Lokal-ileri Prostat Kanseri

Transkript

1 Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe 34 Lokal-ileri Prostat Kanseri Altı çizili terimler sözlükte listelenmiştir. Lokal-ileri prostat kanseri tanısı konulmuş ise, doktorunuz size kanser tedavisinde; bekle gör, radikal prostatektomi ya da radyoterapi ve hormonoterapi kombinasyonu tedavisi tavsiyelerinde bulunabilir. Her tedavinin kendi avantaj ve dezavantajları vardır. Seçim sizin bireysel durumunuza bağlıdır. Bu bölümde, doktorunuzla karar vermeniz gereken farklı tedavi seçenekleri anlatılmaktadır. Bunlar genel bilgiler olup, bireysel gereksinimlerinize göre özelleştirilmemiştir. Bireysel önerilerin ülkenize ve sağlık sisteminize bağlı olduğunu unutmayınız. pubik kemik mesane boynu, üriner sfinkter, rektum ya da pelvik tabana invaze olmuş demektir (Fig 1 ve 2). mesane seminal vezikül (er bezleri) Lokal-ileri prostat kanseri nedir? tümör Lokal-ileri prostat kanseri, prostat dışına yayılmış tümör olarak adlandırılmaktadır. Prostat dışında nereye ve ne kadar uzaklıkta büyümüş olacağına bağlı olarak T3 ya da T4 tümör olabilir. T3, tümörün henüz prostat dışına ya da seminal veziküllere ulaştığı anlamına gelir. T4, tümörün prostat kanseri prostat Şekil 1: Seminal veziküllere (er bezleri) yayılmış T3 (3. Evre) prostat tümörü. rektum (son bağırsak) Sayfa 1 / 14

2 mesane boynu tümör rektum (son bağırsak) idrar yolu sfinkteri Şekil 2: Mesane boynuna, idrar yolu sfinkterine ve rektuma yayılmış. T4 (4. Evre) prostat tümörü. Tedavi seçenekleri Local-ileri prostat kanserinde en yaygın tedavi seçenekleri; bekle gör, radikal prostatektomi ve radyasyon tedavisi ile hormonal tedavinin kombinasyonudur. Hangi tedavi yolunun sizin için uygun olduğu: Tümör özelliklerine Tıbbi geçmişinize Yaşınıza Kişisel tercih ve değerlerinize bağlıdır Bekle gör; doktorunuz, sağlık durumunu gözlemek için düzenli ziyaretler planlar ve semptom ortaya çıktığında ileri tedavi önerir. Bu tedavi genellikle radikal prostatektomi, radyoterapi ya da hormonal tedavi uygun olmadığında endikedir. Bu, yaşınız ya da bu tedavileri sizin için tehlikeli kılabilecek medikal bir durumunun varlığı ile ilişkili olabilir. Radikal prostatektomi, tamamen prostat ve seminal veziküllerin çıkarıldığı cerrahi tedavidir. Açık ya da laparoskopik cerrahi olarak gerçekleştirilebilir. Lokal-ileri prostat kanseriyseniz genellikle cerrahi sonrası ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu radyoterapi, hormonal tedavi ya da bunların kombinasyonu olabilir. Cerrahiye alternatif olarak doktorunuz kanserinizi iyileştirmek için radyoterapiyi önerebilir. Bu tedavi kanser hücrelerine zarar verir ve öldürür. Lokal-ileri prostat kanseri için yaygın bir tedavi seçeneğidir. Lokal-ileri prostat kanserinde radyasyon tedavisi her zaman hormonal tedavi ile kombine edilir. Hormonal tedavi vücuttaki testosteron üretimini etkiler. Amaç tümörün büyümesini durdurmaktır. Hormonal tedavinin diğer adı androjen baskılayıcı tedavi dir (ADT). Sayfa 2 / 14

3 Bekle Gör Bekle gör, semptom güdümlü tedavinin bir formudur. Amaç, düzenli olarak sağlık durumunuzu izlemek ve sadece semptom oraya çıktığında ileri tedaviye başlamaktır. Bu, palyatif bakım yaklaşımının bir parçasıdır. Doktorunuz, semptomunuz yoksa ve kanda hızlı bir şekilde artan yüksek prostat-spesifik antijen (PSA) düzeyiniz varsa bekle gör önerebilir. Bekle gör, diğer tedavi seçenekleri için uygun değilseniz ya da değerlerinizden ve tercihinizden dolayı bekle gör tedavisini diğer tedavilerin üzerinde seçerseniz, tedavi seçeneği olabilir. Sizin bireysel durumunuz için neyin daha iyi olduğunu doktorunuz ile görüşünüz. Radikal Prostatektomi Radikal prostatektomi, lokal-ileri prostat kanseri için bir cerrahi tedavi seçeneğidir. Amaç tümörü olabildiğince çıkarmaktır. Bu, prostat bezi ve seminal veziküller ile birlikte tümor tarafından etkilenmiş dokuyu çıkarmak şeklinde yapılmaktadır. İşlem, pelvik alandaki lenf nodlarının çıkarılmasını da içerir. Radikal prostatektomi için genel anestezi alacaksınız. Radikal prostatektomi ile tümörü tamamen çıkartmak her zaman mümkün olmayabilir. Bundan dolayı, doktorunuz size ek olarak radyasyon tedavisi ya da hormonal tedavi önerebilir. Radikal prostatektomi nasıl yapılır? Radikal prostatektomi açık veya laparoskopik cerrahi ile yapılabilir. Açık cerrahide, cerrah prostata doğrudan ulaşmak için karın duvarına veya perine bölgesine cerrahi kesi yapar. Prostat ve seminal veziküller çıkarılır, mesane ve üretra (idrar kanalı) biraraya getirilir. Doktor, üretra ve mesane iyileşmesi için kateter yerleştirir. Kateter genellikle 7 gün sonra çıkartılır. Mesane seminal vezikül (er bezleri) Şekil 3a: Radikal prostatektomi (prostat ameliyatı) sırasında prostat ve seminal veziküllerin kaldırılması. tümör mesane prostat Şekil 3b: Ameliyat sonrası mesanenin pozisyonu. üretra (dış idrar yolu) Sayfa 3 / 14

4 Laparoskopik cerrahide, cerrah karnınızın içine küçük plastik trokarlar (kanüller) yerleştirir. Bu trokarlar aracılığıyla cerrah prostatı çıkarmak için gerekli aletleri karın içine yerleştirebilir. Küçük trokarlardan biri, monitörde prostatın yüksek kalite görüntüsünü görebilmek için kamera yerleştirilmesinde kullanılır. Laparoskopik cerrahi, robotik cerrahi sistem yardımıyla da yapılabilir. çevrelemesi ve dolu mesanenin basıncına karşı gösterilen dirence yardımcı olması nedeniyle olur. Prostatınızın çıkartılması, üretranın ne kadar basınca karşı koyacağına etki yapabilir. STİ nin iyileştirilmesi veya tedavisi için çeşitli tedavi seçenekleri vardır. Bu konuda, İdrar kaçıma EAU hasta bilgilendirme kılavuzu nda yer alan prostat cerrahisi sonrası idrar kaçıma bölümünden, daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Lokalize prostat kanserinin açık veya laparoskopik radikal prostatektomi ile çıkartılmasının eşit derecede etkili olduğu görülmektedir. Ameliyata nasıl hazırlanabilirim? Doktorunuz ameliyat için nasıl hazırlanacağınız konusunda detaylı bilgi verecektir. Anesteziye hazırlanmak için cerrahiden önceki 6 saatte sigara dahil herhangi bir şey yiyilip içilmemelidir. Herhangi bir ilaç kullanıyorsanız bunu doktorunuzla görüşün. Cerrahiden birkaç gün önce bu ilaçları bırakmanız gerekebilir. Doktorunuz ilaçlarınıza tekrar ne zaman başlamanız gerektiği hakkında önerilerde bulunacaktır. Ameliyatın yan etkileri nelerdir? Ameliyattan sonra genellikle 3-7 gün arasında hastaneden ayrılabilirsiniz. Hastanede kalış süresi ülkelere göre farklılık gösterebilir. Açık radikal prostatektomiden birkaç hafta sonrasına kadar alt karın bölgesinde hafif ağrı hissedebilirsiniz. Ameliyat sonrası idrar kaçırma ve sertleşme problemleri şikayetleriniz olabilir. Bu durumlar için tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Ateş olması Ağır kan kaybı Şiddetli ağrı hissi İdrar yapmakla ilgili problemler varsa, doktorunuza veya hastaneye derhal gitmeniz gerekebilir. Pelvik lenf nodlarının çıkartılması lenforeye neden olabilir. Bu, lenf sıvısının deri altına sızmasıdır. Sıvı deri hasarına yol açıp enfeksiyona neden olabilir. Lenfore tedavisi için medikal ekibinizle görüşünüz. Radikal prostatektomi stres tipinde idrar kaçırmaya (STİ) neden olabilir. Bu durum, prostatın üretra etrafını Cerrahinin diğer yaygın bir riski erektil disfonksiyondur. Çünkü cerrah prostat dışındaki dokuları da çıkarmalıdır, orada da damarların ve sinirlerinde hasarlanma ve çıkarılma riski vardır. Bu da sertleşme probleminin yaygın nedenidir. Cerrahi süresince cerrah peniste zarar görmemiş sinirleri korumaya çalışır. Bunun başarısı tümörün nereye lokalize olduğuna ve agresifliğine bağlıdır. Gerekirse doktorunuz sertleşme probleminin tedavisi için öneride bulunabilir. Radikal prostatektominin temel amacının tümörü çıkartmak ve sizi tamamen iyileştirmek olduğunu unutmayın. Sayfa XX da Cerrahi sonrası Destek bölümünde, ameliyat sonrası iyileşme hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz. Tedavinin etkisi nedir? Radikal prostatektomi lokal-ileri prostat kanseri için yaygın prosedürdür. Çoğu olguda, tümörü tamamen ortadan kaldırmak için başka tedaviler gerekir. Radikal prostatektomi sonrası en yaygın tedaviler radyasyon ve hormon tedavisidir. Bu tedaviler yan etkilere ya da yaşam kalitenizde etkilere neden olabilir. Cerrahi sonrası tedavi Takipler sırasında PSA düzeyleri prostat kanserinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse tümör hücrelerini ortadan kaldırmak için ek tedavilere ihtiyaç duyabilirsiniz. Sizin için hangi tedavi seçeneğinin en iyisi olduğunu doktorunuzla görüşün. Takip nasıl olacak? Prostat kanserine yönelik radikal prostatektomi sonrasında doktorunuz takip ziyaretlerini sizinle birlikte planlayacaktır. Rutin takip en az 5 yıl sürer. Her kontrolde, doktorunuz kanınızdaki PSA düzeyini Sayfa 4 / 14

5 test edecektir. Bazı durumlarda parmakla rektal muayene (PRM) gerekebilir. Takipler, ameliyat sonrası iyileşmenin nasıl olduğunun takibi, genel sağlık durumunun kontrolü ve muhtemel kanser nüksünün saptanması için önemlidir. Radyasyon tedavisi Radyasyon tedavisi hücrelere zarar verir, öldürür ve kanser hücrelerine saldırı için kullanılır. Eksternal (dışarıdan) radyoterapi veya brakiterapi (içerden/yakından) ile yapılabilir. Prostat kanseri hücreleri genellikle radyoterapiye yanıt verir. Radyoterapi, tekniklerindeki gelişmeler nedeniyle, lokal-ileri prostat kanseri için etkili bir tedavi yöntemi haline geldi. Doktorunuz radikal prostatektomi sonrası radyasyon tedavisini de önerebilir. Tedavinin sonuçlarını iyileştirmek için doktorunuz radyoterapi ile birlikte hormonal terapiyi önerebilir. Bu prostat kanseri için bilinen bir kombinasyon tedavisidir. Hormonal terapinin seyri 2-3 yıl sürer. Radyoterapi nasıl uygulanır? Radyoterapinin amacı prostattaki kanser hücrelerini öldürmektir. Radyoterapi mesane gibi diğer organlardaki hücreleri de öldürebileceğinden, radyasyon ışınlarının, esas olarak kansere açık hücreleri hedeflemesi ve diğer dokuların zarar görmesini sınırlaması önemlidir. Radyasyon tedavisindeki gelişmeler ışınlamanın doğruluğunu artırdı ve daha az yan etki ile daha yüksek dozda radyasyon verilmesine olanak sağladı. Standart eksternal radyoterapi kürü yaklaşık haftada 5 gün olmak üzere 8 haftada tamamlanır (Şekil 4). Günlük tek doz radyoterapi alınır. Tedavi günlük 20 dk. sürer ve hastanede kalmanız gerekmez. radyasyon ışını hüzmesi makine prostat rektum (son barsak) Radyasyon ışınları Şekil 4b: Dışardan radyasyon ışını tedavisi ile kanser tedavisi. prostat Şekil 4a. Radyasyon ışınlarının farklı açılarla prostata etkisi. Sayfa 5 / 14

6 Radyoterapi başlamadan önce size bilgisayarlı tomografi çektirilir. Bu, ışınlanacak alanı ve bunu çevreleyen tedavi edilmeyecek dokuyu haritalandırmak için yapılır. Son yıllarda görüntü kılavuzluğunda radyoterapi daha yaygın olarak kullanılabilir hale geldi. Bu tedavi için radyasyon onkoloğu prostata radyasyonu vermek için x-ışını veya bilgisayarlı tomografi yardımıyla prostatın tam olarak yerini saptar. Radyasyon tedavisinin diğer bir şekli brakiterapidir. Tedavinin bu türü için, bir radyasyon kaynağı prostat içine direkt olarak yerleştirilir (Şekil 5). Brakiterapi tek başına lokal- ileri prostat kanseri tedavisinde önerilmez. Genellikle external radyoterapi ile kombine olarak kullanılır. mesane prostat balonlu katater (sonda) radyasyon kaynağı ( seeds ) kalıp iğneler ultrason ucu rektum Şekil 5. Brakiterapide radyasyon kaynağı iğnelerin prostata girişi. Bu işleme nasıl hazırlanabilirim? Doktorunuz bu prosedüre nasıl hazırlanacağınız hakkında detaylı olarak bilgi verecektir. Her tedavi seansından önce, işlem öncesi idrar kesenizin uygun dolulukta olduğundan ve rektumun boş olduğundan emin olmak için bir yeme-içme programı alacaksınız. Herhangi bir ilaç alıyorsanız bunu doktorunuzla görüşün. Genellikle radyoterapi esnasında kullandığınız ilaçları kesmeniz gerekmez. Sayfa 6 / 14

7 İşlemin yan etkileri nelerdir? Yaygın yan etkiler idrar yaparken yanma hissi, sık idrara çıkma ve anüste tahriştir. Bunun nedeni çevre organların özellikle idrar kesesi ve rektumun da bir miktar radyasyon almasıdır. Bu bulgular genellikle tedavinin ortalarında görülür ve tedavi bitiminden birkaç ay sonra kaybolur. Radyoterapinin yaygın bir etkisi de, tedaviden birkaç yıl sonra bile görülebilen, idrar kesesinde ve rektumda kanamadır. Alt üriner sistemle ilgili şikayetler (AÜSS) veya sertleşme problemi de yaşayabilirsiniz. Radyoterapinin rahatsız edici yan etkileri kişiden kişiye değişir ve bu aldığınız radyoterapi tipi ve genel sağlık durumunuzla ilişkilidir. Radyoterapinin yan etkileriyle başa çıkma konusunda daha fazla bilgi için radyasyon tedavisi için destek bölümünü okuyunuz. Radyoterapi sonrası tedavi Takipler sırasında PSA değerleri prostat kanserinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse bütün tümör hücrelerini ortadan kaldırmak için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Yaygın tedavi seçenekleri: Kurtarma radikal prostatektomisi Kurtarma brakiterapisi Kurtarma hormonoterapisi Takip nasıl olacak? Prostat kanserinde radyoterapiyi takiben doktorunuz, düzenli kontroller için sizinle bir planlama yapar. Rutin takip en az 5 yıldır. Kontrolleriniz süresince doktorunuz kan PSA düzeyinizi kontrol eder. Bazı durumlarda parmakla rektal muayene gerekebilir. Takipler, tedavi sonrası iyileşmenin nasıl olduğunun takibi, genel sağlık durumunun kontrolü ve muhtemel kanser nüksünün saptanması için önemlidir. Sayfa 7 / 14

8 Hormonal tedavi Hormonal tedavi lokal-ileri prostat kanseri için bir tedavi seçeneğidir. Tümörün büyümesini durdurmayı amaçlar. Prostat kanser hücrelerinin büyümesi, androjenler olarak adlandırılan erkek seks hormonlarına bağlıdır. Testosteron en önemli androjendir. Angrojenler çoğunlukla testiste üretilir. Hormonal tedavi, androjenlerin üretimini ya da etkisini bloke eder. Bu kastrasyon olarak bilinir. Hormonal tedavinin diğer adı androjen baskılayıcı tedavidir (ADT). Bu, cerrahi olarak ya da ilaç tedavisi ile yapılabilir. Cerrahi tedavide testislerin birlikte çıkarıldığı bilateral orşiektomi işlemi olarak adlandırılır. Cerrahi genellikle lokal anestezi altında yapılır. İlaç tedavisi LHRH agonist ve LHRH antagonistlerini içerir, androjenlerin üretimini durdurur. İlaçlar cilt altına ya da kas içine depo enjeksiyon şeklinde de mevcuttur. Anti-androjenler androjen etkisini bloke eden ilaçlardır. Hap olarak kullanılır. Bu tedavilerin hepsi kastrasyona neden olur. Kastrasyon fiziksel ve duygusal sonuçlara sahiptir. En yaygınları ateş basması, düşük cinsel dürtü ve erektil disfonksiyondur. Cerrahi kastrasyonun etkileri kalıcıdır. Kimyasal kastrasyonda, semptomların bazıları tedavi sonrasında ortadan kaybolabilir. Doktorunuzla herhangi bir endişenizi görüşmek için tereddüt etmeyin. Lokal-ileri prostat kanserinde hastalığı iyileştirmek için standart tedavi hormon tedavisinin ratyoterapi ile kombine edilmesidir. Bilateral Orşiektomi Bilateral orşiektomi ya da cerrahi kastrasyon, testislerin birlikte çıkarıldığı bir cerrahidir. Lokalileri prostat kanseri için bir tedavi alternatifidir ve androjenlerin üretimini durdurmayı amaçlar. Cerrahi, lokal anestezi altında yapılabilir. Kardiyovasküler hastalık geçmişiniz varsa doktorunuz hormon tedavisine başlamadan önce bir kardiyoloji uzmanına görünmenizi önerebilir. Bilateral orşiektomi nasıl yapılır? Ameliyat sırasında, sırt üstü yatıyor olacaksınız. Genellikle lokal ya da spinal anestezi alacaksınız. Bazı durumlarda doktorunuz genel anestezi önerebilir. Cerrah her iki testisi çıkartmak için skrotuma bir kesi yapar. Testisleri çevreleyen dokular tamamen çıkarılmayacağı için skrotum cerrahi sonrasında tamamen boş gözükmeyecektir. İşleme nasıl hazırlanabilirim? Doktorunuz ameliyat için nasıl hazırlanacağınız konusunda detaylı bilgi verecektir. Anesteziye hazırlanmak için cerrahiden önceki 6 saat boyunca sigara dahil hiçbir şey yiyip içilmemelidir. Herhangi bir ilaç kullanıyorsanız bunu doktorunuzla görüşün. Cerrahiden birkaç gün önce bu ilaçları bırakmanız gerekebilir. Doktorunuz ilaçlarınıza tekrar ne zaman başlamanız gerektiği hakkında önerilerde bulunacaktır. İşlemin yan etkileri nelerdir? Bilateral orşiektomi sonrası komplikasyonlar nadirdir ve skrotum çevresinde ağrı, kanama, enfeksiyon ya da gecikmiş yara iyileşmesini içerir. Çoğu vakada skrotum cerrahiden etkilenmemiş gibi görünecektir. Cerrahiden 2-3 hafta sonrası için öneriler: Ağır egzersizlerden kaçının Sıcak banyodan kaçının Saunadan kaçının Aşağıdaki durumlardan biri oluşursa doktoruna görününüz: Ateş yüksekliği Ciddi ağrı Yara kanamaya başlarsa ya da şeffaf bir sıvı sızarsa dikkatli olunuz Bilateral orşiektomi kalıcı kastrasyon ile sonuçlanır. Sayfa 8 / 14

9 Bunun fiziksel ve duygusal sonuçları vardır. Doktorunuz ile herhangi bir endişenizi görüşmek için tereddüt etmeyin. Bununla birlikte diğer tedavi seçenekleri sizin için daha uygun ise tercih edebilirsiniz. Kimyasal kastrasyon Şayet cerrahi hormonoterapiyi istemezseniz androjen üretimini durdurabilen ilaçlar da vardır. En yaygın ilaçlar LHRH agonistleri ve LHRH antagonistleridir. Bu ilaçların amacı kimyasal kastrasyon ile tümörün büyümesini durdurmaktır. Her ilaç grubu farklı şekilde bunu gerçekleştirir ve farklı şekilde uygulanır. Kardiyovasküler hastalık hikayeniz varsa doktorunuz hormonal ilaç tedavisi başlamadan önce bir kardiyoloji uzmanına görünmenizi önerecektir. LHRH Testosteron üretimi beyin tarafından düzenlenir. Beyin diğer hormonları düzenleyen çok sayıda hormon üretir. Bunlar düzenleyici hormonlar olarak adlandırılır. Androjenlerin spesifik serbestleştirici hormonları, luteinize-hormon serbestleştirici hormonlar (LHRH) olarak adlandırılır. Prostat kanseri tedavisinde LHRH ı etkileyen ilaçlar androjen üretimini durdurmak için kullanılır. LHRH agonistleri LHRH agonistleri Testislerde testosteron üretimini durdurur. Cilt altına ya da kas içine depo enjeksiyonu şeklinde uygulanır. Bu enjeksiyonlar 1, 3, 6 veya 12 ay sürebilir. Hangi seçeneğin sizin için daha iyi olduğu konusunda doktorunuz ile görüşünüz. Enjeksiyondan sonraki ilk gün, LHRH agonistleri testosteron düzeylerini düşürmeden önce yükseltir. Bu alevlenme olarak bilinir. Testosteronda yükselme tümörde şişmeye neden olabilir. Bazı nadir olgularda tehlikeli olabilir ve idrar yapma zorluklarına neden olabilir. Doktorunuz size testosteron düzeyindeki yükselmeye bağlı zararı önlemek için düşük doz antiandrojen verecektir. LHRH antagonistleri LHRH antagonistleri hormonal ilaç tedavisinin yeni formudur. Alevlenmeye neden olmadıkları için ilk hafta anti-androjen ile kombine edilmelerine gerek yoltur. Degarelix en yaygın kullanılan LHRH antagonistidir. Her ay deri altına enjeksiyon olarak uygulanır. Anti-androjenler Anti-androjenler testosteron etkisini bloke eder. Sonuç olarak tümör yavaş büyür ya da büyümesi tamamen durur. En yaygın kullanılan anti androjenler; siproteron asetat, flutamide ve bicalutamide dir. Hap olarak hergün alınır. Siproteron asetat genellikle günlük iki ya da üç doz şeklinde alınır. Flutamide günde üç kez alınır. Bicalutamide en yaygın antiandrojendir ve günde bir kez alınır. Hormon tedavisinin yan etkileri nelerdir? Hormon tedavisi erkek hormonlarının üretimin durdurur veya etkilerini bloke eder ve kastrasyona neden olur. Bedeniniz farklı şekillerde kastrasyona reaksiyon verebilir. Kastrasyonun en yaygın yan etkileri: Sıcak basması Düşük cinsel dürtü Sertleşme problemi Osteoporoz Kalp hastalığı riskinde artma Diyabettir. Eklemlerde, sırtta, kemiklerde ya da kaslarda ağrı hissedebilirsiniz. Hormon düzeylerindeki değişiklikler kanınızı etkileyebilir ve kan basıncınızda yükselme, başdönmesi ve morarmaya neden olabilir. İştah ve kilo kaybı kastrasyonun sonuçlarındandır. Bu diyare, kabızlık ya da hormonal değişikliklerin neden olduğu kusma ile ilişkili olabilir. Diğer yan etkiler içinde öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı ve periferal ödem görülebilir. Sayfa 9 / 14

