerekmektedir. Yardımcı Teknolojinin Tanımı (Tanımları) Yardımcı Teknoloji (YT), işlevsel sınırlamaların telafi edilmesi, bağımsız yaşamanın kolaylaştırılması ve yetersizliği olan bireylere kendi potansiyellerini gerçekleştirmelerinde yardımcı olabilen ürün ve hizmetler anlamına gelen bir kavramdır. Her ne kadar geniş bir ürün grubu bu tanıma uysa da (örneğin yetersizliği olan birinin kendi başına hızlı bir şekilde hareket edememesinin yarattığı işlevsel bozukluğun üstesinden gelinmesinde arabanın rolü) bu husustaki yaygın anlayışı şöyle ortaya koymak mümkündür: Yardımcı Teknoloji, yetersizliği olan kişiler, yaşlı kişiler ve kronik hastalığı olan kişiler olmak üzere üç gruba özgün ihtiyaçlara yönelik ürün ve hizmetler anlamına gelir. YT, bu kişilere günlük yaşama daha çok katılmaları imkânını vererek bağımsız bir şekilde yaşam sürdürme çabalarını destekler. 145

4 Yardımcı Teknoloji nin (YT), en uygun bilgi/erişim teknolojileri kombinasyonu ile, yaşam faaliyetlerinin mümkün olduğu kadar çok insan tarafından ulaşılabilir bir hale getirmesi beklenir. Bu alandaki cihazlar, fiziksel sınırlamaları ya da bilişsel bozuklukları olan insanların bağımsız bir şekilde işlev göstermelerinin güçlendirilmesinde kullanılan araçlar olmaktadır. Bunlar, basit kalem tutacakları gibi düşük teknoloji cihazlarından başlayıp taşınabilir bilgisayara dayalı iletişim sistemleri, sayısal ev teknolojileri, ortam kontrol unsurları gibi ileri teknoloji cihazlarını kapsayan bir yelpazeye sahiptir. Bu donamımlar, aralarında iletişim, hareketlilik kabiliyeti, oturma ve konum alma, duyusal engeller ve aynı zamanda günlük yaşam teknolojilerinin de bulunduğu geniş bir alanı içine alır. Yardımcı Teknoloji nin çok sayıda resmi tanımı bulunmaktadır: Engeli, özürü ya da sakatlığı önleyen, telafi eden, azaltan ya da etkisiz hale getiren ve bu amaçlarla özellikle üretilen ya da yaygın biçimde mevcut olan ve özürlü bir kişi tarafından kullanılan her tür ürün, cihaz, donanım ya da teknik sistemdir. (ISO 9999) Yardımcı Teknoloji terimi, yetersizliği olan kişilerin işlevsel kabiliyetlerini artırmak, sürdürmek ya da iyileştirmek üzere kullanılan, piyasada yaygın biçimde bulunan ya da özel nitelikte yani özel olarak hazırlanan, üzerinde tadilat ve değişiklik yapılan ya da kişinin ihtiyacına göre ayarlanan her tür eşya, donanım, teçhizat ya da ürün sistemi anlamına gelir. (Genel Kanun , Eyaletler Kanunu teknik yardım kısmı, ABD) İşlevsel sınırlamaları telafi edebilen, bağımsız bir şekilde yaşamayı kolaylaştırabilen ve yetersizliği olan kişilere ve yaşlı kişilere potansiyellerini gerçekleştirmeleri imkânını verebilen teknolojidir. (TIDE, Bride Aşaması, sinopsis, 1994) Yardımcı Teknoloji, yetersizliği olan kişilere eğitim hayatlarında, mesleklerinde, toplum içinde ve günlük yaşam faaliyetlerinde potansiyellerinden azami bir şekilde yararlanmaları imkânı verecek olan her hangi bir cihazın kullanılmasıdır. Buna, hem düşük hem de yüksek teknoloji uygulamaları dâhildir. Düşük teknoloji, ya elektriğe bağlı olmayan ya da sadece pil ile çalıştırılan (örneğin uyarlanmış oyuncaklar ve ses kaydetme cihazları gibi) her tür aparat anlamına gelir. Yüksek teknoloji ise, elektronik sisteme dayalı karmaşık sistemlerin kullanımını kapsar. (örneğin elektrikle çalışan tekerlekli sandalyeler ve ortam kontrol sistemleri) (Bristow & Pickering 1995) Yardımcı Teknoloji, yetersizliği olan kişilerin bağımsızlığını artırmak için kullanılan her tür donanım ya da cihaz olmaktadır. Bu eşyalar piyasada mevcut olabilir, değiştirilmiş olabilir ya da kullanıcının ihtiyaçlarına göre uyarlanmış olabilir. (Kuzey Carolina Yardımcı Teknoloji Projesi) Daha bağımsız, üretken ve zevk alınabilir bir yaşam için teknoloji niteliğindeki Yardımcı Teknoloji, basit ya da karmaşık olabilir. (WATA) 146

5 Yardımcı Teknoloji, tanımından da anlaşılacağı üzere, yetersizliği olan kişinin işlevsel kabiliyetlerini artırmak, sürdürmek ya da geliştirmek için kullanılan her tür donanım olmaktadır. (Pursuit ) Yardımcı bir ürün, engellerin, faaliyet sınırlamalarının ve katılım kısıtlamalarının önlenmesi, telafi edilmesi, izlenmesi, azaltılması ya da etkisiz hale getirilmesi için özel olarak üretilen ya da piyasada mevcut olan (aralarında cihaz, donanım, teçhizat, alet, teknoloji ve yazılımın da bulunduğu) her tür üründür. Teknoloji Bilgisi Her ne kadar aralarında tamamen yetersizliği olan kişilerin kullanımı için tasarlanan teknolojilerin de bulunduğu herkese açık teknolojiler kullanılmak sureti ile bu kişilere yardım etme çabalarının (Blackhurst & Edyburn, 2000) uzun bir geçmişi olsa da, son 20 yıl eğitsel ve yardımcı teknolojilerin kullanımına yönelik eşi görülmemiş bir ilgiye tanıklık etmiştir. Bunun en baştaki nedenleri, sayısal devrim ve donanımların seri üretimine imkân veren teknoloji bilgisinin gelişimi olmaktadır. Örneğin, ABLEDATA, yetersizliği olan kişilerin öğrenmelerini ve/veya yaşam işlevlerini güçlendirmeyi amaçlayan binlerce cihazın adlarını ve tanımlarını içeren bir veri tabanı tutmaktadır. Ancak son yıllarda ileri teknoloji cihazlarının gelişimindeki eşi görülmemiş bariz büyüme ile birlikte, düşük teknoloji gereçlerine yeniden bir ilgi doğmuş ve öğrencilerin teknolojik ihtiyaçlar konusunda değerlendirilmesine yönelik süreçlerde büyük ölçüde iyileştirme gerçekleşmiştir. Yine de bu tür cihazların alım sonrası döneminde çocuklara yardımcı olmak üzere iyi bir hizmet ağı sağlamaya yönelik fiyat, piyasada bulunabilirlik, kullanım kolaylığı ve kapasite eksikliği gibi sorunların üstesinden gelmek için yapılması gereken daha çok iş bulunmaktadır. Ayrıca, karmaşık yani ileri teknoloji ürünlerinin kısa bir süre içinde eskime riski de daima önemli ölçüde varlığını sürdürmektedir. Sınıflandırma Envanter söz konusu olduğunda ise, tüm yardımcı cihazların tam bir listesinin çıkarılması neredeyse imkânsız bir hâl almaktadır. Örneğin Handynet ya da Abledata gibi katalog ve veri tabanları 25 binin üzerinde ürüne ilişkin bilgi içerebilmektedir. Böyle bir liste belki de, Yardımcı Teknoloji alanına daha yeni girmiş olan kişiler için aşırı uzun olabilir ancak Serebral Palsi li (beyin felçli) çocuklarla ilgilenen ve bu konuda kaynağı ihtiyacı olan veliler, öğretmenler ya da teknisyenler için de bunun büyük fayda sağlayabileceği hatırda tutulmalıdır. Bu nedenle de bu sayıdaki cihazın geniş kategorilere indirilmesi için çok sayıda ürünün sınıflandırılması ve gruplandırılması gerekli olmaktadır ve bu bize, bunların her birinin işlevsellik kapsamını anlamamızda yardımcı olacaktır. Ancak Yardımcı Teknoloji nin gruplanması hususunda oldukça fazla alternatif yöntemler ile karşı 147

