Bir Liman Kentinin Siyasal Dönüşümünün Ekonomi-Politik Fay Hatları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bir Liman Kentinin Siyasal Dönüşümünün Ekonomi-Politik Fay Hatları"

Transkript

1 Makalenin Künyesi: Yıldırım, Deniz-Haspolat, Evren, (2010), Bir Liman Kentinin Siyasal Dönüşümünün Ekonomi Politik Fay Hatları, Değişen İzmir i Anlamak, Deniz Yıldırım-Evren Haspolat (Der.), Ankara, Phoenix Yayınevi, s: Bir Liman Kentinin Siyasal Dönüşümünün Ekonomi-Politik Fay Hatları İzmir, son dönemde siyasal tartışmaların merkezinde yer alan bir kent. Kenti bu tartışmaların odağına yerleştiren ve İzmir de neler oluyor? sorusunun daha fazla duyulmasına neden olan gelişme ise, egemen medyada İzmir e dair konumlanan iki temel açıklama tarzının asıl olarak Cumhuriyet Halk Partisi-Adalet ve Kalkınma Partisi (CHP-AKP) bölünmesi ekseninde kendisini giderek daha fazla hissettirmesiyle ilişkili. Bu yaklaşımların ilki, İzmir i belirli bir modernlik algısı içinde model olarak sunan ve bu anlamda temsiliyet ilişkileri içinde İzmir i yeniden tarif eden, Cumhuriyet in son kalesi İzmir yaklaşımıdır. Söz konusu yaklaşım çerçevesinde son dönemde, gazetelerin özellikle de İzmirli köşe yazarlarının kamuoyu oluştururken kendi fikirlerini somutlamak için İzmir üzerinden, İzmir e referansla konuşmaya başlamaları, bu bakımdan ilgi çekicidir. Ancak, bu yaklaşımın İzmir e ilişkin sorulara yanıt üretmekten çok, ideolojik yükleri nedeniyle, aklımızdaki soruları daha da çoğaltmaya yol açtığı söylenebilir. Diğer yandan bu nostaljik pozisyonun karşısında, İzmir i faşist olmakla itham eden bir başka uç bakış yer almaktadır. Bu indirgemeci-özcü bakış da; dönüşümleri anlamaya yönelik bir yaklaşım sergilemekten ziyade, siyasal fırsatçılığın sığ sularında gezinerek, Türkiye tarihinin bütün karanlık sayfalarını, içinden beslendiği uluslararası hegemonik sistemden ayrıştırıp Kemalizm / Cumhuriyet üzerinden açıklamaya çalışmakla daha baştan sakatlanmıştır. Her iki yaklaşım söz konusu olduğunda İzmir, AKP ile CHP arasındaki kutuplaşmanın dili içerisine hapsediliyor ve bu kutuplaşmanın farklı cephelerine ideolojik cephane sağlayacak biçimde temsil ediliyor denilebilir. Bu anlamda İzmir i bir yandan Kemalist Cumhuriyet in son kalesi, diğer yandan da dışa kapalılığın, Batı düşmanlığının ve hatta faşizmin başkenti olarak resmeden tartışmalara hakim olan siyasal dilin dışına çıkmayan her tartışma üslubunun, İzmir e ilişkin dönüşümleri anlamaya yönelik çabaları daha baştan sorunlu kıldığını belirterek makaleye başlamakta yarar var. O nedenle bu makalenin meselesi, tam da bu tartışmaların dışında bir anlama çabası geliştirebilmek; İzmir i bu genel siyasal kutuplaşma dilinin içine hapseden, böylece gerçekliğinden soyutlayarak kente ilişkin imajları yeniden inşa eden ve kente dair yeniden inşa edilen bu imajları kendi siyasal pozisyonunu doğrulamak için devreye sokan yaklaşımlardan, elden geldiğince uzaklaşan bir çözümleme denemesine girişmektir.

2 Bir Liman Kenti Olarak İzmir Bize göre İzmir de yaşanan dönüşümlere ilişkin bir açıklama çerçevesi geliştirirken birkaç ölçütün bir arada ele alınması gerekiyor. Bunlardan ilki, İzmir i uluslararası kapitalist sistem içinde bir liman kenti olarak konumlandırmanın gerekliliği. İzmir i her şeyden önce uluslararası kapitalist bütünleşme içindeki özgül ve tarihsel konumu itibariyle bir liman kenti olarak değerlendirmenin, ekonomi politik dönüşümlerin sermaye birikimiyle bağlantılı olarak kente nasıl bir etkide bulunduğunun anlaşılması bakımından oldukça önemli olduğunu düşünüyoruz. Bu anlamda, İzmir i uluslararası kapitalist bütünleşme içindeki liman kenti konumuyla değerlendirmenin, bu liman kentinin gelişim sürecinde onunla eklemlenerek gelişen ve onu geliştiren art ülkesindeki kentlerin de siyasal dönüşümlerine ilişkin açıklayıcı bir çerçeve sunabileceği düşüncesini taşıyoruz. İzmir, bu nitelikleriyle hem bir bölgesel hegemonyanın örgütleyicisi hem de uluslararası kapitalist sistem içinde hegemonik gücün yereldeki temsilcisi konumunu üstlenen bir liman kenti niteliği sergilemiştir. Kuşkusuz bunun gerisinde yatan nedenler; Batı Anadolu nun dünya kapitalizmiyle eklemlenmesini sağlayan tarımsal ürünlerinin bulunması, ulaşım olanaklarının gelişmesi 1, sermaye birikim rejimindeki ilerlemesi ve iktidar bloğunda hakim hâle gelen sermaye fraksiyonunun talepleri doğrultusunda artık ürünün dünya pazarlarına işlenerek taşınmasına imkân veren İzmir merkezli gelişmelerdir 2. İzmir, öncelikle ticarete bağımlı bir liman şehri niteliği taşımaktadır. Kent, Osmanlı İmparatorluğu nun ve Doğu Akdeniz in ana limanıdır 3. Syrett in de belirttiği gibi, 18. yüzyıl boyunca yalnızca Doğu Akdeniz in değil, tüm Osmanlı İmparatorluğu nun bir yandan Batı yla ve diğer yandan Pers ve Uzakdoğu yla ticaretinin en önemli limanı olarak görülür ve 19. yüzyılın başında Avrupa ekonomisinin genişleme evresine katılarak imparatorluğun dış ticaretinde ticari bir hegemonya elde eder yüzyılda ve 20. yüzyıl başında İzmir, imparatorluğun Batı yla ticaretinde en önemli liman ve imparatorluğun ikinci büyük banka merkezi olma niteliğini sürdürür. Bir yandan ihracatçı olarak rolünü geniş bir art ülkeye Bknz. Muhteşem Kaynak, (1984) Osmanlı Ekonomisinin Dünya Ekonomisine Eklemlenme Sürecinde Osmanlı Demiryollarına Bir Bakış, Yapıt, S: 5, Haziran-Temmuz, s Bu konuda bknz. Orhan Kurmuş, (2007) Emperyalizmin Türkiye ye Girişi, Yordam Kitap, İstanbul. Marie-Carmen Smyrnelis, (2008) Öndeyiş: Tarihini Arayan Şehir, İzmir Unutulmuş Bir Kent Mi? -Bir Osmanlı Limanından Hatıralar-, Çev: Işık Ergüden, Marie-Carmen Smyrnelis (Der.), İletişim Yayınları, İstanbul, s. 17. Elena Frangakis-Syrett, (2008) Uluslararası Önem Taşıyan Bir Akdeniz Limanının Gelişimi: Smyrna ( ), İzmir Unutulmuş Bir Kent Mi? -Bir Osmanlı Limanından Hatıralar-Çev: Işık Ergüden, Marie-Carmen Smyrnelis (Der.), İletişim Yayınları, İstanbul, s. 27; Elena Frangakis-Syrett, (2009) İzmir in the 18th Century Mediterranean Economy, I. Uluslararası Akdeniz Ticareti ve Liman Kentleri Sempozyumu Bildiriler Kitabı, İzmir Ticaret Odası Yayınları, İzmir.

3 yayarken, diğer yandan da ithalatçı ve geniş bir iç pazara yeniden dağıtım merkezi olarak rolünü korur ve genişletir 5. Pamuk un da belirttiği üzere bu dönemde elverişli toprak ve iklim koşulları ile ana limanlara yakınlık sayesinde Batı Anadolu, 18. yüzyılda Anadolu nun ihracata en fazla yönelen bölgesi durumundaydı. 19. yüzyıla gelindiğinde ise tarımsal mallara olan ihtiyaç hızla büyürken bu eğilim daha da güçlendi. Yüzyıl boyunca üzüm, incir, tütün, pamuk, zeytinyağı gibi ürünler, Batı Anadolu nun ve özellikle İzmir in hinterlandının temel ihraç mallarını oluşturdu 6. Bu bakımdan da ekilebilir verimli toprakların geniş bir alan kapladığı Batı Anadolu, İmparatorluğun diğer kentleri ve dış dünya ile olan ilişkilerini fırtınalara kapalı bir limana sahip olan İzmir aracılığıyla yürütüyordu. İzmir, aynı zamanda, antik çağlardan beri, Akdeniz ile Anadolu yu birleştiren kervan yolunun başlangıç noktasıydı. Kısaca, Batı Anadolu, 19. yüzyılda İngiliz kapitalizminin rahatlıkla sızabileceği bir bölge olarak görünüyordu 7. Diğer yandan bir liman şehri olan İzmir in dünya sistemine eklemlenmesi sonucunda kentte ticari sermayenin birikimi hızlanmış ve bu durum Osmanlı içinde İzmir e dış ticaret merkezi olma fonksiyonunu yükleyerek, çevreleşme dönüşümünün yaşandığı tek bölge olmasını sağlamıştır 8. Tüm bu özellikler sayesinde İzmir, 19. yüzyılda bir ticaret limanı olmaktan çıkıp bir liman kenti görünümü kazanmış ve Özveren in saptadığı üzere İzmir in gerçek anlamda bir liman şehrine dönüşmesi süreci, bu şehrin art ülkesine uzanan bir dizi mülkiyet ilişkisinde ve iktisadi hayatın örgütlenme biçimindeki değişikliklere yol açmıştır 9. Bu noktada altı çizilmesi gereken şey, liman kentlerinin uluslararası kapitalist eklemlenme süreci içindeki özgül konumlarıyla işlevleridir. Öyle ki liman kentlerinin kapitalist dünya sistemi içindeki işlevi, hegemonik gücün ürünlerinin ve sermayesinin olduğu kadar kültürel ve siyasal hegemonyasının da aktarım kayışlığını yapmak olarak da ifade edilmelidir. Nitekim Keyder in de 19. yüzyıl kapitalist bütünleşmesi bahsiyle ilişkilendirerek belirttiği gibi bu yüzyılda dünyanın hegemonik gücü İngiltere, serbest ticareti savunuyor ve sınırlamalara karşı Syrett, 2008, s. 44. Şevket Pamuk, (2008) Bağımlılık ve Büyüme: Küreselleşme Çağında Osmanlı Ekonomisi, , Osmanlıdan Cumhuriyete Küreselleşme, İktisat Politikaları ve Büyüme, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, s. 14; ayrıca bu konuda bknz. Reşat Kasaba, (1993) Osmanlı İmparatorluğu ve Dünya Ekonomisi - Ondokuzuncu Yüzyıl-, Çev: Kudret Emiroğlu, Belge Yayınları, İstanbul ve bu kitapta yer alan Alp Yücel Kaya nın makalesi. Kurmuş, 2007, s. 74. R. Funda Barbaros, (1995) Döneminde Sosyo-Ekonomik Çözüm Arayışları Çerçevesinde İzmir de Sanayileşme, Ege Bölgesi Sanayi Odası Yayınları, İzmir, s. 94. Eyüp Özveren, (2007) İktisat Kongresi nden Büyük Buhran a İzmir: Bir Liman Kenti Üzerine Gözlemler ve Düşünceler, Dünden Bugüne İzmir in Sosyal ve Ekonomik Gelişimi, İ. Hakan Yetkiner (Der.), İzmir İktisat Kongresi Araştırma Merkezi Yayınları, İzmir, s. 51.

