İNŞAAT EKONOMİSİ ESSAM. Editörler Ercan Sancak S. Cem Karaman. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK, SOSYAL ve SİYASAL UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İNŞAAT EKONOMİSİ ESSAM. Editörler Ercan Sancak S. Cem Karaman. TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK, SOSYAL ve SİYASAL UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ"

Transkript

1 İNŞAAT EKONOMİSİ Editörler Ercan Sancak S. Cem Karaman ESSAM TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK, SOSYAL ve SİYASAL UYGULAMA ve ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA, 2015

2 Turgut Özal Üniversitesi Yayınları No: 021 ISBN: Bu eserin dil ve bilim bakımından sorumluluğu yazarlarına aittir. Tüm hakları saklıdır. İzinsiz kopyalanamaz, aktarılamaz, çoğaltılamaz. Copyright Turgut Özal Üniversitesi Editörler Tasarım Baskı Baskı Tarihi : Baskı Adedi : 300 : Ercan Sancak, S. Cem Karaman : Arif Poyraz : Sage Yayıncılık Reklam Matbaacılık San. ve Tic. Ltd. Şti. Zübeyde Hanım Mah. Kazım Karabekir Cad. Kültür Han No:7/ İskitler, Altındağ, Ankara Tel:

3 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...7 İNŞAAT EKONOMİSİ: SEKTÖRÜN YAPISI VE PİYASALAR...9 Ercan SANCAK S. Cem KARAMAN 1. Giriş Ekonomide Yatırımlar Ve İnşaat Sektörü İnşaat Sektörünün Sınıflandırılması İnşaat Sektörü: Piyasalar, Kurumlar Ve Araçlar Konut Sektöründe Yenilikler İnşaat Sektörüne Özgü Bazı Özellikler İnşaat Sektörü: Türk Ekonomisindeki Yeri Ve Temel Göstergeler Sonuç Ve Değerlendirme...19 TÜRKİYE DE HİZMETLER SEKTÖRÜ İÇİNDE İNŞAAT SEKTÖRÜ...21 S. Rıdvan KARLUK 1. Giriş Türkiye de Hizmet Sektörü İnşaat Sektörünün Performansı Sonuç...29 TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜNDE BİR BALON VAR MI?...31 S. Cem KARAMAN 1. Giriş Pembe Panjurlu Ev mi, Yatırım mı? Konut Sektöründeki Gelişmeleri Açıklayıcı Diğer Faktörler Genç Nüfus Ev Sahibi Olma Oranları Gelir Dağılımındaki Eşitsizlikler Sonuç...37

4 2008 KRİZİ SONRASI ABD VE TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ...39 Erkan DEMİRBAŞ 1. Giriş ABD ve Türkiye İnşaat Sektörünün Mevcut Durumuna Genel Bir Bakış Türkiye Konut Sektörünün Mevcut Durumuna Genel Bir Bakış Sonuç...52 RUSYA KONUT SEKTÖRÜ: PİYASALAR VE DEĞİŞİM...55 Ercan SANCAK 1. Giriş Rusya da Konut İnşaatı Sektörü Konut Piyasası ve Enflasyon Konut Sektörünün Finansmanı Rusya İnşaat Sektörünün Bazı Sorunları Rusya Pazarında Türkiye: Avantajlar ve Riskler...66 ÇİN İN DÜNYANIN EN BÜYÜK EKONOMİSİNE DÖNÜŞMESİNİN TEMEL DİNAMİKLERİ VE EMLAK VE İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN ROLÜ...71 Ramazan TAŞ 1. Giriş Dünya Ekonomisinde Ülkesel Bazda Milenyum Değişim Trendleri Ve Çin Dünya Ekonomisinde Gelişmekte Olan Ülkelerin Ve Çin in Rolündeki Artış Çin Ekonomisini Dünyanın En Büyük Ekonomisi Yapan 10 Temel Dinamik Dünyanın En Büyük Ekonomisi Olan Çin de Emlak Ve İnşaat Sektörünün Rolü Sonuç Ve Değerlendirme...93 TÜRKİYE DE YAPI MÜHENDİSLİĞİ UYGULAMALARI: YENİ UFUKLAR...99 Yalçın BULUT 1. Giriş Yapı Sağlığı İzleme Nükleer Güç Santralleri Sonuç

5 FAİZ ORANLARININ KONUT ARZI ÜZERİNE ETKİSİ S. Cem KARAMAN 1. Giriş Balon Riski Konut Arzı mı, Konut Talebi mi? Analiz Veri Birim Kök Testleri Eşbütünleşme Testleri Türkiye de Konut Arzını Belirleyen Faktörler Sonuç TÜRKİYE DE ALTYAPI İNŞAAT YATIRIMLARI Prof. Dr. Ramazan KILIÇ Doç.Dr. Erkan DEMİRBAŞ 1. Giriş Kamu Ulaştırma Yatırımları Karayolu Ulaştırması Demiryolu Ulaştırması Denizyolu Ulaştırması Havayolu Ulaştırması Boru Hattı Ulaştırması Kamu Enerji Yatırımları Türkiye de Elektrik Üretimi ve Enerji Santralleri Kamu Baraj Yatırımları Sonuç ve Değerlendirme

6 Ercan SANCAK Dr. Sancak, Trabzon/ Köprübaşı nda doğmuştur. Akademik eğitimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstrisi (1994), Uluslararası Türk-Türkmen Üniversitesi ( Yüksek Lisans, 1996), Azerbaycan Devlet Ekonomi Üniversitesi nde (doktora) Geçiş Ekonomilerinde Enflasyon Problemi adlı tez ile tamamlamıştır yılları arasında Azerbaycan da Qafqaz Üniversitesinde öğretim görevlisi olarak ekonomi dersleri vermiştir. Bu üniversitede spor ve sağlık daire başkanlığı yapmış, yıllarında Moskova/Rusya da özel bir şirkette genel müdür olarak çalışmış, ardından yılları arasında Fatih Üniversitesi nde öğretim üyesi olarak akademik çalışmalarına devam etmiştir yılında doçent olarak Turgut Özal Üniversitesi iktisat bölümüne atanmış ve halen bu bölümde ekonomi alanında lisans ve yüksek lisan düzeyinde dersler vermektedir. Başlıca araştırma alanları; makroekonomi, uluslararası ekonomi-politik, Türk Dünyası ekonomisi, Rusya ekonomisi ve şehir ekonomisi. Bir çok dergi ve gazetede akademik ve köşe yazısı şeklinde makaleleri yayınlanmıştır. İngilizce ve Rusça bilen Sancak, evli ve üç çocuk babasıdır. İrtibat: Süleyman Cem KARAMAN Dr. Karaman 1974 yılında Akşehir de doğmuştur. İlk, orta tahsilini Gaziantep te, lise tahsilini Ankara da tamamlamıştır. Akademik eğitimine, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Matematik (Lisans 1997), Bilkent Üniversitesi, Ekonomi (Yüksek Lisans 2000) ile devam etmiştir ve doktora eğitimini University of Pittsburgh da (ABD) Ekonomi alanında Para Politikalarının Öğrenilebilirliği konusunda tamamlamıştır. Dr. Karaman doktora çalışmasından sonra ABD nin Oregon ve California eyaletlerinde akademik ve profesyonel çalışmalarda bulunmuş, 2013 yılında Türkiye ye dönmüştür yılından itibaren Turgut Özal Üniversitesinden öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. Başlıca araştırma alanları; makroekonomi, merkez bankası politikaları ve ekonomide beklentilerdir. İngilizce bilen Dr. Karaman evli ve 2 çocuk babasıdır. İrtibat: 6