6 karşıya bulunuyoruz. Bu gruplandırma çerçevelerinin çoğu kapsamlı olmadığı gibi karşılıklı olarak birbirini kucaklayan kategorileri de bulunmamaktadır. Yardımcı Teknoloji ye ilişkin en çok bilinen ve resmi nitelikteki sınıflandırma, ISO9999 uluslararası sınıflandırması ya da buna ait Avrupa Standardı CEN29999 dur. ISO 9999, kapsamında; YT ürünlerinin, SINIFLAR (örneğin hareket kabiliyeti, iletişim, eğlence vs) etrafında kümelendirildiği ve sonra da ALT SINIFLAR (örneğin hareket kabiliyeti sınıfı içinde: elektrikli tekerlekli sandalyeler, araba adaptasyonları vs) altında toplandığı ve son olarak da BÖLÜMLER (örneğin elektrikli tekerlekli sandalyeler alt sınıfı içinde: manüel direksiyonu olan elektrik motoru ile çalışan tekerlekli sandalye, güçlendirilmiş direksiyonu olan elektrik motoru ile çalıştırılan elektrikli sandalyeler vs) altında bir araya getirildiği üç seviyeli bir sınıflandırma sistemidir. ISO 9999 sınıflandırmasındaki her bir kalemin, sayısal bir kodu vardır. Örneğin, güçlendirilmiş direksiyonu olan elektrik motoru ile çalışan tekerlekli sandalye kaleminin kodu vardır. Burada ilk iki rakam, Sınıf 12 hareket kabiliyeti ni temsil eder; bundan sonra gelen iki rakam ise, Alt Sınıf güçlendirilmiş elektrikli sandalye ve son iki rakam da, bu özel bölüm anlamına gelir. Ancak Yardımcı Teknoloji yi görsel engeller, işitsel engeller, hareket engelleri gibi geniş engel kategorileri bazında da sınıflandırabiliriz. Her şey düşündüğümüz amaçlara bağlı olmaktadır. Her bir kategori bünyesinde, YT unsurlarını, örneğin kalan kapasiteyi artıran unsurlar, kaybedilen kapasiteyi başka bir kapasite ile değiştiren unsurlar ve bir dinlenme kategorisi biçiminde de tekrar sınıflandırabilir. Böyle bir yaklaşım HEART Hat E etütlerinde de önerilmektedir (Azevedo ve diğerleri, 1993, Azevedo ve diğerleri, 1994a) ve bu, bizim hitap ettiğimiz kitleyi göz önünde tutarak, sahip olduğu basitlik ve verimlilikten dolayı bu eğitim modülü kapsamında benimsemiş olduğumuz yaklaşım olmaktadır. Bu kapsamda,yt nin dört kategori olarak sınıflandırılması önerilmektedir: İletişim Hareket kabiliyeti Manipülasyon/el hareketi becerileri Oryantasyon Her ne kadar YT nin gruplanması hususunda tek bir eşsiz, optimum yöntem bulunmasa da, son kullanıcıların Bakış Açısı ndan sınıflandırmaların önemli olmadığı hususunu da hatırda tutmamız gerekmektedir. İstedikleri cihazı bulabildikleri ve kullanabildikleri sürece kullanıcılar aradıkları YT cihazının hangi gruba ait olduğuna pek de aldırış etmez. Bundan dolayı da elimizdeki materyal kapsamında, analitik bir sınıflandırma yaklaşımı ile kullanıcıya dayalı daha genel bir yaklaşım arasında doğru dengeyi kurmamız gerekmektedir. 148

7 Evrensel Tasarım Görüleceği gibi YT, kullanıcının yapabildiği şeyler ile içinde bulunduğu ortamın ondan talep ettiği şeyler arasındaki açığı kapatmayı amaçlar. Bu nedenle de kişinin kapasitesini artıran pozitif ayrımcılıkta bulunma yerine, evrensel bir tasarım açısından, herkesin her şeye erişebileceği engelsiz bir ortam inşa etme amacı ile çalışabileceğimizi düşünebiliriz. Evrensel Tasarım, uyarlamaya ya da özel tasarıma ihtiyaç olmadan, herkes tarafından mümkün olan en geniş bir şekilde kullanılabilecek ürün ve ortamların tasarımıdır. Kapsayıcı Tasarım ya da Evrensel Tasarım, insanların engelleri göz önünde tutulmaksızın, mümkün olan en fazla sayıda kişiye yönelik olarak verimlilik, güvenlik ve konfor ile kullanılan mekân, ürün ve hizmetlerin tasarımını amaçlayan bir endişe, bilgi, yöntem ve uygulama birleşimidir. Evrensel Tasarım doğal olarak, kapsayıcı ve ayrımcılığa karşı olma eğilimi gösterir ve bundan dolayı da, herkes için daha iyi ergonomi sağlar ve sadece azınlığın menfaatine hitap eden her hangi bir ek maliyet de gerektirmeyebilir. Kimi zaman geliştirme ve ilk üretim maliyetleri yüksek olsa bile bunlar sadece belli bir azınlığın değil tüm toplumun yararına olacaktır ve bu da yanlış kullanımı, uzun süreli rahatsızlık riskini ve kazaları önleyecektir. Bunun sonucu olarak da, orta ve uzun vadede, herkes için üretkenlikte artış ve daha iyi bir yaşam şeklinde kendini gösterebilir. Önerilen Okumalar ISO 9999:2011: MPT (Matching Persons and Technology): com/index.html HEART Classification - The Centre for Cerebral Palsy (HEART Sınıflandırması - serebral palsi (beyin felci) Merkezi) MOUNT LAWLEY WESTERN AUSTRALIA: Tech_-_Assistive_Technology Classification and terminology of assistive products (Yardımcı ürünlerin sınıflandırılması ve terminolojisi) : article/265/ The Seven Principles of Universal Design (Evrensel Tasarımın Yedi Esası) : Center for Universal Design (Evrensel Tasarım Merkezi) : project/design-projects/udi/ 149

8 Universal Design for Learning (Öğrenmeye İlişkin Evrensel Tasarım) : cast.org/ National Centre on Universal Design for Learning (Öğrenmeye İlişkin Evrensel Tasarım Ulusal Merkezi) : Designing Everyone In: &option=com_content&task=view Inclusive Design Research Center (Kapsayıcı Tasarım Araştırması Merkezi) : idrc.ocad.ca/index.php/resources 150

9 Bölüm 2 İnsan ile İlgili Bileşenler Kazanımlar Katılımcılar, sosyal modeller kapsamında ve yine Uluslararası İşlevsellik Sınıflandırması ve Dünya Sağlık Örgütü kapsamında, yetersizlik, engellilik ve dezavantaj kavramlarını anlayacaklardır. YT cihazlarının seçimine müdahalede bulunan bazı faktörler konusunda da bilinçlenmiş olacaklardır. Giriş Engelle ilgili Konular Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1981 yılında devreye sokulmuş olan yeni ICF modeli kapsamında geliştirilen yeni engellilik paradigması göz önünde tutulduğunda, engel, bireysel yetenekler ile ortam faktörleri arasında bir açık mevcut olduğunda, bir bireyi etkileyen bir durum olmaktadır ve bu açık da yaşam kalitesini kısıtlamakta ve bireysel potansiyelin toplum içinde tam olarak kullanılmasını engellemektedir. Dünya Sağlık Örgütü ne (1980) göre engelin (sağlık kapsamında) şu şekilde anlaşılması gerekmektedir: Zedelenme ; psikolojik, fizyolojik ya da anatomik bir unsurun yapısının ya da işlevinin kaybedilmesi ya da bunlarda meydana gelen bir değişiklik anlamına gelir. Bu kayıplar ya da değişiklikler, geçici ya da kalıcı olabilir ve bir hastalık durumunun belirtisini temsil edebilir; bu da aslında organik bir kesintiyi yansıtır. Yetersizlik ise, insanlar için normal kabul edilen çerçeve ve sınırlar dâhilinde bir faaliyeti yapma yeteneğinin sınırlanması ya da bu yeteneğin eksikliği olmaktadır. (Örneğin; bacakların olmayışı ya da felçli oluşu yürüyememeye sebep olur) Engel ; belli bir kişinin uğramış olduğu zedelenmenin toplumsal bir durumudur ve yaş, cinsiyet, aynı sosyo kültürel unsurlar göz önünde tutulduğunda, söz konusu kişi için normal kabul edilen bir faaliyetin yapılmasını sınırlayan ya da önleyen bir yetersizlikten ortaya çıkar. Engel, sosyal çevrenin bireyden istekleri ve beklentileri nedeniyle oluştuğundan bireyin kendi sorunu olmaktan çıkıp sosyal bir sorun haline gelmektedir. 151

10 Yardımcı Teknolojiler, engeli ortaya çıkaran ya da etkisiz hale getiren çevresel faktörler gibi açığı kapatabilir. YT cihazları, ya kullanıcının işlevsel seviyesini güçlendirerek ya da çevrenin yarattığı zorunlulukları azaltarak, faaliyet ve katılım hususunda çoğu kez gerçek kolaylaştırıcı unsurlar olmaktadır. Aynı zamanda şu konuyu da göz önünde tutmamız gerekmektedir: Bazen YT de, bir kolaylaştırıcı unsur olmasının yanı sıra bir engel de olabilmektedir. Kullanıcının, cihazın özellikleri ve nasıl çalıştığı hususunda iyi bilgi sahibi olmaması halinde karmaşık bir donanımın, kullanım için reçete edilmesinin bir faydası olmayacaktır. Aynı zamanda çok faydalı cihazlar bile hızla eskiyebilmekte ve yeni engeller yaratabilmektedir. İyi bir takip hizmeti ve sürekli destek, her hangi bir YT programının başarısı için çok önemlidir. Yaşam kalitesi, özerklik ve bireysel güçlendirme Tıbbi bir modelden sosyal bir modele paradigma değişikliği, teknik gerek seçilirken kullanıcının rolünü aydınlatmıştır. Özerklik burada anahtar kavramdır ve son kullanıcıların, neyin kendilerine göre en iyi olduğu hususunda bilinçli ve bilgili tercihte bulunmak üzere güçlendirilmesi için çaba gösterilmelidir. Serebral Palsi ye ilişkin durumların bu projeyi oluşturduğunu göz önünde tutarsak, bu belki de ilgili kapsamda en bağlantılı konu değildir ancak yine de takip edilecek önemli bir konu olarak öne çıkmaktadır. 152

11 Özerklik, işlerin yapılması ya da belirlenen hedeflere ulaşılmasında diğerlerine bağlı olmayacağınız anlamına gelmez. Özerkliğe sahip olunması, her şeyi kendinizin yapabilmesi yeteneğinden çok yaşamınızda daha sonra meydana gelecek olan konunun kararlaştırılması gücüne sahip olma ile ilgilidir. Ya da daha özgün biçimde ifade etmek gerekirse, bu, belirtilen şekilde hareket etmek için algılanan güce sahip olunmasına ilişkindir ve buna bireysel güçlendirme adı verilir. Bağlamlar ve ortamsal değişkenler Gördüğümüz gibi Uluslararası İşlevsellik Sınıflandırması, sağlık ve yetersizlik kavramlarını yeni bir çerçeveye oturtmaktadır. Bu, şu konuyu onaylamaktadır: Her insan sağlığında bir azalma yaşayabilir ve böylece bir derece yetersizlik yaşayabilir. Yetersizlik, sadece az bir insan grubunun başına gelen bir şey değildir. Böylece ICF, yetersizliğe ilişkin deneyimleri ana konu yaparak insanlara yönelik evrensel bir deneyim olarak kabul etmektedir ve odağı nedenden etkiye çevirerek, tüm sağlık durumlarını eşit bir çerçeveye oturtmakta ve bunların sağlık ve yetersizlik cetveli şeklinde ortak bir parametre kullanılarak karşılaştırılmasına imkân vermektedir. Ayrıca, ICF, yetersizliğin toplumsal yönlerini hesaba katmakta ve yetersizliği sadece tıbbi ya da biyolojik bir bozukluk olarak görmemektedir. Çevresel faktörlerin de sıralandığı bağlamsal faktörleri de dâhil etmek suretiyle ICF, çevrenin kişinin işlevselliği üzerindeki etkilerinin kayıt altına alınmasına imkân verir. 1 Sıra çocuklarımıza yönelik ihtiyaçların analiz edilmesi ve amaçların formüle dönüştürülmesine geldiğinde bu önemlidir: Kimi zaman doğaya müdahalede bulunmak, çocuğa müdahalede bulunmaktan daha kolay olabilmektedir. 1 WHO 153

12 Değerlendirme ve Seçim Süreci Bir YT cihazının reçete edilmesi, kolay bir iş olmayabilir. Eğer çocuk okula gidiyorsa, Yardımcı Teknoloji nin, bir Bireyselleştirilmiş Eğitim Planı na (BEP) sahip her çocuk için göz önünde tutulması gerekir. Yardımcı Teknoloji ye ilişkin ihtiyaç, şu soruya dayalıdır: Öğrencinin yerine getirmekte zorlandığı ve Yardımcı Teknoloji nin yardımcı olabileceği ne gibi BEP amaçları vardır? Ekip bu soruyu yanıtlamada ne kadar özellikli yani konunun özünde ayrıntılı olursa değerlendirme uzmanı da bir Yardımcı Teknoloji değerlendirmesi yapmaya o kadar iyi hazırlıklı olabilir. Zabala, Reed, & Korsten e (1999) 2 göre, bir öğrencinin Yardımcı Teknoloji ye yönelik ihtiyacı göz önünde tutulduğunda, bu kalite göstergeleri önemlidir: BEP ekibi, bilgili kararlar almak için gerekli bilgi ve becerilere sahip olmalıdır. YT cihazları ve hizmetlerini kapsayan süreç araştırılır BEP ekibi, karar verilmesinde iyi ekip sürecini kullanır. Kararlar, BEP amaç ve hedeflerine dayalı olarak alınır. Ekip kararları, federal ve eyalet kanunlarına uygun olarak alınır İhtiyacın tespit edilmesinde, öğrenci, ortam, yapılacak işler ve araçlara ilişkin veriler esas alınır; ve kararlar ile buna ilişkin destekleyici veriler belgelendirilir. Aslında şurası bir gerçek ki, YT nin seçilmesini kapsayan süreç, içinde disiplinlerarası bir ekipten alınan değişik türde fikirlerin de göz önüne alınması gereken karmaşık bir süreçtir. Değerlendirme, daima bir ekip işidir ve dört grup arasında işbirliğine dayalı etkileşimi gerektirir. Bu gruplar şöyledir: 1. Kullanıcı 2. Onun etrafında olan ve onu günlük bazda destekleyen ve onunla etkileşim içinde olan kişiler; bunlara aile fertleri, arkadaşlar, eş dost, eğitimciler, terapi uzmanları, doktorlar ve çalışanlar da dahildir. 3. Çok sayıda araç hakkında bilgi sahibi olan ve işbirliğine dayalı bir karar verme sürecini kolaylaştıran Yardımcı Teknoloji uzmanları ve 4. Yardımcı aletlerin geliştiricileri 2 Zabala, J.S., & Korsten, J.E. (1999). Assistive Technology Implementation and Evaluation Plan Summary. Making a measurable difference with Assistive Technology: Evaluating the Effectiveness of Assistive Technology (Zabala, J.S., & Korsten, J.E. (1999). Yardımcı Teknoloji Uygulama ve Değerlendirme Planı Özeti. Yardımcı Teknoloji İle Ölçülebilir bir Farkın Yaratılması: Yardımcı Teknolojinin Etkinliğinin Değerlendirilmesi). pdf 154

13 Önerilen Okumalar International Classification of Functioning, Disability and Health ( İşlevsellik, Yetersizlik ve Sağlık Sınıflandırması) (ICF): en/ Classification and terminology of assistive products (Yardımcı ürünlerin sınıflandırılması ve terminolojisi) : article/265/ Special Needs Technology Assessment Resource Support Team (Özel İhtiyaçlar Teknolojisi Değerlendirme Kaynak Ekibi) (START): SETT Framework (SETT Çerçevesi): SETT_Framework.html 155