4 koyuyordu 10 ve dolayısıyla 19. yüzyılda liman şehirlerinin potansiyel müttefiki hegemonik dünya gücüydü. Liman şehirleri, 19. yüzyıl dünya ekonomisinin esas olarak tarım toplumu niteliği taşıyan güçsüz imparatorluklara nüfuz etmesinin özgül biçimleriydi. Bu şehirler, çeşitli etnik grupları barındıran, ulusal olmayan politik birimlerden oluşan bir dünya düzeni olasılığını temsil ediyordu. Söz konusu politik yapılarda devletin merkezileşmesi zayıf kalacak, ekonomik düzenlemeler İngiliz hegemonyasına uygun olacaktı. Serbest ticaretin ve altın standardının geçerli olduğu bir ortamda, liman şehirleri dünya ekonomisinin yayılmasının temel bir boyutu olarak ortaya çıktılar İngiliz hegemonyasının öngördüğü dünya liberalizmiyle bağlantılı bir medeniyet projesi, liman şehirleri olmadan düşünülemezdi 11. Dolayısıyla İzmir i son dönemde etkileyen siyasal dönüşümlere dair bir değerlendirme yürütürken onu bir liman kenti özelliği ile birlikte konumlandıran açıklama tarzının, hem bu kentin sermaye birikim dinamikleri söz konusu olduğunda dünya sistemi içindeki konumunu anlamak adına kapıyı daha da araladığını hem de kentte egemen olan sermaye bloğunun bölgesel bir hegemonyanın örgütleyicisi olarak art ülkesinin iktisadi faaliyetiyle bütünleştiği gerçeğini göz ardı etmemizi önleyebileceğini düşünüyoruz. Burada bize göre kilit nokta, liman kentinin bölgesel ile uluslararası arasında aktarım kayışı işlevi gören niteliğidir ve bu bağlamda da ekonomik dönüşümlere paralel olarak bu ölçeklerde yaşanan dönüşümlerin birbirleriyle ilişkilerinin göz ardı edilmesinin açıklayıcı çerçeveyi daraltabileceğini akıllardan çıkarmamak gereklidir. Tam da bu nedenle bu çalışmada siyasal dönüşümleri ekonomi politik açıdan irdelerken liman kent olgusunu merkeze koymayı ve onun etrafında örgütlenmiş, iktisadi olarak onun üzerinden pazarla bütünleşmiş kentlerin dönüşümlerini de liman kentle bağlantısı içinde okumayı öneriyoruz. Bu anlamda makalede öncelikle İzmir kentsel sermaye bloğunun Türkiye de merkez sağ hegemonya projelerinin örgütlenmesi süreçlerindeki tarihsel rolüne değiniyor ve İzmir ile Türkiye nin siyasal tercihleri arasındaki mesafenin açılmaya başlamasının izlerini, bu bloğun özellikle finansal genişleme evresinde iktidar bloğundaki temsil olanaklarını ağırlıklı olarak İstanbul burjuvazisi ile uluslararası sermaye kesimlerine kaptırdığı gerçeğinden hareketle tartışıyoruz. Bunu izleyen alt başlıkta ise, sermaye birikim süreçlerinde finansallaşmaya doğru evrilen yapay genişlemenin liman kent ve art ülkesinde yarattığı sosyo-ekonomik dönüşümlere odaklanıyoruz. Bu dönüşümler paralelinde İzmir ve art ülkesinde yer alan, Çağlar Keyder, (2005) Birinci Dünya Savaşı Arifesinde Liman Şehirleri ve Politika, Çev: Şennur Özdemir, Memalik-i Osmaniye den Avrupa Birliği ne, İletişim Yayınları, İstanbul, s. 55. Keyder, 2005, s. 64.

5 pazarla bu kent üzerinden bütünleşmiş kentlerde belirginleşen yeni siyasal davranış kalıplarının izlerini ise, kıyıda Genç Parti ve CHP olguları, içeride ise MHP nin önlenemez yükselişi üzerinden sürüyor ve bunu bölgenin ulusalcı çevrim içine girdiğinin sinyal i olarak değerlendiriyoruz. Son olarak da kentsel sermaye bloğunun, liman kentlerinin özgül konumları nedeniyle merkezden bağımsız, özerk gelişme stratejilerini uluslararası hegemonik kuvvetle doğrudan ilişkiye geçerek sürdürebildiği gerçeğinden hareketle, yeni ticari hegemonya adayı olan Çin le bu kentin eklemlenmesine dönük arayışların yoğunlaşmasının yansımalarını tartışıyoruz. İzmir Kentsel Sermaye Bloğu ve Merkez Sağ Hegemonya Projelerinin Örgütlenmesindeki Rolü İzmir sermaye bloğunun hem bölgesel hegemonyanın hem de Türkiye genelindeki iktidar bloğunun örgütlenmesindeki siyasal belirleyiciliğinin, Cumhuriyet in ilk dönemlerinde öne çıktığı söylenebilir. Serbest Cumhuriyet Fırkası ndan (SCF) Demokrat Parti ye (DP), oradan da Adalet Partisi ne (AP) uzanan merkez sağ geleneğin örgütlenmesinde, İzmir burjuvazisinin ve Egeli toprak sahiplerinin rolü bilinmektedir. Dolayısıyla İzmir in geçmişinde merkez siyasetlerini belirleyen bir siyasal pratik (merkez sağ) varlığını hissettirir. Bu anlamda liman kenti İzmir de Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) karşısındaki parti girişimi olarak beliren SCF büyük ilgi görür. Ağustos 1930 da Fethi Bey (Okyar) tarafından kurulan SCF nin İzmir merkezli çıkışı bu anlamda dikkate değerdir. Özellikle 1929 Buhranı nın kent ve bölge bazında etkileri tarım ve dış ticaret alanında yoğun biçimde hissedilmektedir ve Tekeli nin de belirttiği üzere, bu dönemde sanayi burjuvazisi gelişmediği için, iktidar blokunun temel öğeleri, aralarında son yıllarda bürokrasi kökenli olanların da katılmasıyla genişlemiş olan ticaret burjuvazisi ve büyük toprak sahipleridir. Bunalım içinde yaşanan ekonomik konjonktür, bu iki kesim arasındaki çelişkileri arttırıyor ve aralarındaki koalisyonu çözüyordu. Yöneticilerin kararlarındaki göreli otonomiyi ise arttırıyordu. Böylece devletin, burjuvazinin güçsüz kesimi olan sanayi alanında doğrudan girişimci olmasına olanak veriyordu 12. İzmir başta olmak üzere liman kentlerinde dış ticarete dayalı olarak serpilen ve art ülkelerindeki tarımsal artığı hem ulusal hem de uluslararası pazara aktaran ticaret burjuvazisiyle tarım kesiminin kâr oranları, Buhran la birlikte pazar olanaklarının daralmasına bağlı olarak düşüyordu. Bu bakımdan Serbest Cumhuriyet Fırkası nın liberal iktisadi programı, bu kesimlerin özlemleriyle örtüşüyordu. Uluslararası kapitalist sistemle en fazla 12 İlhan Tekeli, (2004) Türkiye de Devletçi İktisat Politikasına Geçişin Ekonomik Nedenleri: Devletçilik Deneyiminin Ege Bölgesi nde Çeşitlenmesi, Cumhuriyetin Harcı -İkinci Kitap-, İlhan Tekeli-Selim İlkin, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s. 247.

6 eklemlenmiş kentlerden biri olan İzmir de krizin etkilerinin daha derin hissedildiği açıktı. Emrence nin de belirttiği üzere, ticari tarım bölgeleri olan Karadeniz, Çukurova, Ege ve Trakya da krizin etkileri derindi. Kırda, artan borçluluk, hacizler ve toprak yoğunlaşmasına doğru gidişe yol açan buhran, kentlerde düşen fiyatlar karşısında sabit kalan ya da yükselen vergiler yoluyla tüccarları vurdu 13. Tam da bu nedenle SCF ye İzmir de ve genel olarak Ege Bölgesi nde ilgi yoğun oldu. Fethi Okyar ın oğlu Osman Okyar ve Seyitdanlıoğlu nun aktardıkları üzere, Serbest Fırka nın kuruluşundan sonra, partinin Anadolu da teşkilatlanması çalışmalarına başlanmıştı. Bu aşamada Fethi Bey e özellikle İzmir ve Ege Bölgesi nden heyet ve telgraflar yağıyor ve ısrarla davet ediliyordu. Bunun üzerine İzmir den başlayacak Aydın, Manisa, Balıkesir ve Akhisar ı kapsayan bir teşkilatlanma gezisine çıkma kararı almıştı 14. Nitekim SCF nin 100 günlük kısa ömrüne son veren de, bu İzmir gezisi sırasında yaşananlar oldu. Öyle ki 4-8 Eylül 1930 da SCF Mitingi dolayısıyla İzmir de yaşananlar, CHF karşısında kentsel-bölgesel iktidar bloğunun hangi toplum kesimlerini siyasal projesi etrafında seferber edebileceğine ilişkin ilk işaretleri vermesi bakımından dikkate değerdir. Liman kenti olarak İzmir in ticaret burjuvazisi ve onunla bütünleşmiş Egeli büyük toprak sahiplerinin iktidar bloğundaki temsil olanaklarını genişlettikleri koşullar, DP nin ortaya çıkış sürecinde daha da belirginleşti. Önce Mayıs 1944 te gerçekleştirilen bütçe görüşmeleri sırasında Celal Bayar, Meclis te gerçekleştirdiği konuşmasında özellikle enflasyondan zarar gören memurlarla, müntehiplerim diye söz ettiği İzmir tüccar ve çiftçilerinin şikayetlerini dile getirdi 15. Diğer yandan özellikle Egeli büyük toprak sahiplerinin Meclis gündemine gelen Çiftçiyi Topraklandırma Kanun Tasarısı karşısındaki tutumları da belirgindi. Demokrat Parti nin kuruluşu tam da böyle bir dönemde kent egemen sınıflarıyla kır kesiminin egemen sınıfları arasındaki ittifaka dayandı ve bu ittifakın küçük ve orta köylülüğü eklemleyerek hegemonik bir siyasal projeye dönüşmesi sürecinde İzmirli ticaret burjuvazisiyle Ege eşraf ve büyük mülk sahiplerinin ortaklığı, Yerasimos un belirlemesiyle savaş ekonomisinin ve bürokrasinin batağa saplanmasının yarattığı ortak yakınmalar yoluyla kolayca gerçekleşebilmişti 16. Bu dönemde İzmir in tarımsal art ülkesinin artığını pazarlayan İzmirli ticaret burjuvazisi (Bayar nezdinde temsil olunan) ile Ege nin büyük toprak sahipleri (Menderes Cem Ermence, (2005) Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930), Modern Türkiye de Siyasi Düşünce Cilt-7 Liberalizm, İletişim Yayınları, İstanbul, s Osman Okyar-Mehmet Seyitdanlıoğlu,(1999) Fethi Okyar ın Anıları -Atatürk, Okyar ve Çokpartili Türkiye-, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, s. 73. TBMMZC, Devre: 7, T: 1, C: 10, s. 150 den aktaran Taner Timur, (2003) Türkiye de Çok Partili Hayata Geçiş, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara, s. 14. Stefanos Yerasimos, (1980) Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye, Çev: Babür Kuzucu, Gözlem Yayınları, İstanbul, s. 715.

7 nezdinde temsil olunan) arasındaki ittifakın Türkiye genelinde bir hegemonya projesi olarak CHP nin yerini aldığı yıl 1950 ydi. İzmirli tüccarların ve Egeli toprak sahiplerinin DP etrafında örgütledikleri hegemonik koalisyon, seçimlerde de karşılığını bulmuş ve kentte DP ye destek, Türkiye ortalamasının üstünde seyretmişti. Öyle ki bu dönemde DP nin İzmir deki varlığı için gazetelerde Demokratların müstahkem mevkii ifadeleri kullanılmaktaydı 17. Büyük toprak sahipleri ile büyük burjuvazinin ittifakı ile gelişen DP döneminde, tarımsal üretimin artmasıyla dış ticaretin serbestleştirilmesi uygulamaları sayesinde her iki egemen sınıf kesimi de sermaye birikimlerini güçlendirebilmişti 18. Diğer yandan 1958 de krize giren sermaye birikim modeli karşısında sanayileşmeyi ve planlamayı öne alan yeni bir büyüme modelinin gelişmesiyle birlikte bu kez AP, 1960 lı yıllara damgasını vuracaktı. İthal ikameci sanayileşme döneminin bu etkin merkez sağ aktörü ilk elden büyük kent burjuvazisini, Batı daki ve Güney deki kapitalist alanları ve Kuzey Anadolu daki tütün ve fındık bölgelerinin büyük tüccarlarını bir araya toplamaya yönelmişti 19. Planlama yoluyla büyüme sürecinin pekiştiği bu dönemde, İzmir de sanayi burjuvazisinin gelişimi devlet teşvikleri ve yatırımlarıyla hız kazandı. TÜSİAD a giden süreçte İzmir burjuvazisinin palazlanan kesimleri açısından bu yıllar, Selçuk Yaşar başta olmak üzere birçok isim için altın yıllar olarak değerlendirilebilir. Diğer taraftan AP nin örgütlenmesinde de etkin rol oynayan İzmir merkezli burjuva katmanları, yine bölgesel bir hegemonya projesi geliştirecek şekilde bir sınıfsal ittifak yaratabilmişlerdi. Bu durum, İzmir ile Türkiye nin iktidar tercihlerinin aynılaştığının ve Ege Bölgesi egemen sınıflarının iktidar bloğu içinde temsil olanaklarının geniş olduğunun göstergesiydi. Gülalp in bu dönem için ifade ettiği üzere, bu sermaye birikim biçimi, toplumun çeşitli kesimlerinde içe-dönük sınai kalkınma süreci etrafında oluşan ortak çıkarlar yaratmıştı. Bir yandan sanayi sermayesi ile ticaret sermayesi arasında çatışma yaratmayan bu modelde, sanayi üretimi yerli girdilere dayanmadığından tarımda yüksek fiyatlar ve gelirler sanayinin çıkarlarıyla çelişmemekte; aksine bu durum sanayi için iç pazarın genişlemesi anlamına gelmekteydi. Öte yandan bu model, küçük burjuvazinin de palazlanmasına imkân veriyor ve son olarak da işçi sınıfının sendikalaşması ve ücretlerinin Jerfi Yener, (1950) Seçimler Arifesinde Vaziyet, Demokratların Müstahkem Mevkii: İzmir, Vatan Gazetesi, 22 Mart 1950 den aktaran Hakkı Uyar (2010) Erken Cumhuriyet Döneminden Günümüze İzmir de Seçmen Eğilimleri, Değişen İzmir i Anlamak, Deniz Yıldırım-Evren Haspolat (Der.), Phoenix Yayınevi, Ankara. Yerasimos, 1980, s Yerasimos, 1980, s. 763.

8 artışı neticesinde hem iç pazarın büyümesine hem de işçilerin sistemle siyasal anlamda bütünleşmesine katkıda bulunuyordu 20. Öte yandan Ege nin merkez sağ hegemonya projesinin örgütlenmesindeki etkisi, söz konusu olan AP olduğunda da değişmemişti. Kentin sermaye bloğunun AP projesinin gelişim sürecine etkilerini de hatırlatmakta bu noktada yarar vardır. Demirel in de belirttiği gibi, partinin İzmir kanadı olarak bilinen grup, partinin kuruluş aşamasında, emekliliğini İzmir de geçiren Ragıp Gümüşpala ya teklif götürmüştü 21. Dolayısıyla Çavdar ın da aktardığı üzere, CHP karşısında merkez sağ seçeneğin yeniden örgütlenmesi çalışmalarına yine İzmir de başlanmıştı 22. Sanayi burjuvazisinin egemenliği altında iktidar bloğunun farklı katmanlarını ilk dönemlerinde birleştiren AP nin bir siyasal hegemonya projesi olarak doğuş sürecinde de, İzmir ve onunla eklemlenmiş olan art ülkedeki bölge burjuvazisinin İstanbul burjuvazisi ile birlikte yine öne çıktığını belirtmek yanlış olmayacaktır. Bu bağlamda kentsel hegemonyanın dilinin, SCF, DP çizgisini izleyerek bu kez AP üzerinden tesis edilmesi şaşırtıcı olmasa gerektir. Sonuç, İzmir de ve genel olarak Ege Bölgesi nde, yine Türkiye ortalamasının üstünde bir oy desteğinin bu partiye seferber edilmesi olmuş ve bu durum, 70 li yıllarda CHP nin Ecevit liderliğinde güçlendiği, iktidar bloğu içinde farklı sermaye fraksiyonlarının siyasal projelerinin ayrışmaya başladığı ve sınıf mücadelesinin keskinleştiği döneme kadar değişiklik sergilememiştir. Sonuçta AP, iktidar bloğu içinde sanayi burjuvazisinin temsil olanaklarını genişletirken bir yandan da ticaret burjuvazisiyle bu çıkarları uyumlulaştıracak bir siyasal çizgi izleyerek bölgede Türkiye ortalamasının üstünde bir destek görebilmişti. Demirel in aktardığı üzere, sosyo-ekonomik açıdan ülkenin en gelişmiş yöreleri olan Marmara ve Ege bölgeleri ve özellikle de liman şehirleri, AP nin oylarının en yüksek olduğu yöreler olmuş ve bu dönemde AP, 1965 ve 1969 seçimlerinde İstanbul da sırasıyla % 53.2 ve % 47.8 oy alırken, bu oran İzmir de sırasıyla % 62.2 ve % 53.2 olarak gerçekleşmiştir 23. Öte yandan AP nin başlangıçta dayandığı taban, sanayileşme süreci içinde iç çelişkileri nedeniyle bölünmüş ve Tunçay ın da ifade ettiği gibi, parti yönetimi bu çelişkileri önceleri yaptıkları gibi küçük ödünlerle geçiştiremez hale gelmişti 24. Sonuç olarak 1980 lere kadar merkez sağ hat Haldun Gülalp, (1984) Kapitalizm Sınıflar ve Devlet, Çev: Osman Akınhay-Abdullah Yılmaz, Belge Yayınları, İstanbul, s. 37. Tanel Demirel, (2004) Adalet Partisi -İdeoloji ve Politika-, İletişim Yayınları, İstanbul, s. 32. Tevfik Çavdar, (1983) Adalet Partisi, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt: 8, İletişim Yayınları, İstanbul, s Demirel, 2004, s. 86. Mete Tunçay, (1983) Adalet Partisi, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, Cilt: 8, İletişim Yayınları, İstanbul, s

9 içerisinde gelişen üç ana eksenin örgütlenip seferber edilmesinde, İzmir ve Ege merkezli tüccar, sanayici ve toprak sahiplerinin rolü oldukça belirgindi. Tüm bunlara karşın İzmir/Ege kentsel sermaye bloğunun hegemonya kapasitesi, özellikle 1980 sonrasında uygulanan neoliberal büyüme modelini takip eden yıllarda giderek daraldı ve Türkiye geneline ilişkin iktidar projeksiyonlarında temsil gücünü yitirdi. Bu durum, sadece egemen sınıflarla temsilcileri arasında bir krizin kapısını açmakla kalmadı; fakat aynı zamanda uygulanan modelin mülksüzleştirdiği kesimlerle geleneksel temsilcileri arasındaki bağları da aşındırdı. Bu noktada, söz konusu organik bunalımın İzmir ve art ülkesinde yol açtığı yeni siyasal reaksiyonları ele almadan önce, dönüşümün sosyo-ekonomik niteliklerine ve etkilerine göz atmakta yarar var. İktisadi Bunalım ve Finansallaşma/Tarımda Mülksüzleşme ve Buhran İzmir in dönüşümünü ele alırken dikkate alınması gereken en temel unsurlardan birisi, kentin birikim sürecinde yaşanan dönüşümlerdir. Bu bakımdan bu alt başlıkta İzmir in sosyoekonomik dönüşümüne kısaca odaklanacağız. Bu dönemde 1980 ler sonrasındaki İzmir limanı (tarihindeki istisnai yıllar dışında) dış ticaret fazlası verme özelliğini kaybetti ve neredeyse artık yapısal olarak dış ticaret açığı vermeye başladı: 1990 lı yılların neredeyse tamamı ve özellikle hem sanayi üretiminin ithalata bağımlılığının arttığı hem de tarımsal ithalatta da önemli artışlar görülen 2000 li yıllarda ortaya çıkan ekonomik yapı ile 2004 sonrası İzmir limanı sürekli olarak ticaret açığı vermiştir 25. Kaya nın aşağıdaki sözleri, tam olarak bu dönüşümü özetler niteliktedir; Oyun kurallarının değiştiği ve kartların yeniden dağıtıldığı bu süreçte İzmir ve ardülkesi özellikle 2001 Krizi sonrası daha da netleşen yapısal kırılmalar yaşadı: ithal ikameci dönemde oluşturulan üretim kapasitesi ihracata yönelik üretimin altyapısını oluştursa da finansallaşma ve hükümet tercihleri ile genişleyemedi, kent göreli olarak Türkiye ekonomisinin büyümesinden daha az pay aldı; ekonomik yapının motoru görevini gören tarım sektörü kârlı bir ekonomik faaliyet olmaktan çıkarak daraldı, tarımsal ürünlerin hammadde olarak kullanıldığı ihracatçı sanayi kuruluşları iflas etti; giderek büyüyen finans piyasalarına rağmen kent 19. yüzyıldaki finans kenti havasını kaybetti, varolan finans kuruluşları ve bankalar 1994 ve 2001 krizleri sonunda yeni finans merkezi İstanbul a transfer oldular; Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti ndeki dış ticaret eğilimlerinden farklı olarak sürekli dış ticaret fazlası veren kent, 2000 li yıllarda dış ticaret açığı vermeye başladı; tarım 25 Alp Yücel Kaya, (2010) 19. Yüzyıldan 21. Yüzyıla İzmir Ekonomisinde Süreklilik ve Kırılmalar, Değişen İzmir i Anlamak, Deniz Yıldırım-Evren Haspolat (Der.), Phoenix Yayınevi, Ankara.

10 sektöründe istihdamdan kopan nüfus, sanayi ve hizmet sektörlerindeki kırılgan istihdam yapısını daha da kırılgan kıldı, iç savaş sonrası kente göçen yeni nüfus bu durumu daha da kronikleştirdi 26. Öte yandan TÜİK 2000 yılı Genel Nüfus Sayımı verilerine göre İzmir deki işsizlerin sayısı , işsizlik oranı ise % 10,8 olarak tespit edilmiştir. Bu oran, 2001 yılı sonrasında ise istikrarlı biçimde artmıştır. İşsizlik özellikle genç nüfus arasında yaygındır. 30 yaşın altındakilerin işgücü içindeki payı % 36 olduğu halde, işsizler içindeki payı % 57 dir. Benzer şekilde, işsizlik eğitimliler arasında da göreli olarak daha yüksek olup, toplam işsizlerin % 40 ına yakındır. Kentte eğitimliler (lise ve yüksek öğretim mezunlarının toplamı) arasındaki işsizlik oranı yaklaşık % 40 olup, bu oran eğitimlilerin toplam işgücü içindeki payının çok üzerindedir. Bu, eğitim düzeyi yükseldikçe işsizliğin de arttığını göstermektedir 27. Diğer yandan İzmir in sosyo-ekonomik gerilemesi süreci, kentsel gerilimlerin farklı biçimler altında ifade edilmesine de yol açmıştır. Özellikle bu süreçte yaşanan gerilemelerin orta sınıfların alt katmanları arasında giderek Kürt nüfusun varlığı yla açıklanması girişimlerini, Saraçoğlu bu kitapta yer alan makalesinde örneklendirmekte ve hakkıyla irdelemektedir. Göçün genel olarak Ege ye yöneldiği bölgenin Güneydoğu olması da, kentsel çatışma ve çelişki eksenlerinin etnikleşmesini ciddi mülksüzleşme ve işçileşme pratiklerinin yaşandığı bu dönemlerde daha da pekiştirmektedir. Öyle ki nüfus büyüklüğü itibarıyla en fazla göç alan İstanbul Bölgesi, döneminde aldığı göçün % sini Batı Karadeniz Bölgesi nden, Ege Bölgesi ise aldığı göçün % sını Güneydoğu Anadolu Bölgesi nden almıştır 28. İzmir in nüfus yoğunluğu arasında ciddi bir artış göstererek kilometre kareye 225 kişiden 281 kişiye yükselmiştir. İzmir in nüfusu, TÜİK in 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre Ege Bölgesi ndeki toplam nüfusun % 37.7 sini, Türkiye nüfusunun ise % 5 ini oluşturmaktadır yılı adrese dayalı nüfus kayıt sisteminin sonuçlarına göreyse İzmir in Ege Bölgesi ndeki toplam nüfusun % 40.2 sini, Türkiye nüfusunun ise % 5.3 ünü oluşturduğu görülmektedir. İlin nüfus yoğunluğu, kilometre kareye 311 e yükselmiştir. Gerek nüfus yoğunluğu gerekse nüfus artış hızı açısından incelendiğinde, İzmir ili nüfusunun artış trendinin Türkiye ortalamasının üstünde olduğu söylenebilmektedir. İzmir de yılları arasında yıllık nüfus artış hızı binde 15 olarak hesaplanmıştır, Türkiye ve Ege Bölgesi nin yıllık nüfus artış hızı (binde 6) ile karşılaştırıldığında bu oldukça yüksek bir orandır. Ve İzmir in nüfus artışı, doğum hızının Kaya, İZKA, 2008, s. 91, 92. T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Kentleşme Şurası 2009, Kentsel Yoksulluk, Göç ve Sosyal Politikalar Raporu, Ankara, s. 17.

11 yüksek olmasından çok, göçlerden kaynaklanmıştır 29. Bir yandan kentte yatırımların giderek durması ve istihdam yaratmayan birikim kalıplarının egemen hâle gelmesiyle; diğer yandan neoliberal dönemde ücretlilerin hak ve ücretlerinde yaşanan gerilemelerle birleştiğinde göç olgusu, İzmir de kent içi gerilimleri daha da pekiştiren bir nitelik kazanmıştır denilebilir. Öte yandan bu kitapta yer alan makalesinde Sönmez de 2001 de ulusal gelirden yüzde 7.5 pay alan İzmir in 2006 daki payının yüzde 6.7 ye düşerek yaklaşık yüzde 11 kayba uğradığına işaret etmekte ve Ege nin diğer alt bölgelerinden Manisa ve çevresi ile Aydın-Denizli bölgelerinin de ulusal gelirdeki paylarının azaldığına dikkatleri çekmektedir 30. Sonuç olarak İzmir, ağırlıklı olarak 1980 sonrası izlenen politikalar nedeniyle ekonomik olarak gerileyen, istihdam yaratmayan, hızla göç alan bir kent olarak finansallaşma evresinin kaybedeni olarak belirmiştir. Bu tablonun bölge çapında daha da kötüleştiği dönem ise hiç kuşku yok ki 2001 Krizi ve ardından gelen sermaye yanlısı dönüşüm ve mülksüzleşme dalgasıdır. Bu anlamda bize göre yaşanan siyasal dönüşümler, bağımlı sınıfların kent içi konumlarında gözlenen bu gerilemelerden bağımsız olarak ele alınmamalıdır. Kentin İktisadi Dönüşümünü İzleyen Siyasal Tepkiler: Genç Parti ve CHP İzmir de özellikle Genç Parti nin 2002 seçimlerinde gösterdiği ilginç çıkış, pek de iyi analiz edilmiş sayılamaz. Genç Parti nin bu seçimlerde yüzde 17.5 oy alarak İzmir genelinde ikinci parti olması ve partinin Türkiye ortalamasının yüzde 10 üstünde oy alması, İzmir de yükselen yeni popülist tepkimelerin ilk ve en önemli sinyali olarak değerlendirilebilir. Her ne kadar Cem Uzan ın göçmen kimliğini ve bu anlamda İzmir de de önemli bir Balkan göçmeni nüfusun varlığını merkeze alan açıklama tarzları yaygınlık kazanmış olsa da, bu açıklama etkili olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Zira aynı açıklama tarzı, Genç Parti nin İzmir de yüzde 17.5 lik bir oy oranıyla ikinci parti konumuna yükselmesi karşısında, Bursa da yüzde 8.7 lik oy oranını geçememesini açıklayamaz. Bu noktada Genç Parti de özellikle 2001 Krizi sonrasında ağırlıklı olarak mülksüzleşmiş geleneksel küçük burjuva unsurlarla işsizleşmiş unsurları bir araya getiren şey, Bora nın belirttiği üzere Uzan ın milliyetçi-popülizminin ayyuka çıktığı moment, garibanperver olarak takdim edilmesine de zemin sağlayan, IMF karşıtlığı ağzı dır 31. Uzan özelinde Genç Parti nin neoliberalizmi İzmir Kalkınma Ajansı-İzmir (TR 31) Bölgesi Mevcut Durum Raporu, (2008), İZKA, İzmir, s Mustafa Sönmez, (2010) Küresel Krizin İzmir e Etkileri, Değişen İzmir i Anlamak, Deniz Yıldırım-Evren Haspolat (Der.), Phoenix Yayınevi, Ankara; Mustafa Sönmez, (2007) İzmir de Büyüme İşsizlik Sorunları Ve, İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi Dergisi, Eylül. Tanıl Bora, (2002) Cem Uzan ve Neo-Faşizmin Yeni Yüzü: Şirket Konserlerinden Partiye, Birikim, S: 162, s. 57; ayrıca bknz., H. Bahadır Türk, (2008) Şirket ve Parti -Genç Parti ve Yeni Siyaset -, İletişim Yayınları, İstanbul.

12 sosyal bir kılıf altında takdim eden IMF karşıtı söyleminin özellikle sözünü ettiğimiz sınıf katmanlarında karşılığını bulması, İzmir bağlamında yeniden düşünmeyi gerektirir. Özellikle Çiğli gibi İzmir in küçük sanayi merkezi olan ve kentin en önemli organize sanayi bölgesini barındıran ilçesinde Genç Parti nin aldığı oy oranının İzmir ortalamasının da üstünde olması (% 19), söz konusu sanayi kuruluşlarının 2001 Krizi sonrasında yaşadıkları gerileme, işletmelerin kapanması, iflaslar, artan işsizlik ve mülksüzleşme gibi sonuçlarla birlikte düşünüldüğünde, bu neo-popülist partinin sosyal yıkımı sermaye lehine denetleyip siyasallaştıracak güçlü bir zemine İzmir de kavuştuğunu belirtmek de mümkün olur Krizi nin ardından sistemin geleneksel partilerinin derinleşen temsil krizlerinin doğurduğu ciddi boşluktan da yararlanarak 33 hem orta sınıf unsurları hem de mülksüzleşen geleneksel küçük burjuva unsurlarla işsizleri seferber ederek güçlenen neo-popülist Genç Parti nin doğuşu ve yükselişi, yeni partilerin doğuşları ve seçim başarıları üzerine inceleme yürüten Paul Lucardie nin kriterleriyle büyük oranda uyumlu bir seyir izlemiş görünmektedir. Lucardie ye göre yeni kurulan bir partinin başarısı, her şeyden önce üç etmene bağlıdır. Birinci etmen, seçmenlerin önemli bir kesimince acil olarak görülen sorunlara hitap eden bir siyasal projenin varlığı; ikincisi, kaynakları, mali durumu, yönetimi ve medyadaki görünürlüğü ve son etmense, diğer partilerin koşulları yanında, sosyo-ekonomik ve kültürel koşulların uygunluğudur 34. Genç Parti nin yükselişi söz konusu olduğunda, tüm bu etmenlerin dikkat çekici biçimde varolduğu bir gerçektir. Bu durum, özellikle alt sınıflarla orta sınıfları bir araya getiren bir proje olarak Genç Parti nin 35 krizlerden beslenen niteliğinin ve söyleminin ikinci kurtuluş savaşı teması üzerinden bulduğu karşılığın, ulusal karşısında İzmir de Organize Sanayi Bölgeleri nin ilk örneği, 1976 da Çiğli de kurulan Atatürk Organize Sanayi Bölgesidir. Hizmete sunulan ve yapımı devam eden toplam 14 adet OSB si ile ilimiz % payla Ege Bölgesi ve % 7.78 payla ülke toplamı içinde 1. sırada yer almaktadır. Ve Ekim 2007 verilerine göre, Çiğli deki bu sanayi bölgesinde 25 bin işçi çalışmaktadır. Bknz., İzmir Kalkınma Ajansı İzmir (TR 31) Bölgesi Mevcut Durum Raporu, (2008), İZKA, İzmir, s Örneğin İzmir in Bornova ilçesinde yapılan bir araştırmanın sonuçlarına göre, Genç Parti ye bu ilçede oy verenler arasında birinci sırayı bir önceki seçimde DSP ye, ikinci sırayı ANAP a, üçüncü sırayı ise MHP ye oy veren seçmenler almıştır. Bknz., Tanju Tosun, (2003) Siyasette Yeniden Mevzilenmeler Liberal Sosyal Sentez, Muhafazakar Demokrat Sentez Ekseninde 3 Kasım 2002 Seçimleri, Büke Yayınları, İstanbul, s Paul Lucardie, (2004) Prophets, Purifiers And Prolocutors-Towards a Theory on the Emergence of New Parties, Party Politics, Vol: 6, No: 2, s Gülgün E. Tosun ve Tanju Tosun tarafından İzmir deki seçmen tercihleri üzerine mahalle bazında yapılan incelemeler de, Genç Parti nin bu kentte hem metropoliten alanda hem de bu alanın dışında yer alan mahallelerde güçlü bir destek kazanabildiğini göstermektedir. Bknz., Gülgün E. Tosun-Tanju Tosun, (2008) Voter Preferences in Izmir from the November 3, 2002 to the July 22, 2007 Elections: Has the Election Map Altered?, Turkish Studies, Vol: 9, No: 2, pp Bize göre bu durum, Genç Parti nin farklı sınıf katmanlarını bir araya getirebilen neo-popülist niteliğiyle yakından bağlantılıdır. Partinin IMF ve Batı karşıtı söyleminin, bağımlı sınıflarla orta sınıfların belirli katmanlarını ikinci kurtuluş savaşı söylemi ekseninde bir araya getirebilmesi, kentte yaşanan sosyo-ekonomik dönüşümlerin anlaşılması bakımından elzem bir ön göstergedir.

13 uluslararası nın, küçük karşısında büyük burjuvanın zaferine duyulan sosyo-ekonomik tepkiyle bütünleşmesine işaret eder. Tam da bu nedenle Genç Parti nin 3 Kasım 2002 de İzmir de elde ettiği ikincilik konumunu, liman kentinde finansallaşma evresinde yaşanan sosyo-ekonomik kayıplar ve mülksüzleşme karşısında duyulan siyasal tepkimelerin yoğunlaşması adına önemli bir sinyal olarak değerlendirmekten yanayız. Bu anlamda Genç Parti nin doğuşuna imkân veren koşullar dikkate alındığında, özellikle liman kentlerinde bu dönemlerde yaşanan daralmaların sonucunda Avrupa da ortaya çıkan aşırı sağ/milliyetçi popülist partilerin en büyük mevzilenmelerini, göçmen nüfusun yoğunlaştığı liman kentlerinde, etnikleşmiş bir sınıfsal tepki aracılığıyla ifade edecek şekilde sağladıklarını belirtmek yanlış olmayacaktır. Bu bakımdan uluslararası hegemonik çevrimler içinde tarihsel kapitalizmin önemli limanlarından Antwerp te Vlaams Blok un ya da Rotterdam da List Pim Fortuyn un başarıları nı hatırlamakta yarar var 36. Özellikle bu liman kentlerinde uluslararası finansal krizlerin ticareti daraltan etkilerinin, kentsel çelişkileri göçmen nüfus karşısında seferber eden bu gibi aşırı sağ partilerin yükselmesine verdiği imkânlar dahilinde oldukça belirgin olduğu söylenebilir 37. Kaldı ki tam da bu noktada İzmir de ve İzmir in art ülkesinde yer alan yerleşimlerde giderek öne çıkmaya başlayan ve son dönemde Kürt ve Roman nüfusa yönelen linç eylemlerinin artışı da özellikle dikkat çekicidir 38. Genç Parti bahsi bir yana bırakıldığında İzmir in 1980 öncesi gerçekleştirilen seçimlerde genel olarak Türkiye ortalaması ve tercihleriyle paralel giden seçmen tercihlerindeki bloklaşmanın, özellikle 1980 sonrasında keskin bir dönüşüm geçirdiği de görülmektedir. Bu İzmir örneği ile benzerlikler sergileyen Antwerp için bknz., Marc Swyngedouw, (2000) Belgium: Explaining the Relationship Between Vlaams Blok and the City of Antwerp, The Politics of the Extreme Right from the margins to the mainstream-, Paul Hainsworth (Ed.), Pinter, Londra and New York, pp ; Peter Thijsen-Sarah L. De Lange, (2005) Explaining the Varying Electoral Appeal of the Vlaams Blok in the Districts of Antwerp, Ethical Perspectives: Journal of the European Ethics Network, Vol: 12, No: 2, pp Bu konuda bknz., Port City Rotterdam in Danger of Social Breakdown, Nrc Handelsblad, Mayıs 2006 da İzmir Kemalpaşa da Kürt kökenli yurttaşlara karşı bir linç kampanyası başlatıldı. Yaklaşık yüz Kürt ilçeyi terk etmek zorunda kaldı. 1 Ekim 2008 de, Balıkesir Ayvalık a bağlı Altınova beldesinde bir grup Kürt ün evleri taşlandı, işyerleri talan edildi, arabaları yakıldı. 9 Ekim 2008 de Muğla Fethiye ye bağlı Karaçulha Beldesi nde, gençler arasında çıkan kavga Kürtlere yönelik saldırıya dönüştü. 24 Kasım 2009 da İzmir de DTP konvoyu saldırıya uğradı. 1 Ocak 2010 da Manisa nın Selendi ilçesinde sigara tartışması yla başlayan olaylar 6 Ocak itibariyle Romanların ilçeden göç etmek zorunda kalmasıyla sonuçlandı. Bu konuda bknz., Adım Adım Linç, Birgün Forum, ; son olarak da İzmir in Tire ilçesinde kişilik bir grup, facebook sanal iletişim ağında bir öğrenci yurdunda Güneydoğulu öğrencilerin Türk bayrağı yaktıklarının yazılmasından hareket ederek öğrenci yurdunu bastı, polis grubu biber gazı sıkarak dağıttı. Bknz. Facebook Dedikodusu Tire yi Gerdi, Radikal, Tüm bu örnekler Ege de kentsel gerilimlerin etnikleşmiş kapasitesine ilişkin önemli göstergeler olarak son dönemlerde ilgiyi bu bölgeye çevirmeye yetmektedir. Diğer yandan bu ruh halinin sadece İzmir e ya da Ege Bölgesi ne özgü olmadığı, Türkiye nin genelinde bir linç kültürünün geliştiği de aşikârdır. Bu konuda ayrıca bknz., Zeynep Gambetti, (2007) Linç Girişimleri, Neoliberalizm ve Güvenlik Devleti, Toplum ve Bilim, S: 109, Yaz, s

14 anlamda Türkiye de sağ partiler blok olarak oylarını arttırırken, İzmir de merkez sol partilerin oy oranı artış göstermiş ve İzmir, 80 öncesinin aksine, seçmen tercihleri bakımından Türkiye genelinden ayrışmaya başlamıştır. Geleneksel olarak DP-AP hattı içinde, Türkiye ortalamasının daha da üstünde bir destekle merkez sağ partilerde siyasallaşan İzmir seçmeninin, bu kopuşu dikkate değerdir 39. Öyle ki 1983 ten 2007 ye kadar yapılan yedi genel seçimin üçünde İzmir seçmeni merkezi iktidara erişen partiyi desteklemişken, diğer dört seçimde bu tercihlerin belirgin biçimde farklılaştığı gözlenmiştir 40. Kentin tercihlerinin giderek Türkiye nin genel siyasal tercihlerinden ayrışması anlamına gelen bu durum, CHP nin kentteki siyasal hegemonyasının giderek pekişmesiyle sonuçlanmış ve son olarak 29 Mart 2009 da CHP, il genel meclisi bazında İzmirli seçmenin % 48.3 ünün desteğini almayı başarmıştır. Bu noktada CHP nin kentin siyasal dönüşümü içinde edindiği bu özgül konumu değerlendirirken, Esra Özyürek in modernlik nostaljisi ya da nostaljik Kemalizm, Necmi Erdoğan ın ise Neo-Kemalizm olarak adlandırdığı, genel olarak kentli, laik ulusalcı siyasal duyarlılıkların güçlenmesine işaret eden yönelime göz atmakta yarar bulunmaktadır. Modernlik Nostaljisi Makalenin bu bölümünde, yukarıda ifade edilen dönüşümlerin kentin belirli sınıf katmanları nezdinde pekiştirdiği zamanın ruhu nu anlamak adına, Esra Özyürek in modernlik nostaljisi kavramına başvurmayı gerekli gördüğümüzü belirtmiştik. İzmir in özellikle 90 lı yıllardan itibaren, toplumsal ve siyasal huzursuzlukların dilini icat edilen bir geçmiş düşüncesine ve bu geçmişin sembollerine yaslanarak ifade ettiği görülüyor. Elbette siyasal tercihler bakımından giderek CHP de birleşen bu modernlik nostaljisi nin yükselişi, tek başına AKP nin iktidarda olmasıyla açıklanamaz. Bu durum, daha genel bir organik bunalımın kent bazında sınıfsal eksenlerde bölünerek kendisini ifade etmesinin ve bir yönüyle de elbette Türkiye genelindeki siyasal kutuplaşmayı kent ölçeğinde yeniden üretmenin bir aracı haline dönüşmüş görünmektedir. Ancak geçmişe ilişkin bu yoğun nostaljik göndermeler, kentte hakim olan oy verme kalıplarının ötesinde bir yoruma tabi tutulmalıdır. Özellikle şimdi den duyulan rahatsızlığın ifadesi olarak artan oranda geçmiş e, özel olarak da Kemalist Cumhuriyet in kuruluş dönemine referans yapılması, kente dışarıdan gelen bir kişinin ilk bakışta rahatlıkla gözlemleyebileceği düzeydedir. Şehrin gecekondu bölgesinin orta yerine inşa edilen devasa Atatürk maskı bunun son örneğidir. Kentsel sermaye bloğunun toplumsal ve siyasal denetimi CHP üzerinden pekiştirdiği koşullarda İzmir burjuvazisinin bu Tosun-Tosun, 2007, s Bknz., Tanju Tosun, (2010) 1950 lerden 2000 lere İzmir de Seçimler, Değişen İzmir i Anlamak, Deniz Yıldırım-Evren Haspolat (Der.), Phoenix Yayınevi, Ankara.

15 sembollere hegemonik anlamlar ve işlevler yüklemesi son dönemin dikkat çekici pratikleri arasında göze çarpmaktadır. Kentte Ticaret Odası tarafından on binlerce bastırılıp ücretsiz olarak dağıtılan ve üzerinde kalpaklı Atatürk resminin de bulunduğu Türk bayraklarının yaygınlaşması da bunun son örneğidir. Belki de bu ruh halinin kitlesel olarak dışavurumunu sergileyen en önemli toplu örnek, 2007 yılında İzmir Gündoğdu Meydanı nda gerçekleştirilen Cumhuriyet Mitingi dir. Genel olarak geçmiş hakkında bu kadar sıklaşan nostaljik çağırma ların pekişmesinde, AKP nin iktidarda olmasının yarattığı hayal kırıklığının payı kuşkusuz ki yadsınamaz düzeydedir. Bunun yanında geleneksel olarak SCF-DP-AP geleneğinin kalesi olmuş bir kentte Kemalizm in özellikle orta sınıflar için nostaljik bir modernlik unsuru olarak egemen siyasal söylem haline dönüşmesi, büyük oranda şimdi den duyulan huzursuzluğun dışavurumu olarak da okunabilir. Bir yandan neoliberal İslami bir partinin iktidarda olması, diğer yandan sınıfsız-imtiyazsız kaynaşmış bir kütle olma inancının pratik tarafından bizzat yadsınması ve sınıfsal çelişkilerin kent mekânında keskinleşmesi ve son olarak da Kürt kimliğinin Kemalist ulusal devlet kimliği aleyhine belirginleşen konumu karşısında nostaljik Kemalizm, bir huzursuzluğun anakronik dışavurumu olarak görülebilir. Tam da bu nedenle Özyürek in bu nostaljiyi ifade ederken sarf ettiği şu sözler dikkate değerdir: Bu anlatıların değeri, geçmiş hakkında verdikleri sırlarda değil, daha ziyade cumhuriyetin ilk yıllarını - yurttaşların ideolojik ve duygusal olarak devletle bir oldukları sevinçli bir dönemikendilerine özgü tasvir edişlerinde saklıdır. Bu ütopyanın temel nitelikleri, yurttaşların cinsiyet, sınıf, etnik köken ve din temelinde bölünmüş olduğu çağdaş Türkiye nin bir eleştirisi olarak oluşturulmaktadır 41. Bu bakımdan geçmiş in ya da geleneğin icat edilişi, şimdi nin huzursuzlukları karşısında bir tercüme işlevi görmektedir denilebilir 42. Bu nedenle de neo- Kemalizm in güçlenmesinin Gramsciyen anlamda temsil edenlerle edilenler arasındaki bir organik bunalımın dışavurumu olduğu belirtilmelidir 43. Ki bu temsil krizi, İzmir genelinde yayılan huzursuzluğun şimdilik CHP de birikmekle birlikte, aslında CHP yi de aşan bir yöne sahip olduğunun belirtisidir Esra Özyürek, (2008) Modernlik Nostaljisi -Kemalizm, Laiklik ve Gündelik Hayatta Siyaset-, Çev: Ferit Burak Aydar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s. 90. Benzeri bir durum, İslamcı siyaset için de geçerlidir. Bknz., Esra Özyürek, (2007) Public Memory as Political Battleground: Islamist Subversions of Republican Nostalgia, The Politics of Public Memory, Esra Özyürek (Ed.), Syracuse University Press, New York, pp ; Tanıl Bora, (2006) Fatih in İstanbul u: Siyasal İslam ın Alternatif Küresel Şehir Hayalleri, İstanbul -Küresel ile Yerel Arasında-, Haz: Çağlar Keyder, Çev: Sungur Savran, Metis Yayınları, İstanbul, s Bknz., Necmi Erdoğan, (2002) Neo-Kemalizm, Organik Bunalım ve Hegemonya, Modern Türkiye de Siyasi Düşünce, Cilt 2: Kemalizm, İletişim Yayınları,İstanbul.

16 Bölgesel Hegemonyada Tıkanma: Ulusalcı Çevrimin Liman Kentinin Art Ülkesine Yansımaları Bağlamında MHP nin Yükselişi Özellikle İzmir kentsel sermaye bloğunun Türkiye siyaseti üzerindeki belirleyiciliğinin iktidar bloğu içindeki pozisyonunun gerilemesine paralel olarak düşüşe geçtiğini belirtmiştik. Türkiye de iktidar olan partiyle İzmir in siyasal tercihleri arasındaki makasın açılması, bunun bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Diğer yandan İzmir kentsel sermaye bloğunun finansallaşma evresinde gerileyen hegemonyasının siyasal belirleyicilik noktasında da krize girdiğine ilişkin diğer bir gösterge, 1980 lere kadar art ülkede yer alan yerleşimlerin İzmir in siyasal tercihlerinin arkasında seferber edilebilmesine rağmen, artık ayrışmaların giderek gün yüzüne çıkmasıdır. Olağan koşullarda liman kentleri burjuvazisi, uluslararası kapitalist sistemle art ülkesindeki bölgesel unsurlar arasında hegemonik bir ilişki geliştirmenin aktarım kayışı olarak işlemektedir. Bu bakımdan liman kenti İzmir in kentsel sermaye bloğunun hegemonya krizinin alamet-i farikalarından birisi de, bölgesel ekonomik dokudaki değişmelere paralel olarak İzmir le Ege Bölgesi ndeki iç yerleşimler arasındaki siyasal tercihlerin yer yer ayrışmaya başlamasıdır. Bunda kuşkusuz AKP nin güçlü bir aktör olarak doğuşunun etkileri olmakla birlikte, bu noktada bu yerleşimlerde geleneksel olarak tercih edilmeyen bir parti olan Milliyetçi Hareket Partisi nin (MHP) DP-AP oy havzasında kendisine giderek güçlü bir yer edinmesini tıpkı İzmir deki Genç Parti örneği gibi önemsiyor ve çizdiğimiz çerçeve içinde bunun anlamlı olduğunu düşünüyoruz. İzmir in, art ülkesinde yer alan ve hem dünya hem Türkiye pazarı ile kendisi üzerinden bütünleşmiş yerleşim merkezlerindeki dönüşümlerle birlikte ele alınması gerektiği yönündeki bir açıklama tarzından hareket ederken, Prof. Kıray ın kentlerin bir metropoliten merkez olarak gelişimi esnasında, etrafında kümelenen yerleşimlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini salık veren yaklaşımını çıkış noktası olarak ele almaktayız: Kentler, yalnız başlarına varolamazlar; çevrelerindeki diğer yerleşimlerle etkileşim içerisindedirler. Dolayısı ile, nerede ve hangi devrede olursa olsun, bir kentin zaman içinde oluşumunun en önemli ve anlamlı yönleri bunların yerleştiği kent merkezinin çevre yerleşmeleri ile kurduğu ilişki ve bu ilişkinin değişimidir. İzmir son iki yüzyıl içerisinde hem çevresindeki yerleşmelerle ilişki düzenini hem de dağıtım ve kontrol fonksiyonları ile bunların merkezdeki yerleşmesini kökten değiştirmiş bir kent gibi görünmektedir Mübeccel B. Kıray, (2007) Azgelişmiş Memleketlerde Şehirleşme Eğilimleri: Tarihsel Perspektif İçinde İzmir, Kentleşme Yazıları, Bağlam Yayınları, İstanbul, s. 28.

17 Özellikle kıyıda CHP de biriken siyasallaşma biçimlerinin liman kentinin art ülkesinde yeni bir siyasallaşma kalıbı olarak MHP yi de güçlendirdiğini ifade etmiştik. Bu noktada yeniden Kıray a kulak vermekte ve iktisadi bütünleşme açısından hangi yerleşim birimlerinin analize dahil edilebileceği sorusuna verdiği yanıttan hareket etmekte yarar vardır. Kıray a göre; Birinci Dünya Savaşını izleyen yıllarda ülkenin yeni siyasal düzeni, yeni ekonomik ve sosyal politikalar son elli yıl içerisinde İzmir in bölgesi ile ilişkilerine ve giderek iş hayatı yapısına ve merkezi iş mıntıkasının yerleşme düzenine yeni özellikler getirmiştir. İzmir in çevresi ile bugünkü ilişkileri gerek mekanda gerekse fonksiyonlarda eskiye oranla çok daha büyük bir farklılaşma ve ihtisaslaşmayı oluşturmuştur. Bölgede şimdi eskiye oranla çok daha belirgin bir tarzda tarımsal üretimin geliştiği, köylerin bağlandığı, dolayısıyla bazı küçük sanayi kuruluşlarının yerleştiği, öbür yandan da işlenmiş malların daha büyük merkezlerden getirilip kendisine bağlı alt yerleşmelere dağıtıldığı bir şehirler grubu vardır. Bu şehirlerin şimdi ayrıca toplama ve dağıtmaya ek olarak orta dereceli sağlık ve eğitim gibi fonksiyonları da belirmiştir. Onyedi ilçe böyle bir farklılaşma göstermektedir. Bunlar Akhisar, Nazilli, Turgutlu, Ödemiş, Salihli, Söke, Tire, Bergama, Soma, Menemen, Alaşehir, Milas, Urla, Kırkağaç, Torbalı, Selçuk ve Demirci dir. Bölgedeki tarımsal ürünlerin toplandığı yer olarak beliren bu ikinci kademeden sonra bu kademenin bağlandığı üçüncü kademe daha büyük merkezler açıkça görülebilmektedir. Bunlar Aydın, Denizli, Muğla ve Uşak tır 45. Bu son derece önemli ara bağlantıdan hareket ederek bu alt başlıktaki tezimizi açabiliriz. Bu tez, özellikle İzmir de giderek CHP de kümelenen siyasallaşma ekseninin, İzmir den uzaklaştıkça, liman kente iktisadi olarak eklemlenmiş Ege şehirlerinde MHP nin diline tercüme olduğu yönündedir. Gerçekten de bize göre İzmir in iktisadi olarak yaşadığı buhrana paralel bir tarımsal çöküş yaşayan Ege şehirlerinde, MHP yeni bir seçmen tabanı kazanmaktadır. Öyle ki tarihsel olarak DP-AP-DYP geleneğinin güçlü biçimde örgütlendiği bu yerleşim merkezlerinde AKP döneminde sermaye birikim özlemlerini gideren ya da bu kesimlerin hegemonik denetimi altında olan önemli bir bağımlı sınıf kesiminin varlığı belirgin olsa da, bu durum, küçük ve orta köylülüğe dayalı, dünya ticareti ile İzmir ticaret ve sanayi burjuvazisi üzerinden bütünleşmiş ve şimdi tarımsal ve endüstriyel kriz yaşayan art ülkedeki yerleşim birimlerinde liberal-merkez sağ çizginin yeni varisinin MHP olmaya başlaması gerçeği yanında ikincil önemde kalabilmektedir. Bu anlamda İzmir de CHP de biriken siyasal tepkilerin kıyıdan uzaklaştıkça MHP lileşmesinin, bizim ulusalcı çevrim olarak adlandırdığımız reaksiyon biçiminin kentli 45 Mübeccel Belik Kıray, (1972) Örgütleşemeyen Kent -İzmir de İş Hayatının Yapısı ve Yerleşme Düzeni-, Sosyal Bilimler Derneği Yayınları, Ankara, s

18 ve taşralı biçimlerini anlamak ve ayırt etmek adına önemli bir çözümleme fırsatı sunduğu kesin. Selendi de yaşananlar, tam da bu dönemde kaybedenler in siyasal tepkilerinin her zaman ilk elden diğer kaybedenler e yönelebileceğine ilişkin sinyal krizleri nden biriydi sadece. Daha da ilginci, 1980 öncesinde hiçbir varlık gösteremediği Ege şehirlerinde MHP nin, özellikle son yerel seçimlerle birlikte ağırlığını iyiden iyiye hissettirmesi oldu. Öyle ki, Nazilli gibi Demokrat Parti geleneğinin kalesi olagelmiş bir ilçede 29 Mart 2009 da MHP ilk kez belediye seçimlerinden galip çıkarken, aynı sonuç Söke Ovası nda kıl payı kaçırıldı ve MHP bu ilçede de yüksek bir oy oranıyla ikinci oldu. MHP nin geleneksel olarak DP-AP hattına eklemlenmiş ve liman kenti İzmir in egemen sınıflarıyla örgütlenmiş siyasal hegemonya projelerine geleneksel olarak olur veren bu kentlerdeki yükselişi, 1980 öncesiyle karşılaştırıldığında olağanüstü boyutlarda dikkat çekici bir yeniliktir. Parti nin 22 Temmuz 2007 den 29 Mart 2009 a uzanan seçim macerasını, Yayman ın denizlere ulaşan MHP olarak tanımlamasında haklılık payı vardır 46. Geçmişte DP-AP geleneğinin Türkiye ortalamasının üstünde bir destekle seyrettiği bu Ege şehirlerindeki dönüşümün, İzmir in ve Türkiye nin ekonomi politik dönüşümünden ve bölgeye yönelen göçle beraber, kaybedenlerin tepkilerinin etnikleşmesinden bağımsız olarak ele alınması öyle görünüyor ki mümkün değildir. 46 Hüseyin Yayman, (2009) 22 Temmuz dan 29 Mart a Siyasal Partiler: Değişim ve Süreklilik Ekseninde MHP, SETA Analiz, No: 5, s. 13.

19 Kaynak: Sinan Zeyneloğlu ndan aktaran Yayman, a.g.e, s. 23. Nitekim tablodan da anlaşılacağı üzere MHP, giderek bir Ege ve Akdeniz partisi haline gelmekte ve bu dönüşüm çerçevesinde 2002 den 2007 ye gelindiğinde en yüksek oy artışını İzmir in art ülkesinin birinci halkasında yer alan Manisa ve Aydın da yaparken, ikinci büyük artışı da yine art ülkede yer alan Balıkesir, Denizli, Muğla gibi şehirlerde gerçekleştirmektedir. Bu şehirlerden Aydın da MHP nin 1980 öncesinde aldığı en yüksek oy oranı 1977 seçimlerinde % 2.9; Balıkesir de 1977 seçimlerinde % 2.8, Manisa da % 3.7, Muğla da ise % 1.7 olarak gerçekleşmiştir. 22 Temmuz 2007 de ise MHP nin bu kentlerdeki oy oranı Aydın da % 25.9, Balıkesir de % 15.8, Manisa da % 20.6, Muğla da ise % 20. 3

20 olarak gerçekleşmiş ve partinin Türkiye ortalamasının üstüne çıkmıştır Mart 2009 yerel seçimlerinde ise MHP oylarını Balıkesir de % 13, Denizli de %14, Aydın da % 12 ve Muğla da % 11 oranında arttırmıştır 48. Bu kentlerden Balıkesir ve Manisa da belediye başkanlığı seçimlerini de kazanmıştır. Kıray ın saydığı, İzmir in art ülkesinde yer alan ve bu liman kenti üzerinden kapitalist bütünleşmeye dahil olan yerleşimleri, tam da bu tezimizi test etmek açısından yeniden hatırlamakta yarar var. Zira bu kentler, bir liman kenti olarak İzmir in yeni birikim modeli içinde yaşadığı dönüşümle aynı kaderi paylaştığı oranda tepkilerini farklı kanallardan siyasallaştıran bir yeniliğe de imza atıyorlar. Her ne kadar geleneksel olarak DP-AP geleneğinin güçlü olduğu kentler olsalar da, bu yerleşimlerde merkez sağın partilerinin çöküşünün bir yandan AKP yi güçlendirirken diğer yandan da MHP ye yeni bir taban kazandırdığı çok açık. Örneğin Kıray ın saydığı ilçeler arasında yer alan Akhisar da MHP oyları 2002 de % 6.3 iken, bu oran 29 Mart 2009 da il genel meclisi sandık sonuçları bazında % 23 e; Nazilli de 2002 de % 11.6 iken 2009 da % 31.3 e, Söke de 2002 de yüzde 12.9 iken 2009 da % 27 ye, Salihli de 2002 de % 10.8 iken 2009 da % 30 a, Demirci de 2002 de % 9.7 iken 2009 da % 25.1 e yükselmiştir 49. Öte yandan, bu oranların MHP nin Türkiye genelinde ikinci parti olarak çıktığı 1999 seçimlerinde dahi 2009 daki seviyesine söz konusu yerleşim birimlerinde yaklaşmamış olması gerçeği, karşımızda yeni bir olgu olduğunu göstermeye fazlasıyla yetmektedir. Buna göre 1999 seçimlerinde MHP nin Nazilli deki oyu % 19.5 olarak gerçekleşmişken, yukarıda da belirtildiği üzere bu oran 2009 da % 31.3 e yükselmiştir. Aynı oran 1999 seçimlerinde Söke de % 19.3, Akhisar da % 18, Salihli de % 9.5, Demirci de % 23 olarak belirmiştir. Daha 1995 yılında gerçekleştirilen seçimlerde sözgelimi tarım deposu kentlerden Söke de sadece % 5.9 oy oranı olan bir partinin 2009 da bu oranı % 27 ye taşıması, Nazilli de 1995 teki oy oranı % 11.5 olan bir partinin 2009 da bu oranı % 31.3 e taşıması ise, MHP nin, CHP nin İzmir kent merkezi özelinde geliştirdiği laik-ulusalcı kentli dili tarımsal üretimde mülksüzleşmenin yoğun olduğu yerleşimlerin, kırın diline tercüme ettiğinin ya da aktarır hâle geldiğinin bir işareti olarak görülebilir. Ve bu yeni durum MHP nin, İzmir in art ülkesinde yer alan söz konusu yerleşim birimlerinde, 1999 da elde ettiği oy oranının da üstüne çıkarak, yeni bir sosyal çözülme dalgası üzerinde siyaset geliştirip en fazla prim yapan parti haline gelmeye başladığının göstergesi olarak yorumlanabilir Bknz. Milletvekili Genel Seçimleri ( ), Türkiye İstatistik Kurumu Yayınları, Eser Şekercioğlu, (2009) Turkey s March 2009 Elections: Loss Without Defeat, Gain Without Victory, Middle East Review of International Relations, Vol: 13, No: 2, Haziran, s. 24. Hesaplamalar TÜİK veri tabanından tarafımızca gerçekleştirilmiştir.

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRKİYE EKONOMİSİ TÜK449 7 3+0 3 4 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin

Detaylı

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015 ARGETUS ARAŞTIRMA, DANIŞMANLIK, EĞİTİM, PROJE VE ORGANİZASYON AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI 25 AĞUSTOS 2015 Mehmet Akif Mah.Recep Ayan Cad. Günaydın Sok. No:6 Kat:3 Çekmeköy

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 ve 2002 Seçimlerinde CHP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim CHP 1999 seçimlerine Türkiye yükselen milliyetçilikle girdi. Ecevit in azınlık iktidarında seçimlere kısa bir süre kala Türkiye

Detaylı

DEĞİŞEN İZMİR İ NASIL BİLİRSİNİZ? Sendika.Org Sitesi-19 Ekim 2010

DEĞİŞEN İZMİR İ NASIL BİLİRSİNİZ? Sendika.Org Sitesi-19 Ekim 2010 DEĞİŞEN İZMİR İ NASIL BİLİRSİNİZ? Sendika.Org Sitesi-19 Ekim 2010 İzmir i nasıl anlamalı? Gavur İzmir olarak mı, yoksa laik Cumhuriyet elitlerinin son kalesi olarak mı? Statükocu İzmir mi demeli, yoksa

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

SINIF TEPKİLERİ ETNİKLEŞİNCE Halkın Sesi Gazetesi-117. Sayı-s. 11-15.28.10.2010

SINIF TEPKİLERİ ETNİKLEŞİNCE Halkın Sesi Gazetesi-117. Sayı-s. 11-15.28.10.2010 SINIF TEPKİLERİ ETNİKLEŞİNCE Halkın Sesi Gazetesi-117. Sayı-s. 11-15.28.10.2010 İzmir i Nasıl Bilirsiniz? İzmir i nasıl anlamalı? Gavur İzmir olarak mı, yoksa laik Cumhuriyet elitlerinin son kalesi olarak

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. Bu çalışma, Radikal Gazetesinin isteği üzerine seçim istatistiklerinden yararlanılarak VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. tarafından RADİKAL Gazetesi

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Çalışma alanları. 19 kasım 2012

Çalışma alanları. 19 kasım 2012 Çalışma alanları 19 kasım 2012 Çalışma alanları Hizmet alanları Sanayi alanları Tarım tarımsal üretim tarım+ticaret kenti Sanayi imalat sanayi atölyeden hafif sanayi fabrikaya ağır sanayi seri üretim (fordizm)

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL A N A L İ Z 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi Furkan BEŞEL Ekim 2015 7 HAZİRAN DAN 1 KASIM A 7 Haziran 2015 te yapılan 25. Dönem milletvekili genel seçiminde 53.741.838 kayıtlı

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

ADRES: Akdeniz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Kamu Yönetimi Bölümü, Kampüs/Antalya

ADRES: Akdeniz Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Kamu Yönetimi Bölümü, Kampüs/Antalya Doç. Dr. Faruk Ataay, siyaset bilimci, yazar. Ataay 1971 de Karabük te doğdu. İzmir Fen Lisesi ve Ankara Üniversitesi (AÜ), Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF), Kamu Yönetimi Bölümü nü bitirdikten sonra bir

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI

İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI İZMİR İLİ, ALİAĞA İLÇESİ, ÇAKMAKLI KÖYÜ, LİMAN AMAÇLI 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI DİLEK ÇAKANŞİMŞEK ŞEHİR PLANCISI 1- GİRİŞ : Aliağa ve Nemrut Liman bölgelerinden başlayarak Horozgediği Liman sahasına

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Araştırmanın Künyesi;

Araştırmanın Künyesi; Araştırmanın Künyesi; Araştırma; 05 06 Nisan 2008 günleri Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinde, 26 il ve 68 ilçede bunlara bağlı 81 mahalle ve köyde, 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden 724 ü kadın

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 i Bu sayıda; Başbakan ın Taksim Gezi Parkında vatandaş ile inatlaşmasının ekonomiye maliyeti değerlendirilmiştir. i 1 Ekonomi iç ve dış

Detaylı

Küresel Eğilimler ve Türkiye

Küresel Eğilimler ve Türkiye economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraş tırmaenstitüsü Küresel Eğilimler ve Türkiye Güven Sak Ankara, 22 Kasım 2006 Küresel Eğilimler ve Türkiye Slide 2 Gündem Dünyaya ne oluyor? Dünyada

Detaylı

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU

EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU Standard Eurobarometer European Commission EUROBAROMETRE 71 AVRUPA BİRLİĞİ NDE KAMUOYU BAHAR 2009 ULUSAL RAPOR ÖZET TÜRKİYE Standatd Eurobarometre 71 / Bahar 2009 TNS Görüş ve Sosyal Bu araştırma Avrupa

Detaylı

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM

KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM KIRSAL YAPIDA TOPLUMSAL DEĞİŞİM LÜTFİ SUNAR Yararlanılan Kaynak: Ertan Özensel, Köylerden Kırlara: Türkiye de Kırın Dönüşümü, Türkiye de Toplumsal Değişim, Ed. Lütfi Sunar, Ankara: Nobel Yayınları, 2014,

Detaylı

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012

Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Orta Vadeli Program 2013-15: Bir AKP Masalı Ekim 2012 Faik Öztrak Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Tekirdağ Milletvekili 1 Temel Sorunlarımız- Yeni Riskler Sıcak paraya yaslanan büyüme modeli

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu

2010-2013 İzmir Bölge Planı. İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Kasım 2010 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Narlıdere Özet Raporu Nüfus Yapısı Hızlı Kentleşme Hızlı Nüfus Artışı Göç

Detaylı

Seçmen sayısı. Böylesine uçuk rakamlar veren bir YSK na nasıl güvenilir?

Seçmen sayısı. Böylesine uçuk rakamlar veren bir YSK na nasıl güvenilir? Değerli arkadaşlar, 7 Haziran 2015 günü yapılacak olan 25. dönem Milletvekili seçiminin nasıl sonuçlanacağı haklı olarak büyük merak konusu... Bu nedenle aylardan beri kamuoyu yoklamaları yapılıyor, anketler

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM 1. Dünya Çalışma Örgütü nün 213 yılında yayınladığı Global İstihdam Trendleri -213 verilerine göre; 212 yılında dünya genelinde toplam işsiz sayısı 197 milyonu bulmuş ve projeksiyonlara

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

RAKAMLARLA DENİZLİ Eylül 2012

RAKAMLARLA DENİZLİ Eylül 2012 RAKAMLARLA DENİZLİ Eylül 2012 DENİZLİ SANAYİ ODASI Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No: 76/2 DENİZLİ Zeren GERELİOĞLU İsmail TİLLEM Tel : +90 (258) 242 10 04 www.dso.org.tr - dso@dso.org.tr nin üretim merkezi

Detaylı

Farklı Sistemlerde Kentleşme

Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Farklı Sistemlerde Kentleşme Kentleşme ve kent planları farklı ekonomik sistemlere göre değişebilir. Kapitalist ve sosyalist ülkelerin kentleşme biçimleri, (keskin olmamakla

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

Yerel Seçimler Sonrası Sandık ve Seçmen Analizi

Yerel Seçimler Sonrası Sandık ve Seçmen Analizi Yüksek İstişare Konseyi Toplantısı Yerel Seçimler Sonrası Sandık ve Seçmen Analizi 17 Nisan 201 Yüzde (%) Birim SANDIK SONUÇLARI (yüzde) Seçim Tipi Partiler 30 BÜYÜKŞEHİR BB + 51 İGM 30 BÜYÜKŞEHİR MECLİSİ

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr

ULAŞIM. MANİSA www.zafer.org.tr ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 15 ve Harita

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

KATILIM EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

KATILIM EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR KATILIM EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor Katilim Emeklilik ve Hayat A.Ş Alternatif Katkı Emeklilik Yatırım Fonu nun 22.07.2014 31.12.2014 dönemine ilişkin

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012

DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI YENİ TEŞVİK MEVZUATI HAKKINDA EKONOMİ BAKANINA HAZIRLANAN RAPOR 2012 1 1. Giriş Bölgesel kalkınma veya bölgesel gelişmeler son yıllarda hepimizin üstünde tartıştığı bir

Detaylı

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi

Kaynak: KGM, Tesisler ve Bakım Dairesi, 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi. Harita 16 - Türkiye 2023 Yılı Bölünmüş Yol Hedefi ULAŞIM Kara taşımacılığı 2023 hedeflerinde büyük merkezler otoyollarla bağlanırken, nüfusu nispeten küçük merkezlerin bu otoyollara bölünmüş yollarla entegre edilmesi hedeflenmektedir. Harita 16 ve Harita

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER

MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER MERKEZ BANKASI PARA POLİTİKASI KURULUNUN 28 OCAK 2014 TARİHLİ KARARLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME DR. MEVLÜT TATLIYER KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi MERKEZ

Detaylı

Türkiye Değerler Atlası - 2012

Türkiye Değerler Atlası - 2012 Benim için İnsan Hakları Türkiye Değerler Atlası - 2012 ~ Prof. Dr. Yılmaz Esmer ~ Hasan Ferhat GÜNGÖR DEĞERLER (Values) İnsan bireyleri ya da grupları tarafından, neyin istenir, uygun, iyi ya da kötü

Detaylı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Ocak2013 N201307 TÜRKİYE DE YOLSUZLUK ALGISI ÜZERİNE NOTLAR DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Ocak01 N0 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Evren AYDOĞAN 1 Araştırmacı, Yönetişim Çalışmaları Uluslararası Şeffaflık Örgütü nün- Transparency International (TI), Yolsuzluk

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2012, No: 44 i Bu sayıda; Ekim ayı enflasyon verileri, Eylül ayı dış ticaret verileri; TİM Ekim ihracat verileri değerlendirilmiştir. i 1 2012 de Türkiye

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ

İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ İZMİR VE FAYTON; BİR KİMLİK İMGESİ ATAY, Çınar, KIRAÇ, Suna İnan. 19.yy İzmir Fotoğrafları Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Ens. Yayını. s.93 (1997) HAZIRLAYAN: SENEM ÖZGÖNÜL Kasım 2007 İZMİR VE FAYTON;

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME

GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME İZSİAD/ GENEL EKONOMİK DEĞERLENDİRME Ender YORGANCILAR EBSO Yönetim Kurulu Başkanı TOBB Yönetim Kurulu Üyesi İMALAT SANAYİSİ ÜRETİMİ EN BÜYÜK İLK 15 ÜLKE Türkiye nin %9,2 gibi çok yüksek bir oranda büyüdüğü

Detaylı

Bilecik Siyasi Gündem Araştırması

Bilecik Siyasi Gündem Araştırması Bilecik Siyasi Gündem Araştırması Metodoloji Proje kapsamında Bilecik in Fatih, Bahçelievler, Beşiktaş, Cumhuriyet, Ertuğrulgazi, Gazipaşa, Hürriyet, İsmetpaşa, İstasyon, İstiklal, Orhangazi, Osmangazi,

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 72 i Bu sayıda; Haziran İşgücü ve İstihdam gelişmeleri; Ocak-Ağustos Bütçe verileri değerlendirilmiştir. i 1 Gerçek işsizlikte ciddi artış

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

2010-2013 İzmir Bölge Planı

2010-2013 İzmir Bölge Planı 1 2010-2013 İzmir Bölge Planı İlçe Toplantıları Tire Özet Raporu Aralık 2010 2 Nüfus Yapısı - Sosyoekonomik Gelişmişlik 1 2009 ADNKS verilerine göre Tire nin nüfusu 78.176 olarak belirlenmiştir. Aynı yıl

Detaylı

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm

KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm MSGSÜ ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA BÖLÜMÜ PLN 703 KENTSEL POLİTİKALAR II. Bölüm 2014-2015 GÜZ YARIYILI Prof.Dr. Fatma ÜNSAL unsal.fatma@gmail.com TÜRKİYE NİN KENTLEŞME DİNAMİKLERİ Cumhuriyet öncesi Cumhuriyet

Detaylı

İzmir Yerel Girişimcilik Ekosistemi Strateji Belgesi Projesi

İzmir Yerel Girişimcilik Ekosistemi Strateji Belgesi Projesi tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İzmir Yerel Girişimcilik Ekosistemi Strateji Belgesi Projesi İzmir Bölge Planı Hazırlık Toplantısı 21 Eylül 2011 Ussal Şahbaz Yerel Medya İzmir Yerel

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

Türkiye de Kentleşme

Türkiye de Kentleşme Türkiye de Kentleşme Türkiye de kentleşme, genel nitelikleri itibariyle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin kentleşme süreçlerine benzer. Kırsaldan kentlere yönelen nüfus hareketleri, kentleşmenin

Detaylı

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması

Türkiye Siyasi Gündem Araştırması I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz, Türkiye nin Siyasi Gündemine paralel konuların ele alınarak halkın görüşlerini tespit etmek ve bu görüşlerin NEDENİ ni saptamak adına

Detaylı

tepav Ekim2015 N201527 DEĞERLENDİRME NOTU Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler

tepav Ekim2015 N201527 DEĞERLENDİRME NOTU Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler Ekim2015 N201527 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRME NOTU Esra ÖZPINAR Seda BAŞIHOŞ Aycan KULAKSIZ Ekonomi Çalışmaları Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler Göç sosyal,

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Mart 15 Ekonomik Araştırmalar Şubesi 1 1 1 8 6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 1,6 19,5 117,2 115,5 97,6 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat,

Detaylı

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM

ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM ENDÜSTRİYEL VE POST-ENDÜSTRİYEL DÖNÜŞÜM Bilgi, Ekonomi ve Kültür Prof. Dr. Veysel BOZKURT İstanbul Üniversitesi EKİN 2012 ÖNSÖZ ii Endüstriyel dönüşümün toplumsal sonuçlarını en iyi anlatan yazarlardan

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı