I- Kanıta Dayalı Diş hekimliği/ Kanıta Dayalı Bakım: Tanımı. Prof. Dr. Jorma I. Virtanen, Helsinki Üniversitesi, Oulu Üniversitesi,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "I- Kanıta Dayalı Diş hekimliği/ Kanıta Dayalı Bakım: Tanımı. Prof. Dr. Jorma I. Virtanen, Helsinki Üniversitesi, Oulu Üniversitesi,"

Transkript

1 BÖLÜM 2 I- Kanıta Dayalı Diş hekimliği/ Kanıta Dayalı Bakım: Tanımı Prof. Dr. Jorma I. Virtanen, Helsinki Üniversitesi, Oulu Üniversitesi, Finlandiya Kanıta dayalı tıp (EBM), hızla büyüyen kanıtlar bütününü izleyerek bulma, kritik değerlendirmesini yapma ve klinik uygulamayla bütünleştirme kabiliyeti olarak tanımlanabilir (1). Ayrıca, basit anlamada araştırmalardan elde edilen mevcut en iyi delillerin klinik tecrübe ve hasta değerleriyle bütünleştirilmesi şeklinde de tanımlanabilir. (2). Bu tanımlamalar doğrultusunda, kanıta dayalı diş hekimliği, örneğin Amerika Diş Hekimleri Birliği tarafından hastanın ağız sağlığı ve tıbbi durumu ve geçmişi ile alakalı klinik olarak geçerli bilimsel kanıtın sistematik değerlendirmelerinin diş hekiminin klinik uzmanlığı ve hastanın tedavi ihtiyaçları ve tercihleriyle makul bir şekilde bütünleşmesini gerekli kılan ağız sağlığına dair bir yaklaşım olarak nitelendirilmiştir (3). KDD neyle ilgilidir? Kanıta dayalı diş hekimliği, klinik sorunlara dair düşünme biçimimizin yeniden yapılandırılması ve mevcut en iyi bilimsel kanıta dayanarak kararlar alınmasıyla ilgilidir. Geçtiğimiz yirmi yılda sağlık hizmetlerinin yeniden şekillendirilmesi hususunda kanıta dayalı bir yaklaşım önemli bir etmen olmuştur. Bu değişim ağız sağlığı dahil sağlık uzmanlık alanlarının geniş yelpazesine uzanmıştır (4). Kanıta Dayalı Diş Hekimliği 5 adımlı bir süreci barındırmaktadır ve klinik sorunla alakalı en iyi bilgiyi belirleme ve kullanmaya dair yapılandırılmış bir yaklaşımdır (5).

2 Bu beş adım aşağıda açıklanacağı üzere şunlardır: sorma, bulma, takdir etme, harekete geçme ve değerlendirme: 1) Sorma - hastanın klinik sorununa dair net bir soru ortaya konması. 2) Bulma - yapılan en son araştırmaya dair kapsamlı bir arama gerçekleştirilmesi. 3) Takdir etme - kanıtın kritik olarak değerlendirilmesi. 4) Harekete geçme - Hasta tedavisinde en geçerli ve uygun kanıtın kullanılması. 5) Değerlendirme - Önceki adımların ne kadar iyi işlediğinin değerlendirilmesi. Net klinik bir soru aşağıdaki alanları kapsamaktadır ve PICO kısaltmasıyla ifade edilmektedir. 1) Hasta veya popülasyon veya sorun 2) Müdahale veya maruziyet veya prognostik etmen 3) Karşılaştırma (her zaman dahil edilmez) 4) Sonuç Makalenin kritik olarak değerlendirilmesi EBM ve KDD nin temel unsurunu teşkil etmektedir. Bu değerlendirme, kanıta anlam verme (6) ve bunun geçerliliğini, sonuçlarını ve diş hekimliğine ilgisini sistematik olarak değerlendirirken bir sorunu araştırmak için kullanılan yöntemin kalitesini ölçmekle alakalıdır (7). Kaynaklar: 1. Sackett D & Rosenberg W. Guest editorial: on the need for evidence-based medicine. Health Economics 1995; 4: Sackett D, Straus S, Richardson W. Evidence-Based Medicine: How to Practice & and Teach EBM. 2 nd ed. London, England: Churchill Livingstone, 2000.

3 3. American Dental Association. 4. Winning T, Needleman I, Rohlin M, et al. Evidence-based care and the curriculum. Eur J Dent Educ 2008; 12(Suppl 1): University of Southern California. Health Sciences Libraries. Wilson Dental Library. 6. Greenhalg T. How to read a paper: getting your bearings (deciding what the paper is about). Br Med J 1997; 315: Richards D, Lawrence A. Evidence based dentistry. Br Dent J 1995; 179:

4 II- Karar vermede rehberlik sağlamak için mevcut kanıtın kullanılması kavramı: Buna neden ihtiyaç duyulur ve faydaları nelerdir? Prof. Dr. Nermin Yamalık, Türk Diş Hekimleri Birliği, Ankara, Türkiye Diş hekimliği, tedavi planlaması ve iyileşme durumlarında giderek kanıta dayalı karar verme şekline dayalı hale gelmektedir. Bu yüzden KDD, diş hekimliği eğitimi, klinik araştırma ve hastalara bakım sağlanması hususlarında açık çıkarımlar bulundurmaktadır (1). İyi ve sağlıklı diş hekimliği uygulaması kolayca seçilmiş kanıt kırıntılarına (kanıta dayandırılan diş hekimliği) değil de mevcut en iyi araştırma kanıtına (kanıta dayalı diş hekimliği) dayanmaktadır(2). Diş hekimliği uygulamasında bilimsel bileşen daha da önem kazandığı ve KDD, araştırma ve diş hekimliği uygulaması arasındaki boşluğu doldurmayı ve ağız sağlığında yaşanan en son gelişmelere dair mevcut en iyi kanıtı diş hekimlerine sunduğu için kanıta dayalı yöntem özgün ve gelişmiş tedaviler ortaya koymayı hedeflemektedir (2). Bu yöntemin hem hasta hem de diş hekimi açısından açık faydaları olduğu konusunda şüphe bulunmamaktadır. Hastaların sıhhati, mevcut en iyi kanıtın özgün ve gelişmiş tedavi yöntemleriyle bütünleştirilmesine dayanmaktadır (2). KDD, araştırmalardan elde edilen kaynaklar ve kanıtların etkin kullanımını geliştirmektedir. Klinik karar verme sürecinde, bu yöntem yetkiden çok kanıta dayanmakta ve hekimlerine kendi klinik performanslarını geliştirmelerine ve değerlendirmelerine olanak sağlamaktadır (4). Yine, KDD, ürünler de dahil bakımın ve uygulamanın kalite ve standartları ve bu ürünlere dair daha isabetli ve maliyet açısından verimli kararlar alınmasıyla alakalıdır. Hastalar, kanıta, kişisel deneyime ve sağlık hizmeti sunan kişinin beceri ve birikimine dayalı kendilerine uygun en iyi ilgiyi beklemekte ve böyle bir ilgiyi hak etmektedirler (2).

5 KDD, diş hekimlerine ve hastalarına paylaşılan bir karar verme yaklaşımı içerisinde en iyi ve açıkça temellendirilmiş kanıtı sunmaktadır (5). KDD nin amacı, yüksek kalitedeki bilimsel kanıtlara başvurulması yoluyla güvence sunulmasıdır, bu durum tedavi seçeneklerinin sunulması ve bilgiye dayalı olarak hastanın rızasının temini ve hastaya en uygun tedavinin sağlanmasını ifade etmektedir (6). KDD süreci, hasta tercihlerini göz önünde bulundurarak hekimlerine en iyi kararlara varmasına katkı sağlamaktadır. Kanıta dayalı yaklaşım diğer klinik değerlendirmelerle kıyaslandığında daha nesnel, bilimsel olarak sağlam, hasta odaklı ve kapsamlıdır ve bu yaklaşım daha şeffaf yöntemler kullanmakta ve bunu klinik tecrübeyle bütünleştirmektedir. KDD yaklaşımı klinik araştırma ve uygulama gerçekleri arasındaki boşluğu diş hekimlerine, araştırma bulgularını bulma, verimli bir şekilde eleme, yorumlama ve uygulama becerileri kazandırarak doldurmaktadır, böylece bilgi birikimi tedaviyi ve yararlılığı geliştirmektedir (7). KDD gereksiz veya verimsiz tedavinin önüne geçmektedir (4). Hekimler açısından bakıldığında, klinisyenler faydalı bilimi klinik karar ve hasta tercihleriyle bütünleştirerek başarılı hasta tedavisi sonucuna ulaşma potansiyelini en üst düzeye çıkarmakta ve karar verme yeteneklerini geliştirmektedir. Kanıt, yapılacak müdahalenin hastaya katkı sağlamasının olası olup olmadığı ya da müdahale olmazsa hastanın muhtemelen ne kadar zarar göreceğine dair net bir bilgi sunmaktadır. Hasta, olası kontraindikasyonlar, yan etkiler, müdahalenin yararları yanı sıra en iyi kanıtın yetersiz olması durumunda bilgilendirilmektedir. Hasta açısından bakıldığında tedavi seçenekleri, tam olarak bilgilendirilen hastanın rızasına olanak sağlayacak biçimde sunulmaktadır ve hasta için tedavi en uygun biçimde sağlanmaktadır. Kliniksen, hastanın görüşleri ve isteklerine etki edecek bir karar seçenekleri yelpazesi sunmaktadır. Yani, hasta, mevcut sorunu, farklı klinik

6 yaklaşımlar ve her bir tedavi planına dair olası komplikasyon(lar) hakkında bilgi sahibi olacaktır. Bu durum çoğunlukla daha iyi tedavi sonuçları ve artan hasta memnuniyetiyle sonuçlanmaktadır. Diş hekimliğindeki klinik sorun çözme yaklaşımı yeni ve daha iyi tedavilerin erkenden alımını uygun görmekte veya verimsiz tedavilerin erkenden reddedilmesiyle sonuçlanmaktadır. Ayrıca, kaynaklardan tasarruf sağlayan tedavi değiştirme düzeyinde azalışa yol açacak en etkin tedavilerin daha erkenden kabul edilmesine götürebilmektedir (4). Sistematik derlemelerin eleştirel özetleriyle birlikte kanıta dayalı tedavi önerileri, araştırma bulgularıyla güncel kalınması açısından hayli yoğun ve kolayca ulaşılabilir araçlar olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca, araştırma bulgularının uygulamada kullanılması adına etkin stratejilerin yanı sıra klinisyenlerin hastalarına sundukları tedavilerin mevcut en iyi bilimsel bilgiye dayandığından emin olmaları için birlikte hareket edecekleri kuruluşlara dair ortaya çıkmakta olan deliller bulunmaktadır (8). Günümüzde, diş hekimleri kanıta dayalı diş hekimliği uygulamaları geliştirilmesi konusunda dönüştürme araştırmacıları rolü üstlenmeleri için yönlendirilmektedirler (5). Akademik diş hekimliği kuruluşları, kanıta dayalı uygulama için öğrencilerin temel beceri bütünü geliştirmeleri adına müfredatla ilgili içerik ve öğrenme fırsatları sağlamayı hedeflemektedirler (9). Birçok diş hekimleri birliği uzun süre boyunca politika belirlemek ve diş hekimleri ve halkla iletişim kurmak için güvenilir bilimsel kanıta güvenmiştir ancak KDD ağız sağlığı tedavisinde belli bir klinik soruna cevap bulmak için sistematik olarak bilimsel kanıtın toplanması ve incelenmesine sürecini izlemektedir. Diş hekimleri birlikleri KDD ye ve bunun klinik uygulamaya geçirilmesine özel bir önem atfetmektedir (1). Örneğin, Amerika Diş Hekimleri Birliği (ADA), Kanıta Dayalı Diş Hekimliğine dair bir politika geliştirerek kanıta dayalı örneği diş hekimliğinde hayata geçirmiştir. Bu politikaya dair açıklamasında ADA kanıta dayalı

7 diş hekimliğini hastanın ağız sağlığı ve tıbbi durumu ve geçmişi ile alakalı klinik olarak geçerli bilimsel kanıtın sistematik değerlendirmelerinin diş hekiminin klinik uzmanlığı ve hastanın tedavi ihtiyaçları ve tercihleriyle makul bir şekilde bütünleşmesini gerekli kılan ağız sağlığına dair bir yaklaşım olarak tanımlamıştır (10). KDD nin tanımı diş hekimlerinin çekirdek becerileri arasında dahil edilmiştir. Uygun tedavi planları geliştirirken, hekimler kendi klinik tecrübeleri ile bağlantılı olarak hastaların tedavi ihtiyaçları ve tercihlerini mevcut en iyi bilimsel kanıtla birleştirmeli ve yaşam boyu öğrenen kimseler olmalıdırlar (1). Mevcut uygulamayı araştıran çalışmalar farkındalık, anlayış ve diş hekimliğinin icrasında kanıta dayalı yaklaşımın hekimler tarafından belli düzeyde uygulandığını ortaya koymaktadır (9). Ancak, özellikle de mevcut diş hekimliği uygulamasını nitelendiren emek yoğun hizmetlerin hükümleri söz konusu olduğunda mevcut şekliyle uygulamada kanıta dayalı diş hekimliğinin dünya çapında geniş kullanımı olmadığı görülmektedir (5). Sağlık uzmanlarının değişen sistemlere uyum sağlaması ve yeni teknikleri benimsemesi gerekmektedir (1). Kanıta dayalı sağlam bir temel oluşturma konusunda diğer sağlık uzmanlarına ayak uydurmak için diş hekimliğinin, bu alandaki günümüzde mevcut olan en iyi kanıtı değerlendirmek ve diş hekiminin hastalara en uygun tedaviyi sağlamasına katkı sunacak yeni bilgileri tespit etmek üzere klinik araştırma ve eğitime önemli yatırımlar yapması gerekecektir (1). Diş hastalarına sunulacak etkin ağız sağlığı hizmetlerini en iyi şekle getirmek için elektronik çizelge, merkezi veri tabanı, bilgi yönetim yazılımı ve personeli içine alan kanıta dayalı bir yaklaşım vasıtasıyla KDD nin, diş hekimliği uygulamasını değiştirmesi muhtemeldir (5). Çoğu ülkede kanıta dayalı sağlık hizmetlerine yönelik

8 mevcut çabaların başarısı, araştırma bulgularının sağlık hekimlerine verimli olarak aktarılmasına dayanmaktadır. Ancak, yapılan araştırmada gecikme yaşanmaktadır. Bu durum, kısmen araştırma bulgularının yorumlanması veya genelleştirilmesinde yaşanan güçlükten ve kısmen de atalet, örgütsel yapılar ve bilgiden kaynaklanmaktadır (11). Araştırmaları anlamak ve araştırma bulgularını benimseme için beceriler geliştirmek üzere klinisyenlerin bir dizi zorluğun üstesinden gelmeleri gerekmektedir (örneğin, kanıta dayalı diş hekimliğinin icrasında birincil engel olarak zamanın yetersiz olması) (9). Kanıta dayalı tedaviyi tam olarak neyin oluşturduğunu anlamak oldukça önem arz etmektedir. En iyi kanıta ulaşmanın kendine has zorlukları bulunmakta ve en iyi kanıtın gerçek hayatta uygulamaya geçirilmesi güçlükler oluşturmaktadır (8). Diş hekimliği birincil tedavi alanında yapılacak yüksek kalitedeki araştırma, diş hekimliği hizmetleri sunan kişiler ve akademisyenlerin hem klinisyenler hem de politika üretenleri ilgilendiren konularda ortak çalışma yürütmelerini gerekli kılmaktadır. İyi bir proje yönetimi, eğitim ve yetiştirme esastır (11). Diş hekimliğinin geleceği mevcut en iyi araştırma kanıtının teşhis yöntemleri, tedavi müdahaleleri ve hastalarımızın ihtiyaçlarıyla birleştirilmesine dayanmaktadır (2). KDD nin sıradan bir diş hekimine pratik ve yararlı bir yardım sağlamak için çaba göstermesi ve dolayısıyla çok sayıda ve bilimsel belgelerin üretilmesinden kaçınılması gerektiği açıktır. Gerekli olan şey mevcut diş hekimleri tarafından devam eden eğitimin bir parçası olarak basit ve kolayca öğretilebilecek ve diş hekimliği öğrencileri tarafından resmi müfredat içerisinde kazanılabilecek pratik araçlar bütününün geliştirilmesidir (2). KDD yaklaşımlarının klinik uygulamalarda geniş kullanımına geçişin bir sonucu olarak, çok sayıda diş sağlığı kurumu, kanıta dayalı diş hekimliğinin günlük

9 uygulamada hayata geçirildiğinde nasıl hasta sonuçlarını geliştirebileceği konusunda oluşacak daha iyi bir anlayıştan daha çok istifade edecektir (6). Kaynaklar: 1. Ismail AI, Bader JD; Evidence-based dentistry in clinical practice. J Am Dent Assoc Jan; 135(1): Chiappelli F, Prolo P, Newman M, Cruz M, Sunga E. Concepcion and M. Edgerton. Evidence-based Practice in Dentistry: Benefit or Hindrance. J Dent Res 2003; 82: 6 DOI: / Crawford J, Briggs CL, Engeland CG. Publication bias and ıts implications for evidence-based clinical decision making. J Dent Educ. 2010; 74: Richards D, Lawrence A. Evidence- based dentistry. Br Dent J Oct; 179(7): Bauer J, Spackman S, Chiappelli F, Prolo P, Stevenson R. Evidence-based dentistry: a clinician's perspective. J Calif Dent Assoc Jul; 34(7): Gillette J, Matthews JD, Frantsve-Hawley J, Weyant RJ. The benefits of evidence-based dentistry for the private dental office. Dent Clin North Am Jan; 53(1):33-45, viii. doi: /j.cden Newman M, Caton J, Gunsolly J. The use of evidence-based approach in a periodontal therapy contemporary science workshop. Ann Periodontol 2003; 8:1. 8. Abt E, Bader JD, Bonetti D. A practitioner's guide to developing critical appraisal skills: translating research into clinical practice. J Am Dent Assoc Apr; 143(4):

10 9. Straub-Morarend CL, Marshall TA, Holmes DC, Finkelstein MW. Toward defining dentists' evidence-based practice: influence of decade of dental school graduation and scope of practice on implementation and perceived obstacles. J Dent Educ Feb; 77(2): ADA Policy Statement on Evidence-based Dentistry Clarkson JE. Getting research into clinical practice - barriers and solutions. Caries Res May-Jun; 38(3):321-4.

11 III- Kanıt düzeyleri ve kanıt piramidi Prof. Dr. Cansu Alpaslan, Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Ankara, Türkiye Günümüzde çok fazla bilimsel bilgiye erişebilmekteyiz ancak zamanımız çok kısıtlı ve yüksek kalitede bilgi elde edilmesi her zaman kolay olmamaktadır (1). Dahası, elde ettiğimiz bilgiler klinik olarak karar vermemizde bize kolaylık sağlamamakta, aksine bazen bilimsel çalışmalardaki çelişen bulgular yüzünden kafa karışıklığına neden olmaktadır. Yüksek kalitedeki bilimsel çalışmalara ulaşılması karar verme sürecinde güvenilir bir temel teşkil etmektedir. Yöntembilimsel kalitesine, istatistiksel verilerin tam olması (iç geçerlilik) ve diğer hususlara göre bazı çalışmalar daha yüksek düzeyde kanıt ortaya koyarken diğerleri daha düşük düzeyde kanıt ortaya koymaktadır. Çalışmalar sağladıkları kanıta düzeyine göre hiyerarşik bir derecelendirme sisteminde puanlanmaktadır. Kanıt piramidi klinik karar verme durumunda rehberlik sağlamaktadır. Kanıta dayalı kararlar verirken kullanılmak üzere kanıt hiyerarşisi mevcuttur (Şekil 1 Tablo I). Klinisyenler bu piramide başvurabilir ancak klinik bir karar verirken sadece kanıtın yeterli olmadığı akılda tutulmalıdır (2).

12 Şekil 1. Değiştirilen Kanıt Piramidi*, çalışma türleri ve klinik kanıtın düzeyleri. *SUNY Downstate Medical Center, Medical Research Library at Brooklyn, Düzey Açıklaması I II Randomize Kontrollü çalışmaların sistematik derlemesi (RCT) RCT ye dair makale III Randomizasyon olmadan yapılan deneysel çalışmaya dair makale; kohort çalışma; vaka kontrollü çalışma IV Deney içermeyen çalışmaya dair makale (enine kesit çalışması; vaka serileri; vaka raporu) V Açık klinik değerlendirme olmaksızın anlatımsal derleme veya uzman görüşü (klinik deneyime dayanan) Tablo I. Tedavisel kararlar için kanıt gücü hiyerarşisi** ** Stapelmann ve Türp (3)

13 En İyi Kanıt Belli bir klinik sorun için mevcut en iyi kanıt, en iyi kanıt düzeyini ifade etmektedir. Mevcut en iyi kanıtı anlamak ve bulmak için, diş sağlığı uzmanları kanıt piramidine bakmalılar ve karar verirken hastanın özel klinik durumuna dair en yüksek düzeydeki çalışmaları seçmelidirler. En yüksek düzeydeki kanıt, piramidin zirvesinde yer alan randomize kontrollü çalışmaların sistematik derlemelerden elde edilmektedir. Ancak, kanıtın klinik becerileri ve deneyimin yerini almadığı ve yalnız başına klinik kararlara varmada yeterli olmadığı akılda bulundurulmalıdır. En iyi kanıtın bulunması, mevcut geniş bilimsel bilgi arasında uygun yöntembilimsel tasarımla ilgili ve güvenilir çalışmalara ulaşılmasını sağlamaktadır. Eğer en iyi kanıt bulunmazsa, o halde en iyi ilgili kanıt bulunana dek piramitten aşağı doğru düzey düzey inilmelidir. Kanıt piramidinin kullanılması Belli klinik bir soruna dair en yüksek düzeydeki kanıtı bulmak için araştırma yöntemi açısından en az yanlı olan en iyi kanıt bulunmaya çalışılmalıdır. Bunun ifade ettiği anlam, konuyla ilgili meta analiz ve/veya sistematik derlemelerin araştırılması gerekliliğidir. Eğer bunlar mevcut değilse, o halde ikinci adım piramitte bir adım aşağıya inerek ilgili bilgiyi bulmak için randomize kontrollü çalışmalarını (RCT) araştırmak olacaktır. Kanıtın gücü piramitten aşağı doğru inildikçe azalmaktadır. Piramidin en altında bulunan uzman görüşleri, fikirler veya başyazıların sağlık bilimlerinde güçlü kanıt teşkil ettiği kabul edilmez. Çalışma Türlerinin Tanımı Meta analiz, küçük ve ilgili çalışmaların tespit etmeye yarayan ve sistematik derleme vasıtasıyla bunların tek bir ve daha geniş popülasyon analizi için ortak bir veri havuzunda toplanmasını sağlayan araçtır (1, 4) Sistematik Derlemeler Sistematik derlemeler, sistematik olarak klinik araştırmadan elde edilen kanıtı araştırmak, eleştirel olarak değerlendirmek ve sentezlemek için açık yöntemleri kullanan belli bir konuya dair dünya makalesinin özetleridir. Sistematik derlemeler ilgili çalışmaları toplama ve değerlendirme yolları açısından geleneksel derlemelerden ayrışmaktadır (1, 5). Derleme süreci yansız ve kapsamlı olmaktadır.

14 Sistematik derleme hem formel meta analiz içerebilir hem de içermeyebilir. Sistematik derlemelere verilecek en güzel örnek Cochrance derlemeleri dir. Randomize Kontrollü Çalışma (RCT) Randomize kontrollü çalışmalar veya randomize klinik çalışmalar, bir müdahalenin etkisinin müdahalenin öncesinde ve sonrasında verilerin toplanmasıyla ölçüldüğü deneysel çalışmalardır. RCT bir müdahalenin diğer bir müdahale veya müdahalelerle ya da müdahale bulunmayışıyla kıyaslanmasında kullanılır (6). RCT ler tüm klinik sorulara cevap verememektedir. Bunların gerekli, uygun, etik veya yapılabilir olmadığı veya henüz o durum için tasarlanmadığı durumlarla karşılaşılabilir. Genel olarak, tedaviyle ilgili sorulara cevap bulmada RCT ler veya meta analizler en iyisidir. Teşhis, prognoz ve nedensellik sorularına ise en iyi cevapları gözlemsel çalışmalar (bazen epidemiyolojik olarak da adlandırılır) vermektedir. Kohort Çalışma Bu çalışmada, ilgili popülasyonu temsilen seçilen bir grup şahsın zaman içinde incelenmesi söz konusudur (7). Vaka-Kontrollü Çalışma Kohort çalışmalar gibi vaka-kontrollü çalışmalarının amacı da risk etmenlerine maruziyet ve hastalıklar arasında bir ilişki kurmaktır. Ancak kohort çalışmalarının aksine hastalıklı popülasyon üyeleri çalışmaya en başta seçilerek dahil edilir ve risk etmeni bilgileri geriye dönük olarak toplanır (8). Özellikle de sonucun tedavi politikasını değiştirmesi söz konusu olduğu durumlarda önemli klinik kararların tek denemelere dayandırılması tehlike arz etmektedir. Klinik olarak önemli sonuç ölçümleri için küçükten başlayıp orta dereceye varan farklılıkları tespit etmek için gereken hasta sayısından dolayı, tekli çalışmalardan iyi tasarlanmış geniş basit çalışmalar olmadığı sürece kesin sonuçlar elde edilmeyebilir. Genellikle binlerce hastanın dahil edildiği bu mega çalışmalar diş hekimliği alanında nadiren gerçekleştirilmiştir. Belli bir klinik soruna en iyi şekilde cevap veren araştırma türü aşağıda verilen en yüksek düzeydeki kanıta arayışın odaklanmasına katkı sağlamaktadır (2, 9, 10, 11)

15 Etiyoloji/Hasar: Meta analiz, RCT lerin Sistematik Derlemesi, Tekli Randomize Kontrollü Çalışma, Kohort Çalışmalarının Sistematik derlemesi, Tekli Kohort Çalışması (formel kontrol grubuyla ileriye dönük veri toplanması) Teşhis/Tarama: Meta analiz, Kontrollü Çalışmaların Sistematik derlemesi (İleriye dönük Kohort Çalışması), Tekli Kontrollü Çalışma (Referans veya altın standardı testiyle ileriye dönük kıyaslama testleri) Testlerin doğruluğunu ölçmek için: Tüm deneklerin hem çalışma testine hem de altın standart referans testine tabi tutulduğu kohort çalışması Testin sağlık sonuçları üzerindeki etkisini ölçmek için: Randomize Kontrollü Çalışma Tedavi/Müdahale/Önleme: Meta analiz, RCT lerin Sistematik Derlemesi, Tekli Randomize Kontrollü Çalışma, Kohort Çalışmalarının Sistematik derlemesi, bir sonraki en iyi düzey ileriye dönük kontrollü çalışmadır. Prognoz: Kohort, vaka kontrolü, vaka serileri Kaynaklar: 1. Alderson P, Green S. Cochrane Collaboration open learning material for reviewers. Version 1.1, November 2002; 2. Forrest JL. Introduction to the basics of evidence-based dentistry: concepts and skills. J Evid Based Dent Pract Sep; 9(3): doi: /j.jebdp PubMed PMID: Stapelmann H, Türp JC. The NTI-tss device for the therapy of bruxism, temporomandibular disorders, and headache Where do we stand? A qualitative systematic review of the literature. BMC Oral Health. 2008; 8:22 doi: / Egger M. Meta-analysis: Potentials and promise. BMJ 1997; 315: Sutherland SE, Matthews DC. A guide to systematic reviews. Journal of the American Dental Association 2004; 135(6):

16 6. Levin KA. Study design VII: Randomized controlled trials. Evidence-based dentistry. 2007; 8(1): Levin KA. Study design IV: Cohort studies. Evidence-based dentistry. 2006; 7(2): Levin KA. Study design V: Case-control studies. Evidence-based dentistry. 2006; 7(3): Sutherland SE. Evidence-based dentistry: Part IV. Research design and levels of evidence. J Can Dent Assoc Jul-Aug; 67(7): Evidence-Based Answers to Clinical Questions for Busy Clinicians. (2009) The Centre for Clinical Effectiveness, Southern Health, Melbourne, Australia Buckingham J, Scott JW, Fisher B, Saunders D. Evidence-Based Medicine: mini manual 2007

Geleneksel paradigma

Geleneksel paradigma Kanıta-dayalı Tıp Geleneksel paradigma Geleneksel tıbbi uygulamaların temelinde, hastalığın patofizyolojisinin anlaşılması, bunu değiştirebilecek yöntemlerin bulunması ve bu yöntemlerin geçerliliğinin

Detaylı

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR?

COCHRANE LİBRARY. http://brainshark.com/wiley/cochranetr COCHRANE KİTAPLIĞI NEDİR? COCHRANE LİBRARY Klinik incelemelerin tam metinlerinin yer aldığı; The Cochrane Database of Systematic Reviews (Cochrane Reviews), Database of Abstracts of Reviews of Effects (DARE), The Cochrane Central

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİ KARAR VERME SÜREÇLERİNDE ETİK

DİŞ HEKİMLİĞİ KARAR VERME SÜREÇLERİNDE ETİK Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Asistan Etik Eğitimi 20-21 Şubat 2015 DİŞ HEKİMLİĞİ KARAR VERME SÜREÇLERİNDE ETİK Yrd Doç Dr FUNDA GÜLAY KADIOĞLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi Tıp

Detaylı

Neyi araştırıyorum? Kanıta nasıl ulaşabilirim? Elde ettiğim kanıtla ne yapmalıyım?

Neyi araştırıyorum? Kanıta nasıl ulaşabilirim? Elde ettiğim kanıtla ne yapmalıyım? Kanıta Dayalı tıp nedir? ( Yrd.Doç.Dr. İlker KELLE) Var olan en iyi kanıtların, mantıklı, bilimsel ve açık bir şekilde kullanılarak, hastaların bakımı hakkında karar verilmesidir Pratikte ise; hekimin

Detaylı

Kanıta Dayalı Tıp Uygulamaları

Kanıta Dayalı Tıp Uygulamaları Kanıta Dayalı Tıp Uygulamaları Hamdi AKAN* * Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hematoloji Bilim Dalı ve Tıp Eğitimi ve Bilişimi Anabilim Dalı, ANKARA Evidence Based Medicine Key Words: Evidence, Medicine.

Detaylı

KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD

KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD KANITA DAYALI TIP Yrd. Doç. Dr. Yasemin ÇAYIR Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD 1 Soğuk su içmeyi engelleyerek soğuk algınlığını önleyebilir miyiz? Vitamin C vererek gribi önleyebilir

Detaylı

Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar

Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar Dişhekimliği Uygulamalarında Başarıyı Etkileyen Yeni Yaklaşımlar Prof. Dr. Đnci Oktay Meslek Deneyimi? Bilimsel Araştırma? Uzman Görüşü? Meslek pratiğinde başarılı olmak, tüm dişhekimlerinin ortak amacıdır.

Detaylı

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health.

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Cochrane Library http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Güvenilir kaynak Bilinçli kararlar Daha iyi sağlık Cochrane daha iyi sağlık kararları ve daha iyi teşhisler!

Detaylı

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health.

Cochrane Library. http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Cochrane Library http://www.cochranelibrary.com/ Trusted evidence. Informed decisions. Better health. Güvenilir kaynak Bilinçli kararlar Daha iyi sağlık Cochrane daha iyi sağlık kararları ve daha iyi teşhisler

Detaylı

geniş kapsamlı özet doktorlar tarafından doktorlara referanslı doğruluk ve güvenirlikleri

geniş kapsamlı özet doktorlar tarafından doktorlara referanslı doğruluk ve güvenirlikleri UpToDate Nedir? UpToDate kanıta dayalı geniş kapsamlı bir tıbbi bilgi kaynağıdır UpToDate; doktorların kullanımı kolay ve özet bilgilere en çok ihtiyaç duydukları anda erişmelerini sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Detaylı

Best Practice Nedir? Hasta odaklı yaklaşımı ile bilimsel güvenilirlikle sonuçlar sunan yeni bir bakış açısı

Best Practice Nedir? Hasta odaklı yaklaşımı ile bilimsel güvenilirlikle sonuçlar sunan yeni bir bakış açısı HOŞGELDİNİZ Best Practice Nedir? Sağlık sektörü kullanıcılarının tanı /teşhis ve tedavi süreçlerinde en iyi klinik kararı verebilmelerine yardımcı olan ve güncel bilgi ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen,

Detaylı

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar

I.GİRİŞ. İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar BİYOİSTATİSTİK I.GİRİŞ İSTATİSTİK teriminin Latince Durum anlamına gelen STATUS kelimesinden türediği kabul edilir. İlk uygulamalar Vergi ödeyeceklerin belirlenmesi Askere alınacakların saptanması I.GİRİŞ

Detaylı

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir.

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir. TERCİH EDİLEN YAKLAŞIM MODELİ KILAVUZLARI İÇİN ÖZET KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMELER Giriş Bunlar Akademinin tercih edilen yaklaşım modeli kılavuzlarının özet kriterleridir. Tercih edilen yaklaşım model

Detaylı

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deneysel Araştırma Modelleri Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deney Nedir? Deney yapan kişi tarafından bir yada daha çok değişkene müdahale edilerek bu müdahalenin başka bir değişkene etkisini

Detaylı

AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop

AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop AraĢtırma Konusunun Seçiminde Nelere Dikkat Edilmelidir? Prof. Dr. Levent Altuntop TIPTA VE DĠġ HEKĠMLĠĞĠNDE UZMANLIK EĞĠTĠMĠ YÖNETMELĠĞĠ MADDE 28 (1) Uzmanlık öğrencilerinin, uzmanlık sınavına girebilmeleri

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

KLİNİK UYGULAMALARDA KANITA DAYALI DİŞ HEKİMLİĞİ YÖNTEMİNİN UYGULANMA AŞAMALARI THE STEPS OF EVIDENCE BASED DENTISTRY PROCESS IN CLINICAL PRACTICE

KLİNİK UYGULAMALARDA KANITA DAYALI DİŞ HEKİMLİĞİ YÖNTEMİNİN UYGULANMA AŞAMALARI THE STEPS OF EVIDENCE BASED DENTISTRY PROCESS IN CLINICAL PRACTICE İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi Cilt: 43, Savı: 3-4 Sayfa: 123-132. 2009 DKRLEMK KLİNİK UYGULAMALARDA KANITA DAYALI DİŞ HEKİMLİĞİ YÖNTEMİNİN UYGULANMA AŞAMALARI THE STEPS OF EVIDENCE

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÜÇ TIP FAKÜLTESİNİN SON ÜÇ YILDAKİ YAYIN ORANLARI THE THREE-YEAR PUBLICATION RATIO OF THREE MEDICAL FACULTIES IN TURKEY

TÜRKİYE DEKİ ÜÇ TIP FAKÜLTESİNİN SON ÜÇ YILDAKİ YAYIN ORANLARI THE THREE-YEAR PUBLICATION RATIO OF THREE MEDICAL FACULTIES IN TURKEY TÜRKİYE DEKİ ÜÇ TIP FAKÜLTESİNİN SON ÜÇ YILDAKİ YAYIN ORANLARI THE THREE-YEAR PUBLICATION RATIO OF THREE MEDICAL FACULTIES IN TURKEY İbrahim Taha Dağlı İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Cerrahpaşa

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005

KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR. Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 KANITA DAYALI LABORATUVAR TIBBI İLE İLİŞKİLİ HESAPLAMALAR Doç.Dr. Mustafa ALTINIŞIK ADÜTF Biyokimya AD 2005 1 Kanıta dayalı tıp Kanıta dayalı tıp, hekimlerin günlük kararlarını, mevcut en iyi kanıtın ışığında,

Detaylı

Yrd.Doç.Dr.Ükke KARABACAK Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemșirelik Bölümü

Yrd.Doç.Dr.Ükke KARABACAK Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemșirelik Bölümü KANIT KAYNAKLARI Yrd.Doç.Dr.Ükke KARABACAK Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemșirelik Bölümü 11 Mayıs 2012 tarihinde Acıbadem Sağlık Grubu nda XII. Hemșirelik Haftası Etkinlikleri nde

Detaylı

Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Doç. Dr. Recep Kara

Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Doç. Dr. Recep Kara Bilimsel Araştırma Yöntemleri Doç. Dr. Recep Kara YÖNTEM BÖLÜMÜ 4. Ders Araştırmanın Modeli Evren ve Örneklem Verilerin Toplanması Verilerin Analiz Edilmesi bölümlerinden oluşur. 1. Araştırmanın Modeli

Detaylı

DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ

DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Asistan Etik Eğitimi 20-21 Şubat 2015 DİŞ HEKİMLİĞİNDE ARAŞTIRMA ve YAYIN ETİĞİ Yrd Doç Dr FUNDA GÜLAY KADIOĞLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ Tıp Fakültesi Tıp Tarihi

Detaylı

Taraf tutma (Bias) önlenmiş

Taraf tutma (Bias) önlenmiş Hamdi Akan Ankara Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı hamdiakan@gmail.com 23 Ocak 2015 Toplumu iyi temsil ediyor = Hasta sayısı Doğru tasarım ve metodoloji Taraf tutma (Bias) önlenmiş Sağlam istatistik

Detaylı

Doktorlar ve Kütüphaneciler Kanıta Dayalı Tıp işbirliğinizi nasıl destekleyebilir?

Doktorlar ve Kütüphaneciler Kanıta Dayalı Tıp işbirliğinizi nasıl destekleyebilir? Doktorlar ve Kütüphaneciler Kanıta Dayalı Tıp işbirliğinizi nasıl destekleyebilir? Sunan : Karla Soares- Weiser Manager Director, Enhance Reviews www.enhance- reviews.com 20/04/15 1 Neden işbirliği gereklidir?

Detaylı

TEDAVİ PLANLARI CLINICAL CRITICAL PATHWAYS

TEDAVİ PLANLARI CLINICAL CRITICAL PATHWAYS SAĞLIK İŞLETMELERİ YÖNETİMİ TEDAVİ PLANLARI CLINICAL CRITICAL PATHWAYS B Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT *Tedavi planları,esas olarak mühendislik alanında geliştirilen ve kullanılan bir yöntemdir. * Sağlık hizmetlerinde

Detaylı

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara

Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD. 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, HÜTF Halk Sağlığı AD 5. ULUSAL İLK YARDIM SEMPOZYUMU 18.9.2014, Ankara Prof. Dr. Banu Çakır, 18.9.2014, Ankara 2 } Acil durum ve afetlerde ilk yardımcılardan beklenenler nelerdir?

Detaylı

Açıklama 2011-2012. Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------

Açıklama 2011-2012. Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------ Açıklama 2011-2012 Araştırmacı:----- Danışman:------ Konuşmacı: ------ Asistan Hekim Kılavuzu Dr. İshak Sayğılı Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbın diğer alanları ile

Detaylı

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse

Yaşam Temelli Öğrenme. Yazar Figen Çam ve Esra Özay Köse Bilginin hızla yenilenerek üretildiği çağımızda birey ve toplumun geleceği, bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ve üretme becerilerine bağlı bulunmaktadır. Bu becerilerin kazanılması ve hayat boyu sürdürülmesi

Detaylı

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör

TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör TEMEL ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ Prof. Dr. Gül Ergör Tıpta araştırmalar günümüzde giderek artan bir hızla gerçekleştirilmektedir. Araştırmalar eğitimin de ayrılmaz bir parçasıdır. Bir hekimin eğitimi ve akademik

Detaylı

Acil Tıpta Güncel Bilgiye Erişim

Acil Tıpta Güncel Bilgiye Erişim Türkiye Acil Tıp Derneği Asistan Oryantasyon Eğitimi Acil Tıpta Güncel Bilgiye Erişim SB İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi İzmir, 24-27 Mart 2011 Sunumu Hazırlayan Öğr. Gör. Uzm. Dr. Neşe Çolak

Detaylı

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

Program Çıktıları. Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Program Çıktıları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi 2015 Program Çıktılarının telif hakları Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi ne aittir. 2015 Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi. Yeditepe Üniversitesi

Detaylı

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir.

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir. TERCİH EDİLEN YAKLAŞIM MODELİ KILAVUZLARI İÇİN ÖZET KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMELER Giriş Bunlar Akademinin tercih edilen yaklaşım modeli kılavuzlarının özet kriterleridir. Tercih edilen yaklaşım model

Detaylı

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E. İletişim A. GENEL TANITIM Dönem 6, tıp eğitiminin önceki 5 yılında edinilen bilgi,

Detaylı

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir.

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir. UZMANLIK ÖĞRENCİLERİNİN TIBBİ MÜDAHALE YETKİSİ ve HUKUKİ SORUMLULUKLARI Uz.Dr. Ziya T. GÜNEŞ-Sağlık Hukuku Yüksek Lisans Programı Tıbbi Müdahale; Meslek icrasına yetkili bir sağlık personeli tarafından,

Detaylı

Kanıta Dayalı Tıp ve Kan Bankacılığı

Kanıta Dayalı Tıp ve Kan Bankacılığı Kanıta Dayalı Tıp ve Kan Bankacılığı Dr. Ayşen Timurağaoğlu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Hematoloji Bilim Dalı Kanıta dayalı tıp veya kanıta dayalı uygulama bilimsel metodlara dayanarak elde edilmiş

Detaylı

DENEYSEL ARAŞTIRMALAR MÜDAHALE ARAŞTIRMALARI Dr. Meltem Şengelen HÜTF Halk Sağlığı AD 12 Şubat 2015 Epidemiyoloji Sağlıkla ilgili tüm sorunların ve hastalıkların kişi-yerzaman özelliklerine göre tanımlanması,

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) MESLEKİ ARAŞTIRMA. BES405 7.Güz YÖNTEMLERİ Önkoşullar

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) MESLEKİ ARAŞTIRMA. BES405 7.Güz YÖNTEMLERİ Önkoşullar MESLEKİ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar MESLEKİ ARAŞTIRMA BES405 7.Güz 2 1 0 2 YÖNTEMLERİ Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri

Detaylı

TYYÇ-MD (TIP EĞİTİMİ) PROGRAM YETERLİKLERİNİN İLİŞKİLENDİRİLMESİ

TYYÇ-MD (TIP EĞİTİMİ) PROGRAM YETERLİKLERİNİN İLİŞKİLENDİRİLMESİ BİLGİ -Kuramsal -Olgusal Lisans düzeyi yeterliliklerine dayalı olarak, aynı veya farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirebilme ve derinleştirebilme. YÖK TYYÇ YÜKSEK LİSANS EQF-LLL : 7.

Detaylı

PATOLOJİ UZMANININ ETİK SORUMLULUKLARI ve YÜKÜMLÜLÜKLERİ

PATOLOJİ UZMANININ ETİK SORUMLULUKLARI ve YÜKÜMLÜLÜKLERİ XXVI. Ulusal Patoloji Kongresi ve VII. Ulusal Sitopatoloji Kongresi PATOLOJİ UZMANININ ETİK SORUMLULUKLARI ve YÜKÜMLÜLÜKLERİ Selim Kadıoğlu Antalya 3 Kasım 2016 Etik insanların davranışları, eylemleri,

Detaylı

Dünya da ve Türkiye de Pediatrik Klinik Araştırmalar. Betül Erdoğan, 1.UKAK, 3-4 Mayıs, 2013, İstanbul

Dünya da ve Türkiye de Pediatrik Klinik Araştırmalar. Betül Erdoğan, 1.UKAK, 3-4 Mayıs, 2013, İstanbul Dünya da ve Türkiye de Klinik Araştırmalar Betül Erdoğan, 1.UKAK, 3-4 Mayıs, 2013, İstanbul 1 Sorumluluğumuz......yaptığımız herşeyde fark yaratmak için daha iyi yollar keşfederek yaşamları geliştirmek

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Acil Tıp Uzmanlığı: Bugün ve Yarın

Acil Tıp Uzmanlığı: Bugün ve Yarın Acil Tıp Uzmanlığı: Bugün ve Yarın Dr Recep ÖZTÜRK İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı rozturk@istanbul.edu.tr; drrozturk@gmail.com; www.twitter.com/drrecepozturk

Detaylı

Epidemiyolojik Çalışma Tipleri. Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı

Epidemiyolojik Çalışma Tipleri. Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyolojik Çalışma Tipleri Doç.Dr. Emel ĐRGĐL Halk Sağlığı Anabilim Dalı Epidemiyolojik Çalışma Tipleri Gözlemsel Tanımlayıcı Olgu bildirimleri Analitik Đlişkisel Kesitsel Olgu-kontrol Topluluk Deneysel

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : TÜRKÇE ÖĞRETİMİ Ders No : 0310400164 Teorik : 3 Pratik : 0 Kredi : 3 ECTS : 5 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim

Detaylı

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÖZEL ÇALIŞMA MODÜLÜ UYGULAMA YÖNERGESİ

EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÖZEL ÇALIŞMA MODÜLÜ UYGULAMA YÖNERGESİ EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÖZEL ÇALIŞMA MODÜLÜ UYGULAMA YÖNERGESİ Özel çalışma modülleri, çekirdek programın yanı sıra yürütülen ve çekirdek eğitim programını güçlendiren, öğrencilere ilgi duydukları

Detaylı

Beslenme ve Diyetetik Alanında Bilginin Güvenirliği 14 Kasım 2014 İstanbul

Beslenme ve Diyetetik Alanında Bilginin Güvenirliği 14 Kasım 2014 İstanbul Beslenme ve Diyetetik Alanında Bilginin Güvenirliği 14 Kasım 2014 İstanbul Prof.Dr. MUHİTTİN TAYFUR Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Beslenme ve Sağlık Bilgisinin

Detaylı

AİLE HEKİMLİĞİNİN TEMEL PRENSİPLERİ. Arş.Gör.Dr.Duygu İlke YILDIRIM

AİLE HEKİMLİĞİNİN TEMEL PRENSİPLERİ. Arş.Gör.Dr.Duygu İlke YILDIRIM AİLE HEKİMLİĞİNİN TEMEL PRENSİPLERİ Arş.Gör.Dr.Duygu İlke YILDIRIM WONCA 6 adet temel yeterlilik ve bunlarla ilişkili 11 özellik belirlemiştir Ağacın köklerinin aile hekimliğinin kendine özgü profesyonellik

Detaylı

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir.

Yapılan her öneri için bakım sürecinde önemini gösterecek açık bir sıralama verilmelidir. TERCİH EDİLEN YAKLAŞIM MODELİ KILAVUZLARI İÇİN ÖZET KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMELER Giriş Bunlar Akademinin tercih edilen yaklaşım modeli kılavuzlarının özet kriterleridir. Tercih edilen yaklaşım model

Detaylı

Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ)

Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ) Hekim-İlaç Firması İlişkilerinin Rasyonel Farmakoterapiye Etkisi (Yrd.Doç.Dr. Hasan AKKOÇ) İlaç Sanayi İngiltere de sağlık sisteminin olağan uygulamaları içerisine kendini vazgeçilemez şekilde yerleştirmiştir.

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ

EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMİ N DENETİMİ 1 TEFTİŞ/DENETİM Denetim, planlanan örgütsel amaçlardan sapmayı önlemek için, örgütün islemesini izleme ve düzeltme sürecidir (Başaran, 2000, 137). Denetim, öğretmenlerin

Detaylı

Tıbbın Temelinde İç Hastalıkları nın Yarını. Dr. Pınar YILDIZ ESOGU İç Hastalıkları ABD. Genel Dahiliye

Tıbbın Temelinde İç Hastalıkları nın Yarını. Dr. Pınar YILDIZ ESOGU İç Hastalıkları ABD. Genel Dahiliye Tıbbın Temelinde İç Hastalıkları nın Yarını Dr. Pınar YILDIZ ESOGU İç Hastalıkları ABD. Genel Dahiliye Terminoloji Tıbbın temeli: İnsandır. İç Hastalıkları; insan sağlığını korumak, hastalıkları tanımak,

Detaylı

KLİNİK ARAŞTIRMALAR YÖNETMELİĞİNE TABİ OLMAYAN ARAŞTIRMALARDA ETİK YAKLAŞIM (KAPSAM DIŞI ARAŞTIRMALAR)

KLİNİK ARAŞTIRMALAR YÖNETMELİĞİNE TABİ OLMAYAN ARAŞTIRMALARDA ETİK YAKLAŞIM (KAPSAM DIŞI ARAŞTIRMALAR) KLİNİK ARAŞTIRMALAR YÖNETMELİĞİNE TABİ OLMAYAN ARAŞTIRMALARDA ETİK YAKLAŞIM (KAPSAM DIŞI ARAŞTIRMALAR) PROF.DR. ÜNAL KUZGUN İ.Ü.İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ KLİNİK ARAŞTIRMALAR ETİK KURUL ÜYESİ ŞİŞLİ ETFAL EAH

Detaylı

KLİNİK LABORATUVARLARDA PRATİK YAKLAŞIM PROGRAMI MART 2016 DÖNEMİ REFERANS ARALIKLARI

KLİNİK LABORATUVARLARDA PRATİK YAKLAŞIM PROGRAMI MART 2016 DÖNEMİ REFERANS ARALIKLARI KLİNİK LABORATUVARLARDA PRATİK YAKLAŞIM PROGRAMI MART 2016 DÖNEMİ REFERANS ARALIKLARI Klinik laboratuvarlarda test çalışmalarından elde edilen sonuçlar genelde bir referans aralık verisi ile birlikte değerlendirilmektedir.

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı

Akılcı İlaç Kullanımı Prof. Dr. Alaeddin Akcasu Prof. Dr. S. Oğuz Kayaalp Akılcı İlaç Kullanımı Eğitimi ve Temel İlkeleri Doç. Dr. Kamil VURAL Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı Akılcı İlaç Kulanımı

Detaylı

Bahar Dönemi Fizik Bölümü Fizik II Dersi Çıktılarının Gerçekleşme Derecesi Program Çıktılarının Ders Kazanımlarına Katkısı Anketi

Bahar Dönemi Fizik Bölümü Fizik II Dersi Çıktılarının Gerçekleşme Derecesi Program Çıktılarının Ders Kazanımlarına Katkısı Anketi 2014-201 Bahar Dönemi Fizik Bölümü Fizik II Dersi Çıktılarının Gerçekleşme Derecesi Program Çıktılarının Ders Kazanımlarına Katkısı Anketi 1 Orta Yüksek Yüksek 2 3 4 Bu ders ile ilgili temel kavramları,

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Diyabet Hemşireliği Uygulama Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan

Detaylı

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ EYLEM ARAŞTIRMASI

BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ EYLEM ARAŞTIRMASI BİLİMSEL ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ EYLEM ARAŞTIRMASI 1 KAZANIMLAR Eylem araştırmalarının ortaya çıkış nedenini ve felsefi temelini açıklayabileceğiz Eylem araştırmalarının araştırma sorularını belirleyebileceğiz

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü Bölüm/Program Dersi DERS TANIM BİLGİLERİ.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü Bölüm/Program Dersi DERS TANIM BİLGİLERİ. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü Bölüm/Program Dersi DERS TANIM BİLGİLERİ Dersin Adı ARAŞTIRMA TEKNİKLERİ II Dersin Kodu Teori Uygulama Laboratuvar AKTS Kredisi

Detaylı

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize; Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken

Detaylı

Daha Geniş Teknik Kapsam

Daha Geniş Teknik Kapsam TR2009/0327.03-01/001 Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktinin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Daha Geniş Teknik

Detaylı

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER. Üçüncü sınıf ders programının hedefleri:

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER. Üçüncü sınıf ders programının hedefleri: I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslar arası

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr.Şenol Çomoğlu

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr.Şenol Çomoğlu AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr.Şenol Çomoğlu 2 AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmıştır. Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sağlığın Geliştirilmesi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans ( x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan

Detaylı

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri

Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Ağrı Tedavisinde Akupunkturun Yeri Zekeriya AKTÜRK Şifa Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği AD 22 Mart 2016 zekeriya.akturk@sifa.edu.tr, http:aile.sifa.edu.tr 1 Sunum planı Akupunktur nedir? Akupunkturun

Detaylı

TASARIM. Uyarlanabilir. Adaptive Design. Betül Erdoğan Schering-Plough Klinik Araştırmalar Müdürü. 26 Yıl 2008 Sayı 19

TASARIM. Uyarlanabilir. Adaptive Design. Betül Erdoğan Schering-Plough Klinik Araştırmalar Müdürü. 26 Yıl 2008 Sayı 19 Uyarlanabilir TASARIM Adaptive Design Betül Erdoğan Schering-Plough Klinik Araştırmalar Müdürü Uyarlanabilir Tasarım erken faz çalışmalarda (özellikle Faz II), çalışma dizaynındaki uygun olmayan varsayımları

Detaylı

Kanıta Dayalı Dişhekimliği (KDD)

Kanıta Dayalı Dişhekimliği (KDD) Ondokuz Mayıs Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Dergisi: 2004; 5(1): 39^t5 39 Kanıta Dayalı Dişhekimliği (KDD) Evidence Based Dentistry (EBD) Araş.Gör.Dt. Eda GÜLER*, Prof.Dr. Hülya KÖPRÜLÜ*, Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

STD Eleştirel Değer Biçme PROF. DR. JÜLİDE YILDIRIM ÖCAL TED ÜNİVERSİTESİ

STD Eleştirel Değer Biçme PROF. DR. JÜLİDE YILDIRIM ÖCAL TED ÜNİVERSİTESİ STD Eleştirel Değer Biçme PROF. DR. JÜLİDE YILDIRIM ÖCAL TED ÜNİVERSİTESİ 1 Aslında ilacın hiçbir yan etkisi yok. Fakat ilacın değerini kanıtlamak için gereken sağlık ekonomisti sayısı baş dönmesi ve sersemliğe

Detaylı

BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH

BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH BİYOİSTATİSTİK Sağlık Alanında Kullanılan Araştırma Tipleri Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH Ege Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim AD. Web: www.biyoistatistik.med.ege.edu.tr

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon PULMONER REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Pulmoner Rehabilitasyon FTR 307 3.YIL/ 1.yarıyıl Güz (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : SEDA SARAÇ. 4. Öğrenim Durumu :!! İletişim Bilgileri. : Küçüksu Mah. 2001 Sitesi L4. Çengelköy/İstanbul

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : SEDA SARAÇ. 4. Öğrenim Durumu :!! İletişim Bilgileri. : Küçüksu Mah. 2001 Sitesi L4. Çengelköy/İstanbul ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : SEDA SARAÇ İletişim Bilgileri Adres Tel : 0 532 484 96 26 Eposta : sbiryan@yahoo.com 2. Doğum Tarihi : 09/02/1975 3. Unvanı : Dr. 4. Öğrenim Durumu : : Küçüksu Mah. 2001 Sitesi

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 ÇOCUK HASTALIKLARINDA BESLENME Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar ÇOCUK HASTALIKLARINDA BES305 5.Güz 2 2 0 5 BESLENME Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve öğretme

Detaylı

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi SBF Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal)

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

X X X X X X X X X X X

X X X X X X X X X X X Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Program Yeterlilikleri TYYÇ Yaşam Bilimleri Temel Alanı Yeterlilikleri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 BİLGİ (Kurumsal ve Olgusal) 1-Lisans düzeyi yeterliliklerine

Detaylı

ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu

ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu Final ISO 14001:20014 ve ISO 14001:2015 Şartları Arasındaki Eşleştirme Eşleştirme Kılavuzu Giriş Bu doküman ISO 14001:2004 ve ISO 14001:2015 şartları arasındaki eşleştirmeyi sunmaktadır. Doküman yalnızca

Detaylı

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER

I. GİRİŞ II. UZAK HEDEFLER I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslararası

Detaylı

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi

ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi ISO 15189 Akreditasyonunun Klinik Laboratuvarlara Etkisi Dr.Ömer Güzel Biruni&Centro Laboratuvarları 18 EKİM 2014 MALATYA 21. Yüzyılda Laboratuvarların Geleceği Otomasyon, Konsolidasyon, Moleküler tanı,

Detaylı

Akılcı İlaç Kullanımı ( ) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

Akılcı İlaç Kullanımı ( ) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Akılcı İlaç Kullanımı (29.05.2016) Uzm. Dr. Şermin BÖREKÇİ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sunu Planı 1. Akılcı İlaç Kullanımı Tanım 2. Akılcı İlaç Kullanımı Sorumluluk Sahibi

Detaylı

Ön Söz. Charles E. Schaefer. vii

Ön Söz. Charles E. Schaefer. vii Ön Söz Oyun terapisi, 20. yüzyılın başlangıcından bu yana çocuklarla kullanılan başlıca psikoterapötik müdahale olagelmiştir. Oyun Terapisinin Temelleri (İkinci Basım) kitabının amacı, okuyucunun oyun

Detaylı

THD TÜRKBA ALTINDA BİR HEMATOLOJİ HASTA KAYIT PROGRAMI: ÇEKİRDEK. Prof. Dr. Yahya Büyükaşık. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi

THD TÜRKBA ALTINDA BİR HEMATOLOJİ HASTA KAYIT PROGRAMI: ÇEKİRDEK. Prof. Dr. Yahya Büyükaşık. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi THD TÜRKBA ALTINDA BİR HEMATOLOJİ HASTA KAYIT PROGRAMI: ÇEKİRDEK Prof. Dr. Yahya Büyükaşık Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Erişkin Hematoloji Ünitesi, ANKARA Klinik tıp alanında bilimsel yaklaşım

Detaylı

Yöneticiye Rapor Osman Şahin

Yöneticiye Rapor Osman Şahin Yöneticiye Rapor Osman Şahin Focus Styles 22-May-203'de Hazırlanmıştır Sayfa 2 2005-2009 Saville Consulting. Tüm hakları saklıdır. Bu Rapor Hakkında Bu Rapor, bir kişinin önemli çalışma alanlarındaki motivasyonlarını,

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES234 4 2 0 0 4. Anlatım, Tartışma, Uygulama-Alıştırma, Proje Tasarımı/Yönetimi, Ödev BESLENME ANTROPOLOJİSİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl BESLENME ANTROPOLOJİSİ Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI OTURUMLARI İÇİN ÖRNEK SUNUM. Dr. Sibel Aşçıoğlu Hayran Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları AD

AKILCI İLAÇ KULLANIMI OTURUMLARI İÇİN ÖRNEK SUNUM. Dr. Sibel Aşçıoğlu Hayran Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları AD AKILCI İLAÇ KULLANIMI OTURUMLARI İÇİN ÖRNEK SUNUM Dr. Sibel Aşçıoğlu Hayran Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları AD AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985

Detaylı

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Balanced Scorecard DSK nın Ortaya Çıkışı ve Gelişimi Bu yöntemin ortaya çıkışı 1990 yılında Nolan Norton Enstitüsü sponsorluğunda gerçekleştirilen, bir yıl süren ve birçok şirketi kapsayan Measuring performance

Detaylı

Elsevier ClinicalKey Smarter Search for Faster Answers

Elsevier ClinicalKey Smarter Search for Faster Answers Elsevier ClinicalKey Smarter Search for Faster Answers Tıbbi Aramalar İçin 3 Kritik Nokta Geniş Kapsamlı: Geleneksel arama motorlarının hepsi geniş kapsamlı değildir bu yüzden doktorlar genelde aradıkları

Detaylı

NEDEN DENEYSEL ARAŞTIRMALAR?

NEDEN DENEYSEL ARAŞTIRMALAR? NEDEN DENEYSEL ARAŞTIRMALAR? ÜLKEMİZDE DENEYSEL ARAŞTIRMALARDA MEVCUT DURUM DOÇ.. DR. ÖNER DİKENSOYD GAZİANTEP ANTEP ÜNİVERSİTESİ GÖĞÜS S HASTALIKLARI AD. İçerik 1. Giriş 2. Araştırma Yöntemleri 3. Türkiye

Detaylı

Elsevier ClinicalKey TM. Sık Sorulan Sorular. İçindekiler. ClinicalKey nedir? ClinicalKey e nereden erişebilirim?

Elsevier ClinicalKey TM. Sık Sorulan Sorular. İçindekiler. ClinicalKey nedir? ClinicalKey e nereden erişebilirim? Elsevier ClinicalKey TM Sık Sorulan Sorular İçindekiler ClinicalKey nedir? ClinicalKey e nereden erişebilirim? ClinicalKey içeriğindeki uzmanlık alanları nelerdir? ClinicalKey ile ne tür bilgilere erişilmektedir?

Detaylı

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU

DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI DOKTORA TEZ ÖNERİSİ HAZIRLAMA KILAVUZU İktisat Bölümü A. GENEL BİLGİLER İktisat bölümünde doktora yapan her öğrenci yeterlilik aşamasını

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE KLİNİK TOKSİKOLOJİ Yeşim Tunçok DEÜTF Farmakoloji Anabilim Dalı, Klinik Toksikoloji Bilim Dalı İlaç ve Zehir Danışma Merkezi, İzmir Klinik Toksikoloji Zehirlenmelerin önlenmesi, tanısı,

Detaylı

Psikolojide Araştırma Yöntemleri II (PSY 214) Ders Detayları

Psikolojide Araştırma Yöntemleri II (PSY 214) Ders Detayları Psikolojide Araştırma Yöntemleri II (PSY 214) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Psikolojide Araştırma Yöntemleri II PSY 214 Güz 3 0 0 3 7 Ön

Detaylı

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitaplar ve dijital kaynakların öğrencilerimize;

MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitaplar ve dijital kaynakların öğrencilerimize; Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders ve kaynak kitaplarını sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken akademik

Detaylı

Sistematik Derleme Metodolojisi: Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber Zekiye KARAÇAM*

Sistematik Derleme Metodolojisi: Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber Zekiye KARAÇAM* 26 : Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber Zekiye KARAÇAM* Özet Sistematik derleme, alanında uzman kişiler tarafından elde edilebilir en iyi araştırma kanıtını belirlemek için benzer yöntemler

Detaylı

Öğretme ve Öğrenme Çalıştay Derlemesi ve Teori Kitapçığı

Öğretme ve Öğrenme Çalıştay Derlemesi ve Teori Kitapçığı Öğretme ve Öğrenme Çalıştay Derlemesi ve Teori Kitapçığı İçerik 1. Öğretme ve Öğrenme Danışmanın Rolü 2. Temel Davranış Yönetiminin Tanımı 3. İleri Davranış Yönetiminin Tanımı 4. Öğrenme ve Öğretmede Eşitlik

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ KÜLTÜR VARLIKLARINI KORUMA VE ONARIM BÖLÜMÜ KVK101 KORUMA-ONARIM KAVRAM VE İLKELERİ DERS 5 Doç. Dr. Cengiz ÇETİN KORUMA ALANINDAKİ ULUSLARARASI KURULUŞLAR II.

Detaylı