14 Bölüm 3 Teknik Bileşenler Kazanımlar Katılımcılar, iletişim alanında bazı donanımların potansiyellerini değerlendirecekler ve Serebral Palsi li çocuklara yönelik olarak bir işlevsel seçim süreci kapsamında bunların kullanılmasında yeterlilik ortaya koyacaklardır. Bilgi ve iletişim teknolojisine fiziksel erişebilirliğe yönelik ücretsiz donanım ve yazılım çözümleri ve okuma ve yazma süreçlerinde yardımcı olunmasının yanı sıra, kullanılabilirlik ve PC ye erişebilirlik konusunda bazı yazılım uyarlama stratejilerini öğrenecektir. Hareket kabiliyeti alanında, katılımcıların, SP li çocuklara yönelik en önemli donanımı tanımaları ve aynı zamanda, SP ye ilişkin uyarlanmış sporların ana biçimleri ve özelliklerinin yanı sıra mevcut olan mimari erişebilirliğin ve bazı teknik çözümlerin önemini de göz önünde bulundurarak, değişik ortamlar için en uygun çözümün seçilmesinde yeterlilik yani ustalık göstermeleri de beklenir. Aynı zamanda katılımcılar, beslenme, giyim, ev bakımı, ev içi çözümler ve ortam kontrol stratejileri gibi alanlarda, Serebral Palsi li çocuklar için piyasada mevcut günlük faaliyet/aktiviteye yönelik pratik çözümleri de tespit edebilecektir. Çocuklara yönelik olarak en uygun eğitsel ve eğlence çözümlerini tespit edebilmeleri de beklenir. Giriş İletişime yönelik olarak YT İletişim, özel bir sosyal bağlam içinde mesaj üretme, yayma, alma ve anlama, diğer kişiler ile yerinde ya da uzaktan etkileşim kurma kabiliyetidir. İletişim becerileri, sosyal ilişkilerin geliştirilmesi ve sürdürülmesinde, toplum içinde ve hemen tüm insani ihtiyaçların genel olarak yerine getirilmesiyle yaşamayı öğrenme süreci kapsamında kritik bir rol oynar. Alternatif yöntemlerden (AAC) yararlanarak ve (pek de yeni olmayan) sayısal teknolojiden faydalanarak Serebral Palsi li çocuklara iletişim yetersizliklerinin üstesinden gelmelerinde ve bilgiye giden yolun açılmasında yardımcı olabiliriz. Alternatif ve Tamamlayıcı İletişim i (Alternative and Augmentative Communication- AAC), ağır iletişim yetersizliği olan bir kişinin, konuşma ya da yazmayı desteklemek ya 156

15 da bunları değiştirmek için alternatif yöntemler ile iletişim kurmada kullandığı teknik, gereç, strateji ve becerilerden oluşan bütünleşik bir set olarak tanımlayabiliriz. Ağır iletişim yetersizliğine sahip ve iletişim kurmak için konuşmadan yararlanamayan bu kişiler, çoğu kez diğer kişilerle iletişim kurmak için kendi stratejilerini geliştirir ancak bu kişiler çoğunlukla kendi iletişim ihtiyaçlarını karşılamak için özgün tekniklerden yararlanırlar. Bu teknikler arasında, üzerinde yazı ya da sembollerin olduğu resimler, dışarıya ses veren sistemler vs bulunur. Bunula birlikte bir konunun da vurgulanması gereklidir: iletişime yönelik yardım, tek başına bir iletişim sistemi değildir; bu ancak söz konusu aynı sistemin bir bileşenidir. Kendi asli iletişim araçları olarak ağır nöro motor bozukluğu ve konuşma yetersizliği olan çocuklar söz konusu olduğunda, durum daha da karmaşık bir hal alır ve gerek öğretme ve gerekse öğrenme süreçlerini etkiler. Ağır nöro motor bozukluğu olan çocukların, aynı yaş grubundaki diğer çocukların başardığı benzer deneyimleri başarma konusunda sıkça yaşadıkları başarısızlıklar, bazen çok olumsuz ve hayal kırıklığına uğratıcı deneyimlere ve pasiflik ve geri çekilme ile karakterize edilen bir tavrın benimsenmesine yol açar. Yardımcı Teknoloji nin sistematik Tamamlayıcı İletişim Desteği nin kullanılmasını kapsayan müdahale stratejileri, bu çocukların yeni bilgi edinme sürecini büyük ölçüde etkileyecek ve anlamlı deneyimler ortaya koyacak olan aktif katılımı başarmalarına imkân verir. Bu, Yardımcı Teknoloji nin erken aşamalarda kullanılması halinde, eğitsel bir müfredata erişim sağlayan okul faaliyetlerine yönelik daha fazla özerklik ve katılım sağlayacak olan esas rolüdür. Tamamlayıcı İletişim, bu tür bir toplum/kitle için bilginin geliştirilmesinde kuvvetli bir araç olarak ortaya çıkar. Bu ise sadece iletişim ve etkileşim kurarak değil, aynı zamanda yazılı dilin yazılması, üretilmesi ve yorumlanması biçiminde bilgi etkinliklerine aktif katılıma imkân verir. Bu modül kapsamında, şu hususlara ilişkin kuş bakışı bir anlayış geliştireceğiz: Gereçli ve gereçsiz iletişim sistemleri: SPC, PECS, Bliss, Makaton vs Düşük teknoloji cihazları ve ileri teknoloji dinamik iletişim panelleri Konuşma çıktısı: kayıt edilen ve sentetik konuşma Seçme teknikleri: doğrudan, tarama, kodlama Oran zenginleştirme ve öngörme teknikleri İşitme cihazları ve ses yükseltme cihazları Bilgisayara Erişim Bugünlerde, özellikle bir kişinin etkin bir şekilde bilgisayara erişim imkanı olabilmesi için bir ya da birden fazla yetersizliğe yer vermek üzere Yardımcı Teknoloji ürünleri 157

16 seçilmektedir. PC işletimi hayati öneme sahiptir. Çünkü aynı zamanda Yardımcı Teknolojinin de işletme sistemi ve diğer yazılım ile uyumlu olması da bir o kadar hayati öneme sahip bulunmaktadır. YT; fare yerine kullanmak üzere değişik bir işaret cihazı türü gibi ya da bir Braille göstergesi ve ekran okuyucusu ile donatılmış olan bir sistem gibi ürünleri içerebilir. Erişebilirlik ihtiyacı olan tüm kullanıcılar Yardımcı Teknoloji ürünlerine ihtiyaç duymazlar ancak SP söz konusu olduğunda, verimli olduğu ispat edilmiş olan bazı teknik çözümler bulunmaktadır ve biz bunları şu alanlara ayırmış bulunmaktayız: kontrol ara yüz birimleri (anahtarlar, joystick, iz topu) klavyeler (genişletilmiş, küçültülmüş) ve klavye emülasyonu / öykünmesi fareler ve fare emülasyonu / öykünmesi ve göz bakışına dayalı çözümler (Tobii, kameralı fare, Head-Dev, Trekker vs) Dokunmatik ekranlar, başa dayalı işaretleme aygıtları, ağzı tuturulan kontrol çubukları Tablet PC ler ve akıllı telefonları (ipad) Yardımcı Teknoloji sadece her hangi bir bilgisayar eklenemediğinden bunun, bilgisayarın işletim sistemi ve ek yazılım ürünleri ile uyumlu olması gerekir okulun erişilebilir ve Yardımcı Teknoloji ile uyumlu olan yazılım programlarını seçmesi önem arz eder. Sanal erişilebilirlik de aynı zamanda önemli olmaktadır ve öğretmenler ile velilerin, şu konuda bilinçli olmaları gerekir: açık kaynaklı yazılım programlarının kullanılması söz konusu olduğunda, okullarda ve evde mevcut olan bazı işletim sistemlerini çok sayıdaki yapılandırma seçeneklerine özellikle dikkat etmek gerekmektedir, Windows XP ve 7 ye ilişkin erişebilirlik seçenekleri Internet üzerinde kolayca bulunabilir. Aynı zamanda Apple hiçbir ek masrafa yol açmadan Yardımcı Teknoloji özelliklerine standart özellikler olarak kendi ürünlerinde yer vermektedir. Bilişsel ve öğrenme özrü olan kişilere yardımcı olmak üzere, her bir Mac cihazında, araştırma ve öğrenmeyi ödüllendiren alternatif, basitleştirilmiş bir kullanıcı ara yüz birimi bulunmaktadır. Ve, fare kullanmada zorluk çeken kişilere yönelik olarak da, her Mac bilgisayarında bilgisayarı kullanıcının ihtiyaçlarına ve yeteneklerine göre uyarlayan Fare Tuşları, Yavaş Tuşları ve Yapışkan Tuşlar bulunmaktadır. Örneğin, iphone, ipad, ipod, ve OS 158

17 X, körler ve görme özürlü kullanıcılara yönelik olarak ekran büyültme ve sesli mesaj, ekrana erişim teknolojisi gibi bazı özelliklere sahip bulunmaktadır. Okuma ve Yazma Aynı zamanda iletişim süreçleri ile bağlantılı olarak okuma ve yazma da, serebral palsili (beyin felçli) çocukların eğitiminde daima önemli bir rol oynamıştır. Bu özellikle birden fazla ağır özrü olan çocuklar için önemli olmaktadır çünkü bilgi sahibi olma, topluma daha geniş manada katılım için var olan tüm ümitlerini temsil eder. Katılım, iletişim gerektirir ve konuşma kabiliyeti ağır biçimde bozuk olanlar için, iletişim, yazılı dil becerisi ya da insan konuşmasının yerini alan iletişim cihazlarının kullanımını zorunlu kılar ki cihazlar da genellikle okur yazar olan bir kullanıcıya ihtiyaç duyar (Blackstone & Cassatt-James, 1988; Koppenhaver, Coleman, Kalman, & Yoder, 1991) 3 Bu alanda, onları yerinde sabit tutmak için kullanılan bilek cebireleri, klip panoları, konumlandırma bezleri ya da velcro sekmesi gibi yazmaya yönelik ucuz, ancak etkin düşük teknoloji ürünü çözümleri göz önünde bulunduracağız. Aynı zamanda, örneğin, bir kişinin başarması gereken tuşa vurma sayısını azaltan kelime tahmin yazılımı gibi PC ye yönelik ayrı uygulamalar da önem arz edebilir. 4 E-kitaplar, çevrim içi okuma, OCR, ses tanıma ve tahmini ve diğer bir çok teknik seçenek de modülün bu bölümünün kapsamında olacaktır. Önerilen Okumalar Makaton - Meyer-Johnson - Arasaac - Words Plus - Pecs - Proloquo2go - Grid Blackstone, S. W., & Cassatt-James, E. L. (1988). Augmentative communication. In N. J. Lass, L. V. McReynolds, J. L. Northern, & D. E. Yoder (Eds.), Handbook of speech-language pathology and audiology (pp ). Toronto: B. C. Decker. (Blackstone, S. W., & Cassatt-James, E. L. (1988). Tamamlayıcı iletişim. N. J. Lass, L. V. McReynolds, J. L. Northern, & D. E. Yoder (Eds.), Handbook of speech-language pathology and audiology (sayfa ) adlı eserde yayınlanmıştır. Toronto: B. C. Decker. (Blackstone, S. W., & Cassatt-James, E. L. (1988)) 4 Bir kelime tahmin program, hali hazırda yazılmış olan harflere dayalı olarak bir kelime listesi gösterir. Yazan kişi, geri kalan harfleri yazma yerine doğru kelimeyi seçerek tuşları kaydeder. 159

Yardımcı Teknolojiler

Yardımcı Teknolojiler Modül 7 EĞİTİM KILAVUZU Yardımcı Teknolojiler Editör Miguel Santos Yazarlar Rui Oliva Teles Miguel Santos Düzenleyen Seda YAZAR KIRAÇ PORTEKİZ Bu proje, Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Çok Taraflı

Detaylı

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti

M-CARE. Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti M-CARE Engelli ve Yaşlı Bireylere Evde Bakım ve Sağlık Hizmeti Sağlayıcılarının Mobil Eğitimi Anket Sonuçları Raporu - Yönetici Özeti İş Paketi No: İş Paketi Adı: İP2 Durum Taslak 1 Araştırma ve Analiz

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

Engellilik Ölçümünün İyileştirilmesi ve Engelleyici Olmayan Bir Çevrenin Sağlanması: Uluslararası Deneyimlerden Çıkarılan Dersler

Engellilik Ölçümünün İyileştirilmesi ve Engelleyici Olmayan Bir Çevrenin Sağlanması: Uluslararası Deneyimlerden Çıkarılan Dersler Engellilik Ölçümünün İyileştirilmesi ve Engelleyici Olmayan Bir Çevrenin Sağlanması: Uluslararası Deneyimlerden Çıkarılan Dersler ICT (Bilgi ve İletişim Teknolojisi) Erişilebilirliği Axel Leblois, G3ict

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Yaşlı Kişiler için Hizmetler

Yaşlı Kişiler için Hizmetler Yaşlı Kişiler için Hizmetler Yaşlı Kişiler için Hizmetler Merri Community Health Services (Merri Toplum Sağlık Hizmetleri), toplum içindeki yaşlı kişilerin günlük bakım ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla

Detaylı

[ISMART KONSEPTİNİN KAMU ÖZETİ]

[ISMART KONSEPTİNİN KAMU ÖZETİ] WP 3: Konsept Geliştirme WP Lider: Innovation in Learning Institute Versiyon: 1 Teslim Tarihi: Yapı: Rapor, Özet Yaygınlaştırma Seviyesi: Kamu [ISMART KONSEPTİNİN KAMU ÖZETİ] 2 [ISMART KONSEPTİNİN ÖZETİ]

Detaylı

İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012

İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012 Eğitim için Erişilebilir ICT ve Çoklu Modalite İki İtalyan Modeli İstanbul, Türkiye 10 Şubat 2012 Prof. Licia Sbattella Rektörün Engellilik Temsilcisi Politecnico di Milano - İtalya G3ict Yürütme Kurulu

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

Yasal Düzenlemeler. Modül 2 EĞİTİM KILAVUZU. Editör Miguel Santos. Yazarlar Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA. Düzenleyen Mehtap COŞGUN BAŞAR ROMANYA

Yasal Düzenlemeler. Modül 2 EĞİTİM KILAVUZU. Editör Miguel Santos. Yazarlar Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA. Düzenleyen Mehtap COŞGUN BAŞAR ROMANYA Modül 2 EĞİTİM KILAVUZU Yasal Düzenlemeler Editör Miguel Santos Yazarlar Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Düzenleyen Mehtap COŞGUN BAŞAR ROMANYA Bu proje, Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Çok Taraflı Projeler

Detaylı

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir?

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin Amacı Nedir? Rehberlik Nedir? Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri; bireyin kendini tanıması, anlaması, sahip olduğu gizil güçleri keşfetmesi, geliştirmesi ve bulunduğu topluma aktif uyum sağlayarak kendini gerçekleştirmesi

Detaylı

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ

Özürlülerin Bilgiye Erişimi. AB 2012 Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Özürlülerin Bilgiye Erişimi Abdülkadir ANAÇ Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı E-Mail : aanac@ozida.gov.tr eniyihoca@hotmail.com Telefon : 0 (533) 636 90 99 Judith Butler Hangi hayatlar korumaya, kollamaya,

Detaylı

Serebral Palsi Hakkında Bilgi

Serebral Palsi Hakkında Bilgi Modül 1 EĞİTİM KILAVUZU Serebral Palsi Hakkında Bilgi Editör Miguel Santos Yazarlar Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen Charlotte Jensen Louise

Detaylı

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel

Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER. Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Editör İbrahim H. Diken ÜNİTE 8 GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN ÖĞRENCİLER Yrd. Doç. Dr. Oğuz Gürsel Hazırlayan: Gizem Yıldız YASAL TANIM Görme keskinliği; ayrıntıları ayırt etme, görme yeteneğidir. Görme alanı;

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması.