7 ÖNSÖZ Bu kitabın amacı inşaat sektöründe oluşan ekonomik faaliyetleri, ana eğilimleri ve gelişmeleri somut veriler ışığında ortaya koymak ve analiz etmektir. Bu amaçla öncelikle inşaat ekonomisinin kapsamı, sınıflandırılması ve bu sektör içerisinde yer alan endüstrilerin rolü incelenmiştir İnşaat sektörü dinamik bir sektördür ve toplumun gelişmesi ölçüsünde, yeni ihtiyaçlara ve taleplere göre yeni binalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyaçlar piyasa ekonomisinde birey, firma yöneticileri ve kamu otoriteleri tarafından çeşitli yöntemlerle tespit edilir. İnşaat sektörü diğer sektörlerde olduğu gibi teknolojiyi, bilgiyi üretme ve yönetme ile ilgilidir. Nitelikli ürünler ortaya koyabilmek; teknolojinin, bilginin en iyi şekilde ve en doğru zamanda kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. İnşaat sektörünün gelişiminin istikrarlı ve sürdürülebilir olması için bilimsel temelde yapılan çalışmalara ihtiyaç vardır. Bir ülkenin herhangi bir sektöründe meydana gelen olumlu veya olumsuz gelişmeler ülke sınırlarını aşmakta ve uluslararası alana yayılmaktadır. Dünyanın küresel bir piyasaya dönüştüğü 21. yüzyılın başında inşaat sektörü de küresel gelişmelerden etkilenmektedir. Günümüzde teknolojinin en hızlı şekilde uygulandığı sektörlerden biri de inşaat sektörüdür. İnşaat piyasasında giderek artan rekabet baskısı, sektörün aktörlerini daha verimli, daha ekonomik ve daha estetik yapılar inşa etmeye zorlamaktadır. Teknolojik gelişmeler sayesinde inşaatlar daha kısa sürede, daha az üretim faktörü ile, daha kullanışlı malzemeler kullanılarak ve daha çevreye duyarlı biçimde yürütülmektedir. Ulusal ve küresel seviyede işgücünün verimliliğinin sürekli artırılması, siyasi otoriteler, firmalar ve üniversiteler tarafından dikkate alınmaktadır. Eğitim seviyesinin yükselmesi ve nitelikli işgücü miktarındaki artışlar firmaların kârlarını artırmanın yanında sektörel seviyede de gelişmelere imkân sağlamaktadır. 7

8 Bu çalışmada, ülke ekonomisine yüksek katkısından dolayı, inşaat sektöründe meydana gelen gelişmeler, ulusal ve uluslararası boyutlarıyla bütüncül bir perspektifle ele alınmıştır. Bu açıdan eserde, inşaat sektörünün yapısı incelenmiş, ardından Türkiye, ABD, Çin, Rusya olmak üzere ülke örnekleri çerçevesinde inşaat sektörünün gelişimi mukayeseli biçimde ele alınmıştır. Eserin, sektörde çalışanların bilgi seviyelerine küçük de olsa bir katkı sağlamasını beklemekteyiz. Ercan SANCAK Süleyman Cem KARAMAN 8

9 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER İNŞAAT EKONOMİSİ: SEKTÖRÜN YAPISI VE PİYASALAR 1. Giriş Ercan SANCAK * S. Cem KARAMAN İnşaat sektörü ülkelerin gayri safi yurt içi hasılalarında önemli yer tutan ekonomik sektörlerden bir tanesidir. Barınma ihtiyacı insanların en temel ihtiyaçlarından bir tanesidir ve yeri başka bir şeyle doldurulamadığı için inşaat sektörü önemini kaybetmeyecek bir sektördür. Bu sektörün önemi sadece kendisiyle değil, beslediği 200 den fazla yan sektörle beraber anlaşılmalıdır. Madencilikten ağır sanayiye, ulaşımdan enerji üretimine bir çok yan sektörün canlılığı inşaat sektörüyle beraber hareket etmektedir. Bu nedenden dolayı inşaat sektöründe görülebilecek bir durgunluk bütün ekonomiyi olumsuz yönede etkilemektedir (Consortium, 2000). İnşaat sektörü, ekonomik faaliyetler içerisinde hayata yönelik doğrudan fayda ve refah sağlayan bir alandır. Bu açıdan siyasi iktidarların daima göz önünde olan bir faaliyettir. Bu açıdan sektörün teorik temellerinin ortaya konulması konunun anlaşılması için gereklidir. Öncelikle inşaat sektörünün hangi genel ekonomik faaliyetler içerisinde yer aldığı, niteliği ve ekonomideki etkileri ele alınacaktır. İnşaat sektörü büyük ölçüde bina ve altyapılardan oluşmaktadır. Binalar, toplumda bireylerin çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa ettikleri yapılardır. Bina ihtiyacı ekonomik ihtiyaçlar hiyerarşisinden en temel ihtiyaçlar arasında kabul edilmiş ve insanlar da tarih boyu bina inşaatlarına gerekli önemi göstermişlerdir. Altyapı yatırımları özellikle 19 ve 20 yüzyılda şehirlerin gelişmesi ile birlikte önem kazanmış ve kamu kurumları ülkenin kalkınması için altyapı yatırımlarına büyük kaynak aktarmışlardır. * Doç. Dr., Turgut Özal Üniversitesi, İktisat Bölümü. Yrd. Doç. Dr., Turgut Özal Üniversitesi, İktisat Bölümü. 9

10 Bir ekonomide yatırımlar, gerçek(reel) yatırımlar ve finansal yatırımlar şeklinde iki kısımda incelenebilir. İnşaat esas itibariyle bir yatırım faaliyetidir ve gerçek yatırımlar kapsamında ele alınır. 2. Ekonomide Yatırımlar Ve İnşaat Sektörü Ekonomide yatırımlar sınıflandırılırken inşaat sektörü de bir yatırım şekli olarak dikkate alınır. Bir ekonomide yatırımlar için en temel ayrım gerçek ve finansal yatırımlar şeklinde yapılır. Gerçek yatırımlar da kendi içerisinde; makine-teçhizat yatırımları, inşaat yatırımları ve stok yatırımları şeklinde üç kısımda incelenir. Gerçek yatırımlar, fiziki sermaye stoğunda artışa yol açan ve mal ve hizmetlere yönelik yatırımlardır. Çeşitli üretim faktörleri kullanılarak ürün elde edilebiliyorsa gerçek bir yatırımdan söz edebiliriz. Finansal yatırımlar ise, finansal varlıkların satın alınması veya bir finansal sözleşme yapılmasıdır. Finansal yatırımlar, ekonomik faaliyetler sürecinde bir hakkı temsil eden finansal araçlar ve sözleşmeler üzerinden yapıldığından bir gayrimenkul gibi pratik bir kullanım değeri yoktur. Ancak, finansal varlıkların likidite özelliği sayesinde bu varlıkların nakde ve sonra da gerçek varlıklara dönüştürme imkânı vardır (Sancak,2012). Bir ekonomide yatırım harcamaları yerli ve yabancı firmalar, devlet ve hanehalkları tarafından yapılmaktadır. Firmalar yatırım harcamalarını yapabilmek için gerekli ve yeterli finansmanı sağlamak zorundadırlar. Bu açıdan bir ülkenin yatırımların sürdürülebilir olması için tasarruf düzeyinin en azından yatırımlara eşit olması arzu edilen bir durumdur. Ulusal tasarruf düzeyinin yatırımlara teorik düzeyde eşit olması durumunda ekonomide yeni gerçek yatırım harcamaları da yapılabilecektir. Yeni yatırım harcamaları kendi içerisinde; yeni makine ve teçhizat, yeni inşaat ve stok artışları gibi alt bileşenlere ayrılmaktadır. Ekonomide finansal piyasalardan sağlanan fonların para ve sermaye piyasalarında yeni ihraç edilen veya önceki dönemlerde ihraç edilmiş bono ve tahvilleri satın almada kullanılması, firma için bir plasman niteliğinde olsa da, sabit sermaye stokunu doğrudan etkilemeyeceğinden makroekonomik anlamda bir yatırım kabul edilmeyecektir. Bu kapsamda, makroekonomik anlamda yatırım harcaması, firmaların yeni makine-teçhizata, yeni inşaatlara ve stok artışlarına yapmış olduğu harcamalar şeklinde tanımlanabilecektir. (Güvel,2011) 10

