M. Levent YILMAZ. Ekonomi Program Koordinatörlü ü

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "M. Levent YILMAZ. Ekonomi Program Koordinatörlü ü"

Transkript

1 M. Levent YILMAZ SDE RAPOR Ekonomi Program Koordinatörlü ü Ankara / Nisan / 2013

2 M. Levent YILMAZ 1983 Ankara do umlu olan M. Levent Y lmaz, lisans e itimini i letme alan nda Selçuk Üniversitesi nde tamamlad. TÜB TAK bursu ile Yönetim ve Organizasyon alan nda Selçuk Üniversitesi nde master yapan Y lmaz, tezini Stratejik Yönetim üzerine yazd. Takip eden dönemde ekonomi alan nda doktora çal malar na ba layan Y lmaz, halen Küresel Ekonomik Kriz ile ilgili uygulamal bir tez haz rlamaktad r. Y lmaz, Konya Ticaret Odas nda Ar-Ge uzman olarak ba lad i hayat nda daha sonra 2 y l Ba kanl k Bas n Dan manl ve ard ndan da Selçuk Üniversitesi nde 3 y l süre ile ara t rma görevlili i yapt. Bu süreçte Konya Ticaret Odas ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i nde alan ile ilgili pek çok e itim verdi, oda yay nlar n n Genel Yay n Yönetmenli i görevlerinde bulundu. Özel bir televizyon kanal nda ekonomi programlar yapt. KTO Karatay Üniversitesi nin kurulu u ve ard ndan da Gazi Üniversitesi Tapu Kadastro Yüksek Okulu nun kurulu komitelerinde bulundu ve ayn okulda ö retim görevlili ine atand. Gazi Üniversitesi Tapu Kadastro Meslek Yüksek Okulu Müdür Yard mc l görevinde bulundu. Avrupa Birli i taraf ndan finanse edilen projelerde de görev alan Y lmaz; Amerika Birle ik Devletleri nde kurulu bulunan Northern Illinois University bünyesindeki master programlar nda Ortado u Ekonomisi, Türkiye de Yapma ekilleri ve çe itli kamu kurumu ve Bakanl klarda, Gizlilik ve Gizlili in Önemi, Milli Güvenlik Bilgileri, Empati ve Beden Dili konulu e itimler verdi. Yönetim ve ekonomi alanlar nda çok say da yurt d ve yurt içi akademik yay n olan Y lmaz, TÜRKONOM isimli Ayl k Sanayi, Ticaret ve Bilim dergisinin Bilim Kurulu Koordinatörlü ünü yapmaktad r. Evli olan Y lmaz, ileri derecede ngilizce bilmektedir.

3 SDE RAPOR Güvenlik Kavramında Yeni Bir Boyut; Ekonomi Güvenliği TÜRKİYE NE KADAR GÜVENDE? M. Levent YILMAZ Ekonomi Programı Koordinatörlü ü

4 Güvenlik Kavramında Yeni Bir Boyut; Ekonomi Güvenliği TÜRKİYE NE KADAR GÜVENDE? ISBN: Hazırlayan: M. Levent YILMAZ SDE Ekonomi Programı Koordinatörlüğü SDE Rapor / SDE - STRATEJİK DÜŞÜNCE ENSTİTÜSÜ Çetin Emeç Bulvarı Aşağı Öveçler Mahallesi 4. Cadde Sokak No: Çankaya / ANKARA Tel : +90 (312) Faks : +90 (312) E-Posta : GRAFİK - BASKI Başak Matbaacılık ve Tanıtım Hiz. Ltd. Şti. Atatürk Bulvarı Meka Plaza No:5/15 Gimat / Yenimahalle - ANKARA Tel : +90 (312) Faks : +90 (312) E-Posta :

5 DANIŞMA KURULU Ülkü ŞENER MASAK Doğan KARAMA TCMB Araştırma Emre KAAN BDDK Göktuğ ŞAHİN Gazi Üniversitesi Hasan Sencer PEKER Gazi Üniversitesi Serkan ŞAHİN Kahin Enerji Danışmanlık Muzaffer ALACAOĞULLARI Hazine Müsteşarlığı Ahmet ÖTÜNÇ SPK Feyzullah YEĞİN SPK Tugay KART SPK Faruk DEMİR BDDK Ayşegül YAVUZ BDDK Murat KELEŞ Kalkınma Bakanlığı Atilla ÇAKIR Maliye Bakanlığı

6 İçindekiler Sunuş... 8 Önsöz... 9 Özet Giriş Kavram ve Tanımlar Türkiye nin Ekonomi Güvenliği Türkiye nin Jeo-Stratejik Konumundan Kaynaklanan Unsurlar Türkiye nin Ekonomik Yapısından Kaynaklanan Tehdit ve Riskler Temel Ekonomik Göstergeler Ekonomik Büyüme Enflasyon Ödemeler Dengesi Dış Ticaret Cari Açık Brüt Döviz ve Altın Rezervleri Uluslararası Yatırım (Döviz) Pozisyonu Dengesi Mali Yapı Borç Stoku Vergi Politikası Kayıt Dışı Ekonomik Faaliyetler Özelleştirmeler Finansal Göstergeler Bankacılık Sektörü İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB)... 49

7 IMF İle Olan İlişkiler Kredi Derecelendirme Kuruluşları Notları Sosyo-Ekonomik Başlıklar Demografik Yapı, İstihdam, İşsizlik Gelir Dağılımı Özgürlük ve Demokratikleşme Hareketleri Enerji Arz ve Fiyat Güvenliği Diğer Önemli Başlıklar Lojistik Güvenliği Bilgi Güvenliği Sonuç ve Değerlendirme Sonnotlar Kullanılan Kaynaklar... 76