BİREYSEL PLANLAMA MÜDAHALE HİZMETLERİ. Okula yeni başlayan. öğrencilere yönelik. gözlem çalışmaları yapılması. LÜLEBURGAZ REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ 2013/2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ANALARI REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILLIK ÇERÇEVE PROGRAM TASLAĞI EYLÜL 23-27 EYLÜL 16-20 EYLÜL 9-13 EYLÜL

Detaylı

Özürleri olan Kişiler için Hizmetler

Özürleri olan Kişiler için Hizmetler Özürleri olan Kişiler için Hizmetler Özürleri olan Kişiler için Hizmetler Merri Community Health Services (Merri Toplum Sağlık Hizmetleri) özürü olan kişilerin topluma dahil edilmesinin ve katılımının

Detaylı

Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri

Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri Modül 6 EĞİTİM KILAVUZU Rehabilitasyon Teknikleri, Eğitim ve Sağlık Bakım Sistemleri Editör Miguel Santos Yazarlar Mintaze Kerem Günel Akmer Mutlu Özgün Kaya Kara Ayşe Livanelioğlu TÜRKİYE Bu proje, Hayatboyu

Detaylı

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları

Engelleri Kaldıralım. Sağlık Kurumlarının Engelli Hastaların Bakımındaki Rol ve Sorumlulukları Engelleri Kaldıralım Ülkemizde kentsel yaşam çevreleri fiziksel yaşam düzenlemelerin yetersizliği ve çeşitli engeller nedeniyle engelliler tarafından yeterince kullanılamamaktadır. Engellilerin toplum

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM EĞİTİM PROGRAMI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM EĞİTİM PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü MESLEKİ GELİŞİM EĞİTİM PROGRAMI EK-2 1. ETKİNLİĞİN ADI Rehberlik Kursu 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı ile tamamlayan

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Bilgisayar II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Dersin Türü Zorunlu (x) Seçmeli

Detaylı

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu

Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr. Gölhisar Meslek Yüksekokulu Öğr.Gör. Gökhan TURAN www.gokhanturan.com.tr Gölhisar Meslek Yüksekokulu Bilgisayarın Yapısı Donanım (Hardware): Bir bilgisayara genel olarak bakıldığında; Kasa, Ekran, Klavye, Fare, Yazıcı, Hoparlör,

Detaylı

T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. MEVLANA ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ ÖĞRENCİ BİRİMİ YÖNERGESİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, Mevlana Üniversitesinde öğrenim gören engelli öğrencilerin

Detaylı

EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI. Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy

EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI. Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy EĞİTİMDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Halil Ersoy Sunum İçeriği Bilgisayar Nedir? Eğitim ve Öğretimde Bilgisayar Kullanımı Bilgisayar Destekli Öğretim ve Türleri Yönetimde Bilgisayar Kullanımı

Detaylı

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması

Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Görme Engelliler için Web Sayfalarında Erişilebilirliğin Sağlanması Cihan Yıldırım Yücel - Cengiz Acartürk ODTÜ-BİDB Akademik Bilişim 2006 İçerik Erişilebilirlik nedir? Engellilik çeşitleri Görme engellilik

Detaylı

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI Faaliyet Ve Proje Bilgileri Özürlülük sadece belli bir kesimin çalışma konusu değildir, tüm toplumun her alanını ilgilendiren sosyal bir konudur. Özürlü bireyleri ihtiyaç sahibi olarak değil, eşit haklara

Detaylı

Bilgisayar Destekli Eğitim

Bilgisayar Destekli Eğitim Bilgisayar Destekli Eğitim Tanımı, Kuramsal Temelleri BDE Uygulamaları Öğr.Gör. Fırat YÜCEL Akdeniz Üniversitesi Enformatik Bölümü Toplumların Gelişimi Tarım Sanayi Bilgi Eğitim Teknolojisi Alkan a (1984)

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi Teknolojileri Kullanımı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BELGE YÖNETİMİ VE ARŞİV SİSTEMİ STRATEJİSİ (Doküman No: BEYAS-DK-02) Ankara Üniversitesi için aşağıda verilen temel bir Belge Yönetimi ve Arşiv Sistemi Stratejisi metni hazırlanmıştır.

Detaylı

Sosyal Bakım Sektöründe Yaşlıların ve Engellilerin İstihdamı için Çeşitlilik ile Kurumsal/Teknik

Sosyal Bakım Sektöründe Yaşlıların ve Engellilerin İstihdamı için Çeşitlilik ile Kurumsal/Teknik DIMENSAAI Diversity and Mentoring approaches to Support Active Ageing and Integration Sosyal Bakım Sektöründe Yaşlıların ve Engellilerin İstihdamı için Çeşitlilik ile Kurumsal/Teknik Destek Baskı Yayımcı:

Detaylı

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü

ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER. FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü ÖZEL GEREKSĠNĠMLĠ BĠREYLER FUNDA ACARLAR Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Bölümü Yetersizlik, iģlevsellik ve sağlık bileģenlerinin sınıflandırılması Vücut yapıları ve iģlevleri

Detaylı

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma:

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin Akranları ile birlikte Eğitim ve öğretimlerini Bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, Destek hizmetlerinin sağlandığı; özel eğitim

Detaylı

Intel Eğitim Çözümleri. En İleri Teknolojilerle, Dijital Eğitimde Yeni Bir Döneme Geçin

Intel Eğitim Çözümleri. En İleri Teknolojilerle, Dijital Eğitimde Yeni Bir Döneme Geçin Intel Eğitim Çözümleri En İleri Teknolojilerle, Dijital Eğitimde Yeni Bir Döneme Geçin Intel Eğitim Çözümleri Gelişmiş Öğrenci ve Öğretmen Sınıf Yönetim Yazılımı GELIŞMIŞ ÖĞRENCI VE ÖĞRETMEN ETKILEŞIMI

Detaylı

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ

ORTAÖĞRETĠM ĠNGĠLĠZCE ÖĞRETMENĠ ÖZEL ALAN YETERLĠKLERĠ A. DĠL BĠLEġENLERĠ VE DĠL EDĠNĠMĠ BĠLGĠSĠ A1. Ġngilizceyi sözlü ve yazılı iletiģimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaģımlarını ve stratejilerini bilme Bu alan,

Detaylı

Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun

Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun Sarıyer Belediyesi ile Her çocuk İngilizce konuşsun Sarıyer Belediyesi İngilizce yi evinize getiriyor. Sarıyer Belediyesi, Dünya Bankası destekli bilimsel bir proje ile çocuklara evlerinin sıcak ortamında

Detaylı

2000 li Yıllar. 2010 sonrası. BT sınıflarının yanında tüm sınıflarımıza BT ekipmanları ve internet Bağlantısı

2000 li Yıllar. 2010 sonrası. BT sınıflarının yanında tüm sınıflarımıza BT ekipmanları ve internet Bağlantısı eğitimde 2000 li Yıllar İlköğretim ve ortaöğretim okullarımızın tamamına yakınında BT sınıfları (bilgisayar, internet bağlantısı, yazıcı, tarayıcı ve projeksiyon gibi BT ekipmanları) 2010 sonrası BT sınıflarının

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Bilgi ve İletişim Teknolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi

Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. İşler. Bilgi İşlem Çevrimi Bilgisayar nedir? Bilgisayar, elektronik bir cihazdır ve kendi belleğinde depolanan talimatları sırasıyla uygulayarak çalışır. Veriyi toplar (girdi) İşler Bilgi üretir (çıktı) Bilgi İşlem Çevrimi 1 Bir

Detaylı

Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı

Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı Kariyer ve Yetenek Yönetimi Ulusal Meslek Standardı Süleyman ARIKBOĞA MYK Uzmanı İTÜ III. Ulusal Kariyer Çalıştayı 26 Şubat 2015, İstanbul Sunum Planı Mesleki Yeterlilik Kurumuna İlişkin Genel Bilgiler

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU

STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU FAKÜLTE/BÖLÜM ADI: STRATEJİK PLAN, AMAÇ, HEDEF VE FAALİYET TABLOSU Stj. Amaç No Hedef No Faaliyet No Performans no Stratejik Amaç / Hedef / Faaliyet Tanımı 2008 mevcut durum 2009 2010 2011 2012 2013 Faaliyet

Detaylı

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım

Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Risk Altındaki Çocuklara Yaklaşım Prof. Dr. Betül Ulukol Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Risk Yüksek riskli gebeliklerin sonucu dünyaya gelenler Özel sağlık gereksinimi olan

Detaylı

AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞININ TEġKĠLAT VE GÖREVLERĠ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (1)

AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞININ TEġKĠLAT VE GÖREVLERĠ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (1) AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞININ TEġKĠLAT VE GÖREVLERĠ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME (1) Kanun Hük. Kar. nin Tarihi : 3/6/2011, No : 633 Yetki Kanununun Tarihi : 6/4/2011, No : 6223 Yayımlandığı

Detaylı

Information Technology Infrastructure Library ITIL

Information Technology Infrastructure Library ITIL Yazılım Kalite Standartları Sunum Projesi Information Technology Infrastructure Library ITIL Hazırlıyanlar : Gökhan ÇAKIROĞLU - Feyyaz ATEġ - Çiğdem ELĠBOL - Caner ĠBĠCĠOĞLU ITIL Nedir? Kurum ile BT(Bilgi

Detaylı

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde;

Öğrenciler 2 yıllık çalışma sürecinde; Diploma Programı Çerçevesi Diploma programı her kültürün kendisine adapte edebileceği esnek bir program sunarak kendi değerlerini yitirmeyen uluslararası farkındalığa ulaşmış bireyler yetiştirmeyi hedefler.

Detaylı

PINGPONG. Kurumsal Sunum / Aplikasyon Tanıtım

PINGPONG. Kurumsal Sunum / Aplikasyon Tanıtım PINGPONG Kurumsal Sunum / Aplikasyon Tanıtım 1 Sunum İçeriği Biz Kimiz? Kuruluş amacımız ve gelişim sürecimiz. PINGPONG Sistem ve İşleyiş Çalışma modeli, aplikasyon işleyişi ve sistemimiz. PINGPONG Nedir?

Detaylı

Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi. Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN

Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi. Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN Öğretim Tasarımı ve Eğitim Teknolojisi Yrd.Doç.Dr. Gülçin TAN ŞİŞMAN Öğrenme - Eğitim Teknolojisi Yaşantı ürünü Kalıcı izli Davranış değişikliği Nasıl Öğretirim? Öğrenme ile ilgili sorunların analizi ve

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Mesleki Gelişim Programı 1-ETKİNLİĞİN ADI FATİH Projesi Eğitimde Teknoloji Kullanımı Kursu -ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti

Detaylı

OverDrive Formatları. İçerik Genç erişkin ve çocuklar için heyecan verici yeni içerik

OverDrive Formatları. İçerik Genç erişkin ve çocuklar için heyecan verici yeni içerik OverDrive Nedir? OverDrive, 1.000.000 + fazla E-kitap,sesli kitap ve videoları sağlayan, milyonlarca son kullanıcıya hizmet eden 2.000+ fazla yayınevi (Penguen, Blackstone, Wiley,Taylor&Francis vb. önemli

Detaylı

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak

Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011. Dijital Dünyada Yaşamak Bilişim Teknolojileri Temelleri 2011 Dijital Dünyada Yaşamak Bilgisayar nedir? Bilgisayar, kullanıcı tarafından girilen bilgileri(veri) işleyen, depolayan istendiğinde girilen bilgileri ve sonuçlarını

Detaylı

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi

TEKNOLOJĠ PLANLAMASI. Başkent Üniversitesi TEKNOLOJĠ PLANLAMASI Başkent Üniversitesi ÖĞRENĠM KAZANIMLARI Bu dersi bitirdiğinizde; Teknoloji planlamasının ne olduğuna ilişkin bilgi edinecek, Teknoloji planlamasının amacını öğrenecek, Teknoloji planı

Detaylı

Öğretim Teknolojilerinde Yeni Eğilimler. Yrd.Doç.Dr. Nuray Gedik Güz 2012

Öğretim Teknolojilerinde Yeni Eğilimler. Yrd.Doç.Dr. Nuray Gedik Güz 2012 Öğretim Teknolojilerinde Yeni Eğilimler Yrd.Doç. Güz 2012 Teknoloji ve Medya 1950 ler 1980 lerde bilgisayar Teknoloji ve Medya: Eğilimler Toplum ve Medya 1 yılda basılan kitap 967,474 1 günde dağıtılan

Detaylı

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER Dr. Hayrettin Bahşi bahsi@uekae.tubitak.gov.tr 11 Mart 2010 Gündem Bulut Hesaplama Sistemleri ve Bilgi Güvenliği Güvenli Yazılım Geliştirme Hayat Döngüsü

Detaylı

Avrupa Yeşil Çevre Eğitimi Ağı: GREEEN

Avrupa Yeşil Çevre Eğitimi Ağı: GREEEN Avrupa Yeşil Çevre Eğitimi Ağı: GREEEN İklim değişikliği eğitimi, öğrencilerin küresel ısınmanın günümüzdeki etkileri üzerine düşünmelerine yardımcı olur ve gelecekte daha sürdürülebilir bir dünyaya sahip

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü 1. ETKİNLİĞİN ADI Zihinsel Engellilerin Eğitimi Kursu 4 Mesleki Gelişim Programı 2. ETKİNLİĞİN AMAÇLARI Bu faaliyeti başarı

Detaylı

Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar. Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü

Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar. Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü Erasmus+ Stratejik Ortaklıklar Celil YAMAN Mesleki Eğitim Koordinatörü Stratejik Ortaklıklar AE2 - Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi İçin İşbirliği: Stratejik Ortaklıklar Bilgi Ortaklıkları Sektörel

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5

Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. İnsan Bilgisayar Etkileşimi Ön Koşullar : Yok. Önerilen Dersler : Ulusal Kredi Öğretim planındaki AKTS 482031100001203 2 0 0 2 5 Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

Oyun Nedir? Oyun farklı şekillerde tanımlanmıştır. Yapılan tanımların farklı olması, oyuna farklı yönlerden bakılmasındandır.

Oyun Nedir? Oyun farklı şekillerde tanımlanmıştır. Yapılan tanımların farklı olması, oyuna farklı yönlerden bakılmasındandır. Oyun Nedir? Oyun Nedir? Oyun farklı şekillerde tanımlanmıştır. Yapılan tanımların farklı olması, oyuna farklı yönlerden bakılmasındandır. Oyunun Tanımları Tanımlar Oyun beden eğitimi, insan gelişiminin

Detaylı

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ. (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı )

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ. (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı ) MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EVDE VE HASTANEDE EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNERGESİ (03/02/2010 tarihli ve 4 sayılı Makam Onayı ) Tebliğler Dergisi : ŞUBAT 2010/2629 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi

Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi Süleyman SÜRÜL Rehberlik Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölüm Başkanı Trabzon 2013 Nelerden Bahsedeceğiz *Rehberlik Nedir? *Rehberlikte Hizmet Alanları *Mesleki

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21

128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 Socrates-Comenius, Eylem 2.1. Projesi Bir Eğitim Projesi olarak Tarihi Olayları Yeniden Canlandırma Eğitimden Eyleme Referans: 128770-CP-1-2006-1-PT-COMENIUS-C21 ÖĞRETMEN EĞİTİMİ PROGRAMI PLAN DURUM Pek

Detaylı

Bilişim Teknolojilerine Giriş

Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilişim Teknolojilerine Giriş Bilginin toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesini sağlayan teknolojilerin bütününe bilişim teknolojileri denir. Bilişim Teknolojisi Girilen verileri saklayan, işleyen,

Detaylı

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür.

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür. Nagios Enterprises, kurumsal ölçekte, BT altyapı gözetiminde endüstri standardı olan Nagios için resmi ürünler, hizmetler ve çözümler sunuyor. Dünya çapında yüz binlerce kullanıcıyla Nagios bilgi teknolojileri

Detaylı

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ

Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ Prof.Dr. Kürşat Çağıltay ODTÜ İnternet sitelerinin pek çoğu kolay kullanılabilir olmadığı için kullanıcılarca eleştirilmektedir Zaman, Emek ve Mali Kayıplar Web sitelerinin kalitesini uluslararası standartlara

Detaylı

SGK Yönetici Eğitimi Ankara, 6 Temmuz 2010

SGK Yönetici Eğitimi Ankara, 6 Temmuz 2010 Özürlülerin ve dezavantajlı grupların istihdamı SGK Yönetici Eğitimi Ankara, 6 Temmuz 2010 Jan Spooren 1 Özürlülerin işgücü dışında kalma oranı özürlü olmayanların oranının iki katıdır AB deki mevcut durum

Detaylı

Her iki taraftan da hayatı duyun

Her iki taraftan da hayatı duyun Birlikte daha iyi Her iki taraftan da hayatı duyun Hayat taraf tutmak zorunda olmamalıdır Tek kulakta işitme cihazı kullanmak hayata tam olarak katılmay önleyebilir veya birçok zorluklara sebep olabilir.

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2013 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile karşı

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GRAFİK VE ANİMASYON TABANLI WEB SAYFASI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde

Detaylı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı DÜZCE ÜNİVERSİTESİ CUMAYERİ MESLEK YÜKSEKOKULU ÖN-LİSANS PROGRAMI 2012-13 Bahar Yarıyılı Dersin adı: CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Dersin Kodu: MAK2123 AKTS Kredisi: 4 1. yıl 2. yarıyıl Önlisans Mesleki 4 s/hafta

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir.

GİRDİALIMI. Sistemin işleyişinde gereksinim duyulan verilerin sisteme girişinin yapılabilmesi için öncelikle toplanmaları gerekmektedir. GİRDİ TASARIMI GİRDİ TASARIMI Geliştirilenyazılımın güvenilir ve geçerli bir yazılım olabilmesi iyi bir girdi tasarımı ile olanaklıdır. Diğer taraftan geliştirilen yazılımlar için kullanışlılık sahip olunması

Detaylı

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ

Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Doğu Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar ve Teknoloji Yüksek Okulu Bilgi teknolojileri ve Programcılığı Bölümü DERS 1 - BİLGİSAYAR VE ÇEVRE ÜNİTELERİ Bilgisayar, kendine önceden yüklenmiş program gereğince

Detaylı

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENİ LİSESİ R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 2010 2011 Bilgili olduğumuz oranda özgür oluruz. Sokrates 9. S ı n ı f l a r LĠSELĠ OLMAK ve REHBERLĠK SERVĠSĠNĠN TANITIMI Sevgili

Detaylı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı

SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu. 1.Projenin tanıtımı SGSCC WP 2: Türkçe Ulusal Raporu 1.Projenin tanıtımı SGSCC projesi Avrupa Birliği Hayat Boyu Öğrenme Projesi olup, 7 farklı Avrupa Birliği Ülkesinin katılımı ile yürütülmektedir. Bu ülkeler Belçika, Bulgaristan,

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar

BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI. 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar BİLGİ TEKNOLOJİSİNİN TEMEL KAVRAMLARI 1-Bilgisayar, donanım ve yazılım kavramları 2-Bilgisayar çeşitleri 3-Bilgisayarlar arsındaki farklılıklar Yılmaz DEMİR BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ÖĞRETMENİ Ünitelerimiz

Detaylı

NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE

NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE NEDEN OKUL ÖNCESİ EĞİTİM? OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI PROGRAMIN TEMEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME MERKEZLERİ AYLIK EĞİTİM PLANI GÜNLÜK EĞİTİM AKIŞI GÜNE BAŞLAMA ZAMANI OYUN ZAMANI ETKİNLİK ZAMANI GÜNÜ DEĞERLENDİRME

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Girişimcilik İlkeleri BBA 04 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması

İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması İnternet Destekli Temel Bilgisayar Bilimleri Dersinde Anket Uygulaması Yalçın Ezginci Selçuk Üniversitesi Elk.-Elt.Mühendisliği Konya ANKET Anket, insanlardan fikirleri, duyguları, sağlıkları, planları,

Detaylı

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI) 2009 ANKARA ÖN SÖZ Günümüzde mesleklerin değişim ile

Detaylı

İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI HİZMETLERİ

İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI HİZMETLERİ İŞ VE MESLEK DANIŞMANLIĞI HİZMETLERİ 2 BİREYSEL GÖRÜŞME Yüz yüze yapılan görüşmelerdir. Danışanın yeterlilikleri ve yetkinlikleri doğrultusunda İşe yönlendirme Aktif programlara yönlendirme Ya da diğer

Detaylı

Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim

Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim Tarım makineleri kullanımında mesleki riskleri önlemek için görsel iletişim araçlarıyla eğitim PROJE nº: 2011-1-ES1-LEO05-35863 Öğrenci Kılavuzu Bu proje Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmektedir.

Detaylı

Data fiyatlarının ucuzlaması ve 3G destekli modemlerin artması ile beraber; 2010 yılında mobil internet kullanımı, sabit internet kullanımını

Data fiyatlarının ucuzlaması ve 3G destekli modemlerin artması ile beraber; 2010 yılında mobil internet kullanımı, sabit internet kullanımını 3G THIRD GENERATION 3G, mevcut 2G şebekelerden çok daha hızlı data bağlantısı sunulabilen ve kullanıcıların video uygulamalarını kullanabildiği yeni nesil şebekedir. 3G tam olarak 3. nesil GSM hizmetleri

Detaylı

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ Kriter No Kriter Başlığı Rehber İlke Başlığı A 6. Üst Düzey Tasarım Kararları ve Tasarım Stratejisi 6.1 Genel özellikler 6.2 Web uygulamasının amacının belirginliği 3.10.1. Kurumsal Bilgiler 1.3.2. Kullanıcıların

Detaylı

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI)

İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI. EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) İSTİHDAM VE SOSYAL YENİLİK PROGRAMI EMPLOYMENT AND SOCIAL INNOVATION PROGRAMME (EaSI) T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve MALİ YARDIMLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Hülya TEKİN AB Uzmanı

Detaylı

İçindekiler. Sayfa. vii

İçindekiler. Sayfa. vii İçindekiler Sayfa Bölüm 1. Genel Bakış. 1 Temel Kavramlar.. 1 Eğitim... 3 Öğrenme.. 5 Öğretim. 6 Yetiştirme. 7 Öğretim Tasarımı Süreci... 8 Öğretim Tasarımını Tanımlama Çabaları.. 12 Öğretim Tasarımının

Detaylı

Girdi ve Giriş Aygıtları

Girdi ve Giriş Aygıtları Girdi ve Giriş Aygıtları 1 Girdi nedir? Girdi, bilgisayarın belleğine girilen veri ve talimatlardır. 2 Giriş Aygıtları Nelerdir? Giriş aygıtı, kullanıcıların bir bilgisayara veri ve talimatları girmelerine

Detaylı

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU

ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU ERDEK KIZ TEKNİK VE MESLEK LİSESİ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI TANITIM KILAVUZU 2012-2013 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni Bölüm Şefi Zuhal ALTINTAŞ ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ Bu faaliyet ile çocuk

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Yabancı Dil Öğr. Mat. İn. Ve Geliş. (AİS) BİS405 7.Yarıyıl 3+0 3 4.

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Yabancı Dil Öğr. Mat. İn. Ve Geliş. (AİS) BİS405 7.Yarıyıl 3+0 3 4. DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Yabancı Dil Öğr. Mat. İn. Ve Geliş. (AİS) BİS405 7.Yarıyıl 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli

Detaylı

Giresun Eğitimde İyi Örnekler Çalıştayı 2015

Giresun Eğitimde İyi Örnekler Çalıştayı 2015 Giresun Eğitimde İyi Örnekler Çalıştayı Çağrı Mektubu Eğitim, dış dünyadan aldığı dönütler doğrultusunda kendisini değiştirerek yenileyen açık bir sistemdir. Günümüz eğitiminin vizyonu, kabul görmüş düşünceleri

Detaylı

MENTEŞE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ. 10 ARALIK 2014 Kocamustafendi İlkokulu DynEd Bilgilendirme Toplantısı

MENTEŞE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ. 10 ARALIK 2014 Kocamustafendi İlkokulu DynEd Bilgilendirme Toplantısı MENTEŞE İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 10 ARALIK 2014 Kocamustafendi İlkokulu DynEd Bilgilendirme Toplantısı DAYANAK 29/08/2014 İlgi: a) Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Resmi Örgün Okullara DynEd İngilizce

Detaylı

KARSAN CONCEPT V1 Erişilebilir Akıllı Ulaşım Çözümleri

KARSAN CONCEPT V1 Erişilebilir Akıllı Ulaşım Çözümleri KARSAN CONCEPT V1 Erişilebilir Akıllı Ulaşım Çözümleri KARSAN CONCEPT V1 Erişilebilir Akıllı Ulaşım Çözümleri ULAŞIM TRENDLERİ Çevre Dostu Kolay Ulaşım Rahat Seyehat Düşük Karbon Emisyonu Yüksek Menzil

Detaylı