11 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER Yatırımları etkileyen birçok faktör vardır. Bunlar; ulusal tasarruflar, gelir düzeyi, siyasi iklim, faiz oranları, bono ve tahvillerin getirisi, firmalar arası borç ilişkileri, devlet teşvik ve yardımları, dış ülkelerdeki ekonomik durum, hammadde seviyesi, işçi ücretleri, pazarın büyüklüğü gibi faktörlerdir. 3. İnşaat Sektörünün Sınıflandırılması Herhangi bir bilimsel çalışmada en önemli esaslardan biri doğru sınıflandırmanın yapılmasıdır. Bu bakımdan bu başlık altında inşaat sektöründe sınıflandırma konusunda izlenen temel bir yöntem ele alınacaktır. Bir ekonomiyi yapısal olarak incelediğinde sektörler ele alınmaktadır. Ekonomi bir kısım ekonomistlere göre üç sektörden oluşmaktadır. Bunlar; tarım, sanayi ve hizmetler sektördür. Ancak hizmet sektörü içerisinde inşaat sektörünün yüzde ağırlığı nedeniyle üç sektörün yanında dördüncü temel sektör olarak kabul edilmektedir. Zira inşaat sektörü, GSYH deki payı, istihdam sağlamadaki etkisi, çok sayıda endüstriye destekleyici girdiler sağlaması, çok sayıda ekonomik birimi harekete geçirmesi, ülkeye kâr transferi sağlaması gibi nedenlerle ekonominin canlanmasında ve sürdürülebilir büyümenin sağlanmasında önemli işlev görmektedir. Ülkemizde TÜİK tarafından yapılan sınıflandırmada inşaat sektörü bina ve bina dışı olmak üzere iki temel alt başlık altında incelenmiştir. Bina inşaatları da, kendi içerisinde ikamet amaçlı olan ve ikamet amaçlı olmayan binalar olarak iki gruba ayrılmaktadır. (Demirbaş,2011) Öncelikle bina kavramının tanımlanması gerekmektedir. Bina; belli bir eylem için kullanılmak amacıyla, kısa ve uzun sürede kalıcı nitelikte tasarlanmış, bir mekanı veya mekanlar dizisini içerecek şekilde inşa edilmiş yapı olarak tanımlanmaktadır ( Erdoğan, 1999) İkamet amaçlı binaları esas itibariyle konut olarak ifade etmek mümkündür. Konut bir köyde, mahallede, bir şehirde bulunan içerisinde bir daireli, iki daireli veya çok sayıda dairelerden oluşan binadır. Tek katlı bir ev veya içerisinde 50 daire yerleşmiş bulunan bir apartman konut olarak ifade edilmektedir. Konut yatırımları konjonktürel dalgalanmalardan en çok etkilenen yatırım araçlarından bir tanesidir. Toplam yatırımlar arasında da önemli bir yer tutar. Konut yatırımlarının büyüklüğü: konut fiyatlarına, toplumdaki servet miktarına, 11

12 diğer yatırım araçlarının getirilerine, kira gelirlerine ve konut kredilerinin faiz oranlarına bağlı olarak değişir (Bocutoğlu, 2011). İkamet amaçlı olmayan binalar ise otel ve bankalar gibi ticari binalar, ofis binaları, tarım sektöründe kullanılan değirmen gibi binalar; bakanlık, elçilik, hapishaneler, polis karakolları gibi kamu binaları; askeri üs, eğitim tesisleri, mühimmat deposu gibi askeri amaçlı yapılan binalar; alt yapı olarak adlandırılan demir yolu, otoyol, köprüler, tüneller gibi inşaatlar, toptan ve perakende ticaret binaları, trafik ve iletişim binaları, fabrika, depo enerji santrali gibi sanayi binaları, tiyatro, sinema, spor stadyumu, hayvanat bahçesi, spor merkezleri gibi eğlence ve dinlenme tesis binaları; eğitim, hastane ve bakım kuruluşları; dini ibadethaneler ve ikamet amaçlı binalar dışındaki diğer binalardan oluşmaktadır (Towey, 2012). Türkiye de yılları arasında üretilen binaların büyük çoğunluğunun yani %88,8 oranında konutlardan oluşmaktadır. Konut üretiminin toplam bina üretimi içerisindeki payı periyodu hariç 1993 yılına kadar sürekli artmıştır. Konut dışı binaların oranı ise % dir. Kamu ve özel kesim eliyle üretilen konut dışı binaların sayısı yıllarında artmış, 1995 yılına kadar gerilemiştir. 1996da üretilen 14 bin 291 adet konut dışı bina ile kendini toparlayan sektör, 2002 yılına kadar küçülmüştür arasında istikrarlı bir büyüme sürecine giren sektör, yılları arasında tekrar küçülmüştür yılında ise konut dışı bina üretimi 18 bin 56 ya yükselmiştir (Demirbaş, 2011). Tablo 1:Kullanım Amacına Göre Konut Dışı Binaların Dağılımı (Bina Sayısı, %) Toptan ve Perakende Sanayi ve Depo İkamet Amaçlı Binalar Dışındaki Diğer Binalar Ofis Kamu Eğlence, Eğitim ve Hastane Otel Halka Açık ikamet yerleri Trafik ve İletişim TOPLAM ,6 27,7 8,9 11,3 9,3 8,7 0,8 0, ,2 25,4 7,6 9,9 6,0 11,1 1,1 0, ,3 27,2 7,7 7,6 7,4 10,0 1,4 0, ,2 22,5 11,6 7,3 8,5 9,8 1,6 0, ,0 20,8 12,0 17,3 8,6 9,6 2,5 1, ,0 24,5 16,0 18,5 8,6 5,8 2,2 1, ,2 20,7 16,3 15,0 9,7 8,7 2,6 1, ,9 20,8 14,5 11,7 9,9 8,1 2,6 1, ,8 22,3 16,6 10,5 8,9 7,4 4,3 1, Toplam 30,8 23,0 12,9 12,6 8,7 8,7 2,2 1, Kaynak: Erkan Demirbaş, Yayınlanmamış doktora tezi 12

13 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER Bina dışı inşaatlar ise genelde altyapı inşaatları olarak bilinmekte olup bu grup kapsamında boru hatları, iletişim ve elektrik hatları, ulaşım altyapıları, sanayi alanları üzerindeki kompleks inşaatlar ve diğer bina dışı inşaatları yer almaktadır. Altyapı yatırımları içerisinde önemli bir paya sahip olan ulaşım inşaatları kapsamında ise şehirler arası yollar, şehir içi yollar, karayolları, demiryolu ve diğer raylı yollar, havaalanı pistleri, köprüler, viyadükler, tüneller ve yeraltı yolları, limanlar, suyolları, barajlar ve diğer su işleri, sanayideki kompleks inşaatlar yer almaktadır. Altyapı yatırımları bir ülkenin kalkınması ve gelişmesi için zaruri olan yatırım arasında yer almaktadır. Altyapı yapılarının finansmanı kamu otoriteleri tarafından sağlanmakta ancak inşa sürecinde özel sektör firmaları da yer alabilmektedir. Altyapı inşaatları ekonominin büyümesinde, istihdam artışı sağlamada ve kaynakların etkin kullanımında çok önemli olmaktadır. Özellikle ekonominin durgunluğa ve krize girdiği dönemlerde devlet ekonomiye bizzat müdahalede bulunmakta ve bunun araçsal yöntemi genelde altyapı yatırımları şeklinde gerçekleşmektedir. Kamu altyapı inşaat harcamalarının yılları arasında GSYH içerisindeki payı yüzde 3,1, toplam rakamsal değeri ise 83,2 trilyon TL dir de GSYH nin yüzde 3,2 lik kısmını oluşturan kamu altyapı inşaatları, 1987 de yüzde 4,7 gibi rekor bir düzeye yükselmiştir. Ardından dalgalı bir sürece giren kamu altyapı inşaatlarının GSYH içerisindeki payı 1995 yılında yüzde 2,2 ye kadar gerilemiştir meydana gelen ekonomik kriz kamu yatırımlarına sekte vurmuş ve 2004 yılına kadar devam eden bir küçülme süreci yaşanmıştır. Kamu altyapı inşaatlarının payı 2005 yılında yüzde 2,5; 2006 da ise 2,7; 2007 yılında 2,4 olmuştur (Demirbaş, 2011). Kamu altyapı yatırımları, üç temel belirleyiciden oluşmakta olup, bunlar sırasıyla ulaştırma yatırımları, enerji yatırımları ve baraj yatırımlarıdır. Kamu altyapı inşaatları yılları arasında gerçekleştirilen toplam inşaat yatırımlarının yüzde 24,8 ini oluşturmaktadır. Kamu altyapı inşatlarının toplam inşaatlar içerisindeki payı yıllara göre yüzde aralığında değişmektedir. Bu bağlamda ele alınması gereken diğer bir konu da arsadır. Binaların gerçekleşebilmesi için arsaya ihtiyaç vardır. Binaların planlanması, arsanın ve çevrenin topoğrafyası, zeminin özellikleri, çevrenin iklimsel özellikleri, arsanın yönü, manzarası gibi hususlar arsa konusu ile ilgilidir ve inşaat ekonomisi kapsamında ele alınması gerekir. 13