8 Tablolar Tablo 1. G-20 Ülkelerine Ait Cari Açık GSMH Oranları Tablo 2. Türkiye nin Uluslararası Yatırım Pozisyonu Dengesi (Milyon ABD Doları) 41 Tablo 3. Türkiye nin 2012 Yılı Vergi Gelirleri Dağılımı Tablo 4. Kredi Derecelendirme Kuruluşları Tarafından Türkiye ye Verilen Kredi Notları (Mart 2013 İtibariyle) Tablo 5. Türkiye nin Genel Enerji Dengesi ( ) Tablo 6. Seçilmiş Bazı Ülkelerin Lojistik Performans Endeksleri Tablo 7. Türkiye nin Ekonomi Güvenliği Açısından FÜTZ Analizi Şekiller Şekil 1. Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Şekil 2. İpek Yolu Şekil 3. Enerji Koridoru Olarak Türkiye Şekil 4. Nabucco Projesi nde Yapımı Planlanan Boru Hatları Şekil 5. Ortadoğu Su Haritası... 30

9 Grafikler Grafik 1. Dünya nın En Büyük Ekonomileri Grafik 2. Bazı Ülkelerin Kişi Başına Düşen GSYİH Karşılaştırması Grafik 3. Karşılaştırmalı Olarak Dünyada Enflasyon Gelişmeleri ( ) Grafik 4. Yıllar İtibariyle Türkiye nin İhracatı (Milyar Dolar) Grafik 5. Yıllar İtibariyle Türkiye nin İthalatı (Milyar Dolar) Grafik 6. Seçilmiş Ülkeler İçin Dış Ticaret Dengesi / GSYİH (%) Grafik 7. Cari İşlemler Dengesi / GSYİH (%) Grafik 8. Bütçe Açığı Cari Açık İlişkisi Grafik 9. Merkez Bankası Brüt Döviz Rezervleri (Milyar Dolar) Grafik 10. AB Tanımlı Borç Stoku / GSYİH (%) Grafik 11. Yıllar İtibari İle Türkiye nin Kayıtdışı Ekonomisi Grafik 12. Türkiye de Özelleştirmeden Elde Edilen Gelirler (Milyar Dolar) Grafik 13. Bankacılık Sektörü Sermaye Yeterlilik Oranı (%) Grafik 14. Türkiye nin IMF e Olan Borcu (Milyar SDR) Grafik 15. Seçilen Bazı Ülkelerin Demografik Profilleri Grafik 16. Türkiye de İşsizlik Oranı (%) Grafik 17. Karşılaştırmalı Olarak Dünyadaki İşsizlik Rakamları (%) Grafik 18. Büyüme ve İşsizlik Arasındaki İlişki Grafik 19. İstihdamın Sektörel Dağılımı (%) Grafik 20. Yıllar İtibari ile Türkiye nin Enerji Arz ve Talebi... 59

10 SDE Başkanı ndan Dünya da soğuk savaşın bitmesinin ardından yaşanan toplumsal gelişmeler ve bilgi ve iletişim teknolojilerinin baş döndürücü gelişimi ışığındaki teknolojik yenilikler, dünyayı alışkın olduğumuz sistemin dışında bir yapıya büründürdü. Pek çok alanda kabuklar kırıldı ve eskiden yapılmış tanımlar bazı kavramların yeni halleri için yetersiz kalmaya başladı. Savaşların meydanlardan ve cephelerden masa başına ve bilgisayar ekranlarına kaydığı bu yeni dönemde, her ne kadar sonuçtaki güvenli olma hali algısı değişmese de, güvenlik kavramı diğer pek çok kavram gibi yeniden gözden geçirilmeye başlandı. Bu yeni güvenlik algısı, yaşanan gelişmeler ışığında yeni parametreleri de beraberinde getirdi. Ülke güvenliği denilince II. Dünya Savaşı nın ardından oldukça popüler olan bir ülkenin coğrafi sınırlarının askeri güçlerle korunması algısı yerini daha karmaşık ve çok boyutlu yeni güvenlik kavramlarına bıraktı. İşte Ekonomi Güvenliği de bu yeni güvenlik kavramlarından bir tanesidir ve finansal liberalizasyonun zirve yaptığı günümüz dünyasında belki de en önemlisidir. Elinizdeki rapor literatürde oldukça yeni olan bu kavramın sadece ülkemizdeki değil, tüm dünyadaki metodolojik temellerini belirlemeyi hedefleyen bir teorik çalışmayı, Türkiye ekseninde pratiğe dökmeye çalışan bir rapor niteliğindedir. Tüm kullanıcılarına faydalı olması amacıyla çıkartılmış olan bu Rapor, Öğr. Gör. M. Levent Yılmaz ın çalışması ışığında, ilgili kurumların uzmanları ve pek çok akademisyenin katkılarıyla SDE Ekonomi Koordinatörlüğü tarafından hazırlanmıştır. Prof. Dr. Yasin Aktay SDE Başkanı 8

11 Önsöz Alışkın olduğumuz her şeyin değiştiği bir dönem yaşıyoruz. Bu değişim, hayatımızın her alanına etki ediyor. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızlı gelişimi günlük hayatı kolaylaştırmasının yanı sıra beraberinde de pek çok olumsuz değişkeni hayatımıza sokuyor. Bilişimin donanımsal ve yazılımsal gelişimi bireylere pek çok açıdan fayda sağlıyor ve adeta dünyayı herkesin birbiri hakkında bilgi sahibi olduğu kocaman bir köye dönüştürüyor. Uydular dünyanın her yerini görüyor, Çin de bir işçinin yaptığı Yuan harcaması, Türkiye deki dolar kuruna etki ediyor, Rusya nın doğalgazı Fransa yı ısıtıyor, Irak ın petrolü ABD nin uzay mekiklerinde yakıt olarak kullanılıyor. Şüphesiz bu dönüşüm birden bire olmadı. Önce dünyada sayısız meydan, oldukça vahşi olarak tabir edilebilecek savaşlara sahne oldu. Milyonlarca insan meydanlarda kurallarını kendilerinin koymadıkları savaşlarda can verdi, milyonlarcası da savaşlardan sonraki süreçlerde hayatlarını kaybetti. Madenlerin eritilip şekillendirilip silah olarak kullanılmaya başlamasının üzerinden bin yıllar geçerken, barutun icadı ve savaş aleti olarak kullanılması savaşların seyrini değiştirdi. Sonra da, bilgisayar ve uydu teknolojilerinin gelişmesine nükleer enerjinin gemilerde kullanılmasın eklenmesi, savaşları meydanlardan okyanuslara, okyanuslardan kıtalara taşıdı. Paranın bilgisayarlar üzerinden transferi ile başlayan elektronik serüven, Japonya daki ev hanımlarının Türkiye de hisse senedi alıp satması, bir Alman vatandaşının İngiliz devlet tahvillerine anında sahip olması gibi süreçleri beraberinde getirdi. Şüphesiz bu sürecin olumlu yanları var ve bunları inkar etmek mümkün değil. Ancak bu sistemin hayatta kalabilmesi için farklı bir besine ihtiyacı var; daha çok ekonomik kaynak. 9

12 Artık ülkeler daha çok toprağa değil, topraklardaki ekonomik kaynaklara sahip olarak hayatta kalabiliyorlar. Bu bakımdan askeri güç ile toprakları fethedip fiziken ona sahip olmak gibi oldukça pahalı ve tepki çeken bir operasyonun yerini, bir şekilde o toprakların kullanım haklarına sahip olmak alıyor. Örneğin, bir ülke için son derece önemli olan bir limanın içinde bulunduğu coğrafi bölgeye askeri olarak sahip olmaktansa, o limanın işletmecilik haklarını satın almak ya da elde etmek daha kolay kazanılan, daha az maliyetli ama daha karlı bir savaş haline geliyor. Dünyanın askeri olarak en güvenli bölgeleri bile artık ekonomik savaşın tehdidi altına girmiş bulunuyor. Devasa silahlarla korunan ve güvende olduğu zannedilen yerler bir anda ekonomik olarak darmadağın olabiliyor. Dünyadaki bu hızlı dönüşümden belki de en çok güvenlik kavramı etkileniyor. Artık ülkelerin güvenliğinden bahsederken, sadece asker sayıları ya da sahip oldukları silahları değil, onların ekonomik güçlerini de göz önünde bulunduruyoruz. Ordusu kadar ekonomisi de güçlü olan ülkeler; kuralları yeniden belirlenmekte olan yeni savaş meydanında bir adım öne çıkıyor. Yeni savaş meydanında Ekonomi Güvenliği olmazsa olmaz bir kavram olarak giderek belirginleşiyor. Bu çalışma, yazında oldukça yeni olan Ekonomi Güvenliği kavramı ile ilgili bilgiler içeriyor. Konunun daha iyi anlaşılması için, detaylardan çok, daha net ve özet bilgilere yer veriyor. Hiçbir ideolojinin etkisinde kalmadan; olan ile olması gereken arasında karşılaştırmalara yer vererek, konuyu Türkiye ekseninde tartışıyor. M. Levent YILMAZ Ankara, 10

13 Özet Tarih boyunca dünya pek çok kırılma noktalarına şahit oldu. Özellikle Soğuk Savaşın bitmesinin ardından yaşanan gelişmeler, dünyanın alışkın olduğu kavramların yeniden ve bu kez daha detaylı tanımlanmasını gerektirdi. Ardından yaşanan finansal liberalizasyon ve küreselleşme süreciyle beraber içeriği ve parametreleri belki de en çok değişen kavram güvenlik oldu. Önceleri sadece silahlı güce ve bu gücün elde edilmesini sağlayacak finans gücüne dayanan güvenlik kavramının artık pek çok boyutu var. Ekonomi Güvenliği de bu yeni boyutlardan bir tanesini ve belki de en önemlisini oluşturuyor. Bu bakımdan Ekonomi Güvenliği nin önümüzdeki yıllarda ülke yönetimlerinin en önemli gündem maddelerinden birini oluşturacağını söylemek yerinde olacaktır. 11

14 12

15 Giriş Hayatta kalabilme yeteneğinin en önemli iki yetisi beslenme ve dış tehditlerden korunabilmedir. Aslında bu her iki yeti de kendi içinde belirli bir güvenlik seviyesine ihtiyaç duysa da Maslow, popüler olan çalışmasında her iki yetiyi de farklı bir sınıflandırmaya tabi tutmuştur. Maslow a göre güvenlik, İhtiyaçlar Hiyerarşisi Teorisi nde 1 ; yeme, içme, barınma ve hayatı devam ettirme ihtiyacının ardından ikinci sırada yer alan ihtiyaç türüdür. Şekil 1. Maslow un İhtiyaçlar Hiyerarşisi İnsanlar için ortaya atılmış olan bu teoriyi devletler için de belli bir alanda kullanmanın gerekli olduğu varsayımından yola çıkarak, yaşantısını devam ettiren bir devletin de ikincil ihtiyacının güvenlik olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Hatta yaşam süresi boyunca devletler öyle zor durumlarla karşılaşırlar ki; bazen güvenlik ihtiyacı diğer tüm ihtiyaçlarının önüne geçer ve açlık hatta daha da kötüsü ölüm pahasına savaşlar çıkar. Dünya tarihi; birincil ihtiyaçlarının devamlılığını sağlamak adına başkaca ülkelere saldıran devletler ile ikincil ihtiyacını karşılamak için kendisini savunan onlarca devletin savaşlarına sahne olmuştur. Birbirine komşu olmayan hatta 13

16 aralarında binlerce kilometre mesafe olan bir devletin bir diğerini işgal etmesinin ya da bir meydanda karşı karşıya gelmelerinin başkaca bir izahı olması mümkün değildir. Tarihi süreç boyunca yazında güvenlik kavramı pek çok açıdan ele alınsa da, özellikle devletler için bu algı sadece askeri boyutlarıyla değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Oysa günümüzde bu algı Demiray ve İşcan ın da ele aldıkları gibi; Güvenlik kavramı ile ilgili yeni açıklamalar veya kavrama yönelik yeni yüklemelerin temel amacı, özellikle Soğuk Savaş sonrası uluslararası sistemde meydana gelen sistematik kargaşa ve bunun doğurduğu yeni açıklamaların yapılmasının kaçınılmazlığıdır. Bunun anlamı güvenliğin, dış askeri tehditlere karşı geleneksel güvenlik kaygısına ek olarak, insan hakları ve kıt kaynakların paylaşımı bağlamında ekonomi, çevre, değerlerin korunması, global ve sosyal adaletsizlikler gibi konuları da içeren farklı boyutlarda ele alınmakta olmasıdır. 2 (Demiray ve İşcan, 2008, s.141), şeklinde değişmeye başlamıştır. Güvenlik kavramındaki bu farklılaşma pek çok açıdan ele alınsa da söz konusu, ülkelerin devamlılığı olunca bir noktada ekonomik faaliyetlerin güvenliği ön plana çıkmaktadır. Bilinmektedir ki, devletler geçmişten beri ticaret yollarına büyük önem vermektedirler hatta bazen ticaret yollarının güvenliği neredeyse devletlerin güvenliği ile paralellik göstermektedir. Tarihe yön veren önemli savaşlar incelendiğinde; pek çoğunun siyasi nedenlerinin arka planında ekonomik nedenler olduğu gözlemlenecektir. Örneğin, MÖ 1274 yılında Hititlerle Mısır arasında yapılan Kadeş Savaşı nın çıkış nedeni bugünkü Suriye sınırları içinde kalan Amurru ve Amka toprakları gibi büyük ticaret yollarını ele geçirmekti 3. Yine; Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği nin dağılmasının ardından bağımsızlığını ilan eden pek çok devlet; aslında bağımsızlık savaşının sadece askeri unsurlarla değil gerçekte pek çok ekonomik temele de dayandığını ispat etmek için yeterli bir örnek olarak kabul edilebilir. Enerji ve Çevre Ekseninde Ulusal Güvenlik adlı makalesinde Dikmen, Soğuk Savaşın bitmesi ile politik, askeri, ekonomik ve sosyal konular farklı boyutlarıyla ele alınmaya başlanmış, açlık, sosyal eşitsizlik, küresel boyuttaki çevre kirliliği gibi askeri olmayan konuların insanlığın geleceği ve dünya barışı için yarattığı tehlike fark edilmiştir. (Dikmen, 2004, s. 31) diyerek konunun artık salt askeri bir boyutta değil, farklı yönlerden de ele alınması gerektiğini belirtmiştir. 14

17 Ekonomik istihbaratın önemi nedeniyle ABD, 1947 de CIA yi kurduğunda bünyesinde Ekonomik İstihbarat Birimine de yer vermiştir. Bu birim vasıtasıyla, ülkelerin ekonomik faaliyetleri izlenmektedir. CIA in açık kaynaklarından birisi olan Dünya Durum Raporu na (World Facts Book) baktığınızda, her ülke hakkında siyasi, demografik, coğrafi bilgilerin yanında çok ayrıntılı ekonomik göstergeler ve detaylar da verilmektedir. Ancak Soğuk Savaş döneminde, istihbarat faaliyetleri askeri ve siyasi alanlarda yoğunlaşmaya devam etmiştir. Bu dönemde ekonomik istihbarat ikinci planda kalmıştır. Bu nedenledir ki, ABD Senatosunun İstihbarat Komitesi eski Başkan Vekili Senator Daniel Patrick Moynihan SSCB yıkıldıktan sonra yaptığı açıklamada; CIA in soğuk savaş döneminde ABD Başkanına, SSCB nin kötü ekonomi yüzünden çöküyor olduğu bilgisi hariç, bilinmesi gereken her şey hakkında bilgi verdiğini söylemiştir. Devletler de tıpkı insanlar gibi, sürekli olarak güvenliğin sağlanmasını temel amaç edinmiş ve özellikle dış ilişkilerdeki stratejilerini bunun üzerine kurmaya başlamışlardır. I. ve II. Dünya Savaşları nın ardından yaşanan süre bu savımızı güçlendiren pek çok gelişmeye sahne olmuş ve ülkeler kendi güvenliklerini garanti altına alabilmek için diğer devletlerle paktlar ve birlikler oluşturmuşlardır. Oluşturulan bu birliklerin temel hareket noktaları çoğu zaman sadece askeri güvenlik olarak algılansa da, aslında pek çoğunun ekonomik temelli olduğu göz ardı edilemez bir gerçektir. Söz konusu yapıların uzun vadeli politikaları incelendiğinde önemli bir kısmının ekonomi güvenliğini tesis edecek şekilde oluşturulduğu ya da oluşturulmaya çalışıldığı görülecektir. Dünyada artık savaşlar sadece toprak fethetmek gibi basit bir karasal operasyonla değil, çok daha teknik ve sabır isteyen, bilgiye sahip olanın eninde sonunda galip olacağı bir şekilde yapılıyor. Kaynağın bulunduğu topraklara sahip olmaktan çok, ekonomik olarak o kaynağa sahip olmanın önem kazandığı yeni savaş sisteminde, artık askeri casuslar değil ekonomik tetikçiler 4 ülkelerin içinde cirit atıyor. Bu casuslar; kimi zaman bir bankanın yönetim kurulu üyesi 5 olarak karşımıza çıkarken, kimi zaman da teknolojiyi elde etmek için fabrikaya işçi kılığında giren bir mühendis olabiliyor. 15

18 Dünyada 1980 sonrası yaşanan küreselleşme ile birlikte ülkeler birbirlerine ekonomik olarak giderek daha fazla entegre olmaya başladı. Bu entegrasyonla beraber dünya ülkeleri kuralları belli olmayan, tehlikesini önceden kestirmenin zor olduğu, son derece acımasız bir savaş ile karşı karşıya kaldı. Bu savaşın sebebi, adında gizli. Ekonomik Savaş. Bu bakımdan aslında dünyanın özellikle son 30 yıldır ekonomik nedenlerden kaynaklanan savaşlara sahne olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır yılında yaşanan ve küresel piyasaları bir anda alt üst eden Küresel Finansal Kriz ile beraber gündemdeki yerini yeniden kazanan ekonomi ise, bu kez her zamankinden daha farklı bir hale ihtiyaç duyuyor: Güvenli olma hali. Bu çalışmada yazında oldukça yeni olan ve ontolojik ve epistemolojik temelleri henüz atılmakta olan ekonomi güvenliği, önce kavram olarak ele alınmış, ardından da Türkiye nin ekonomi güvenliği konusundaki konumu incelenerek; SWOT Analizi yardımıyla olası tehdit-riskler ve fırsatlar-üstünlükler belirtilmiştir. Bu raporun amacı, ülke güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olan ekonomik güvenliğin tüm parametreleri ve öncelikleriyle ortaya koyarak karar alıcılara farklı bir açı ve alan sunabilmektir. 16

19 1. Kavram ve Tanımlar Kelime anlamı olarak güvenlik, Toplum yaşamında yasal düzenin aksamadan yürütülmesi, kişilerin korkusuzca yaşayabilmesi durumu, emniyet ve Devlet olarak örgütlenen bir toplumun düzen ve güvenirlik içinde bulunması durumu şeklinde sözlük anlamına sahiptir 6 (www. tdk.gov.tr, 2011). Güvenlik, tek fertten devlete kadar bütün toplumu ilgilendiren bir olgudur. Var olma ile ilgili olduğundan konu doğrudan çıkarlarla ilgili alana işaret etmektedir. Bu durumda, her türlü menfaatin güvenlik çemberi içerisine sokulabileceği veya çıkartılabileceği söylenebilir. Ancak var olmaya yönelik risk ve tehditler hep güvenlik çemberinin içinde kalmaya mahkûmdur. Bu bağlamda hedeflerin mevcudiyeti çok önemlidir. Çünkü güvenlik, belirlenmiş hedefe ulaşılmasını güçleştiren risk ve tehditlerin ortaya konulması, belirlenen risklerin yönetilmesi, tehditlere karşı güç geliştirilmesi ve tedbir alınması sistemidir (Küçükşahin, 2008, s.45). Bunun dışında genel bir tanımı Heisenberg yapmıştır. Heisenberg e göre güvenlik, emniyet altına alınmak istenen toplumsal yapı, birey veya eşyaların gelecekte de korunacağına yönelik beklenti dir (Heisenberg, 1990, s.16-17). Bu tanımdan yola çıkarak, güvenlik kavramının pek çok boyutu olduğu savını ortaya sürmek yerinde bir yaklaşım olacaktır. Nitekim, Beril Dedeoğlu 7 ; Uluslararası Güvenlik ve Strateji adlı kitabında, kavramın farklı boyutları olduğunu vurgulayarak aşağıdaki sınıflandırmayı yapmıştır; Güvenlik, sadece bireye özgü olmayıp, toplumsal, ulusal ve uluslararası kurum, kuruluş, olgu ve olaylarla ilişkili bir kavramdır. Bu itibarla, güvenliğin farklı düzeyleri bulunmaktadır. Bu düzeyleri altı başlık altında toparlamak mümkündür (Dedeoğlu, 2003, s ): 1- Uluslararası sistemin güvenliği 2- Coğrafi ya da işlevsel alt sistemlerin, bölgelerin güvenliği, 3- Devletin güvenliği, 4- Toplumun güvenliği, 5- Toplumsal alt grupların güvenliği, 6- Bireylerin güvenliği. 17

20 Munteanu da (2009, s.490), güvenliği bir nihai ürün olarak değil, bir süreç olarak tanımlıyor 8. Bu bakımdan yukarıdaki kademeli güvenlik anlayışına bağlı kalarak ancak konuyu biraz daha farklı bir alana çekerek, biz konuyu ekonomi güvenliği olarak ele alacağız. Uluslararası ekonomi ve güvenlik kavramları arasındaki sınır çizgisi giderek birbiri içerisine girmeye başladı 9 (Cable, 1995, s. 305) yılında ve hemen ardından Birleşmiş Milletler in Temmuz 1974 deki 57. Oturumunda Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi Ortak Ekonomik Güvenlik sorusunu tartıştı. Bu tartışmadan önce ortak güvenlik algısı sadece askeri konular olarak ele alınıyordu. Bu algının içerisinde hukuksuz askeri kuvveti kullanmayı engellemeye yönelik politik-askeri düzenlemeler, nükleer silahlar, süper silahlar ve ideolojik hizipçilik gibi konular vardı. Ancak daha yakın geçmişte ortak güvenlik denince akla daha fazla ekonomik konular gelmeye başladı. Artık ortak güvenlik konusu, ülkeler arasındaki askeri ilişkilerde olduğu kadar ekonomik konulara da uygulanabilir durumda. Geçtiğimiz on yılda ülkeler arası ilişkilerin doğasında çok önemli değişiklikler oldu. Ekonomik konular dünya politikasının ajandasındaki önemini artırmaya başladı. (Nye, 1974, s ). Ekonomi güvenliği, günümüzde ABD de oldukça popüler bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak ABD de daha ziyade bireylerin kendilerini güvende hissedecekleri bir olguyu ifade etmek için kullanılan bu kavramı biz çalışmamızda tıpkı Beril Dedeoğlu nun daha önce bahsetmiş olduğumuz hiyerarşisinden faydalanarak daha üst düzeylere çekip ülkenin/devletin geneli için kullanacağız. Günümüzde toplum hayatı ancak ekonomik faaliyetler ile sürdürülebildiğinden, mevcut ekonomik mekanizmanın işlerliğinin sürdürülmesi esastır. Ancak, bu mekanizmada meydana gelecek aksaklıklar ihtiyaçların giderilmemesine neden olmak suretiyle topluma açlık ve fakirlik olarak yansımaktadır. Bu nedenle, üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar geçen sürecin mutlaka süratle ve aksaklığa meydan vermeyecek şekilde sağlıklı ve sürekli olarak işletilmesine ihtiyaç vardır. Bu sürecin güvenliği ise ekonomik güvenlik olarak isimlendirilmektedir (Küçükşahin, 2006, s.43). Temel ekonomi güvenliği; üçlü bir durum seti ile tanımlanmaktadır. İlk olarak, idyosenkratiğe (Kendine özgü), kovaryant (eşdönüşür) ve sistematik risklere, belirsizliğe, tehlike ve şoklara sınırlı bir şekilde maruz 18

21 kalmadır. İkincisi, eğer ilk durumdaki unsurlar materyalize olurlarsa onlarla başa çıkma yeteneğini gerektirir. Ve üçüncü olarak, bu unsurların çıktılarından kurtulabilme yeteneğini gerektirir (Standing, 2007, s.3). Bir diğer tanıma göre; ekonomi güvenliği; yaşam kalitesini arttırmak, ekonomik endişeleri azaltmak ve kamu güvenliğinin sağlanmasıdır (Aydın, 2009a, s. 43). Güvenli bir ekonomik çevre, özel yatırımları destekleyen ve gelişmekte olan ülkelerin büyümesine destek olan muhtemelen önemli bir anahtar faktördür (Dhonte, Kapur, 1997, s.3). Ekonomik güvenlikteki ilerlemeler, belirsizliği azaltarak özel sektörün katkısını artırır ve yatırıma dönüşür (Poirson, 1998, s.4). Bu döngü ekonomi güvenliğinin önemini yansıtmak bakımından önemlidir. Ekonominin güvenliği, ekonomide kamunun işlevlerini sürdürecek gelir kaynaklarına sahip olması, ödemeler sisteminin çalışması, iç ve dış kamu borç servislerinin yapılabilmesi, kamu finansmanının sürdürülmesi, bankacılık sisteminin sistematik riskten uzak çalışması ve gelir dağılımında dengenin sosyal yaşamı tehdit etmeyecek düzeyde sağlanmasıdır. Özellikle 11 Eylül saldırısı sonrasında ekonomik güvenlikle beraber güvenliğin ekonomisi yani güvenliğin güvenliği de tartışılmaya başlanmıştır. Bireyin yaşam alanının güvenliğinden başlayıp kamusal alanın güvenliğine ve üstte ulusal güvenliğin mevcudiyetine kadar varlık, gelişim, üstünlük ve refah için güvenliğin ekonomisi en önemli belirleyicidir (Aydın, 2009b, s. 42). Yukarıda farklı kaynaklardan tanımlanmaya çalışılan ekonomi güvenliği, Alkin ve Gürlesel e göre ise üç aşamalıdır. Birinci aşama, ekonomik yapının global ölçeklerde üretim, rekabet ve kalite olanaklarına sahip olmasının sağlanmasıdır. İkinci aşama, ekonomik yapının yukarıda ifade edilen olanaklarla donatılmasını ve sürdürülmesini sağlayacak bir yönetime sahip olmasının sağlanmasıdır. Üçüncü aşamada ise, kurumsal ve sektörel olarak ekonomik yapının fiziki ve stratejik güvenliğinin sağlanmasıdır (Alkin, Gürlesel, 2004, s.33). Yazında ve özellikle Türkçe yazında ekonomi güvenliği ile ilgili çok az sayıda çalışma vardır ve bu bakımdan konu henüz bir sistematiğe oturmadığı için genel geçer bir tanıma ulaşmak şu an için imkânsız gibi görünmektedir. Kavramın ontolojik temellerinin atılmaya çalışıldığı bu çalışmada biz; Ekonomi güvenliği; ülkelerin varlığının sürekliliğini ve halkın refahını sağlayan, stratejik ekonomik unsurlarının korunması ile 19

22 olası tehdit ve risklere karşı hazırlıklı olma halidir şeklindeki daha genel geçer bir tanımı yazına kazandırmaya çalışacağız. İtalyancası risco Almancası Risiko, İngilizcesi risk olan bu kavram, dilimizde önceleri riziko olarak kullanılmış, daha sonra risk olarak yerleşmiştir. Zarar veya kayıp durumuna yol açabilecek bir olayın ortaya çıkma olasılığı anlamına gelir. Tehlike ile eş anlamlı ve ileride ortaya çıkması beklenen ama meydana gelip gelmeyeceği kesin olarak bilinmeyen olaylar için kullanılır. Risk, gelecek ile ilgili bir kavramdır, çünkü gelecek belirsizlik ifade eder. Risk de belirsizlik hallerinde ortaya çıkan ve tehlikenin ciddiyetine verilen isimdir. Tehlike ise, kurum ya da insanların yaralanması, hastalanması, zarar görmesi veya bunların bileşimi olabilecek zarar potansiyeli olan durumdur. Risk için, bir belirsizlik halidir derken, her belirsiz durumun risk olarak nitelendirilemeyeceğini de belirtmemiz gerekir. Buradaki ayrım, belirsizliklerin hedefe giden yolda tehlike ile etkileşim düzeyidir (Kobifinans, 2011) 10. Kavramların daha iyi anlaşılması için tehdit ve risk kavramları arasındaki farkı ortaya koymakta fayda var. NATO nun 1991 Roma Zirvesinde yapılan değerlendirmede, NATO üyelerinin artık kapsamlı bir saldırı tehdidi altında olmadığı ama bunun yerine çok boyutlu ve farklı yönlerden gelebilecek, önceden tespit edilmesi ve değerlendirilmesi güç risklerin aldığı kabul edilmiştir. Bu çerçevede NATO, tehdit kavramından risk kavramına doğru kaymaya başlamıştır ve Doğu Avrupa dan kaynaklanan tehdit yerine risk ifadesi kullanılmaya başlanmıştır. Tehdit kavramından risk kavramına geçmenin anlamı; geçmişte, kontrol altına alınarak yönetilemediği için tehdit olarak ifade edilen hususların bugün, kontrol altın alınarak yönetilebilir hale gelmiş olmasıdır. Bu dönüşümün tersine, eskiden Doğu Avrupa dan kaynaklanan ve tehdit olarak nitelendirilen konular bugün kontrol altına alınmaya ve yönlendirilmeye, dolayısıyla tehdit kavramından risk kavramına dönüşmeye başlamıştır (Küçükşahin, 2008, s.19). Özetle, yukarıda tanımı verilen ve bir ülkenin devamlılığı açısından son derece büyük bir öneme sahip olan ekonomi güvenliğinin tesisi için kısa ve uzun vadede faydalı olabilecek unsurlar fırsatları, bu tesisinin oluşmasına ya da oluşan ekonomi güvenliğinin bozulmasına yol açabilecek her durumu da tehdit ve/veya riskler olarak adlandıracağız. 20

23 2. Türkiye nin Ekonomi Güvenliği Ekonomi güvenliği konusunu Türkiye açısından iki ana kategoride inceleyeceğiz. Bunlardan ilki Türkiye nin jeo-stratejik konumundan kaynaklanan ve ekonomi temelli olmayan unsurlardan ikincisi ise Türkiye ekonomisinin kendi iç dinamiklerinden ve dış kaynaklı gelişmelerden kaynaklanan unsurlardır Türkiye nin Jeo-Stratejik Konumundan Kaynaklanan Unsurlar Çok klasik bir tanımlama ile Türkiye nin jeostratetik konumunu ifade ederken, Avrupa ile Asya arasındaki köprüden bahsederiz. Türkiye sahip olduğu fiziki konumdan dolayı, iki kıtayı sadece fiziki olarak değil aynı zamanda kültürel, ticari, politik ve hatta ekonomik açıdan da birbirine bağlar ve etrafındaki gelişmelerden de oldukça fazla etkilenir. Bu bakımdan bir ülkenin ekonomik faaliyetleri ve buna bağlı olarak da ekonomi güvenliği, o veya bu şekilde ülkenin coğrafi konumuna dolayısıyla da jeostratejik konumuna yakından bağlıdır. Akdeniz (2003, s.82), Jeopolitik Ve Jeostratejik Teoriler Kapsamında Küreselleşmenin Geleceği Ve Türkiye 11 isimli makalesinde Jeostratejiyi, stratejik açıdan coğrafî unsurların incelenerek sonuçlara ulaşılması, politik çıkarların stratejik yönetimi, bir başka deyişle stratejinin coğrafî gerçeklere dayanarak oluşturulması sanatı olarak tanımlıyor. Türkiye coğrafyası, yüzyıllardır savaşların yaşandığı, kaynakların paylaşımının henüz tamamlanmadığı çok farklı din, kültür ve ırktan insanın bir arada yaşadığı Ortadoğu coğrafyası ile iç içedir. Bu bakımdan kendi iç politik meselelerinin yanı sıra bölgede olan pek çok gelişmeden anında etkilenmekte ve ekonomik olarak çok fazla zarar görmektedir. Örneğin Muradoğlu çalışmasında II. Körfez Savaşı nın Türkiye ye nihai maliyetinin bir yıl için en az 10 milyar dolar olduğunu tahmin ediliyor 12 (Muradoğlu, 2011). Dünya petrol rezervinin üçte ikisinin hemen yanı başında yaşamını sürdüren Türkiye yi, dünyada özellikle son dönemde petrole olan ihtiyacın 21

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013

Türkiye de Bankacılık Sektörü 1960-2013 Türkiye de Bankacılık Sektörü 196-213 Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart Merkezi,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

BÜYÜMEDE 110, ENFLASYONDA 134 ÜLKE BİZDEN DAHA İYİ DURUMDA

BÜYÜMEDE 110, ENFLASYONDA 134 ÜLKE BİZDEN DAHA İYİ DURUMDA Umut Oran Basın Açıklaması 12.5.2013 İşte görmezden gelinen IMF verilerinin ortaya koyduğu gerçek: EKONOMİDE MAKYAJ NAFİLE, BAŞARI HİKAYE BÜYÜMEDE 110, ENFLASYONDA 134 ÜLKE BİZDEN DAHA İYİ DURUMDA TÜRKİYE,

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2014 Mart Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası Kart

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011

Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar. Temmuz 2011 Global Ekonomi ve Yurtdışı Piyasalar Temmuz 2011 Görünüm Küresel ekonomide toparlanma sürüyor: Gelişmiş ülkelerdeki borç yükünün yarattığı kırılganlık sebebiyle toparlanma yavaş seyrederken, gelişmekte

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI

ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI ELEX SEKTÖRÜNÜN TEK FUARI 26-29 Eylül 2013 tarihleri arasında organize edilen ve T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından desteklenen Türkiye nin ve bölgenin sektöründeki tek ihtisas fuarı olan

Detaylı

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü

Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü Stratejik Düşünce Enstitüsü Ekonomi Koordinatörlüğü www.sde.org.tr ANALİZ 2014/2 2013 YILI ALTIN ANALİZİ Dr. M. Levent YILMAZ Ekonomistlerin çoğu zaman yanıldığı ve nedenini tahmin etmekte zorlandığı bir

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul

Basın Sohbet Toplantısı. 14 Temmuz 2009, İstanbul Basın Sohbet Toplantısı 14 Temmuz 2009, İstanbul Kuruluş : 7 Ocak 2009 Internet Adresi : www.tuyid.org Posta Adresi : Nispetiye Cad. Levent İşhanı No: 6/2 34330 Levent - İstanbul Telefon : (212) 278 30

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

EGE BÖLGESĐ SANAYĐ ODASI RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ. Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi

EGE BÖLGESĐ SANAYĐ ODASI RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ. Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi RAKAMLARLA TÜRKĐYE VE DÜNYA EKONOMĐSĐ Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi DÜNYANIN EN BÜYÜK 20 EKONOMĐSĐ VE SON 10 YILDA ORTALAMA BÜYÜME ORANLARI (%) ABD Çin Japonya

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR

TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR TÜRKİYE, DÜNYADA BÜYÜME ORANI EN DÜŞÜK VE SANAYİ ÜRETİMİ EN HIZLI AZALAN ÜLKELER ARASINDA BULUNUYOR 14 Şubat 2009 Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) tarafından yapılan basın açıklamasında

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler. İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012

Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler. İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012 Dünya ve Türkiye Ekonomisinde Beklentiler İbrahim TURHAN Başkan 12 Nisan 2012 Sunum Planı Dünya Ekonomisi Kriz sonrası gerçekleşmeler ve beklentiler Türkiye Ekonomisi Kriz sonrası gerçekleşmeler ve beklentiler

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş.

SONUÇ RAPORU. CYF Fuarcılık A.Ş. SONUÇ RAPORU Bitki sektörünün dev buluşması bu yılda 28 Kasım - 01 Aralık 2013 tarihleri arasında, İstanbul Fuar Merkezi nde gerçekleşti. Kıtaların buluşma noktası İstanbul da 21 farklı ülkeden gelen 286

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR

KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR KÜRESEL TİCARETTE TÜRKİYE NİN YENİDEN KONUMLANDIRILMASI-DIŞ TİCARETTE YENİ ROTALAR T.C. Ekonomi Bakanlığının gerçekleştirdiği Küresel Ticarette Türkiye nin Yeniden Konumlandırılması-Dış Ticarette Yeni

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

9. Uluslararası İlişkiler

9. Uluslararası İlişkiler 9. Uluslararası İlişkiler 9.1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, 03.11.1970 tarihinde Avusturya ile imzalanarak başlamış olup, bugüne kadar 76 ülke

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi.

AR& GE BÜLTEN. Dünya Ekonomisi Ne Durumda. Dolayısıyla ülkemiz ekonomisi, dünya ekonomisindeki büyüme-gelişme konjonktürüne daha duyarlı hale geldi. Dünya Ekonomisi Ne Durumda Ahmet YETİM Türkiye ekonomisi özellikle 2000 ve 2001 krizlerinden itibaren giderek artan ölçekte dünya ekonomisine daha duyarlı hale geldi. Bunda; AB tam üyelik maratonunda kaydedilen

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Ülke TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Temsilcilik Türü Şehir Telefon Faks e-posta A.B.D. Başkonsolosluk Adana (0322) 346 62 62 (0322) 346 79 16 A.B.D. Büyükelçilik Ankara 455 55 55 467 00 19 A.B.D.

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş!

Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş! Yaprak Özer İndeks İçerik İletişim Danışmanlık CEO Her şey para değil Milli geliri yükselterek, döviz rezervlerini artırarak, her yıl ortalama yüzde 5 büyüyerek bir ülkeyi değiştirmek mümkün olmuyormuş!

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ 2012/4 SAYILI DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMET TİCARETİNİN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ SUNUM PLANI Hizmet Sektörünün Desteklenmesi Vizyonu Dünya da ve Türkiye de Sağlık Turizmi Film, Bilişim ve Eğitim Sektörlerine

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

EKONOMİ GÜVENLİĞİ PANEL DAVETİ. 12 Nisan 2013

EKONOMİ GÜVENLİĞİ PANEL DAVETİ. 12 Nisan 2013 EKONOMİ GÜVENLİĞİ PANEL DAVETİ 12 Nisan 2013 Alışkın olduğumuz pek çok şeyin değiştiği bir dönem yaşıyoruz. Bu değişim, hayatımızın hemen her alanına etki ediyor. Dünyadaki bu hızlı dönüşümden belki de

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR

DOLARLIK MAL VE HİZMET H ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN DOLARLIK KREDİ HACMİ SORUN YARATIYOR KÜRESEL KRİZİN N ANATOMİSİ MORTGAGE KRİZİ VE HEDGE FONLAR KRİZİ TÜREV ÜRÜNLER PİYASASINDA KIRILMA 64 TRİLYON DOLARLIK DÜNYA D EKONOMİSİNDE, NDE, 18 TRİLYON DOLARLIK MAL VE HİZMET H ONU ÜRETEN ÜLKE TARAFINDAN

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Ocak2015 N201501 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak2015 N201501 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Ayşegül Aytaç 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN ÖTEKİ YÜZÜ Petrol fiyatları, 2014 yılının

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ

DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ Pancar Ekicileri Kooperatifleri Birliği DÜNYA, AB ve TÜRKİYE ŞEKER İSTATİSTİKLERİ MAYIS 2015 ANKARA Ulus. İliş. ve İş Geliş. Müdürlüğü Cem KAPTAN Mithatpaşa Cad. 19/3 06420 ANKARA TÜRKİYE Tel: + 90 312

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı