ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ"

Transkript

1 ÜNİTE 8:HÜCRE BÖLÜNMELERİ 1951 Yılında 31 yaşında ölen Henrietta Lacks dan alınan kanserli hücreler hala laboratuar ortamından yaşamaktadırlar. Normal hücreler bir bölünme kapasitesine sahipken kanserli hücrelerde hücre bölünmesinin durmasını sağlayan mekanizma bozulmuştur. Bu tür hücreler şekilsiz bir yapıya bürünerek normal görevlerinden uzaklaşırlar. Hela kültürü olarak adlandırılan bu kanserli hücreler üzerinde çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Hücre bölünmesinin en önemli özelliği DNA nın kendini eşleyerek oluşacak hücrelere eşit oranda aktarılmasısır. Mitoz bölünmeyle birbirinin aynı genetik materyale sahip iki hücre oluşturması mayoz bölünmeden farkıdır. Tek hücreli canlılarda Mitoz bölünme bir üreme şekliyken çok hücreli canlılarda mitoz hücre bölünmesi bir büyüme şeklidir. Bir hücrenin bölünebilmesi için dört özelliğin olması gerekir. Birincisi hücrenin içinden ya da dışarısından bir bölünme sinyalinin alınması gerekir. İkincisi oluşacak hücreler eşit oranda DNA gidebilmesi için DNA nın kendini eşleyerek iki katına çıkarması ve üçüncüsü DNA nın ikiye ayrılarak kutuplara çekilmesi. Son olarak da hücre de sitoplazma bölünmesinin gerçekleşerek iki hücre oluşmasıdır. Hücre bölünmesi büyüme, üreme ve yenilenme amaçları için kullanılnır. Prokaryotik hücrelerde bölünme Prokaryotik hücreler belli bir büyüklüğe geldiklerinde DNA ları eşlenir ve hücre bölünür.çevre şartlarına bağlı olarak bölünerek çoğalırlar.escherichia Coli adlı bakteri hücresi 37 0 C de bölünmesi yaklaşık 40 dakika da gerçekleşir. Eğer ortamda şeker ve tuzlar kısaca besin bolsa 20 dakikada bir bölünebilir. Bir diğer bakteri Bacillus subtilis, ise çevre şartları besin açısından kötü ise hücre bölünmesini durdurabilir. Bu gözlemler bize prokaryotlarda hücre bölünmesi üzerinde çevre şartlarının önemli olduğunu göstermektedir. Hücreler, bölünmeden evvel DNA^larını eşleyerek iki katına çıkarırlar. Birçok prokaryot da bir DNA dan oluşmuş kromozom bulunur ve bu kromozom proteinlerle bağlanmış haldedir.bakteri genomu bir adet çift sarmal halkasal DNA molekülüdür.bağırsak bakterisi olan E.Coli DNA sı 4300 geni içeren yaklaşık 4.6 milyon baz çiftinden oluşan DNA ya sahiptir. Bakteri DNA sı hücre içerisine sığabilmek için sıkı bir şekilde paketlenmiştir. DNA açıldığında hücreden 500 kat daha uzun olabilir. DNA açısından yoğun bölge nükleoid adını alır. Halkasal DNA prokaryotların çoğunda bulunur.negatif yüklü DNA pozitif yüklü proteinlerle birleşmiş haldedir. Prokaryotik kromozom iki önemli bölgeye sahiptir. Şekil 8.1 Hücre bölünmesi a)büyüme b)üreme c)yenilenme

2 DNA eşlenmesini başlatan ori bölgesi ve eşlenmeyi sonlandıran ter bölgesi. Ökaryotik hücrelerde bölünme Ökaryotik hücrelerden oluşan bitki ve hayvan hücrelerinde mitoz ve mayoz hücre bölünmeleri görülür. Döllenmiş yumurtadan bir embriyo gelişinceye kadar hep mitoz hücre bölünmesi gerçekleşir. Mitoz hücre bölünmesi çok hücreli bir canlıda büyümenin temelini oluşturur. Mayoz hücre bölünmesi ise üreme hücreleri oluşurken gerçekleşir. Canlının üreme hücreleri mayozla meydana gelir. Mitoz hücre bölünmesinin amacı hücre sayısının artarken kromozom sayısının sabit kalmasıdır. Mayozda ise amaç üreme hücrelerini oluşturmak ve kromozom sayısını yarıya indirmektir. Şekil 8.3 Ökaryotik hücre devri Şekli 8.2 Bakteri hücresinde bölünme Pseudomonas aeruginosa Hücre zarına değen ori bölgesinden eşlenmeye başlanan DNA belli bir süre sonra sayısını iki katına çıkarır.bu olay DNA polimeraz enzimi tarafından meydana getirilir. Bundan sonra sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Tubülin proteinleri yardımıyla sitoplazma ortadan boğumlanır ve ayrılmaya başlar. Böyle iki bakteri hücresi meydana gelmiş olur. Mitoz hücre devrinin çok az bir kısmını kaplar.hücre bölünmediği ve büyümenin olduğu evre interfaz evresidir. Bu evre hücre döngüsünün yaklaşık %90 ını kapsar. Hücrenin bölünme evresine başlangıcı G 1 evresiyle gerçekleşir. Burada büyüme devam eder. Bölünmeye başlangıç sinyalleri bu evrede alınır. Hücre DNA sının eşlenmesi ise sentez S evresinde gerçekleşir. Daha sonra G 2 evresi başlar kromozomların kutuplara çekilebilmesi için gerekli mikrotübüller bu evrede sentezlenir. Daha sonra ise Mitoz evresi M başlar. Profaz,metafaz,anafaz ve Telofaz evrelerinden sonra ise tekrar interfaz evresi başlar.

3 Hücrelerin M, S diğer fazlara girmesini sağlayan Siklinler ve diğer proteinlerdir. G 1 den S ve G 2 den M fazlarına girmek den sorumlu olan proteinler sikline bağımlı kinaz ( Cdk ) olarak adlandırılırlar. Kinaz enzimleri ATP den bir fosfatı proteine aktaran katalizörler olarak bilinirler. Kinaz protein + ATP protein P + ADP Fosforilasyonun hücre döngüsündeki önemi şudur: Proteinlerin hidrofilik uçları hücre dışında su içerisinde bulunmaktadır.bu da proteinin 3 boyutlu yapısına büyük bir önem kazandırmaktadır. Fosfat kısımları yüklüdür ve böylece diğer proteinlerin amino asitleri ile bağlar oluşturabilmektedir. Fosforilasyon böylece proteinin yapısını değiştirdiği için fonksiyonuna büyük oranda etki etmektedir. Cdk proteinleri farklı canlılarda farklı hücrelerin aynı mekanizmayla çalışmalarına güzel bir örnektir.bazı araştırıcılar olgunlaşmamış deniz kestanesi yumurtaları üzerinde çalışmış ve hücre bölünmeleri ile nasıl olgunlaştıklarını araştırmışlardır.ongunlaşmayı sağlayıcı proteinleri izole etmişlerdir. Diğer araştırıcılar bira mayasındaki hücre bölünmelerini araştırmışlardır. İki farklı organizmada Cdk proteininin aynı rolü oynadığı yani G1 den S fazına geçmeyi sağladığı ortaya çıkmıştır.(hatta insanlarda) Fakat bu protein kendi kendine aktive olamamaktadır. Cyclin adı verilen proteinler Cdk proteini allosterik olarak etkileyerek şekil değişimine neden olmakta ve onu aktive etmektedir. Cyclin-Cdk kompleksi protein kinaz olarak davranmakta ve G1 den S fazına geçişi başlatmaktadır.g1 fazında birçok Cyclin molekülü rol oynamaktadır.cdk ve siklind kompleksi hücre siklusunun R noktasını geçmesini sağlar. Eğer büyüme faktörleri hücre R noktasına gelmeden ortadan kalkarsa G1 den S evresine geçilemez. Dinlenme evresine geri dönülür.rb proteini ise hücre devrini düzenlemede ana rol oynar. RB normal hücre devrini bloke eder. Fakat RB protein kinazlarla fosforile edildiğinden inaktif hale geçer ve G1 fazını durduramaz.eğer hücrede örneğin radyasyon sonucu mutasyonlar meydana gelirse p21 proteini oluşur.bu protein iki Cdk proteinine bağlanır ve onları bloke eder. RB proteini bu durumda aktif formda kalır ve hücre devrini R noktasında durdurur böylece hücre bölünemez. Şekil 8.4 Hücre devri kontrol noktaları. Büyüme faktörleri bir mitojenik sinyal görevi görerek hücre bölünmelerini çoğaltır. İnsan kanserlerinin çoğundan p53 geni sorumludur. Normal p53 proteini p21 proteinin salgılanmasını uyarır ve Cyclin D nin uyarılarak sentezlenmesini bloke eder ve hücre bölünmesini durdurur. Kanserli hücrelerde bu durdurulma mekanizması bozulmuştur. Ökaryotik kromozom yapısı Bir hücrenin genetik bilgisini içeren DNA molekülüne genom adı verilir. Ökaryotik hücre genomu büyük bir içerik tşıdıkları için prokaryotik genomdan daha büyük bir yer işgal eder ve aşırı derecede sıkışarak paketlenmiştir. Böylece hücre çekirdeğine sığar. DNA nın proteinler yardımıyla sıkışarak paketlenmesiyle kromozomlar oluşur.kromozomlar sayesinde hücre bölünmesi ve oğul hücrelere eşit sayıda kromozom gitmesi mümkün olur.(mitoz) Şekil 8.5 Ökaryotik kromozom yapısı

4 DNA molekülü aşırı derecede kıvrılarak ve proteinlerle birleşerek kromatin adı verilen yapıyı oluşturur. Bu yapı hücre bölünmesine girerken daha da kısalır ve kendini eşleyerek kromatid adı verilen yapıya dönüşür.bir metafaz kromozomu böylece kendini eşlemiş bir çift kromatid den meydana gelir. Bunlara kardeş kromatidlerde denir. Genetik açıdan birbirlerinin aynısıdırlar ve aynı DNA nükleotid sırasına sahiptirler. Histonların pozitif yükle yüklü olmaları onların negatif yüklü DNA nın fosfat grupları ile bağ yapmalarını sağlar.böylece nükleozom adı verilen yapılar meydana gelir.dna nın 146 baz çifti kor adı verilen histonların etrafında dönen bir sarmal oluşturur.(1.65 tur) Histon H1 ise kor dışı bir histondur ve boncuğun yakınındaki DNA ya bağlanır.nükleozom boncuğu dört faklı tipteki histonun her birinden ikişer molekül içeren bir Şekil 8.6 DNA paketlenmesi Bir insan hücresindeki DNA nın toplam uzunluğu yaklaşık 2 metredir. Bir hücrenin çekirdeği ise 0.5 mikrometre ( m) çapındadır.bu kadar küçük bir alana sığması bir paketleme mucizesi olarak görülebilir. Histon proteinleri bu katlanmada ana rolü oynar. Beş çeşit histon proteini vardır.lizin ve Arjinin aminoasitleri yönünce zengin olmaları pozitif ph ile yüklü olmalarına neden olur. protein öz ve bunun etrafında sarılan DNA dan meydana gelir. Histonlar DNA dan sadece DNA replikasyonu sırasında geçici olarak ayrılır ve transkripsiyon sırasında DNA ile birlikte olurlar. Boncuklu iplik H1 histonunyn yardımıyla yaklaşık 30 nm kalınlıktaki ipliği oluşturmak üzere bükülür ya da katlanır. Bu iplik 30-nm kromatin iplik olarak bilinir. Her kromozomun kromatini, interfaz evresindeki çekirdek içerisinde sınırlı bir alanı işgal eder ve farklı kromozomların iplikleri birbirine dolaştırılmaz. Işık mikroskobuyla görülebilen interfaz kromatinine heterokromatin denir, bu bölgeden daha az sıkı olan ve görülemeyen bölge ökromatin adını alır. Heterokromatin DNA tarnskripsiyonu geçirmez.

5 Sentrozomun hücre bölünmesindeki görevi İğ ipliklerindeki mikrotübüllerin bir araya gelişleri sentrozom adı verilen ve zarla çevrili olmayan organe lde başlar.sentrozom hücre döngüsü boyunca hücredeki mikrotübüllerin organizasyonunu gerçekleştirir.fakat hücrede bulunmadıkları takdirde bile mitoz sırasında genede iğ iplikleri oluşur. Aynı zamanda bu hareket zıt kutuptan çıkan mikrotübüllerin diğer kinetekora tutunmasıyla frenlenir.metafazda eşlenmiş kromozomlar iki kutbun orta noktasında bulunan düzlem üzerinde sıralanır.bu düzlem hücrenin metafaz plağı olarak isimlendirilir.deneysel çalışmalar kinetekorlarda bazı motor proteinlerin bulunduğu ve bu proteinlerin kromozomu kendine bağlı mikrotübül boyunca en yakın kutba doğru yürüttüğünü ileri süren görüşü desteklemektedir. Mikrotübüllerin boyu ise uçlarında meydana gelen depolimerizasyon aracılığıyla kısalır. Şekil 8.7 Mikrotübüllerden oluşan iğ iplikleri Sentrozom interfaz sırasında kendini eşleyerek, iki adet sentrozom meydana getirir.mitoz başlangıcında bunlar çekirdek yakınına gelir ve iğ ipliklerini yapmaya başlarlar.kromozomlar ise kinetekor adı verilen yapı ile kromatitleri birbirlerine bağlanmış haldedirler.kromozomlardan biri mikrotübüller tarafından yakalandığında bu kromozom mikrotübüllerin başlangıcını oluşturan kutba doğru çekilmeye başlar. Şekil 8.8 Mikrotübülün kromozomu çekmesi. Kinetekora bağlı olmayan mikrotübüllerin görevi ise anafazda hüvre boyunun uzamasını sağlamakdır.anafaz sonunda kromozom setleri atasal hücrenin zıt kutuplarına ulaşmıştır. Telefoz sırasında çekirdek yeniden oluşur.sitokinez (Sitoplazma bölünmesi)genellikle bu aşamasında başlar. MİTOZ AŞAMALARI Mitoz hücre bölünmesi başlamadan evvel interfaz evresi vardır.bu evrede hücre mitoz büyüme ve kromozomların kendini eşlemesi gibi olayları gerçekleştirir. Dolayısıyla mitoz aşamaları şunlardır.interfaz, Profaz, Prometafaz, Metafaz, Anafaz ve Telofazdır. İnterfaz sırasında çekirdek belirgin bir halde görünmektedir.etrafında çekirdek zarı vardır. Sentrozom eşlenerek sayısı 2 ye çıkar. Mikrotübüller radyal ışınlar halinde sentrozomlardan çıkarlar ve aster iplikleri adını alırlar.

6 Şekil 8.9 Mitoz aşamaları 1 Profaz sırasında çekirdekçikler kaybolmaya başlar. Çekirdek içerisinde kromatin iplikler daha sıkı sarılarak kromozom haline gelmeye başlarlar. İğ iplikleri oluşur ve iki sentrozom arasında uzamaya başlar. Prometafaz sırasında çekirdek zarı parçalanır.iğ ipliklerinin mikrotübülleri çekirdek bölgesini işgal ederek daha da yoğunlaşmış olan kromozomlarla etkileşirler. Mikrotübül demetleri hücrenin iki kutbundan başlayarak hücrenin ortasına doğru uzanırlar.kromozomun her iki kromatidi de kinetekor adı verilen ve sentromer bölgesinde yer alan özelleşmiş bir yapıya sahiptir. Metafaz sırasında kromozomlar hücre ekvatorunda dizilirler.her kromozomun kardeş kromatidlerinin kinetekorları hücrenin zıt kutuplarından gelen mikrotübüllere tutunmuşlardır. Anafaz her kromozomun sentromer bölgesinden ayrılıp kutuplara çekilmesiyle başlar. Bu hareket kinetekorlara bağlı mikrotübüllerin boylarının kısalmasıyla gerçekleşir.aynı anda kinetekorlara bağlı olmayan mikrotübüllerin uzamasıyla birlikte hücrenin kutuplarıda birbirlerinden uzaklaşır.anafaz sonunda hücrenin her iki kutbu, eşit sayıda tam bir kromozom setine sahiptir. Şekil 8.10 Mitoz aşamaları 2

7 Telofazda kinetekora bağlı olmayan mikrotübüller hücreyi daha da uzatırlar ve hücrenin iki kutbunda yeni çekirdekler oluşur.çekirdeğin genetik olarak özdeş iki çekirdeğe bölünmesiyle mitoz bölünme tamamlanmış olur.hayvan hücrtelerinde sitokinez bölünme oluğunun gerçekleşmesiyle oluşurken bitki hücrelerinde ara lamel meydana gelir. Sitokinez(Sitoplazma bölünmesi) Hayvan hücrelerinde sitoplazma bölünmesi(sitokinez) ilk işaretini metafaz sonunda vermeye başlar.orta düzleme yakın bir yerden bir oluk oluşmaya başlar.bu oluğun sitoplazmaya bakan tarafında bir protein olan miyozin molekülleri ile bir arada bulunan aktin mikrofilamentlerinin oluşturduğu kasılabilen bir halka bulunur. Kanser hücreleri Kanser hücrelerini diğer hücrelerden ayıran belli başlı özellikler bulunur. Birincisi kanser hücreleri hücre döngüsünü düzenleyen sinyallere cevap vermemeleridir. Bu tür hücreler büyüme faktörleri bittiğinde bölünmelerini durdurmazlar. Diğer bir özellikleri normal kontrol noktalarında değilde gelişi güzel noktalar da hücre bölünmesini durdururlar. Ayrıca kanser hücreleri besin bulabildikleri sürece sonsuza kadar hücre bölünmesini sürdürebilirler. Normal bir hücre kez bölündükten sonra bölünebilme özelliğini kaybeder ve ölür oysa kanser hücreleri için bu sayı sınırsızdır. Bu anormal davranış diğer hücrelerle koordinasyonu bozduğu için bir kitle yani tümör oluşur.iyi huylu tümör sadece belli bir bölgeyle sınırlanırken kötü huylu tümör başka organlarada yayılabilir. Şekil 8.11 Sitoplazma bölünmesi(sitokinez) Bunlar kasılmayı sağlayan proteinlerdir. Bölünme oluğu hayvansal hücreyi ikiye ayırıncaya kadar devam eder. Bitkisel hücrelerde ise sitoplazma bölünmesi daha farklı bir şekilde gerçekleşir.bunlarda bölünme oluğu bulunmaz.sert hücre çeperi boğumlanarak sitoplazma bölünmesini engeller.onun yerine telofaz sırasında golgi aygıtından kaynaklanan kesecikler, mikrotübüller boyunca ilerleyerek hücrenin ortasında bir hücre plağı oluştururlar. Kesecikler içinde taşınan materyaller burada birikir.böylece hücre plağı hücre zarı ile kaynaşıncaya kadar genişleyerek çekirdek bölünmesini tamamlayan hücreyi ikiye ayırmış olur. Kanser hücrelerini çevreleyen kılcal damar ağı gelişerek aşırı derecede beslenmelerini sağlar.bu tür hücreler diğer normal hücrelerle bağlantılarını yitirerek görevlerini yerine getirmezler sadece bölünerek çoğalma hedefine kilitlenirler.

8 Eşeyli ve Eşeysiz Üreme Şekil 8.12 Farklı canlılardaki eşeyli üreme döngüleri Mitoz hücre bölünmesiyle hücre sayısında artış meydana gelirken hücrenin genetik çeşitliliğinde herhangi bir değişme meydana gelmez yani mitozla medya gelen hücreler tamamen birbirlerinin aynısıdır. Çok hücreli canlılarda mitoz hücre bölünmesi sayesinde büyüme meydana gelir. Oysa tek hücreli canlılarda mitoz bir üreme rolü oynar.genel anlamda üreme eşeyli ve eşeysiz olmak üzere iki türlüdür. 1)Eşeysiz üreme:tek bir bireyden meydana gelen üreme şeklidir.bu üreme şeklinde genetik çeşitlilik meydana gelmez yavru bireyler tamamen ana canlıyla aynı genetik materyale sahiptir. Tek hücreli canlılarda mitozla meydana gelen hücre bölünmesi, sporla üreme, tomurcuklanma bir eşeysiz üreme şeklidir. Bu üremenin üstünlüğü kısa bir zaman aralığında gerçekleşmesidir. 2)Eşeyli üreme:iki farklı cinsiyete ait bireylerin meydana getirdikleri üreme hücrelerinin birleşerek yeni bir yavru oluşturmasıyla gerçekleşen üreme şeklidir. Erkek ve dişi bireylerin üreme hücrelerinin birleşmesi öncesinde, mayoz hücre bölünmesi gerçekleşir.bu hücre bölünmesi sonucu üreme hücreleri oluşur.üreme hücrelerinde kromozom sayısı vücut hücrelerinin yarısı kadardır.mayozun kromozom sayısını yarıya indirmekten başka bir önemi ise üreme hücreleri arsındaki genetik farklılıkdır.mayoz hücre bölünmesi ve döllenme yavru bireylerin anne ve babasından farklı bir genetik çeşitliliğe sahip olmasını sağlar.böylece meydana gelen genetik çeşitlilik bireylerin farklı çevre koşullarına uyum yeteneklerini arttırır. Erkek birey Dişi birey 2n=46 2n=46 Mayoz Sperm hücresi Yumurta hücresi n=23 n=23 Döllenme Yavru birey 2n=46

9 Çok hücreli canlıların vücut hücrelerinde kromozomlar çiftler halinde bulunur. Örneğin insanın bir tek hücresinde 46(2n=46) kromozom (23 çift) bulunur.bunların bir takımı anneden (n=23) bir takımı ise babadan(n=23) gelmiştir. Dolayısıyla her karakter için bir canlıda iki tane gen bulunur.vücut hücreleri diploit(2n) üreme hücreleri ise haploittir.(n)mayoz üreme hücrelerinde meydana gelerek 2n olan kromozom sayısını tek takıma(n) indirir.eğer mayozla kromozom sayısı yarıya inmeseydi her döllenme sonucu bir sonraki canlıda kromozom sayısı iki katına çıkardı. Üreme hücreleri (haploit=n) birleşerek zigotu(diploit=2n) oluşturur.zigot mitoz bölünmeler geçirerek hücre sayısını arttırır ama oluşan hücrelerde kromozom sayısı değişmez hep diploit halde kalır.bir hücredeki kromozom çiftinden aynı karakterlere etki eden genleri taşıyanlara homolog kromozomlar denir. İnsan da 23 homolog kromozom çifti bulunur. Şekil 8.12 de çeşitli canlıların üreme özellikleri gösterilmiştir.bazı mantar ve protistler haploit canlılardır yani olgun bireylerin vücut hücreleri haploittir.diploit evreleri çok kısa sürer ve diploit zigot hemen mayoz hücre bölünmesi geçirerek haploit sporları meydana getirir.sporlar yeni haploit tek hücreli ya da çok hücreli bireyleri meydana getirir. Birçok bitkide ve bazı protistlerde ise haploit ve diploit evre hayat döngülerinde eşit oranlarda görülür. Örneğine eğreltiotlarının spor keseleri içinde mayoz sonucu oluşan sporlardan erkek ve dişi karayosunu bitkileri meydana gelir.bunların hücreleri haploittir. Erkek bireyden gelen sperm dişi bireydeki yumurta ile döllenir ve haploit gametofitin üzerinde diploit sporofit oluşur. Yüksek yapılı canlılarda ise olgun bireylerin vücut hücreleri diploittir.artık canlılarda diploit evre baskın olmuş haploit evre ise sadece üreme organlarındaki üreme hücrelerinin oluşumunda görülür hale gelmiştir. Karyotip Bir canlının kromozomlarının en iyi görülebildiği evre metafazdır.bu evrede kromozomlar sayılabilir ve şekilleri belirlenebilir. Kromozomlarının belirlenmesi ve şekillerinin açıklanmasıyla oluşan bilgiler o canlının karyotipini oluşturur.örneğin insanın karyotipini meydana getiren 46 kromozom aslında 23 homolog kromozom çiftinden meydana gelmiştir. Şekil 8.14 İnsanın karyotipi MAYOZ HÜCRE BÖLÜNMESİ Üreme hücresi kromozom sayılarının yarıya indirilmesini sağlayan mayoz hücre bölünmesi peş peşe meydana gelen iki çekirdek bölünmesidir.dna mayoz bölünmesi öncesi aynı mitozda olduğu gibi kendini eşler ve sayısını iki katına çıkarır. Mayoz bölünme sayesinde her döl boyunca kromozom sayısı sabit kalmış olur. Anne ve babanın üreme hücrelerinde gerçekleşen mayozla kromozom sayısı yarıya iner daha sonra döllenme ile bir yavru oluşur ve kromozom sayısı tekrar anne babanın kromozom sayısıyla eşitlenir. Mayozun ikinci önemli özelliği genetik çeşitliliğin temelini oluşturmasıdır. Mayoz öncesi kromozomlar eşlenerek genetik olarak birbirinin aynısı olan kromatidler meydana gelir.bunlar sentromerleri ile birbirlerine bağlı kalırlar. Buraya kadar olan olaylar mitozla benzerlik gösterir.

10 Şekil 8.15 Mayoz evreleri 1 2n=4 Kromozomlu ana hücre mayoz bölünmeye başlamadan önce interfaz evresinde DNA sı eşlenir ve iki katına çıkar.(2n=8)bu olay Mitozla aynıdır. Mayoz 1 in Profazı Mitozun Profazından daha karmaşıktır. Profaz 1 de homolog kromozomlar karşı karşıya gelerek kardeş olmayan kromatidleri arasında gen alışverişi(krossing-over) gerçekleşir.bu dörtlü yapıya tedrat adı verilir. Şekil 8.16 Mayoz evreleri 2

11 Şekil 8.17 Mayoz evreleri 3 Metafaz 1 de homolog kromozomlar hücre ekvatorunda dörtlü yapıda dizilirler.anafaz 1 de ise homolog kromozomlar birbirlerinden ayrılmaya başlar ve hücre kutbuna doğru çekilirler. Telofaz 1 de homolog kromozomların hücre kutuplarına çekilmesi tamamlanır ve sitoplazma bölünmesi gerçekleşir.hayvan hücrelerinde boğumlanma bitki hücrelerinde ise hücre plağı şeklinde sitoplazma bölünmesi gerçekleşir. Profaz 2 de DNA tekrar eşlenmez ve bu evre çok kısa sürer. Kromozomlar ekvatoryal düzlemde dizilirler ve Anafaz 2 de kardeş kromatidleri birbirlerinden ayrılmaya başlar. Telofaz 2 ile birlikte sitoplazma bölünmeside tamamlanır sonuçta her bir hücrede ana hücrenin yarısı kadar kromozom içeren dört hücre oluşur. Şekil 8.18 Mayoz evreleri 4

12 Krossing-over ve Bağımsız açılım Homolog kromozomların oluşturdukları dörtlü yapılar tetrat olarak adlandırılır.kardeş olmayan kromatitlerin birbirlerini üzerine bindikleri bölgeler olan kiyazmalar gen alışverişinin gerçekleştiği yerlerdir. Kromozomların bağımsız açılımları mayoz sırasında meydana gelir ve genetik çeşitliliğin oluşmasında büyük önem arzeder.alttaki şekilde gösterildiği gibi diployit kromozom sayısı 4 olan örnek bir hücrenin mayoz sonucu oluşturabileceği gamet çeşitleri gösterilmiştir. Metafaz 1 de birisi anneden diğeri babadan gelen kromozomlardan oluşmuş homolog kromozom çiftleri metafaz plağı üzerine yerleşir. Homolog kromozomların hücrenin kutuplarına göre yönelimleri rastgele bir şekilde gerçekleşir. Mayoz sırasında kromozomlar gametlere birbirinden bağımsız olarak hareket ederek geçer, olası kombinasyon sayısı 2 n formülüyle hesaplanır. N:canlının haploit kromozom sayısını gösterir. İnsanda n=23 olduğundan gametlerde anneden ve babadan gelen kromozomların olası kombinasyon sayısı 2 23 yaklaşık 8 milyondur. Şekil 8.20 Krossing-over Mayoz 1 in profaz evresinde homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında meydana gelen gen alışverişi yani krossing-over rekombinant yani gen sıralaması değişmiş üreme hücreleri oluşturur. Şekil 8.22 Metafaz 1 de bağımsız dağılım Şekil 8.21 Kiyazma bölgeleri Döllenmenin rastgele üreme hücrelerinin arasında olma özelliği mayozdan gelen kalıtsal çeşitliliğin oluşmasında önemli katkı yapar. Yaklaşık 8 milyon olasılık dan seçilen yumurta hücresi ile 8 milyon olasılık dan seçilen sperm hücrelerinin birleşme olasılığı yaklaşık 64 trilyon

13 Diployit kombinasyonundan herhangi birine sahip bir zigotun oluşabileceğini göstermektedir. Bağımsız açılım ve dölenmenin ortaya çıkardığı bu olasılık çeşitliliğinin üzerine krossingovırı da eklersek anne babadan meydana gelebilecek çocukların genetik çeşitliliğini hesaplamak neredeyse imkansız olmaktadır. Mitoz ve Mayozun karşılaştırılması gerçekleşmez oysa mayoz sırasında homolog kromozomlar arasında sinapsis ve gen alışverişi olur. Mayoz hücre bölünmesi üreme hücrelerini meydana getirirken Mitoz sadece vücut hücrelerinde gerçekleşir. Büyüme olayı Mitozla gerçekleşirken Mayoz ise üremenin bir parçasıdır. Mitoz hücre bölünmesi sonucu iki hücre meydana gelirken mayoz sonucu dört hücre meydana gelir. Şekil 8.23 Mitoz ve Mayozun karşılaştırılması En belirgin farklılık Mitoz bölünme sonucu kromozom sayısının korunurken Mayoz hücre bölünmesinde yarıya inmesidir. DNA eşlenmesi her iki bölünmede de gerçekleşir. Fakat Mitozda Profaz,Metafaz,Anafaz ve Telofaz sonucu iki hücre oluşurken DNA eşlenmesi sonucu iki katına çıkan kromozom sayısı iki hücreye eşit bir biçimde dağılarak, kromozom sayınsın genel anlamda değişmesi engellenmiş olur.oysa Mayoz hücre bölünmesi iki aşamada gerçekleşir. Böylece DNA eşlenmesine karşın kromozom sayısının yarıya inmesi gerçekleşir. Mitoz hücre bölünmesinde homolog kromozomlar arasında sinapsis olayı gözlenmez ve gen alışverişi (Krossing-over) olmaz. Böylece genetik bir çeşitlilik Mitoz bölünme sonucu Yumurta ve Sperm hücresinin oluşumu Yumurta hücresinin oluşumu (Oogenez) yumurtalıkda kök hücreler olan oogoniyumlardan meydana gelir.anne karnında gelişmekte olan embriyoda oogoniyumlar çoğalır ve mayoza başlar ancak profaz 1 evresinde dururlar.birincil oosit denilen bu evrede hücreler ergenliğe kadar hiçbir aktivite göstermezler ve folikül içerisinde hareketsiz kalırlar. Hormonların etkisiyle (FSH) folükül büyümeye başlar ve oositin mayoz 1 evresini tamamlayarak mayoz 2 ye başlaması sağlanır. Mayoz gene durur ve sperm hücresiyle birleştiğinde mayoz tamamlanır.

14 Şekil 8.24 Yumurta hücresinin mayozla oluşumu Şekil 8.25 Sperm hücresinin meydana gelişi Sperm hücrelerinin meydana gelişi yani spermatogenez testislerde meydana gelir.spermatogoniyumların mayoz geçirmesi ergenlikde başlar ve oluşan dört hücrede sperm hücresine dönüşür. Oysa Oogenezde mayoz sonucu bir hücre yumurta hücresine dönüşürken diğer 3 tanesi bozulur. Böylece sitoplazmanın bir hücrede toplanması sağlanarak dölün devamı garanti altına alınmış olur. Ayrıca bir dişinin yaşamı boyunca kullanacağı birincil oositler(insanda) daha doğumda yumurtalık da hazır olarak bulunmaktadır. Ergenlik den itibaren her biri her ay sırayla olgunlaşmaya başlar erkek bireyde ise spermler baştan hazır değil sonradan oluşur.

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 10. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 10. Sınıf 1) Hücre döngüsünün interfaz evresini yeni tamamlamış bir hücre ile bu hücrenin döngü sonunda oluşturduğu yeni hücrelerde; I. DNA miktarı II. Gen Sayısı III. Gen

Detaylı

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi.

Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi. KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMELERİ. Mayoz sonucu oluşan üreme hücreleri. Mitoz sonucu oluşan gelişme

HÜCRE BÖLÜNMELERİ. Mayoz sonucu oluşan üreme hücreleri. Mitoz sonucu oluşan gelişme HÜCRE BÖLÜNMELERİ Mayoz sonucu oluşan üreme hücreleri Mitoz sonucu oluşan gelişme ANAHTAR KAVRAMLAR Homolog kromozom İnterfaz Sentrozom Sentriol Sitokinez Amitoz Endomitoz Kanserli hücreler Crossing-over

Detaylı

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir

CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3

10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3 10. SINIF KONU ANLATIMI 6 MAYOZ BÖLÜNME-3 Mayoz Bölünmenin Genel Özellikleri Üreme ana hücrelerinde görülür. Üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar. Sadece 2n kromozomlu hücrelerde görülür. 4 yeni hücre

Detaylı

MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ

MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ MAYOZ VE EŞEYLİ YAŞAM DÖNGÜLERİ Kalıtıma giriş Ebeveynler yavrularına gen adı verilen kodlanmış bilgileri verirler. Genler DNA parçalarıdır. Çoğu gen, hücreyi özgün enzimler ve diğer proteinleri sentezlemesi

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME. Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 HÜCRE BÖLÜNMESİ VE ÜREME Mitoz Bölünme ve Eşeysiz Üreme 1 Hücrenin bölünmeye başlamasından itibaren onu takip eden diğer hücre bölünmesine kadar geçen zaman aralığına hücre döngüsü denir. Hücreler belli

Detaylı

1- Aşağıda verilen mayoz bölünme geçirmekte olan hücrelerin evrelerini ve her birinin kromozom sayısını yazınız. (6*1,5=9 ) 5- Mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliği sağlayan olaylar nelerdir? (2*4=8 ) Profaz_I

Detaylı

S evresi: Organellerin iki katına çıkarılması devam ederken DNA sentezi olur.

S evresi: Organellerin iki katına çıkarılması devam ederken DNA sentezi olur. HÜCRE DÖNGÜSÜ İnterfaz: Bölünmeyen bir hücre interfaz durumundadır. Bu safhada replikasyon ve bölünme için hazırlık yapılır. Çekirdek belirgindir, bir yada daha fazla çekirdekçik ayırt edilebilir. Kromozomlar

Detaylı

Hücre bölünmesinin asal görevleri

Hücre bölünmesinin asal görevleri HÜCRE DÖNGÜSÜ Hücre bölünmesinin asal görevleri Hücre döngüsünü ya da hücre bölünmesini incelemeden önce, hücre çoğalmasının organizmaların yaşamında ne gibi roller oynadığını gözden geçirmek gerekmektedir.

Detaylı

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ

ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ ÇOK HÜCRELİ ORGANİZMALARIN GELİŞİMİ Seçici gen ifadesi embriyonun gelişmesini sağlayan 4 temel işlevi denetler: 1. Hücre çoğalması 2. Hücre farklılaşması 3. Hücre etkileşimleri 4. Hücre hareketi HÜCRE

Detaylı

Hücre Yapısı: Somatik ve Germ Hücrelerinin Bölünme ve Farklanmaları. Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker

Hücre Yapısı: Somatik ve Germ Hücrelerinin Bölünme ve Farklanmaları. Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker Hücre Yapısı: Somatik ve Germ Hücrelerinin Bölünme ve Farklanmaları Yrd.Doç.Dr.Sevda Söker Embriyonal yaşamın başlangıcından itibaren hücre bölünmesi başlar ve gelişmeyle ilgili her aşama hücre bölünmesiyle

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme

LYS ANAHTAR SORULAR #6. Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme LYS ANAHTAR SORULAR #6 Mitoz ve Mayoz Bölünme Eşeyli ve Eşeysiz Üreme İnsanda Üreme 1) 2n = 40 kromozomlu memeli türünde, Dişinin ovaryumlarında yumurta hücresi oluşurken anafaz I evresinde gonozomların

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir.

ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. ÜNİTE I HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1.1 HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi canlılar aleminde görülen en önemli biyolojik olaylardan biridir. Hücre büyürken, hücre zan genişler, hacmi artar. Ancak hücrenin

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Mitoz. - Mitozda 2 yavru hücre oluşur ve bunların genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin aynıdır.

Mitoz. - Mitozda 2 yavru hücre oluşur ve bunların genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin aynıdır. Mitoz - Mitozda 2 yavru hücre oluşur ve bunların genetik yapısı birbirinin ve ana hücrenin aynıdır. - 2n --- 4n (anafaz) ------2n - İdentik kardeş kromatidler ayrılarak yavru hücrelere giderler. - Somatik

Detaylı

Mitoz ve Eşeysiz Üreme Biyoloji Ders Notları

Mitoz ve Eşeysiz Üreme Biyoloji Ders Notları Mitoz ve Eşeysiz Üreme Biyoloji Ders Notları Yeni hücreler ancak mevcutlarının bölünerek oğul hücreler üretilmesiyle oluşur. Mitoz hücre bölünmesi çok hücreli canlılarda büyüme, gelişme ve yenilenmeyi

Detaylı

Mitoz, Amitoz ve Mayoz

Mitoz, Amitoz ve Mayoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2014 Amitoz Robert Remak 1815-1865 E. Coli de Amitoz Kromozom orjini hücrenin diğer

Detaylı

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini

Detaylı

Aşağıda mitoz bölünme safhaları karışık olarak verilmiştir.

Aşağıda mitoz bölünme safhaları karışık olarak verilmiştir. 2015/2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ ÖRNEK 8.SINIFLAR 1.DÖNEM 1.YAZILI Adı Soyadı : No: Sınıf: Resimdeki türlerin bazı hücrelerindeki kromozom sayılarını yazınız. (4x2p) Aşağıda mitoz bölünme

Detaylı

E. Coli de Amitoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz. Amitoz Replikasyon orjinin bir kopyasının hücrenin diğer tarafına gidene kadar devam eder.

E. Coli de Amitoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz. Amitoz Replikasyon orjinin bir kopyasının hücrenin diğer tarafına gidene kadar devam eder. 12/13/13 E. Coli de Amitoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz Doç. Dr. Metin Aytekin Kromozom orjini hücrenin diğer tarafına hızlı bir şekilde hareket etmeye başladığı anda kromozom replikasyonu başlar. Erciyes Üniversitesi

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ

10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ 10. SINIF KONU ANLATIMI 12 EŞEYLİ VE EŞEYSİZ ÜREME SORU ÇÖZÜMÜ Eşeysiz Üreme ile ilgili, I. Canlının yararlı özelliklerinin korunmasını sağlar. II. Canlının değişen ortam koşullarına uyumunu artırır. III.

Detaylı

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek.

AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. 19.11.2014/Çarşamba Lab 6 KONU: Hücre Bölünmesi ve Kromozom Morfolojisi AMAÇ: Ökaryotik hücrelerin bölünme mekanizmasını ve kromozom morfolojilerini öğrenmek. KAZANIMLAR: Ökaryotik hücrelerin nasıl çoğaldıkları

Detaylı

Mitoz, Amitoz ve Mayoz

Mitoz, Amitoz ve Mayoz Mitoz, Amitoz ve Mayoz Dersin AMACI Hücre Bölünmelerini Kavramak Doç. Dr. Metin Aytekin www.metinaytekin.com Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı 8 Aralık 2015 Kromozom orjini

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları...

İÇİNDEKİLER ÜREME ÜNİTE 1. Mayoz ve Eşeyli Üreme...41 ÜNİTE 2. Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik...119. Modern Genetik Uygulamaları... İÇİNDEKİLER kardefl kromatitler ÜNİTE 1 ÜREME kinetokor iğ iplikleri Sayfa No Mitoz ve Eşeysiz Üreme....7 sentromer Mayoz ve Eşeyli Üreme....41 İnsanda Üreme Sistemi - Büyüme ve Gelişme....79 ÜNİTE 2 KALITIMIN

Detaylı

MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME

MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME MAYOZ BÖLÜNME ve EŞEYLİ ÜREME MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Türe ait genetik özelliklerin soylar arası aktarılmasına kalıtım adı verilir. Bu işleyişte türlerin genetik bilgisinin

Detaylı

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR

HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR HÜCRELER NASIL BÖLÜNÜR Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Prokaryotik/Bakteriyal Hücre Bölünmesi İkiye bölünme hücre bölünmesi, basit bir formudur. Prokaryotik hücre bölünmesi birbirinin aynısı iki hücre

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz Nükleotid - en - Dna - Kromozom Fen ve eknoloji Fosfat - Şeker - Organik Baz 6. Kromozomlar DN molekülü ve protein kılıftan oluşmuşlardır. DN molekülünün yapısında da genler bulunur. enler ise nükleotitlerden

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı)

TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) TEOG1 DENEME SINAVI 1 ( DNA, Mitoz, Mayoz Kapsamlı) 4. 1.Şekilde hayvan hücresinin mitoz bölünmede bir evresi gösterilmiştir. Bu evreden sonra aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez? A) Kalıtım maddesinin

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi:

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi: HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 2.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 2.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 2016-2017 KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 1 : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM A MİTOZ (4 SAAT) 1 Kromozom ve Özellikleri 2 Hücre Bölünmesi 3 Mitoz Bölünme (Aynı Hücreler Oluşturan Bölünme) 4 Üreme (Çoğalma) 5

Detaylı

ADI SOYADI SINIFI - NO TENZİLE ERDOĞAN ANADOLU LİSESİ 2014 2015 ÖĞRETİM YILI 10. SINIFLAR SEÇMELİ BİYOLOJİ DERSİ I. DÖNEM II. YAZILI SINAVI PUAN GRUP B RAKAMLA YAZIYLA 1- Aşağıda verilen mayoz bölünme

Detaylı

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir.

HÜCRE SİKLUSU. Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. HÜCRE SİKLUSU Hücrenin bir bölünme sonundan diğer ikinci bölünme sonuna kadar geçen devrine hücre siklusu adı verilir. Mitoz (M), G 1 (= 1. Aralık), Sentez (S) ve G 2 olmak üzere birbirini izleyen dört

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

10. Sınıf BİYOLOJİ. Soru Kitabı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf BİYOLOJİ Soru Kitabı T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. Banu KARAAĞAÇ Bilgehan

Detaylı

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme

HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA I Genetiğe Giriş Hücre Döngüsü ve Düzenlenmesi Mitoz Mayoz Bölünme Prof. Dr. Hilâl Özdağ Genetiğe Giriş 50 milyar hücre/insan 2 metre DNA/hücre 3.2 milyar baz/hücre 2 birey

Detaylı

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir.

Yumurta ve sperm hücreleri örnek olarak verilebilir. MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME I. Kromozomlar Kromozomlar, hücre bölünmesi sırasında kromatin ipliğin kısalıp kalınlaşması sonucu meydana gelen yapılardır. DNA ve DNA yı kaplayan protein moleküllerinden oluşmuştur.

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme.

HÜCRE BÖLÜNMESİ. 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. HÜCRE BÖLÜNMESİ 1-Amitoz (Amitosis) bölünme, 2-Mitoz (Mitosis) bölünme, 3- Mayoz (Meiosis) bölünme. Amitoz Bölünme Önce nukleolus, sonra nukleus, daha sonra sitoplazmanın uzayıp ortadan boğulması ile ikiye

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ

Ayxmaz/biyoloji HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ hücrelerdeki özgü yaşamsal olaylar: 1-Madde alış- verişi 2-Anabolik ve katabolik reaksiyonlar 3-Organel oluşumu 4-Çok hücrelilerde dokusal işlevler 5-Büyüme ve farklılaşma 6-DNA ve RNA

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu:

Ayxmaz/biyoloji. Hayvansal organizmalarda gamet ve gamet oluşumu oluşumu: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2

ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 ADIM ADIM YGS LYS 64. ADIM EŞEYSİZ ÜREME 2 4) Partenogenez Döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmeler ile canlı gelişimine PARTENOGENEZ denir. Arı, karınca, su piresi ve bazı kertenkele gibi canlılarda görülür.

Detaylı

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir.

ÜREME. Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. 1 ÜREME Canlıların kendilerine benzer canlı fertler (yavrular) meydana getirerek neslini devam ettirmesine üreme denir. *Eşeysiz üreme: EŞEYSİZ ÜREME Tek bir ata bireyin, kendisiyle aynı genetik özelliklere

Detaylı

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir.

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. ÜREME ve ÇEŞİTLERİ Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir. A. EŞEYSİZ ÜREME Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan

Detaylı

DNA NIN ÖZELLİKLERİ DNA HÜCRE. DNA da 4 çeşit nükleotid vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T) Guanin (G) ve Sitozin (S veya C)

DNA NIN ÖZELLİKLERİ DNA HÜCRE. DNA da 4 çeşit nükleotid vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T) Guanin (G) ve Sitozin (S veya C) 8. Sınıf Fen 8. Sınıf Bilimleri Fen Bilimleri İNSANDA İNSANDA ÜREME, ÜREME, BÜYÜME BÜYÜME VE VE GELİŞME GELİSME Ahmet KARAYEL KARAYEL Süleyman Süleyman ALTINTAS ALTINTAŞ HÜCRE DNA DNA NIN ÖZELLİKLERİ NEDİR:

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

MİTOZ VE MAYOZ Dr. Selma Yılmaz Tıbbi Biyoloji

MİTOZ VE MAYOZ Dr. Selma Yılmaz Tıbbi Biyoloji MİTOZ VE MAYOZ Dr. Selma Yılmaz Tıbbi Biyoloji 1 Referans Kitaplar: Lodish, Alberts Molecular Cell Biology Mitoz (Mitosis) ve Mayoz (Meiosis) Hücreler iki yolla bölünür ve ürerler: mitoz ve mayoz Mitoz:

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

DENEME 400 SORU DENEME. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLYELERİ

DENEME 400 SORU DENEME. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito. Fenito AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLYELERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ DEFTERLERİ 0 DENEME AKILLI FEN BİLİMLERİ ATÖLELERİ AKILLI FEN BİLİMLERİ ÖDEVLERİ 5 6 7 8 9 0 TEST 0 AKILLI FEN BİLİMLERİ TESTLERİ DENEME 00 SORU AKILLI FEN BİLİMLERİ TEST KUTULARI

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK

ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK ADIM ADIM YGS-LYS 37. ADIM HÜCRE 14- ÇEKİRDEK 3) Çekirdek Ökaryot yapılı hücrelerde genetik maddeyi taşıyan hücre kısmıdır. Prokaryot hücreli canlılarda bulunmaz. GÖREVLERİ: 1) Genetik maddeyi taşıdığından

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM Mitoz Bölünme Hücreler neden mitoz bölünme geçirir? 1 Büyüme ve gelişme için 2 Yıpranan doku ve organların onarılması için 3 Eşeysiz üreyen canlılarda üremenin sağlanması için.

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2

ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2 ADIM ADIM YGS-LYS 44. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-4 BAKTERİLER ALEMİ-2 BAKTERİLERDE EŞEYSİZ ÜREME İKİYE BÖLÜNME Bakteri bölüneceği zaman DNA dan bir kopya çıkartılır. Böylece bakteri içinde iki tane

Detaylı

a-spermatogenez:erkek bireylerde testislerde spermlerin meydana gelmesidir: Özellikleri:

a-spermatogenez:erkek bireylerde testislerde spermlerin meydana gelmesidir: Özellikleri: MAYOZ BÖLÜNME Mayoz-1 evreleri: Mayoz bölünme homolog kromozomların ve kardeş kromatidlerin ayrılmasını sağlayan ardışık iki bölünme bütünüdür. Homolog kromozomların ayrılmasına neden olan birinci evreye

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ Bunlar: Bunlar: Sitoplazma ve hücre zarındaki bu dengesiz büyümeden dolayı hücrelerde şu sorunlar oluşur.

HÜCRE BÖLÜNMESİ Bunlar: Bunlar: Sitoplazma ve hücre zarındaki bu dengesiz büyümeden dolayı hücrelerde şu sorunlar oluşur. HÜCRE BÖLÜNMESİ Bir hücre inter faz veya bölünme evresinde görülür. 1-İnter faz evresi bazı hücrelerde çok kıssa sürer. Örnek bakteri hücrelerinde 20 dakikadır. Bazı hücrelerde ise çok uzun sürer. Örnek

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4.

FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. 1. FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ TEOG DENEME SINAVI SORULARI 4. Çiftçi çok hızlı büyüyen ve bol ürün aldığı bir bitki türünü yukarıdaki gibi yetiştiriyor. Buna göre çiftçinin bunu yapmasındaki amacı aşağıdakilerden

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK

10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI. Naci KOÇAK 10. Sınıf BİYOLOJİ SORU BANKASI Naci KOÇAK Copyright Evrensel İletişim Yayın Dağıtım San. Tic. Ltd. Şti. Bu kitabın her hakkı EVRENSEL İLETİŞİM LTD. ŞTİ. e aittir. Hangi amaçla olursa olsun, bu kitabın

Detaylı

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji

KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ Fen ve Teknoloji MİTOZ -. Ünite 6. Deniz yıldızının kopan parçasının yenilenmesi (onarım), ağaç gövdesinin büyümesi (büyüme) ve zigotun embriyoya dönüşmesi mitoz bölünme ile gerçekleşirken insanlarda yumurta hücresinin

Detaylı

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK

Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYIN KURULU Hazırlayanlar Sermin YAVAŞ KURT, Yeşim DAŞDEMİR ÇALIK YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Burak SANK & Ezgi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Kromozom nedir? kromozom mikronla

Kromozom nedir? kromozom mikronla KROMOZOM 2 Kromozom nedir? Çekirdeğin içinde ipliksi halde bulunan parçalara kromozom adı verilir. Çift olarak bulunup 2n ile gösterilirler. Kromozomlar, elektron mikroskobunda İ, V, J harfleri gibi biçimlerde

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar.

Mayoz, Eşeyli Üreme. Metafaz I: Homolog kromozomlar tetratlar halinde ekvator düzlemine sıralanırlar. Mayoz, Eşeyli Üreme Ökaryot canlıların mitoz yoluyla eşeysiz olarak çoğaldığını ve bu çoğalmada canlının kendisiyle aynı genetik bilgiye sahip yavrular meydana getirdiğini öğrendik. Eşeyli üreme sonucunda

Detaylı

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders

BİTKİ ISLAHI. Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİ ISLAHI Yrd. Doç. Dr. Hüseyin UYSAL ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ 2. Ders BİTKİLERDE ÇOĞALMA* *Bitki Islahı, 2004, Orhan KURT, OMÜ, Ziraat Fakültesi Ders

Detaylı

Hücrelerin bölünme halinde olmadıkları zamana interfaz devresi (mitoz arası devre veya ara devre) denir.

Hücrelerin bölünme halinde olmadıkları zamana interfaz devresi (mitoz arası devre veya ara devre) denir. İnterfaz Çekirdeği Hücrelerin bölünme halinde olmadıkları zamana interfaz devresi (mitoz arası devre veya ara devre) denir. İnterfaz halindeki her hücrenin çekirdeği hücre tipine göre değişiklik gösterir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur.

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım. Bir hücreden, birbirinin aynısı iki hücre oluşur. ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 1.ÜNİTE: Hücre bölünmesi ve Kalıtım Üreme: Canlıların kendilerine benzer bireyler oluşturarak nesillerini devam ettirmeleri olayı üreme olarak adlandırılır. Üreme olayı;

Detaylı

Moleküler biyolojiye giriş. Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI

Moleküler biyolojiye giriş. Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI Moleküler biyolojiye giriş Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI Molecular biology terimi ilk kez Warren Weaver tarafından 1938 de kullanıldı. Hayatın fiziksel ve kimyasal olarak açıklanması olarak tanımlandı. 1977

Detaylı

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

10. Sınıf BİYOLOJİ. Konu Anlatımlı BİYOLOJİ. Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf BİYOLOJİ Konu Anlatımlı Banu KARAAĞAÇ Bilgehan PERİ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı BİYOLOJİ Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

Detaylı

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir?

3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? 1) 3) Aşağıda verilen ifadelerden hangisi mayoz bölünmenin sebep olduğu faydalardan değildir? A) Genetik yapısı aynı hücreler oluşur. B) Tür içi çeşitliliğin ortaya çıkmasını sağlar. C) Eşeyli üreme için

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME

ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME ÜNİTE:1 CANLILARDA ÜREME, BÜYÜME VE GELİŞME HÜCRE: Canlıları oluşturan en küçük yapı birimine hücre denir.bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. * İnsanlar, hayvanlar, bitkiler, tek hücreli canlıların

Detaylı

2- Tek yumurta ikizleri olan Ceyda ve Şeyda yı gören arkadaşları şu yorumları yapmışlardır.

2- Tek yumurta ikizleri olan Ceyda ve Şeyda yı gören arkadaşları şu yorumları yapmışlardır. 1-3- Fen Bilimleri öğretmeni Yusuf tan tahtada verilen kavramları basitlik karmaşıklık özelliklerine göre eşleştirmesini istemiştir. Yusuf aşağıdakilerden hangisini yaparsa doğru yapmış olur? A)1-a B)1-b

Detaylı

DNA nın kromozom biçiminde paketlenmesi

DNA nın kromozom biçiminde paketlenmesi DNA nın kromozom biçiminde paketlenmesi DNA paketlenmesi 1. Paketlenme sorunu 2. Kromatin yapı düzeyleri (nukleosomlar, 30-nm fiber, looplar, bandlar) 3. Histon kodu aktif ve inaktif diziler içerir 4.

Detaylı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

5. İnsanlarda ergenlik dönemi ile ilgili

5. İnsanlarda ergenlik dönemi ile ilgili 1. 1. Hücrenin yönetici molekülü 2. Kalıtsal bilgileri nesilden nesile aktaran yapı 3. Fosfat, şeker ve organik bazdan oluşan yapı 4. Canlının en büyük kalıtsal yapısı Yukarıdaki tanımları verilen kavramlar

Detaylı

FEN BİLİMLERİ 14 LÜ TEOG SINAVI ÇÖZÜMLERİ DENEME 7. Üreme ana hücresinin kromozom sayısı = 2n. Hücre bölünmesinin şekli = Mayoz

FEN BİLİMLERİ 14 LÜ TEOG SINAVI ÇÖZÜMLERİ DENEME 7. Üreme ana hücresinin kromozom sayısı = 2n. Hücre bölünmesinin şekli = Mayoz 14 LÜ SINAVI ÇÖZÜMLERİ EN BİLİMLERİ 1. I. A G II. G A III. 4. C Üreme ana hücresinin kromozom sayısı 2n Hücre bölünmesinin şekli Mayoz C A (amir edilir.) C A (amir edilir.) A G (amir edilemez. Çünkü nükleotidler

Detaylı

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ

Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

FEN BĠLĠMLERĠ DERSĠ DENEME SINAVI

FEN BĠLĠMLERĠ DERSĠ DENEME SINAVI 1. Yukarıda verilenlere göre sembolü ile gösterilen kısma hangi bedensel değiģiklikler yazılabilir? 1- Duygusal dalgalanmalar yaşanır. 2- Ter salgısı artar. 3- Deride yağlanma ve sivilce oluşur. A) 1 ve

Detaylı

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar

Mitoz Bölünme. 5. Bütün ökaryot canlılardaki hücre bölünmelerinde aşağıdaki. 6. Bir hücrenin bölünmesi sırasında gerçekleşen bazı olaylar BİYOLOJİ Mitoz Bölünme 10. SINIF GENEL 01 1. Mitoz bölünmedeki interfaz evresi ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? A) İnterfaz evresi mitotik evreye göre daha kısa sürer. 5. Bütün ökaryot canlılardaki

Detaylı

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması

HÜCRE. Dicle Aras. Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması HÜCRE Dicle Aras Hücre bölünmesi, madde alışverişi ve metabolizması Hücre Bölünmesi Hücre bölünme ve çoğalması iki şekilde gerçekleşir. Vücut soma hücrelerinin bölünme ve çoğalma biçimi Mitoz (mitosis),

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 1.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 1.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır 1.SAYI

Detaylı

Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Nükleotit çeşitleri

Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Nükleotit çeşitleri Bu nükleotitlerin adlan, ve şekilleri aşağıda verilmiştir. Ademin ıtfücleotiı Guanin nttdcicoüı % C S İ l o z l ij tıü k ie d j ı Timin nili Icolİe Nükleotit çeşitleri Bu nükleotitler aşağıdaki şekildeki

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #9 1) Hücre teknolojisi yöntemlerinin gelişmesi, kök hücrelerden faydalanmaya başlanmasına, ayrıca hücre ve doku kültürü ile ilgili çalışmalarda önemli gelişmeler kaydedilmesine

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ

HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücreler bölünme ile sayılarını arttırırlar. Bir amip yada bakteri gibi tek hücreli hayvanlarda bölünme sonucu popülasyondaki bireylerin sayısı artar. İnsan gibi çok hücreli

Detaylı

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ

A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda

Detaylı

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler

LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler LABORATUVAR-6 KONU-2 Hücre - IV.Kromozomlar ve Genler Biçimlenmiş ve yoğunlaşmış kromatin materyaline kromozom denir. Kromozomlar Mitoz ve/veya Mayoz bölünmenin Profaz safhasında görülmeye başlar ve Metafaz

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü

10. SINIF KONU ANLATIMI. 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü 10. SINIF KONU ANLATIMI 16 ÜREME BÜYÜME GELİŞME Döllenme ve Aile Planlaması Soru Çözümü DÖLLENME Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS Adım EVRİM

ADIM ADIM YGS LYS Adım EVRİM ADIM ADIM YGS LYS 191. Adım EVRİM EVRİM İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER Evrim, geçmiş ile gelecekteki canlıların ve olayların yorumlanmasını sağlayarak, bugün dünyada yaşayan canlılar arasındaki akrabalık derecesini

Detaylı

BOTANİK DERS-5 HÜCRE BÖLÜNMESİ

BOTANİK DERS-5 HÜCRE BÖLÜNMESİ BOTANİK DERS-5 HÜCRE BÖLÜNMESİ HÜCRE BÖLÜNMESİ Canlılarda görülen en önemli ortak biyolojik olaydır Her canlının büyüme ve gelişmesi hücrelerin büyümesi ve sayıca artmasıyla olur. Organizmalar tek hücreden

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM

CİNSİYETE BAĞLI KALITIM CİNSİYETE BAĞLI KALITIM *Cinsiyetin belirlenmesi: Eşeyli üreyen hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi farklı şekillerde olabilmektedir. Bazı hayvanlarda cinsiyetin belirlenmesi, çevre koşulları tarafından

Detaylı