14 4. İnşaat Sektörü: Piyasalar, Kurumlar Ve Araçlar İnşaat sektörü bir ekonomin en önemli yapılanma alanlarından birini oluşturur. Faaliyetlerinin genişliği piyasaların, kurumsal yapıların ve araçların ortaya çıkmasını gerektirmiştir. İnşaat piyasasında temel oyuncular, bireyler, firmalar, bankalar, üniversiteler ve devlet yer almaktadır. Piyasada mal üretenler ve bu malları talep edenler karşı karşıya gelmektedirler. Üniversiteler, inşaat piyasasının elemanlarının, emek faktörünün eğitilmesinde önemli rol oynamaktadırlar. Bir ülkenin inşaat sektöründeki başarısı büyük ölçüde disiplin, bilgi ve çağdaş donanımlara sahip kadroları ile mümkündür. Emek faktörünün eğitilememesi ise verimsizliklere, inşaat ürünlerinde tehlike ve risklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Üniversitelerde verilen inşaat eğitiminin yanında mimarlık, şehirleşme gibi alanlarda ülkenin inşaat sektörünün gelişmesine büyük etki yapmaktadır. Günümüzde inşaat piyasası ulusal ve uluslararası ekonomik faaliyetlerden ve krizlerden oldukça etkilenmektedir yılında dünyayı sarsan ekonomik krizin kaynağı inşaat sektörü ile yakından ilgilidir. Bir yandan inşaat üretimi diğer yandan sektörün finansman biçimindeki yöntemler krizin tetikçisi olmuştur. Dünya inşaat harcamaları 2008 yılında %1 artmıştır ve 2002 yılından sonraki dönem için en düşük harcamadır. (Ceylan,2011) Türkiye de inşaat sektörünü yönlendiren en önemli kurum Bayındırlık Bakanlığıdır. Bakanlık dışında belediyeler, firmalar, kooperatifler ve sivil toplum kuruluşları da inşaat sektöründe önemli rol oynamaktadırlar. Araçlar ise hammadde, ara madde ve makine-teçhizattan oluşmaktadır. Hammaddeler, yarı işlenmiş hammaddeler ve ara maddeler inşaat sektöründe kullanılan temel malzemelerdir. Bunlar kum, çakıl, taş, ağaç vb. İnşaat sektöründe ekipman olarak adlandırılan çok sayıda araç ve gereç vardır. Bir inşaat sahibinin alması gereken en önemli kararlardan bir tanesi inşaat yapımında kullanılacak doğru ekipmanların seçimi ve bunların elde edilmesidir. Ekipmanın doğrudan satın alınması bir seçenek olduğu gibi, kiralanması ya da projenin ekipman gerektiren kısmının tamamen dışarıdan bir firmaya yaptırılması da bir seçenektir. Böyle bir kararın alınmasında bir 14

15 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER çok faktör rol oynar. İnşaat sahibinin genelde yaptığı iş türleri, ekipmanın işletme maliyeti, bakım maliyeti, ekipmana ödenecek paranın fırsat maliyeti bu faktörlerden bazılarıdır. Doğru kararın alınmasında maliyet-fayda analizinin iyi yapılması gerekir (Peurifoy, ve diğerleri, 2011). Ekipmanlara örnek olarak; dozerler, ekskavatörler, çeşitli elektrikli aletler, vinçler, yarı işlenmiş malzemeler veya ara maddeler ise, hazır beton, seramik, demir gösterilebilir. İnşaat malzemelerinin üretimi de inşaat sektörünün araçsal yönünü tamamlamaktadır. Bir ülkede yeterli inşaat malzemesi üretilemezse o ülkenin inşaat sektörü dışa bağımlı olur ve krizlere açık hâle gelir. Çimento, alçı, kireç, beton, tuğla, kiremit, çatı kaplama, demir inşaat sektörünün temel girdilerindendir. Malzemelerin üretiminde nitelik ve nicelik faktörlerinin dikkate alınması inşaat sektörünün gelişiminde önemlidir. Zira inşaat insan faydası ve güvenliğine yönelik bir sektör olduğundan uygun özelliklere sahip olmayan malzemelerin inşaatlarda kullanılması can ve mal kaybına neden olması bakımından dikkate alınması gerekir. 5. Konut Sektöründe Yenilikler Bir çok sektörde olduğu gibi inşaat sektöründe de teknolojinin ve anlayışların değişmesiyle beraber yenilikler ortaya çıkmaktadır. Özellikle 1980 li yıllarda başlayan doğal kaynakların verimli kullanılması, sürdürülebilir gelişme, yenilenebilir enerji kavramları inşaat sektörünü de etkilemiştir. Ülkemizde sürdürülebilir iskan işlerinin gelişiminin istenen seviyede olduğu söylenemez. Teknolojinin gelişmesiyle beraber yeşil evler denen yeni ev tipleri gelişmiştir. Bu evlerde güneş enerjisi, evin içinde bulunduğu şartlara özgü özel olarak biçimlendirilmesi, çevreci yapı malzemelerinin kullanılması, su kullanılımında tasarruf sağlayan uygulamalar bulunması, çamlarının özel tasarlanması, çatısının yeşil çatı olarak yapılması ve ev içi geri dönüşüm gibi özellikler vardır (Friedman, 2007). Sürdürülebilir gelişme uzun vadede ümit vaad etsede kısa vadede üstesinden gelmesi gereken bazı problemleri vardır. Öncelikle, sürdürülebilir yapılaşma maliyetleri artıran bir faktördür. İnsanlarda çevre bilincinin yeterli olmadığı durumlarda sürdürülebilir yapılaşmada talep eksikliği gözlenmektedir. Test edilmemiş yeni yapı malzemelerinin kullanılması da bir riski beraberinde getirmektedir. Yeni yapı malzemelerinin ve yeni teknolojilerin uzun vadede 15

16 ne kadar dayanaklı olacağı da başka bir tartışma konusudur. Uzun vadede maliyetini amorti edebilecek bu yeni teknolojilerin yaygınlaşmasında devlet desteğine ihtiyaç olduğu kesindir. 6. İnşaat Sektörüne Özgü Bazı Özellikler İnşaat sektörünün kendine özgü yönleri vardır. Diğer üretim tesisilerinin aksine, kalıcı bir fabrikası olmayan inşaat firması işinin bulunduğu yere fabrikasını taşır. Her bir inşaat projesinin kendine özgü özellikleri vardır ve birbirinden faklıdır. Bu farklılıklar fiyatlandırmada ve maliyet hesaplarında değişik problemleri ve riskleri barındırır. Bununla beraber inşaat firmasının işini zamanında yapması ve bir miktar kar yapması gerekir. İnşaat sektörü pahalı ve farklı ekipmanlarının alınmasını gerektiren bir sektördür. Bu pahalı ekipmanlar sadece bir projenin sonlandırılmasıyla maliyetini çıkarabilecek türden değillerdir. Bu problem bu ekipmanların maliyetinin birden çok projeye dağıtılmasını gerektirir ve bu da kendine özgü bir risk doğurur. Zira her proje farklıdır ve her birinin farklı ekipman ihtiyaçları olabilir. İnşaat sektörü, taraflara belirlili hukuki yükümlülükler yükleyen sözleşmeleri de içermektedir. İnşaat sektöründe sözleşmelere uymak ve sözleşmenin hükümlerini yerine getirmek çok önemlidir. İnşaat işleri ve idare hukuku hükümlerine tabi kamu ihalelerinin çekirdeğini inşaat sözleşmesi oluşturur. (Kaplan,2013) İnşaat sektörü ölümlü ve yaralanmalı kazaların en çok olduğu sektörlerden bir tanesidir. İşin doğasından ötürü inşaat işçileri yükseklerde riskli işler yapmaktadırlar. Her hangi bir ölümlü ya da kalıcı yaralanmalı kaza inşaat sahibine yüksek maliyetler getirmektedir. Hava durumuna da bağlı olan inşaat projeleri beklenmeyen hava şartlarından olumsuz yönde etkilenebilmektedirler. Bu da yine inşaat sahiplerinin karşılaştıkları riskler arasındadır (Peurifoy, ve diğerleri, 2011). İnşaat sektörünün bir diğer özelliği de ekonomide meydana gelen devresel dalgalanmalardan hızlı etkilenemesidir. Son küresel ekonomik krizin de inşaat sektörü ve bağlantılı piyasalardan çıkmış olması bu bağlamda değerlendirilebilir. 16

17 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER 7. İnşaat Sektörü: Türk Ekonomisindeki Yeri Ve Temel Göstergeler Ekonomide meydana gelen değişmeleri analiz edebilmek için sebep-sonuç ilişkilerini kurmak ve somut veriler ışığında analiz yapmak gerekir. Bu açıdan inşaat sektöründe meydana gelen değişmeleri analiz etmek için bir takım istatistiki verilere ulaşmak ve bunları yorumlamak gerekir. Yıllar Tablo 2:İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Sabit Fiyatlarla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Temel Fiyatlarıyla İnşaat Sanayi Tarım Sanayi Ticaret Ulaştırma ve haberleşme Kaynak: TÜİK 17

18 Türkiye de inşa sektörünün yapısal durumunun ortaya konabilmesi için inşaat harcamalarının belirleyicileri olan bina inşaatları ve bina dışı inşaatları incelenmelidir. Bina inşaatlarının incelenebilmesi için, bina inşaatlarının belirleyicileri olan konut üretimi ve konut dışı bina üretiminin ele alınması gerekmektedir. Bu başlıklardaki üretimlerin yapı sahipliği, binaların değerleri, yüzölçümleri ve sayıları itibarıyla incelenmesi konunun anlaşılmasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca yapı sahipliği ve kullanım amaçlarına göre yapılacak karşılaştırmalı analizler sayesinde, bina üretimlerinin kıyaslamalı olarak değerlendirilmesi mümkün olacaktır li yıllardasırasıyla, 2010 (%18.3), 2006 (%18.5) ve2004 (%14.1) yıllarındainşaatsektöründeyüksekbüyümeoranlarınaerişilmiştir.2004, 2005 ve 2010 yıllarındaisekonutruhsatsayılarındaenyüksekartışoranlarıyaşanmıştır. Bu yıllarkarşılaştırıldığı zaman görülenisekonutruhsatalımınınzirveyeulaşması, inşaatsektöründegörülenbüyümeileaynıyıldaya da takipedenyıldaolduğugörülür (TMB,2012) yılında %11,3 büyüyenınşaatsektörüsiyasiistikrarsızlığınyaşandığı 2012 yılındabeklenengelişmeyigösterememişve ilk 9 aydabüyümeoranı %1 de kalmıştır. Bu dönemdekonutsatışlarında da %2,35oranındabirdüşüşyaşanmıştır. Artaninşaatmaliyetlerivesektöreldaralmabualandaçalışandiğersektörleri de olumsuzetkilemiştir(intes, 2014). Tablo 3:Türkiye de İnşaat Sektöründe Temel Göstergeler GSYH büyüme hızı İnşaat büyüme hızı Konut Satışları (Toplam) Kaynak: TUIK, İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Sabit Fiyatlarla Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, NACE Rev temel fiyatlarıyla ve İllere ve Yıllara Göre Konut Satış Sayıları,

19 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER Konut sektöründe Türkiye de kayıtdışı ekonomini varlığı önemli ölçüdedir. Şöyleki; müteahhitler vergiden kaçınmak amacıyla konut satış fiyatlarını olduğundan daha düşük gösterme eğilimindedirler. Yapılan araştırmalarda kayıtdışı faaliyetlerin oranı%40 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Bu nedenden dolayı inşaat sektörünün payı ölçülenden daha yüksek olduğu söylenebilir. Türkiye de sektörler arasındaki yapısal mukayese yaptığımızda inşaat sektörünün GSYH daki payının çok ciddi değişmediğini hatta 2007 den sonra nispi olarak azaldığını söylemek mümkündür. Bunun çeşitli nedenleri olabilir. Bu nedenler arasında Türkiye nüfus artış hızının düşmüş olması ve piyasada önceki yıllara göre daha düşük oranlı bir talep sözkonusudur. Öte yandan karayolu, baraj inşaatı gibi kamu yatırımlarında da önemli ölçüde doyuma gidilmektedir. 8. Sonuç Ve Değerlendirme İnşaat ekonomisi, bir ülke ekonomisinin en önemli üretim alanlarından biridir. Emek, sermaye, teknoloji ve girişimcilik gibi üretim faktörlerinin yoğun olarak kullanıldığı, ekonominin gelişmesi ve büyümesi için inşaat sektörünün önemi pek çok ülke için hayati öneme sahiptir. İnşaat sektörü çok çeşitli faktörlerden etkilendiği gibi ekonominin birçok alanına etki etmektedir. Bir ülkenin sermaye birikimi, yetenekli personel kadroları, teknolojik imkânları, makine ve teçhizat üretim kapasitesi, girişimcilik ruhu ve deneyimi, coğrafi ve lojistik özellikler, ücret seviyesi gibi mikro ekonomik etkiler yanında enflasyon hızı, uluslararası siyasi gelişmeler ve ilişkiler, döviz kuru, faiz oranı, istihdam seviyesi gibi makro seviyede oluşan gelişmelerden de etkilenmektedir. İnşaat sektörünün sorunları ve çözüm önerileri birçok ülkede benzer özellikler taşımaktadır. Bunlardan biri inşaat sektöründe olumlu gelişmeler olduğunda ekonominin canlandığı; ekonomide durgunluk ve kriz emareleri sözkonusu olduğunda ise inşaat sektörünün krizden önemli ölçüde etkilendiğidir. İnşaat sektöründe öne çıkan sorunlar şöyledir: sektörde uzmanlaşmış müteahhitlerin azlığı, bürokratik engellerin fazlalığı, finansman sorunu, Ar-Ge faaliyetlerinin yetersiz olması, işçilerin nitelik sorunu, işçilik maliyetleri, iş güvenliği sorunu, devlet desteklerinde meydana gelen değişmeler gibi sorunlardır. 19

20 Kaynakça Bocutoğlu, E. (2011). Makro iktisat: teoriler ve politikalar: Murathan Yayınevi. Ceylan,Cengiz (2011).Küreselleşmenin Sektörel Etkileri, İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları, s.463 Consortium. (2000). Eastern Anatolia Project Master Plan, Industry and Services (Vol. 3): T.R. Prime Ministry, State Planning Organization Undersecretariat. Demirbaş,Erkan (2011). Türkiye de Kamu İnşaat Harcamalarının Belirleyicileri İle Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Erdoğan, Nevnihal ( 1999). Bina Bilgisi I, Edirne: Trakya Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları. Friedman, A. (2007). Sustainable residential development, New York:Mc- Graw-Hill. Güvel Enver Alper (2011). Makro Ekonomi I, Adana: Karahan Yayınları, s.106. İNTES, Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası (2014). İnşaat Sektörü Raporu, Ankara: Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası Yayını Kaplan, İbrahim (2013). İnşaat Sözleşmeleri Hukuku ve Endüstri Yatırım Sözleşmeleri, Ankara: Yetkin Yayınları, s.43 Peurifoy, R. L., Schexnayder, C. J., Shapira, A., & Schmitt, R. L. (2011). Construction planning, equipment, and methods: McGraw-Hill. Sancak, Ethem (2012). Bireysel Tasarrufları ve Yatırımları Koruma Rehberi, Ankara: Gazi Kitabevi,s.6. Towey, D. (2012). Construction Quantity Surveying: A Practical Guide for the Contractor s QS: John Wiley & Sons. TMB, Türkiye Müteahhitler Birliği (2012). İnşaat Sektörü Analizi, Ankara: Türkiye Müteahhitler Birliği Yayını 20

21 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER TÜRKİYE DE HİZMETLER SEKTÖRÜ İÇİNDE İNŞAAT SEKTÖRÜ S. Rıdvan KARLUK * 1. Giriş Avustralya kökenli İngiliz iktisatçı Colin Grant Clark, ekonomik faaliyetleri, tarım, sanayi ve hizmetler olarak üç ana gruba ayırmıştır. BM in yapmış olduğu ayırıma göre hizmetler sektörü; hükümet hizmetleri, genel kamu hizmetleri, teşebbüs ve özel kuruluşların hizmetleri, dinlenme, eğlence ve benzeri hizmetler ile kişisel hizmetleri kapsamaktadır. Bu hizmetler, son yıllarda teknolojik yeniliklerin katkısıyla büyük gelişme göstermiş ve hizmetler sektörü ticaretinde önemli artışlar olmuştur. Hizmetler piyasalarının küreselleşmesinin mal piyasalarına göre farklı bazı şartları vardır. Arbitraj, üreticilerin bölge ya da ülke değiştirmelerine gerek bırakmaz. Önemli olan, malların serbest dolaşımıdır. Fakat hizmetler piyasaları için durum farklıdır. Birçok hizmetin tüketiciye sunulabilmesinin ön şartı, tüketicinin veya üreticinin bulunduğu yerde olmaktadır. Bu sebeple hizmetler sektöründe arbitraj sürecinin işleyebilmesi, büyük ölçüde tüketici ile üreticilerin bir bölgeden (ülkeden) diğerine serbestçe dolaşabilmelerine bağlıdır. Sigortacılıkta üretici serbestçe çalışabilmeli, turizmde tüketici ilgili ülkede serbestçe dolaşabilmelidir. Ancak, üreticilerin serbest dolaşımı ön şartı yerine gelse bile, hizmetler alanında dünyada tek fiyat oluşması zordur. Bunun bir sebebi, hizmetlerin çoğu zaman farklılaştırılmış olmalarıdır. Diğer sebebi de turizmde olduğu gibi üretim yapılan bölgelerin sunulan hizmetin ayrılmaz parçası olmasıdır. Hizmetlerin ülkeler arasında dolaşımına en fazla serbestlik * Prof. Dr., Turgut Özal Üniversitesi, İktisat Bölümü. 21