10 Farklı tedaviler de yan etkilere neden olabilir. LHRH antagonistleri alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Anti-androjenler memelerinizde şişmeye neden olabilir. Bu jinekomasti olarak adlandırılır ve bazı durumlarda ağrılı olabilir. Jinekomastiyi önlemek için doktorunuz hormon tedavisine başlamadan önce göğüs kafesine radyoterapi önerebilir. Nadir durumlarda meme bezlerini çıkartmak için cerrahi tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Anti-androjenler sıcak basmasını kötü hale getirebilir. Bu düşük doz östrojen tedavisi ile tedavi edilebilir. Östrojenler kalp hastalığı riskini arttırır. Flutamide diyareye neden olabilir. Hormonal tedavinin yan etkileri ve ne zaman ortaya çıkacağı kişiden kişiye farklılıklar gösterebilir. Bu genel sağlık durumu ve aldığınız tedavi seçeneği ile ilişkilidir. Sayfa XX da Hormonoterapi için Destek bölümünde hormon tedavisinin yan etkileri ile nasıl başedilebileceği hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz. İngilizce yazılmış Tedavi aldıktan sonra prostat kanserinin geri gelmesi olasıdır. Bu nüks olarak bilinir. Kanser prostatta, prostat çevresindeki dokuda veya pelvik lenf nodlarında ya da vücudun başka bir yerinde nüksedebilir. Şayet radikal prostatektomi ile tedavi oldunuz ve kandaki PSA düzeyleri artıyorsa bu nüksün bir işareti olabilir. Doktorunuz kurtarma radyasyon tedavisi önerebilir. Bu işlemde prostatın yerleşmiş olduğu alan kanser hücrelerini öldürmek için ışınlanır. Radyasyon tedavisi sizin için iyi bir seçenek değilse doktorunuz hormon tedavisi önerebilir. Şayet kanseriniz radyoterapi ile tedavi edilmiş ise doktorunuz nüksü, radikal prostatektomi ile tedavi etmeyi önerebilir. PSA düzeyleri hızlı artarsa veya semptomunuz varsa hormon tedavisi önerilecektir. Bazı ülkelerde nüksü tedavi etmek için brakiterapi hormon tedavisine alternatif olarak uygulanabilmektedir. Zamanla prostat kanser hücreleri hormonoterapiye dirençli hale gelir ve kanser tekrar büyümeye başlayabilir. Bu kastrasyona dirençli prostat kanseri olarak bilinir. Bunun ne kadar sürede gelişeceği kişiden kişiye değişiklik gösterir. Kastrasyon Dirençli Prostat Kanseri bölümünde hastalığın bu aşaması ile ilgili daha çok bilgi bulabilirsiniz. Ek tedavi Takiplerde PSA düzeyleri prostat kanserinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse tüm tümör hücrelerini ortadan kaldırmak için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsin. Yaygın tedavi seçenekleri: Yeni hormonal ajanlar Kemoterapi İmmünoterapidir Sayfa 10 / 14

11 Destek Kanser tanısını almanın sizin ve sevdiklerinizin hayatında büyük bir etkisi vardır. Kanser kendinizi güçsüz hissetmenize neden olabilir. Bu endişe, öfke, korku hissine hatta depresyona neden olabilir. Kanser nedeniyle tedavi olmak ciddi bir durumdur ve işinizi, sosyal hayatınızı ve cinselliğinizi etkileyecektir. Destek almak için, hastanede doktorunuza veya hemşirenize ulaşın ya da aile hekiminizle görüşün. Size hasta dernekleri, psikolojik destekte bulunabileceklerin iletişim bilgileri veya mali danışmanlık gibi pratik bilgiler verebilirler. Konsültasyona hazırlık Konsültasyona hazırlık çok yararlı olabilir. Bu, sorularınızı ve endişelerinizi cevaplamak için size ve doktorunuza yardımcı olacaktır. Aynı zamanda tedavi ve olası yan etkilere hazırlanmanız için size yardımcı olacaktır. Deneyebileceğiniz bazı şeyler aşağıdadır. Doktorunuza sormak istediğiniz soruları bir kenara yazın. Bu, sormak istediğiniz şeyleri hatırlamanıza yardımcı olacaktır. Soruları yazmanız düşüncelerinizi organize etmenize yardımcı olabilir. Muayeneye giderken yanınızda birini götürebilirsiniz. Doktorunuzun ne söylediğini ele almak ve muhtemelen farklı şeylerin hatırlanması için birinin yanınızda olması iyi olacaktır. Prostat kanserinizin türü hakkında bilgi için soru sorun. Doktorunuz anlamadığınız kelimeler kullanıyorsa, açıklama yapmasını isteyin. Kullandığınız ilaçları ve eğer herhangi bir alternatif ilaç alıyorsanız doktorunuza söyleyin. Bu ilaçların bazıları tedaviyi etkileyebilir. Konsültasyondan sonra yapabilecekleriniz: Kanser tipiniz hakkında daha fazla bilgi için internette araştırma yapın veya kütüphaneye gidin. İnternette gördüğünüz tüm bilgilerin nitelikli olmadığını bilin. Doktorunuz veya sağlık ekibiniz güvenilir web siteleri önerebilir. Hasta dernekleriyle iletişime geçtiğinizde size destek olabilir ve bilgi verebilirler. Tedavinizin muhtemel maliyetini sağlık ekibinizle görüşün. Sağlık ekibiniz sizi ekonomik durumunuz veya mali yardım hakkında öneri alabileceğiniz yerlere veya kişilere yönlendirebilir. İsterseniz, başka bir uzmandan ikinci bir görüş alabilirsiniz. Yakında bir hasta derneği nasıl bulunur Hasta grupları çok yararlı olabilir. Size yakın birini bulmak için aile hekiminiz, hastanede hemşire veya bir doktorla görüşün. İntenette hasta grubu için araştırma da yapabilirsiniz. Ameliyat sonrası destek Ameliyat sonrası ilk günlerde veya haftalarda günlük aktiviteleriniz için yardıma ihtiyacınız olabilir. Alışveriş, ev yemeği, temizlik ve bahçe işleri gibi konularda ailenizden, arkadaşlarınızdan veya komşularınızdan yardım isteyebilirsiniz. Ayrıca profesyonel ev bakımı hakkında yardım için sağlık ekibinizle görüşebilirsiniz. Ameliyattan sonra yorgun olmanız muhtemeldir. Bu normalden daha yorgun hissedeceğiniz, güçsüz olacağınız, konsantrasyon güçlüğü yaşıyacağınız ve uykudan sonra daha iyi olmayacağınız anlamına gelir. İnsanların çoğu, ameliyattan sonra 1-2 ay boyunca yorgunluk yaşar. Yorgunluk ile başa çıkmak için şunları yapabilirsiniz: Size enerji veren şeyleri yazın ve gün veya hafta boyunca onlara öncelik verin. Bulaşık, temizlik, ya da bahçe işleri gibi ev işlerinde yardım alın. Gün boyunca bir kaç kez kestirin/kısa uyuklayın. Mümkün olduğunca aktif olmaya çalışın. Hergün kısa bir yürüyüş, haftada bir uzun yürüyüşten daha iyidir. Sayfa 11 / 14

12 Bir gezi veya ziyaret gibi sosyal aktiviteler planlarken, gün boyunca dinlenmek için zamana ihtiyacınız olabileceğini unutmayın. Bunu aileniz, arkadaşlarınız veya bakıcınızla görüşün böylece önceden plan yapabilirsiniz. Yorgun hissettiğinizde onlara söylemeniz önemlidir. Radikal prostatektomi stres tipi idrar kaçırmaya (STİ) neden olabilir. Bu örneğin; öksürmek, gülmek, koşmak veya ağırlık kaldırmak gibi belirli aktiviteler boyunca idrar kaçıracağınız anlamına gelir. Şikayetlerinize yardımcı bazı ipuçları aşağıdadır: En yakın tuvaletin nerede olduğunu bildiğinizden emin olmaya çalışın. Evden uzakta olduğunuzda tuvaletin nerede olduğunu sormaktan asla korkmayın veya çekinmeyin. İdrarınızın damlamasıyla ilgili probleminiz varsa ped veya bunun için bir araç kullanabilirsiniz. Bu araçlar penis üzerine yerleştirilir ve iç çamaşırınızla yerinde tutulur. Koku gidericiler alın. Bunlar hakkında aile doktorunuz veya eczacınızla görüşün. Koyu renkli giysiler giyin. Açık renkli giysiler daha kolay leke gösterebilir Konforunuz için rahat kıyafetler giyin. Yedek kıyafet bulundurun. Bu konu hakkında EAU Hasta bilgilendirme kılavuzunda idrar kaçırma ile birlikte yaşama bölümünde daha fazla bilgi bulabilirsiniz. Cerrahi tedavinin diğer yaygın riski sertleşme problemidir. Bu durumun tedavisinde çeşitli seçenekler vardır. En yaygın olanları; ilaç, enjeksiyon veya protezdir. Sizin için en iyi seçeneğin ne olduğunu doktorunuzla görüşün. Radikal prostatektomi sonrası STİ veya sertleşme problemi ile başa çıkmak zor olabilir. Uzun süren psikolojik etkileri olabilir. Cerrahınız, hemşireniz veya aile hekiminiz ile konuşun, ihtiyacınız olan desteği bulmanıza yardımcı olabilirler. Radyoterapi süresince destek Radyoterapi esnasında genellikle günlük aktivitelerinize devam edebilirsiniz. Tedavi alt üriner sisteminizi ve bağırsaklarınızı etkileyebilir, yorgunluğa neden olabilir. Yorgunluk her gün hastaneye gitmenizin sonucu olabilir. Şikayetleriniz genellikle birkaç ay sonra kaybolur. Cildiniz radyasyondan etkilenebilir. Cildinizin bakımı için aşağıdakileri yapabilirsiniz: Radyoterapi yapılan alanları kaşımaktan ve ovalamaktan kaçının. Doktorunuza veya hemşirenize cildin tahrişi ile başa çıkabilmek için hangi tip cilt losyonu kullanmanız gerektiğini sorun. Güneşe maruz kalmaktan sakının. Yüksek faktörlü güneş kremi kullanın. Pamuk veya keten gibi doğal kumaşlardan üretilmiş rahat giysiler giyin Yumuşak bir sabun ve ılık su ile günlük yıkayın Yıkanmadan sonra nazikçe cildinizi kurulayın. Saunadan kaçının. Hormon tedavisi süresince destek Hormon tedavinin her tipi kastrasyona sebep olur, vücudunuz farklı yollarla tepki verebilir. Kastrasyonun en yaygın yan etkisi ateş basmasıdır. Bunu yönetmek için doktorunuz kilonuzu izlemenizi ve alkollü içeceklerden kaçınmanızı önerecektir. Sıcak basmalarına maruz kalırsanız: Katmanlar halinde giyinin Vücuduzun nefes almasına izin veren pamuk ve keten gibi kumaşlar giyin Hafif battaniye katmanları altında uyuyun ihtiyaç duyarsanız bazılarını kaldırabilirsiniz Sıcak banyolar, saunalar ya da jakuzilerden kaçının Sıcak ya da baharatlı yiyeceklerden kaçının Bol su içiniz ve evden çıkarken yanınızda bir şişe taşıyınız Sıcak basmaları ya da kastrasyonun diğer sonuçları ve hormon tedavisinin yan etkileri ile başa çıkmak için olası tedavi seçeneklerini doktorunuz ile görüşünüz. Sayfa 12 / 14

13 Takip Tedavi sonrası doktorunuzla görüşeceksiniz. Bu ziyarette, hem sonuçlarınız hem de takip programınız değerlendirilecektir. Takip planını sorun, böylece doktorunuzu ne sıklıkla göreceğinizi ve her bir kontrol öncesi ne çeşit testlerin yapılması gerektiğini anlarsınız. Bu hastalığınızın özelliklerine bağlıdır. Kontrol öncesi olabilecek sorularınızı aşağı yazın. Sorabileceğiniz soru örnekleri: Kanser yok oldu mu? Ek tedaviye ihtiyacım var mı? Eğer öyleyse hangi seçenekler benim için uygundur? Kontrol öncesi hangi testler gereklidir? Prostat kanseri ve tedavi hayat kaliteme nasıl bir etkide bulunacaktır? Takiplere gitmenizin devamlı olması önemlidir. Bu sırada, doktorunuz sağlığınızı izler ve muhtemel tümör nüksünü zamanında saptayabilir. Herhangi yeni bir belirti farkederseniz doktorunuza söylemelisiniz, bu prostat kanseriyle ilişkili olabilir. Eğer belirtileri fark ederseniz, kontrol öncesinde sağlık ekibi ile temasa geçmekten çekinmeyin. Yaşam tarzı önerileri Tedavi sırasında ve sonrasında sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek önemlidir. Düzenli fiziksel egzersiz yapmaya çalışın. Yapmaktan hoşlanacağınız aktiviteler bulun. Neler yapabileceğiniz konusunda tereddütleriniz varsa, doktorunuzdan sizi fizyoterapiste yönlendirmesini isteyin. Sebze, meyve ve süt ürünlerinden oluşan dengeli bir diyet yemeğe çalışın. Diyet ayrıca ekmek patates gibi nişastalı gıda; pirinç veya makarna; et, balık, yumurta veya baklagiller gibi proteinden zengin yiyecekler içermelidir. Daha az şeker, tuz ve yağlı gıda yemeye çalışın. Herhangi bir sorunuz varsa, doktorunuzdan sizi diyetisyene yönlendirmesini isteyin. Sigarayı bırakmaya çalışın. Bu tedaviden sonra daha hızlı iyileşmenize yardımcı olabilir. Psikolojik destek Tedavinizden sonra hastalığınızın seyri, kanserin sosyal hayatınız, maddi durumunuz veya diğer konular üzerine etkisi hakkında endişelenebilirsiniz. Kanserin tekrarlaması hakkında endişenilmesi yaygındır. Kanser tanısı alan çoğu insan, veya sevdikleri, muhtemelen bu endişe ve kaygılara sahip olacaktır. Kendinizi endişeli hissediyorsanız, doktorunuzla iletişime geçin ve kanserin nüksetme riskini öğrenin. Konuşmak için birilerine ihtiyacınız varsa psikolojik destek için doktorunuzla görüşebilirsiniz. Bir hasta derneği de size destek sunabilir. Tedavi süresince işten uzak olacaksınız. İşe geri dönmenin en iyi yolu hakkında patronunuzla görüşünüz. Belki yarı zamanlı veya farklı bir işte çalışabilirsiniz. Sağlık ekibinizle tedavinizin muhtemel maliyetlerini görüşün. Sizi, ekonomik durumunuz hakkında veya mali yardım hakkında kişilere veya kuruluşlara yönlendirebilirler. Tedavinin yan etkileri, sosyal ve ekonomik hayata tam olarak katılmayı zorlaştırabilir. Hastalığın veya tedavinin sonucunda günlük yaşamınızdaki değişiklikler, yalnız kalmanıza neden olabilir. Doktorunuz veya hemşirenizle görüşün, ihtiyacınız olan desteği bulmanızda size yardımcı olabilirler. Kanser tanısı hayata farklı açılardan baktırabilir ve farklı önceliklere sahip olduğunuzun farkına varabilirsiniz. Bu işinizi veya ilişkilerinizi etkileyebilir ve kafasınız karışık, kararsız hissetmenizi sağlayabilir. İhtiyacınız olduğu sürece aileniz ve arkadaşlarınızla konuşun. Yakınlarınızla bu konuları ele alırken kendinizi rahat hissetmiyorsanız, sizi bir psikoloğa yönlendirmesi için sağlık ekibinizle görüşebilirsiniz. Psikolog size bu duygularla başetmeniz ve istediğiniz veya ihtiyacınız olan değişiklikleri gerçekleştirmeniz için önerilerde bulunabilir. Kanser tedavisi cinsel hayatınızı etkileyebilir. Depresyon ve yorgunluk hissinin de cinsel hayatınız üzerine olumsuz etkisi vardır. Eşinizle duygularınızı paylaş- Sayfa 13 / 14

14 manız önemlidir. Yakın olabilmenin birçok yolu vardır. Cinsel yönden aktif olmanız zor ise yakınlaşın, birbirinize temas edin, sarılın ve birbirinize yakın olarak oturun veya uzanın. Aile ve arkadaşlar için destek Kanser tanısı sadece hastayı etkilemez, aynı zamanda etrafındaki kişileri de etkiler. Sevilen biri olarak, birçok farklı yolla destek sunabilirsiniz. Bazen alışveriş, çamaşır, bahçe işleri gibi pratik şeylerle yardımcı olabilirsiniz. Doktora birlikte gitmek de yararlı olabilir. Kontrole giderken araç sürmeyi teklif edebilir veya muayene sırasında soruların sorulmasında yardımcı olabilirsiniz. Muayene esnasında orada olmanız iyi olabilir. Aynı zamanda daha sonra birlikte görüşebileceğiniz farklı şeyleri hatırlayabilirsiniz veya diğer detaylara odaklanabilirsiniz. Tedavinin, bakım döneminde sizi nasıl etkileyeceğini ve psikolojik etkilerini doktora sorabilirsiniz. Tanı ve tedavi kanser olan herkes için çok duygusal olabilir. Kanser tedavisi yoğundur ve hayatınız birden değişebilir. Hastalığın seyri, tedavinin etkileri ve hatta ölüm ihtimali ile ilgili sorular aklınıza gelebilir. Bir arkadaş veya sevilen biri olarak orada olabilir veya dinleyebilirsiniz. Cevapları bilmek zorunda değilsiniz. Birisiyle konuşma ihtiyacınız olduğunu hissederseniz, destek almak için aile hekiminiz veya sağlık ekibinizle görüşün. Hasta dernekleri, kanser tanısı almış kişilerin aile üyeleri veya arkadaşları için destek sunabilir. Eşler için destek Kanser tanısı ilişkiniz üzerindeki baskıyı artırabilir. Birbirinizle konuşmanız sıklıkla tedaviye zaman ve enerji harcanması nedeniyle daha zor hale gelir. Herhangi bir problemi bir doktorla görüşmeye karar verebilirsiniz. Eşiniz gibi benzer şekilde stres, sinirlilik ve depresyon yaşayabilirsiniz. Hem duygusal hem de fiziksel tükenmişlik hissedebilirsiniz. Bu, eşinize bakma ve evde ek iş alma sorumluluğunun sonucu olabilir. Kendinize zaman ayırdığınızdan, kendi istek ve ihtiyaçlarınızı da düşündüğünüzden emin olun. Eşinizin kanser tedavisi cinsel hayatınızı etkileyebilir. Duygularınızı eşinizle paylaşın. Yakınlaşabileceğiniz birçok yol var. Birbirinize yakın olun, birbirinize dokunun ve sarılın, birbirinize yakın olarak oturun veya uzanın. Yalnız kalmak konusunda endişelenmeniz normaldir. Birisiyle konuşma ihtiyacı hissederseniz, aile hekiminiz veya ruh sağlığı danışmanınızla görüşün. Hasta kuruluşları da hastalar için destek sunabilir. Bu bilgiler Ocak 2015 te güncellendi. Serilere katkıda bulunanlar: Bu broşür; EAU Prostat Kanseri Hasta Bilgilendirme nin parçasıdır. Hastalık hakkında genel bilgiler içerir. Bireysel tıbbi durumunuz ile ilgili olarak herhangi bir özel sorunuz varsa doktorunuza veya profesyonel sağlık kuruluşunuza danışmalısınız. Hiç bir broşür, doktorunuz ile yapacağınız özel bir görüşmenin yerini alamaz. Bu bilgilendirme; Avrupa Üroloji Derneği (EAU) tarafından, EAU Uro-Oncology (ESOU), the Young Academic Urologists (YAU), the European Association of Urology Nurses (EAUN), and Europa Uomo bölümlerinin işbirliği ile hazırlanmıştır. Bu broşürün içeriği EAU Kılavuzları ile uyumludur. Dr. Roderick van den Bergh Prof. Dr. Zoran Culig Prof. Dr. Louis Denis Prof. Bob Djavan Sn. Enzo Federico Sn. Günter Feick Dr. Pirus Ghadjar Dr. Alexander Kretschmer Prof. Dr. Feliksas Jankevičius Prof. Dr. Nicolas Mottet Dr. Bernardo Rocco Sn. Maria Russo Utrecht, Hollanda Innsbruck, Avusturya Antwerp, Belçika Viyana, Avusturya Trieste, İtalya Pohlheim, Almanya Berlin, Almanya Münih, Almanya Vilnius, Litvanya Saint-Étienne, Fransa Milan, İtalya Orbassano, İtalya Ürolojik hastalıklar ile ilgili bu ve diğer bilgilere web sitemizden ulaşabilirsiniz: Sayfa 14 / 14