DOLGU BARAJLARDA ÖLÇÜM SİSTEMLERİ

Transkript

1 DOLGU BARAJLARDA ÖLÇÜM SİSTEMLERİ Y. Doç. Dr. K. Önder ÇETİN O.D.T.Ü. İnşaat Mühendisliği Bölümü, 06531, Ankara, Türkiye H. Tolga BİLGE O.D.T.Ü. İnşaat Mühendisliği Bölümü, 06531, Ankara, Türkiye ÖZET Bu çalışmada dolgu barajların yapım aşamalarında başlayan ve servis süresince hatta sonrasında da devam eden performans denetimi için yapılan ölçüm çalışmaları tartışılmıştır. Kullanılan ekipman tipleri, kurulumları ve ölçüm sonuçlarına göre elde edilen verilerden ne şekilde faydalanılabileceğinden bahsedilmiştir. Ölçüm sistemlerinin belirlenmesine yönelik olarak sayısal modelleme yöntemlerinin kullanımı önerilmiş, önerilen yöntem, somut olarak seçilen Kıralkızı Barajı örneğinde gösterilmiştir. Ayrıca çalışma kapsamında toplanacak veri türleri ve sıklığı tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dolgu baraj, ölçüm sistemleri, sonlu elemanlar yöntemi, sonlu farklar yöntemi GİRİŞ Barajların plan, tasarım ve yapım aşamaları büyük dikkat ve özen gerektirmektedir. Bu aşamalar gerekli kriterlere uygun olarak tamamlandığında bile, barajın kullanım süresi boyunca sürekli ölçümler yapılarak kontrol edilmesi gerekmektedir. Yapılacak işlemler deformasyon, gerilme, akım ve su seviyesi ile ilgili fiziksel parametrelerin ölçüm ve kaydedilmesi işlemlerini içermektedir. Bu işlemler barajın her aşamasında gerekmektedir. Görsel incelemelerle beraber yapılan ölçümler ve denetim, ileride barajın yıkılmasına sebep olabilecek birçok duruma dair erken uyarı sağlayabilmektedir. Barajların performanslarının görüntülenmesi, emniyet kriterlerinin belirlenmesi, yaşanmış baraj yıkılmaları, bunların sebepleri ve istatistikleri ile ilgili ICOLD (Uluslararası Büyük Barajlar Komitesi) tarafından yapılan çalışmalar mevcuttur ve bu konuda gelecekte yapılması düşünülen çalışmalarda, bu kaynaklardan faydalanılması tavsiye edilmektedir. DOLGU BARAJLARDA ÖLÇÜM SİSTEMLERİ Görsel inceleme gözlem çalışmaları içinde büyük bir öneme sahiptir. Çoğu zaman barajın bütünlüğü, yük ve hareketler konusunda ilk izlenim bu yolla elde edilmektedir. Yetkin kişiler tarafından belli aralıklarla gerçekleştirilen görsel incelemeler çoğu zaman olağandışı durumların belirlenmesini sağlamaktadır. Bununla birlikte bu işlem özneldir ve ancak nitel sonuçlar verebilir. Bu 1

2 sebeple enstrümantasyon büyük önem taşımaktadır.enstrümantasyon ve denetim dikkatlice planlanarak gerekli amaçları gerçekleştirecek şekilde yürütülmelidir. Uzun dönem kullanılacak ekipmanın sağlam olması, bakımının kolay yapılabilir olması, doğrulanabilir ve kalibre edilebilir olması gerekmektedir. Enstrümantasyon genellikle aşağıdaki konularda bilgi sağlamaktadır: Yapı çalışmaları öncesi saha koşullarının tanımlanmasında; Tasarım ve analiz varsayımlarının doğrulanmasında; İnşaat süresince, ilk doldurma ve çalışma zamanında davranışın değerlendirilmesinde; Belirleyici tasarım özelliklerinin performanslarının değerlendirilmesinde; Bilinen jeolojik ve yapısal anomalinin performansının gözlemlenmesinde; Sahaya özgü olası yenilme biçimlerine göre performans değerlendirilmesinde; Gelecekte yapılacak tasarım ve benzer yapı çalışmalarına veri aktarılmasında. Ekipmanın kurulumu ve veri toplanması baraj güvenliği için yeterli değildir. Ekipman dikkatlice seçilmeli, yerleri belirlenmeli ve kurulmalıdır. Verilerin dikkatlice toplanması, filtrelenmesi, gruplanması ve değerlendirilmesi baraj güvenliği açısından önem taşımaktadır. Asgari enstrümantasyon baraj güvenliğinin sürekli olarak kontrol edilebilmesini mümkün kılan asgari işlemleri içermektedir. Bu da görsel incelemelerden detaylı enstrümantasyona kadar, barajı tehdit eden olasılıkların durumuna göre değişmektedir. Genellikle kullanılan aygıtlar, şu şekilde sıralanabilir: Piyezometreler: Baraj güvenliği, baraj içinde ve temelinde sızıntı ve sıkışma sebebiyle oluşan su basıncından etkilenmektedir. Piyezometreler bu gibi durumların kontrol edilmesinde, su tutulması sırasındaki drenaj işlemlerinin veriminin ve yapım aşamasında oluşan boşluk suyu basınçlarının belirlenmesinde kullanılmaktadır. Piyezometrenin baraj üzerinde, aşırı boşluk suyu basıncı oluşumu ve sızıntı basınç modelini elde etmeye olanak tanıyacak, yatay ve düşey yerleşim üzerindeki en kritik bölgelere yerleştirilmesi gerekmektedir. Açık uçlu depolu (Casagrande tipi), kapalı uçlu depolu, çift tüplü hidrolik, pnömatik, titreyen telli ve elektronik tipte olanları mevcuttur. Ticari olarak bulunabilen piyezometreler, genel olarak -5 ile 400 metrelik (çift tüplü hidrolik piyezometreler daha yüksek artı basınç değerlerini de gösterebilmektedir) hidrolik yüke kadar (-50 ile 4000 kpa arası) ölçüm yapabilmektedir. Piyezometrenin çevresindeki zeminde meydana gelen deformasyonlar, ekipmanın zarar görmesine sebep olabilmektedir. Şekil 1 de titreyen telli ve pnömatik piyezometre örnekleri verilmiştir. Şekil 1. (a) Titreyen telli piyezometre (b) Pnömatik piyezometre Yüzey hareket nirengileri: Barajda meydana gelen oturmaların ve yatay hareketlerin belirlenmesinde kullanılmaktadırlar. Şev ve kret üzerine belirli aralıklarla kurulurlar. Aralık mesafesi proje boyutları ve deformasyon probleminin önemine bağlı olarak değişmektedir. Yapım aşamasında yerleştirilmeleri önerilmektedir. 2

3 Oturma ölçer: Değişik derinliklere inmeye olanak tanıyacak şekilde iç içe girerek boyu değişebilen koruyucu kaplamalı yapısıyla, oturma miktarını ve hızını belirlemeye imkan tanır. Baraj kretindeki eğimin boşluk suyu basıncı oluşumuyla ilişkilendirilmesinde bu verilere ihtiyaç duyulmaktadır. Çift sıvılı, titreyen telli oturma ölçerler mevcuttur. Şekil 2 titreyen telli bir oturma ölçeri göstermektedir. Yaklaşık 1000 metre derinlikte kullanılabilen ticari tipte oturma ölçerler bulunmaktadır, ölçümlerde yaklaşık hassasiyet oranı ± % ile 0.2 arasında değişmektedir. İnklinometre: Değişik derinliklerdeki iç yatay hareketlerin ölçümünde kullanılmaktadır. İnklinometre muhafaza, sonda ve okuma alan kısımlardan oluşmaktadır. Baraj gövdesine inşaat aşamasında yerleştirilebilirler; fakat yaygın olarak barajlarda, temellerde ve payandalarda sondaj deliklerine kurulurlar. Muhafazanın eğimi belirli aralıklarla ölçülür ve muhafazanın en alt kısmı referans alınarak meydana gelen yatay hareket hesaplanır. Elde edilen veriler kayma durumlarını göstermesi ve zemin birim deformasyonu çalışmalarına kaynak teşkil etmesi bakımından önemlidir. Ticari amaçla kullanılan inklinometrelerin genel çalışma değerleri yatay doğrultudan ölçülmek üzere ± 30 (yaklaşık olarak ± 500 mm/m) arasında değişmektedir, elde edilen hassasiyet ise 0.01 ile 0.1 mm arasında olmaktadır. Şekil 3 te örnek bir inklinometre verilmiştir. İçsel hareket nirengileri: Uzayıp kısalabilen eklemli plastik tüplerdir. Her eklem metal bir plaka ile sarılmış durumdadır. Elektrikli sonda tüp boyunca hareket ederek elektrik indüksiyonu ile plakaların yerini belirler. Plakalara olan uzaklık, dışarıda alınan ve yatay ve düşey hareketleri ölçülen bir referans noktasına göre, sondajla beraber çekilen şerit sayesinde belirlenir. Basınç hücreleri: Zemin içerisindeki ve özellikle zeminle beton yapıların arayüzlerinde oluşan gerilmelerin belirlenmesinde kullanılırlar. Basınç hücresinin içi sıvıyla (genellikle yağ) doludur ve iki tane esnek diyaframla çevrelenmiştir. Basınç, diyafram arkasındaki sıvı basıncının pnömatik veya titreyen telli algılıyıcılarla ölçülmesiyle belirlenir. Toprak basınç hücrelerinin, kemerlenme sebebiyle saha gerilmelerini yanlış ölçülmesini engellemek için çevrelerindeki zeminin rijiditesine yakın bir rijiditeye sahip olmaları gerekmektedir. Yapıya karşı oluşan zemin basıncı Carlson tipi hücrelerle, hücrenin ucunda bulunan diyaframın gösterdiği eğilmenin ölçülüp gerilmeye çevrilmesiyle belirlenir. Şekil 4, basınç hücresinin göstermektedir. Ticari amaçla kullanılan basınç hücreleri, 300 ile kpa arasında % 0.01 ile 0.1 arasında değişen hassasiyetlerle ölçüm yapabilmektedir. Şekil 2. Titreyen telli oturma ölçer Şekil 3. İnklinometre Şekil 4. Basınç hücresi Sismik ivme ölçerler: Sismik olarak aktif bölgelerde bulunan barajlarda kendiliğinden tetiklenerek kayda geçen ivme ölçerler sıklıkla kullanılmaktadır. Elde edilen verilerden baraj ve temellerin sismik davranışlarının belirlenmesinde kullanılan analitik metodların geliştirilmesinde faydalanılmaktadır. İvme ölçümlerinde en azından barajın kretine, anakayaya 3

4 ve baraj topuğuna birer ivme ölçer yerleştirilmelidir; fakat daha fazla sayıda ivme ölçer kullanılması tavsiye edilmektedir. Yapı hareket nirengileri: Bu cihazlar kanallarda eklemlerin her iki tarafına yerleştirilir. Benzer aygıtlar istinat duvarlarında ve kontrol kulelerinde de kullanılmaktadır. Sızıntı ölçerler: Baraj davranışının değerlendirilmesinde sızıntı suyu hakkında bilgi sahibi olmak oldukça önemlidir. Tehlikeli boyutlardaki bozulmanın ilk sinyalleri sızıntı oranının değişmelerinden anlaşılabilir. V dişli seddeler, ölçüm amacıyla sızıntının ortaya çıktığı noktalara ve sızıntı toplama kanalı üzerine belirli aralıklarla yerleştirilirler. Basınç düşürme kuyularındaki çıkış miktarının belirlenmesi için, benzer seddeler kuyu ağzına yerleştirilirler veya kuyu boyutlarına uygun tasarlanıp kalibre edilen bir akım ölçer kullanılabilir. Sızıntı tespit edildiğinde malzeme üzerinde periyodik kontroller yapılmalıdır. Toplanan sızıntı suyunun, en az bir gece bekletilmesi, taşınan malzemenin kontrolünü ve olası bir borulanma durumunun belirlenmesini sağlayabilecektir. Ticari amaçlı kullanılan V dişli seddeler, 10 ile 100 litre/saniye arasında % ± 1.3 hassasiyet ile ölçüm yapabilmektedir. Şekil 5 te örnek bir V dişli sedde gösterilmiştir. Uzama ölçerler: Toprak ve kayada oluşan yanal hareketleri, oturma, kabarma ve çökme değerlerini ölçmek amacıyla kullanılırlar. Yüzeydeki hareketlerin doğrudan ölçülmesi veya sondaj kuyusu açarak dolgu baraj içindeki hareketlerin belirlenmesi mümkündür. Titreyen telli, manyetik, şerit, çubuk gibi tipleri mevcuttur. Ticari amaçlı kullanılan ölçüm cihazları ile genel olarak 1 ile 200 (en yüksek 300) metre arasında 0.1 mm hassasiyetle ölçüm yapmak mümkündür. Şekil 6 da örnek bir uzama ölçer verilmiştir. Dönme ölçerler: Genelde dolgu barajlarda yanal veya düşey farklı hareketlerin (dönmelerin) ölçümünde kullanılmaktadır. Dönme ölçerler ± 12 mm/m arasında ile mm arasında bir hassasiyet ile ölçüm yapabilmektedirler. Sıcaklık algılıyıcılar: Baraj, temel ve enstrüman sıcaklık ölçümleri genellikle toplanan veri miktarını azaltmak, kesinliği artırmak ve sıcaklığın veri toplanmasına etkisinin anlaşılabilmesi için gerekmektedir. Sızıntı sıcaklık ölçümleri sızıntı kaynağının belirlenmesini sağlayabilir. Ticari amaçla kullanılan sıcaklık algılıyıcılar -20 ile +80 C arasında % ± 0.4 hassasiyet ile ölçüm yapabilmektedir. Şekil 7 de bir sıcaklık algılıyıcı örneği gösterilmiştir. Yük hücresi: Kaya bulonu ve yapısal kirişlerde meydan gelen yükleri ölçmek için kullanılır. Genel olarak 100 ile 5000 kn arasında ölçüm yapabilen % ± 0.5 hassasiyetle çalışabilen tipleri mevcuttur. Su seviyesi ölçerler: Su seviyesini belirlemek amacıyla kullanılır. Ölçüm hassasiyetleri milimetre arasında değişmektedir. Şekil 5. V dişli sedde Şekil 6. Titreyen telli uzama ölçer Şekil 7. Sıcaklık algılıyıcı 4

5 Tablo 1 de uzun dönemde baraj performansının denetlenmesi konusunda yapılan ölçümler öncelik sırası göz önünde bulundurularak sıralanıp, özetlenmiştir. Tablo 1. Uzun dönem dolgu baraj performansı denetimi için ölçümler ve ekipman Ölçüm Tavise edilen ekipman Özel durumlarda gerekebilecek ekipman Tüm yapının durumu Görsel inceleme Mansaptaki sızıntı Sızıntı seddeleri Yağış ölçer Basınç düşürme kuyusu performansı Sızıntı seddeleri Açık depolu piyezometre Sismik olaylar Baraj içindeki boşluk suyu basıncı Baraj yüzeyinin düşey hareketi Baraj yüzeyinin yanal hareketi Baraj içindeki düşey doğrultadaki deformasyonlar Baraj içindeki yatay doğrultadaki deformasyonlar Baraj yapı temasında toplam gerilme Kuvvetli yer hareketi ivme ölçerleri Açık depolu piyezometre İki tüplü hidrolik piyezometre Görsel ve trigonometrik tesviye Uydu tabanlı sistemler Sabit noktalar Elektronik mesafe ölçer Nirengiler Uydu tabanlı sistemler Yatay kontrol istasyonları Tek nokta ve tüm profil tesviye ölçer Oturma ölçer Yatay inklinometre Nirengiler Sonda uzama ölçeri Yatay kontrol istasyonları Toprak basınç hücresi Titreyen telli piyezometre Pnömatik piyezometre Düşey olarak yerleştirilen sonda uzama ölçeri Sabitlenmiş baraj uzama ölçeri İnklinometre Ölçüm aletlerinin türleri, kapasiteleri, hassasiyetlerinin seçimi baraj performansının tahmin edilmesini ve kritik bölgelerin belirlenmesini gerektirir. Bu sebepten dolayı performansı ölçülecek yapının sayısal olarak modellenmesi sorunlu noktaların belirlenmesi ve ölçüm aletlerinin seçiminde hayati önemde bilgiler sağlayacaktır.bu konu bir sonraki kısımda tartışılacaktır. SAYISAL MODELLEME İLE EMNİYET KRİTERLERİNİN BELİRLENMESİ Bir dolgu barajın sayısal modelinin başlangıç aşamasında oluşturulması, ilerleyen aşamalarda ne gibi gerilme durumları, yatay ve düşey deformasyonlar ile karşılaşılabileceği konusunda fikir verebileceği gibi, barajın hangi kısmında ne tip enstrümantasyon gerekebileceği konusunda da bilgi sağlayacaktır. Örnek teşkil etmesi için memba ve mansap yüzleri 2:1 (yatay-düşey) oranına sahip, Diyarbakır ilinde bulunan Kıralkızı Barajı kullanılmıştır. Yapılan sayısal analiz sonuçları Şekil 8-15 de özetlenmiştir. Şekiller sonlu farklar metoduyla analiz yapan FLAC (Şekil 8-11) ve sonlu elemanlar metodu ile analiz yapan PLAXIS (Şekil 4-7) programlarının sonuçlarından alınmıştır. Genel olarak yapılan analizlerde, baraj gövde ve temelinde oluşabilecek gerilme dağılımları, deformasyonlar, barajın tam kapasite dolu olduğu durum ve hızlı su çekilmesi durumu gibi kritik kabul edilebilecek şartlarda oluşan gerilme ve aşırı boşluk suyu basıncı dağılımları elde edilmeye çalışılmıştır. Bu tip analiz 5

6 sonuçları barajın güvenlik durumunun kontrol edilmesinde kullanılacak eşik değerlerin belirlenebilmesi için veriler sağlamaktadır. Şekil 9, dolgu baraj içerisinde, çalışma koşullarında, oluşan yatay doğrultudaki gerilme değerlerini göstermektedir. Bu değerler, derinlik artışıyla ve özellikle kil çekirdeğin içinde gerilmenin daha yüksek olduğunu (en yüksek değer yaklaşık 1750 kpa) göstermektedir. Benzer şekilde, Şekil 10, barajda oluşan düşey doğrultudaki gerilme değerlerinin değişimini ve değerlerini göstermektedir. Bu şekil, gerilme değerlerinin artan derinlikle arttığını (en yüksek değer yaklaşık 2500 kpa) göstermektedir. Şekil 11 de ise baraj içinde oluşan kayma gerilmeleri gösterilmiştir, gerilme değerleri mansap yüzünün daha kritik olduğunu göstermektedir (en yüksek değer yaklaşık 750 kpa). Barajın tamamlandığı aşamada beklenen deformasyonlar Şekil 12 de gösterilmiştir. Bu şekilden deformasyonların özellikle kil çekirdekte yoğunlaştığı yaklaşık 1.8 metreye kadar çıkabileceği gözlemlenmektedir. Şekil 13 te ise barajın dolu olduğu durumda su seviyesi, baraj gövdesindeki su seviyesi ve buna bağlı olarak oluşan boşluk suyu basıncı değerleri verilmiştir. Görüldüğü gibi basınç değerleri memba tarafında yüksek değerler almaktadır (en yüksek değer yaklaşık 1100 kpa). Barajlar için kritik olarak kabul edilen bir başka durum ise su seviyesinin hızla düştüğü durumdur. Burada kil çekirdekte boşluk suyu basıncının düşük geçirgenlik özelliğine bağlı olarak geç dağılması emniyet sorunlarına sebep verebilmektedir. Bu durum, Şekil 14 de gösterilmiştir. Kil çekirdeğin memba tarafına bakan kısmında yaklaşık 750 kpa ya kadar dağılmamış boşluk suyu basıncı gözlenmektedir. Yapılan analiz sonuçlarına, göre barajın deformasyon, gerilme durumu ve oluşan aşırı boşluk suyu basıncı değerleri ve kritik bölgeler belirlenmiştir. Bir sonraki adım ilgili değerler göz önüne alınarak ölçüm sistemi seçimi ve yerleşimine karar vermek olacaktır. Yapılan analizlerin sonuçları her parametre için dolgu barajın hangi kısmının daha kritik olduğuna işaret etmektedir. Bu sonuçlara göre ölçümüne ihtiyaç duyulan değişkenleri görüntülemek amacıyla ölçüm aletleri seçilmelidir. Ekipman seçiminde doğru çalışma aralığı seçimide önem taşımaktadır. Örnek vermek gerekirse, mevcut piyezometreler ile kpa arasında ölçüm yapabilmektedir. Analiz sonuçlarıysa en yüksek 1100 kpa lık basınç oluşabileceğini göstermektedir. Bu durumda ekipmanın çalışma aralığını 4000 kpa ya dek almak, daha düşük hassasiyete sahip veri toplanmasına sebep olacaktır. Bunun yanında ölçüm aralığını 1100 kpa da kesmekte olası daha yüksek değerlerin ölçümünü engelleyeceği için tavsiye edilmemektedir. Burada 2000 kpa ya kadar ölçüm yapabilen bir piyezometre kullanılabilir. Diğer ölçüm aletleri seçilirken de aynı kriter göz önünde bulundurulmalıdır. Ekipmanlar analiz sonuçlarına göre en kritik gözüken bölgelere mutlaka yerleştirilmelidir. Diğer bölgelerde ölçüm yapılmasıda oldukça önemlidir. Elbette gereğinden fazla toplanan verinin, veri işlenmesini zorlaştıracağı unutulmamalıdır. Kritik durumlar hakkında ilk aşamada bilgi sahibi olunması, ölçüm yapılacak yerlerin belirlenmesini kolaylaştıracaktır. Şekil 15, bir dolgu barajda ölçüm ekipmanlarının nerelere yerleştirilebileceğini genel olarak göstermektedir. Burada 120 metre yüksekliğindeki Kıralkızı Barajı örnek olarak incelenmiştir. Değişik yükseklik ve kesitteki barajlar için, sayısal analiz yaparak ölçüm sistemleri ve güvenlik kriterlerinin belirlenmesi uygun olacaktır. Veri toplama sıklığı Enstrümantasyon kurulumundan sonra inşaat, ilk doldurma veya su seviyesi düşmesi aşamaları görüntülenir. Bu aşamalardan sonra uzun dönemde veri toplanıp toplanmayacağına, ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak karar verilmesi gerekmektedir. İki üç yıl içerisinde doldurulan barajalar için görüntüleme ihtiyacı yıllar geçtikçe azalmaktadır. İlk birkaç yıl içinde oturma ve baraj içindeki birim deformasyonlar dengeye ulaşır, bu sebeple deformasyon kontrolü ihtiyacı azalır. 6

7 Şekil 8. Örnek durumda kullanılan baraj kesiti (FLAC analizi) Şekil 9. Barajda oluşan düşey yönlü gerilmeler Şekil 10. Barajda oluşan yatay yönlü gerilmeler İhtiyaç dışında toplanan veriler işleme ve yorumlama kapasitesinin aşırı yüklenmesine sebep olurken, az sayıda veri toplanması önemli noktaların gözden kaçırılmasına ve zamanında önlem alınamamasına sebep olabilir. Bu sebeple önemli parametreler önceki davranışa bağlı olarak seçilir ve bu parametreler için veri toplama sıklığı değiştirilmez, diğer değişkenlere ait verilerin ise daha 7

8 seyrek olarak alınması doğru bir yaklaşım olacaktır. Derlenen verilerin erken uyarı sistemine entegre edilmesi ve uyarı kriter sistemlerinin belirlenmesi gereklidir. Başlı başına uzmanlık konusu olan bu sistemlerin geliştirilmesine burada değinilmeyecektir. Şekil 11. Barajda oluşan kayma gerilmeleri m Şekil 12. Barajın tamamlandığı durumda oluşan deformasyon dağılımı 8

9 Şekil 13. Baraj tam doluyken su seviyesi ve boşluk suyu dağılımı kn/m Şekil 14. Hızlı su çekilmesi durumunda kil çekirdekteki aşırı boşluk suyu basıncı dağılımı 9

10 IÖ N SS I UÖ OÖ BH V PZ IÖ : Ivme Ölçer I : Inklinometre V : V Disli Sedde PZ : Piyezometre BH : Basinç Hücresi SS : Su Seviyesi Ölçer UÖ : Uzama Ölçer N : Nirengi OÖ : Oturma Ölçer A-A Kesiti BH A-A Kesiti N, UÖ Şekil 15. Dolgu barajı üzerinde ölçüm ekipmanlarının yerleşimi SONUÇ Baraj davranışının görüntülenmesinin temel amacı, yapının performansının tasarlanan kriterlere uygun olup olmadığının kontrolüdür. Bu kapsamda toplanan verilerle baraj güvenliğinin değişik zamanlarda kontrolü mümkün olacaktır. Ölçüm sistemlerinin seçiminde sayısal analiz sonuçları hayati önem taşımaktadır. Bu sonuçlar veri toplama sıklığı konusunda da bilgi vermektedir. Kritik olan parametrelere ait verilerin sürekli aynı sıklıkta toplanması gerekmektedir; fakat diğer parametrelere ait verilerin daha seyrek toplanması veri işlenmesini kolaylaştıracağı için tavsiye edilmektedir. Toplanan verilerin erken uyarı sistemlerine eklenmesi ve uyarı kriter sistemlerinin belirlenmesi uzmanlık gerektiren bir diğer önemli husustur. REFERANSLAR 1. Dunncliff J. Geotechnical Instrumentation For Monitoring Field Performance, 1988, John Wiley & Sons, 577 p. 2. Handbook of Dam Engineering, edited by Golze A. R., 1977, Van Nostrand Reinhold Company, 793 p. 3. Operations, Monitoring and Decommissioning of Dams, 2000, WCD Thematic Review Options Assessment IV.5 Operations (İlgili rapora internet üzerinden, linki takip edilerek ulaşılabilir.) 10