22 veren kuruluş Avrupa Birliği dir. Uruguay Turu Nihai Senedi içinde yer alan Hizmetler Anlaşması ile üye ülkelerin çok çeşitli ve karmaşık mevzuatına göre yürütülen hizmetler ticaretine bir çerçeve düzenlemesi getirilmiştir. Dünya ekonomisi içindeki payı giderek artan hizmetler ticaretinin gelişimi, dünyada yaşanan hızlı şehirleşmeye, kamu sektörünün gelişmesine, tüketici hizmetlerine ve diğer sektörlere girdi olarak kullanılan ara hizmetlere olan talebin artmasına bağlanabilir. Ülkelerin yeterli hizmetler alt yapısına sahip olması, ekonominin tüm sektörlerindeki üretkenlik ve rekabet gücü için çok önemlidir. Dünya Ticaret Kuruluşu (WTO) hizmetler sektöründe yer alan ekonomik faaliyetleri 12 başlık altında ele almıştır: Ticari hizmetler, iletişim hizmetleri, inşaat ve mühendislik hizmetleri, dağıtım hizmetleri, eğitim hizmetleri, çevre hizmetleri, mali (sigorta ve bankacılık) hizmetleri, sağlık hizmetleri, turizm ve seyahat hizmetleri, eğlence, kültür ve spor hizmetleri, ulaşım hizmetleri, bunların dışında kalan diğer hizmetler. 2. Türkiye de Hizmet Sektörü Türkiye de hizmetler sektörü, dünya ekonomisindeki gelişmeye paralel olarak katma değerdeki payını son yıllarda arttırmıştır yılında katma değer içinde hizmetler sektörünün payı yüzde 44.9 iken, 1980 de oran yüzde 48.4 e, 1985 de %55.9 a, 1990 da %52.2 ye 2014 de %70.5 e (cari fiyatlar) yükselmiştir. (2015 Yılı Programı) Bu artışa rağmen hizmetler sektöründe verimlilik artışı sınırlı kalmıştır. Bunun sebepleri arasında; sektöre yönelik rekabet baskısının yeterince oluşmaması, sektörde kayıt dışılığın yaygınlığı, kalifiye insan gücü donanımının yetersizliği, bazı sektörlerde küçük ölçekli üretimin yaygınlığı ve doğrudan mal ve hizmet üretme yeteneği sınırlı olan eğitim ve sağlık gibi sektörlerin bu grupta bulunması sayılabilir (Karluk 2014). İnşaat sektörü incelenirken inşaat ve mühendislik hizmetleri ile inşaat sektörünü ve de inşaat imalat sanayini birbirine karıştırmamak gerekir. İnşaat, (construction), emek yoğun, fazla nitelikli elaman gerektirmeyen, dışa ve ithalata bağımlılığı çok düşük bir sektördür. Önsel ve gerisel ilişkileri kuvvetli olduğu için, inşaat sanayi kollarını uyarır ve bu alanlarda da üretim ve istihdam artışına yol açar. Buna karşılık sanayi yatırımı gibi ekonomide devamlı üretim kapasitesi ve istihdam yaratmaz. Bu sebeple ekonomide sabit sermaye yatırımları içindeki payını iyi değerlendirmek gerekir. Üretken 22

23 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER yatırımlardaki payın azalması pahasına sektörün genişlemesi, ekonomideki büyümeyi olumsuz yönde etkileyebilir. Nitekim ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı Ali Babacan geçen yıl * Eylül ayında inşaatta dikey büyümeye son verilerek sanayi odaklı büyümeye geçilmesine yönelik açıklamada bulunmuştur. Türkiye nin sanayi ile büyümesi gerektiğini ifade eden sanayiciler ise bunun gerçekleşmesi için sanayi yatırımlarının önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Türkiye işveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) bu konuda yaptığı açıklamada büyümenin sanayiye dayanmasından ve sanayi reformunun hükümetin temel öncelikleri arasında yer almasından yana olduklarını şöyle belirtmiştir: Sayın Babacan ın sanayi sektörünün geliştirilmesi gerektiği görüşüne tamamen katılıyoruz. Yeniden sanayileşme, özellikle Fransa ve ABD gibi ülkelerde değeri yeniden anlaşılan bir olgudur. TİSK olarak böyle bir yaklaşıma her türlü katkıyı sağlamaya hazırız. İnşaat hizmetler alt sektörü, topluma fayda sağlayan her türlü yer altı ve yer tüstü yapıları içine alır. Bu anlamda konut, sağlık, eğitim, spor, ticari ve turistik idari yapıları kapsayan çok geniş bir alt sektördür. Konut üretimi, Türkiye de toplam yapı üretiminde yüzde 90 lık bir paya sahiptir. Türkiye de ekonomik faaliyet kollarına göre GSYH nın hesaplanmasında inşaat sanayi ile konut sahipliği ayırımı yapılmıştır. İnşaat sektörü içinde konut, en önemli olanıdır. Çünkü konut, insanların yerleşme ve barınma ihtiyacını karşılar. Konut kapsamına, her türlü konut inşaatı, ev ve apartman girmektedir. Konut, şehir-köy ayırımının giderilmesinde, hızlı şehirleşmenin yarattığı gecekondu sorununun önlenmesinde çok önemlidir. Bundan dolayıdır ki, Türkiye de sabit sermaye yatırımları içinde son yıllarda birinci sırayı almaktadır li yıllardan sonra konut sektörünün toplam sabit sermaye yatırımları içindeki payının hızlı artışında ve özel sektör yatırımları içindeki payının yükselişinde Emlak Kredi Bankası nın konut kredilerindeki hızlı artış ile Toplu Konut Fonu nun kurularak konut yapımını ucuz kredi ile desteklemesinin önemli etkisi vardır. Ayrıca, enflasyonist ortamda tasarruf sahiplerinin enflasyondan korunmak için konuta yönelerek sektöre talep yaratmasını da unutmamak gerekir. * 2014 yılı 23

24 10. Kalkınma Planı döneminde ilgili Özel İhtisas Komisyonu nun adı İnşaat, Mühendislik-Mimarlık, Teknik Müşavirlik ve Müteahhitlik Hizmetleri Özel İhtisas Komisyonu olarak belirlenmiştir. Ancak, Komisyon adında yer alan teknik müşavirlik ve müteahhitlik kelimeleri, ilgili hizmet alanlarını ifade etmekte iken, bu hizmet alanları ile birlikte diğer alt-sektörleri de içeren (yapı malzemeleri, iş makinaları vb.) inşaat ifadesi bir sektörü, mühendislik-mimarlık ifadesi ise bir meslek grubunu kapsamaktadır. Özel İhtisas Komisyonu toplantılarında Komisyon adının İnşaat Sektörü Özel İhtisas Komisyonu olarak değiştirilmesinin daha uygun olabileceği konusu gündeme gelmiş, rapor hazırlanırken de, inşaat sektörü temelde teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerini içerecek şekilde irdelenmeye çalışılmıştır. İnşaat sanayi, imalat (manufacturing), sanayiin bir alt dalı olup, bir hammaddeyi veya yarı mamulü işleyerek bir sanayi ürünü, bir mal üretme işlemlerinin bütünüdür(european Commission, 2012). İnşaat sektörünün Türkiye için bir sanayi kategorisi haline gelmesi sonucunda inşaat sanayiciliği kavramı literatüre girmiş ve Türkiye İnşaat ve Tesisat Müteahhitleri İşveren Sendikası olan İNTES, 25 Eylül 2002 tarihinde adını Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası olarak değiştirmiştir. (http:// İntes in Mart 2014 İnşaat Sektör Raporu na göre barajlar, enerji üretim tesisleri, yollar, havaalanları, kentsel mekânlar, fabrikalar, hastaneler ve diğer tüm yaşamsal mekânlar ile o mekânları yaşanılır kılabilecek tüm altyapının ilk adımı inşaatla atılmaktadır (İntes, Mart-2014). İnşaat sektörü 7,5 trilyon dolarlık iş hacmiyle dünya ekonomisinin ortalama yüzde 13,4 nü oluşturmaktadır. Global Construction 2020 Raporu nda, 2020yılında inşaat sektörünün iş hacminin yüzde 70 lik bir büyüme ile 12,7 trilyon dolara ulaşacağı ve dünya ekonomisinin yüzde 14,6 sını oluşturacağı tahmin edilmektedir (PWC 2013). Türkiye de inşaat sektörü yetişmiş insan gücü, teknik birikim, teknolojiye adaptasyon, iş deneyimi ve disiplini, coğrafi konum, bölge ülkeleri ile yakınlık avantajlarının kullanılması ile yurt dışına açıldığı 1972 den sonra 94 ülkede 10 bine yakın proje üstlenmiştir. İnşaat sektörü, kendisine bağlı 200 den fazla alt sektörün ürettiği mal ve hizmete talep yaratmakta, ortalama olarak GSYH nın dörtte birinden fazlasını oluşturmaktadır. İngiltere deki bir araştırmanın sonuçlarına göre 24

25 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER yeni bir evde 150 farklı meslek kolunu ilgilendiren 23 bin parça vardır. İnşaat sektörünün gelişmesinde hükümet politikalarının, uluslararası kredi kuruluşlarının, politika ve ekonomiyi etkileyen kararlarının doğrudan etkisi bulunmaktadır. 3. İnşaat Sektörünün Performansı İnşaat sektörü üretiminin ileri ve geri bağlantıları düşünüldüğünde sektör, diğer birçok sektörün lokomotifi durumundadır. Sektörde gözlenen yüksek performansın etkileri diğer sektörlere olumlu olarak yansımaktadır. Ekonominin büyümesi ile sektörün büyümesi arasında kuvvetli bir ilişki vardır. Sektör, dış faktörlere aşırı duyarlıdır. Krize erken giren fakat geç çıkan, olumsuz şartlardan etkilenen, şartlar ortadan kalktığında toparlanma sürecine hemen girebilen bir sektördür. Sektör, ekonominin daraldığı dönemlerde daha yüksek bir hızla küçülen, ekonomik genişleme dönemlerinde ise itici güç haline gelen bir yapıya sahiptir. Diğer sektörlerle olan girdi-çıktı ilişkisi ve geniş istihdam yaratması sebebiyle önemlidir. Sektörün iyi yönetilememesi, rekabet ortamının sağlıklı bir şekilde düzenlenememesi, stratejiler geliştirilirken sistematik yaklaşımların kullanılamaması, Türk teknik müşavirlik firmalarının düşük sermaye yapısı ve ölçek sorunu sebebiyle sektörde istihdam sürekliliğinin sağlanamaması, iç pazarda iş hacminin düşüklüğü, teknik müşavirlik sisteminin gelişmesi için gerekli yasal düzenlemelerin olmaması, büyük kamu yatırımlarının kamu ve özel sektör tarafından ortaklaşa ve alternatif finansman yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmesine imkân sağlayan kamu-özel sektör işbirliğinin yeterli olmaması sektörünün rekabet gücünü azaltmaktadır yılında İstanbul-Esenler de başlayan kentsel dönüşüm, inşaat sektörü açısından çok önemli bir dönüm noktasıdır. Sürdürülebilir yapılanma için kentsel dönüşümde yeni yaklaşımlar geliştirilmelidir. Türkiye de toplam 6,5 milyon binanın 20 yıllık süreçte yeniden inşa edilmesini kapsayan kentsel dönüşüm, Türk toplumunu etkileyen sosyo- kültürel bir oluşumun yanında ekonominin canlanması açısından çok önemlidir. Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği(İMSAD), 2013 yılında yayınladığı Güvenli Yapılar Yol Haritası raporunda güvenli, sürdürülebilir, çağdaş yapılar ve kentsel dönüşüm konusunu mercek altında alarak öneriler getirmiş, Kentsel Dönüşüm ve Finansmanı Raporu hazırlayarak finansman açısından da konuyu irdelemiştir. 25

26 Türkiye ekonomisinde inşaat sektörü 2001 krizinin ardından hızla küçülmüş, 2002 yılında uygulanan istikrar programı ile toparlanma sürecine girmiş, 2004 yılından sonra sektör büyüme göstermiştir. İnşaat sektörü, 2005 yılında yüzde 21,5 gibi yüksek oranda artış gösteren sektör olmuştur yılında yüzde 18,5 gelişen sektör, 2007 yılından sonra durgunluk dönemine girmiştir yılında konut talebindeki azalma, seçim dönemi ve ekonomik ve siyasi belirsizlikler durgunluk döneminde etkili olmuştur. (İntes, Temmuz 2012) 2007 yılında ABD deki ipotek kredileri krizi ile başlayan finansal kriz, 2008 yılı Eylül ayından sonra küresel ölçekte ekonomik krize dönüşmüştür yılında başlayan durgunluk 2008 yılında başlayan küresel krizden ve ekonomik daralmadan en çok etkilenen sektörlerin başında inşaat sektörü gelmiştir yılında inşaat sektörü yüzde 8,1 oranında küçülmüş, 2009 yılında küçülmeye devam etmiştir ve 2011 yıllarında sırasıyla yüzde 18,3 ve 11,5 oranlarda büyümüş, 2012 yılında ekonomide görülen yüzde 2,2 oranındaki büyümeye paralel büyüme hızı %0,6 olmuştur. Bunun sebebi, kamu harcamalarındaki daralma ve tüketim harcamalarındaki düşüş ile özel sektör yatırımlarındaki azalmadır döneminde inşaat sektörünün GSYH içerisindeki payı yüzde 5 ile yüzde 6,5, toplam istihdamdaki payı ise yüzde 5 ile yüzde 7 arasında olmuştur. Sektörün GSYH içindeki payı 2011 yılında %5,8 iken 2012 yılında % 5,7 ye düşmüştür. İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği nin (İMSAD) hazırladığı Aralık Ayı Sektör Ekonomi Raporu na göre genel ekonomik büyüme ile beraber inşaat sektöründeki büyüme yavaşlamıştır. Özel sektör inşaat harcamaları yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 3,8, inşaat sektörü ise yüzde 1 büyümüştür. Geçen yıl yüzde 7 büyüyen inşaat sektöründe büyüme 2014 yılında yavaşlamıştır. İlk çeyrekte yüzde 5,1 olan büyüme, 2014 yılının dokuz ayında yüzde 2,9 olmuştur ün ilk dokuz ayında gayrimenkul ve iş faaliyetleri sektörü ise yüzde 2,2 büyümüştür (İMSAD 2014) İnşaat sektöründe 2013 yılında oluşan yüzde 7 büyümenin tamamı kamu inşaat harcamalarından kaynaklanırken, özel sektör inşaat harcamaları geçen yıl yüzde 1 daralmıştır. Özel sektör inşaat harcamalarında iki yıl üst üste yaşanan küçülmenin ardından, 2014 yılı üçüncü çeyrekte yüzde 3,8 ve dokuz ayda yüzde 5,3 büyüme gerçekleşmiştir. 26

27 İNŞAAT EKONOMİSİ PİYASALAR VE EĞİLİMLER 2014 ün ilk on ayında ihracat 17,77 milyar dolar olurken, ihracat yüzde 1,6 artmıştır yılı Ekim ayında yıllık ihracat 21,64 milyar dolar olmuş ve yıllık ihracat artışı 2013 sonuna göre yüzde 1,7 olarak gerçekleşmiş, ithalat ağustos ayı dışında yıl genelinde gerilemiştir. Döviz kurlarındaki artışlar ve inşaat sektöründe yavaşlama ithalatta belirleyici olmuştur (Milliyet 2014) yılında ekonomideki büyüme yüzde 4,1 iken yüzde 7,0 oranında büyüyen sektör, 2014 yılının ilk altı ayında yüzde 3,8 oranında büyüme gerçekleştirmiştir. Sektörün GSYH içindeki payı 2012 yılında yüzde 5,7 iken 2014 yılının ilk altı ayında yüzde 6 olarak gerçekleşmiştir yılında sektörde yaşanan düşük büyüme hızı istihdama yansımış, 2011 yılına göre yüzde 2,2 oranındaki istihdam artışı sağlanmıştır yılında ortalama bin kişi olan sektör istihdamı, 2012 yılında sınırlı bir artış ile ortalama bin olarak gerçekleşmiştir yılındaki yüzde 7 lik büyümeye karşılık istihdam artışı bir önceki yıla göre yüzde 3 seviyesinde kalmıştır yılının ilk altı ayında ise bir önceki yılın aynı dönemine göre istihdamda önemli oranda bir bir art ş artış eğilimi eğilimi gözlenmektedir. İnşaat sektörünün İnşaat sektörünün toplam istihdam içerisindeki payı yüzde 7 dolaylarındadır. istihdam içerisindeki pay yüzde 7 dolaylar ndad r. Tablo 1:İnşaat Sektörü İstihdam Endeksi Ve Değişim Oranlari, Tablo 1: İnşaat Sektörü İstihdam Endeksi Ve Değişim Oranlari, ,0 120,0 Endeks, 2005= ,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0,0 Kaynak: TÜİK Kaynak: TÜİK İnşaat sektörünün üretim süreciyle tutarl bir biçimde, yap inşa izinlerinde görülen ar 27 azal şlar 1-2 y l gecikmeli olarak yap kullan m izinlerine yans maktad r.

28 İnşaat sektörünün üretim süreciyle tutarlı bir biçimde, yapı inşa izinlerinde görülen artış veya azalışlar 1-2 yıl gecikmeli olarak yapı kullanım izinlerine yansımaktadır yılında yapı inşa izinlerinde yaşanan yüzde 29,9 oranındaki düşüş sonucunda 2012 yılında yapı kullanım izinlerinde önemli bir yavaşlama olmuş ve artış oranı yüzde 1 le sınırlı kalmıştır yılında yapı inşa izinlerinde gerçekleşen yüzde 28 oranındaki artış ise 2013 yılında ve 2014 yılının ilk yarısında sırasıyla yüzde 28,7 ve yüzde 39,9 luk artışla yapı kullanım izinlerine yansımıştır yılında yapı inşa izinlerinde yüzde 10,7 oranında bir artış gözlenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumuna(TÜİK) göre inşaat sektöründe 2012 yılında 143 bin girişim faaliyet göstermiş, piyasaya giriş ve çıkışlarda hızlı bir hareket gözlenmiştir. İnşaat sektörü, Türkiye de 2013 yılında kurulan şirketlerinin toplamı içindeki payı yüzde 18, kapanan şirketlerin toplamı içindeki payı yüzde 16 olmuştur. TOBB verilerine göre 2013 yılında inşaat sektöründe adet şirket kurulmuş, adet şirket kapanmıştır. Tablo 2:Brüt Ücret-Maaş Endeksi Tablo 2:Brüt Ücret-Maaş Endeksi 160,0 140,0 120,0 100,0 80,0 60,0 40,0 20,0 0, Endeks Kaynak: TÜİK Kaynak: TÜİK 2015 Yılı Programı na göre (s. 255) inşaat sektörünün gelişimi açısından iç piyasada 2015 iki Y l temel Program na sorun, yurt göre içi (s. rekabetin 255) inşaat kalite sektörünün eksenli olmaması gelişimi aç s ndan ile talep iç piyasada niteliğinin yüksek bulunmamasıdır. Kalite ve yüksek nitelikli talebin yeterli sorun, yurt içi rekabetin kalite eksenli olmamas ile talep niteliğinin yüksek bulunmamas d r yüksek nitelikli talebin yeterli olmamas, teknik müşavirlik hizmetlerine yeterince önem veril 28 yol açmakta, yenilikçiliğin gelişmesini engellemekte ve küçük ölçekli, teknik birikimi

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA BİLGİ NOTU 2. ÜÇ AYLIK ÇEYREK Türkiye İstatistik Kurumu 10/09/ tarihinde yılı ikinci üç aylık çeyrek Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) haber bültenini yayınladı. yılının ikinci

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR MÜDÜRLÜĞÜ Ağustos 2008 ANKARA TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ ÜZERİNE

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Ağustos 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Ağustos 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Ağustos 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (02.09.2015) TEPE, Ağustos ayında bir önceki aya göre artarken, geçen yılın aynı dönemine göre azaldı. Önümüzdeki

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Haziran 2015) Tüketici Güven Endeksi (Mayıs 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir azalış göstermiştir. 2015 Nisan ayında 65.35 olan

Detaylı

Trakya Ekonomik Göstergeler Bülteni

Trakya Ekonomik Göstergeler Bülteni Trakya Ekonomik Göstergeler Bülteni Şubat 2015 -2 2 TR21 Çeşitli Mal ve Hizmetler Ocak 15 Aralık 14 Kasım 14 Ekim 14 Eylül 14 Ağustos 14 Temmuz 14 Haziran 14 Mayıs 14 Nisan 14 Mart 14 Şubat 14 Ocak 14

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- EYLÜL 2015 (SAYI: 79) GENEL DEĞERLENDİRME Siyasetteki ve Ekonomideki Belirsizliklere Rağmen, Büyüme Oranı Beklentilerin Üzerinde. Ancak Kur Etkisiyle Üçüncü Çeyrekte Büyüme

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 Temmuz ayı inşaat ve hizmet sektörü güven endeksleri TÜİK tarafından 27 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. İnşaat sektörü güven endeksi 2015 yılı Haziran

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 2012 17 EKİM 2011 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- ŞUBAT 2016 (SAYI: 84) GENEL DEĞERLENDİRME 24.02.2016 Ekonomide Güven Azaldı, Riskler Arttı. Sanayinin Maliyetlerini Artıracak Uygulamalardan Kaçınılmalı Dünya ekonomisi 2015

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü

Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Küresel Kriz Sonrası Türkiye de Finansal Sistem Bankacılık Sektörü Ekrem Keskin Mayıs 2010 Sunum Uluslararası gelişmeler Türkiye deki gelişmeler Bankacılık sektörüne yansıma Sonuç 2 Yapılanlar Ortak çaba:

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir.

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir. Genel Görünüm 2008 yılı son çeyreğinde tüm dünya ekonomilerini ve finans piyasalarını derinden etkileyen küresel kriz, tüm ülke hükümetlerinin aldıkları mali ve para politikası önlemleri ile 2009 yılı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2008 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER...1 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE)... 2 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE)... 2 İTHALAT - İHRACAT...

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman 422 1. SEKTÖRÜN TANIMI Ana metal sanayii ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 27 no lu gruplandırma içinde yer almaktadır.

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE

İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE İNŞAAT MALZEMESİ SEKTÖRÜNDE KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇERÇEVESİNDE YENİLİKÇİLİK VE ARGE MART 2013 ÇALIŞMA EKİBİ Selda Başbuğ İMSAD Genel Sekreter Proje Koordinatörü Can Fuat GÜRLESEL Ekonomi ve Strateji Danışmanlık

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE OCAK 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 OCAK 2016 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 3 TABLO 2:

Detaylı

Konut Sektörü Değerlendirme Sunumu Şubat 2013

Konut Sektörü Değerlendirme Sunumu Şubat 2013 Konut Sektörü Değerlendirme Sunumu Şubat 2013 İnşaat Sektörünün Ekonomiye Katkısı GSYH Payı 5,7% İstihdam Payı 7,0% 94,3% 93,0% Diğer Sektörler İnşat Diğer Sektörler İnşat İnşaat sektörü istihdamın yaklaşık

Detaylı

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 Haziran 2015 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

EKONOMİ GÖSTERGELERİ

EKONOMİ GÖSTERGELERİ İ M O N O K E Rİ E L E G R GÖSTE 014 NİSAN 2 Ekonomi Göstergeleri Bülteni 2014-04 www.bebka.org.tr ENFLASYON GÖSTERGELERİ TÜFE de Türkiye geneli yıllık enflasyon %8,39, TR41 Bölgesinde ise %8,58 olarak

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI EKİM 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

1- Ekonominin Genel durumu

1- Ekonominin Genel durumu GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2014 YILI 12 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu 2014 yılı TCMB nin Ocak ayında faizleri belirgin

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI TEMMUZ 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015

KAHRAMANMARAŞ TİCARET VE SANAYİ ODASI HAZİRAN 2015 Türkiye-Kahramanmaraş Açılan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Kapanan Şirketler Türkiye-Kahramanmaraş Yatırım Teşvikleri Türkiye-Kahramanmaraş Yıllar İtibariyle İhracat ve İthalatı Türkiye-Kahramanmaraş

Detaylı

İnşaat Sektörünün 2008 Yılı Sayısal Performansı 2009 Yılı İçin Umut Vermiyor

İnşaat Sektörünün 2008 Yılı Sayısal Performansı 2009 Yılı İçin Umut Vermiyor İnşaat Sektörünün 2008 Yılı Sayısal Performansı 2009 Yılı İçin Umut Vermiyor Nurel KILIÇ Sağladığı istihdam ve girdilerinin çeşitliliği açısından, ekonomide çok geniş bir yelpazeyi etkileyen inşaat sektöründe,

Detaylı

EKONOMİ GÖSTERGELERİ

EKONOMİ GÖSTERGELERİ EKONOMİ GÖSTERGELERİ NİSAN ENFLASYON GÖSTERGELERİ TÜFE de Türkiye geneli yıllık enflasyon %7,61, TR41 Bölgesinde ise %7,24 olarak gerçekleşti Ekonomi Göstergeleri Bülteni -04 www.bebka.org.tr TÜKETİCİ

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı

Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı CARİ AÇIK Geleceği Şimdiden Tüketmek Hazırlayan: Prof. Dr. Veysel ULUSOY Yard. Doç. Dr. Çiğdem Özarı II Yay n No : 2964 İşletme-Ekonomi Dizisi : 608 1. Baskı - Ekim 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-988

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı