Minimal Mikro Yazılımevi A.Ş.

Transkript

1 1

2 Sadeleştirilmiş Üretim Yönetimi Otomasyon Paketi 1 ÜRETİM KONTROL Modülü HAZIRLIKLAR Sİstem ProgramlarI Program Akış Parametreleri Dosya Servis İşlemleri Reçete Dosyası Ürün Dosyası Üretim Dosyası Yeni Yıla Transfer genel parametreler Ürün KartlarI Ürün Tanıtım Kartı Ürün Sarfiyat Kartı Üretİm Hareketlerİ Üretime Sevk Fişi Ürün Giriş Fişi Fason Çıkış Fişi Fason Giriş Fişi Üretİm RaporlarI Ürün Eksikler Raporu Ağaç Formunda Ürün - Hammadde Formunda Ürün Raporu Hammadde Raporu Sarfiyat Raporu Reçete Dökümü Ağaç Formunda Yarı Mamul - Hammadde Formunda Üretim Ağacı İmalat Defteri Genel İmalat Defteri Stok Seçimli İmalat Defteri

3 ÜRETİM KONTROL Modülü Bundan sonra kısaca ÜRETİM modülü olarak adlandıracağımız Üretim Kontrol Modülüne ilişkin detaylı açıklamalarımıza geçmeden önce, üretim kontrolü kavramı ve programınız hakkında bazı genel bilgiler vermek istiyoruz. Ekran 1 Üretim Modülü Menüsü Üretim kontrol bizim açımızdan üç bölümden oluşmaktadır; 1. Üretim Stok Kontrolü: Üretim kontrolünün önemli bölümü üretim stok kontrolüdür. Üretimde hedef, minimum stok seviyeleri ile üretimi sürdürmektir. Depoda duran her hammadde ve yarı mamulün, depodaki her geçen dakikasının bizim için bir maliyet oluşturduğunu unutmamalıyız. Bu hedefe yönelik olarak program, yapılan üretim planlarına göre, malzeme temin raporları oluşturmaktadır. Malzeme temin raporlarında, eldeki, siparişteki ve rezervasyonlu hammadde ve yarı mamul stok seviyeleri değerlendirilerek optimum sonucun elde edilmesi sağlanmaktadır. Değişik üretim planları için eksikler analizi yapılarak minimum dış alımla yapılacak üretim belirlenmektedir. 2. Üretim Maliyet Kontrolü: Burada amaç, hammadde ve sabit maliyet değişiminin ürün maliyetlerine nasıl etki ettiğini anında izlemektir. Enflasyonist bir ortamda hızla değişen fiyatlar bu kontrolü önemli kılmaktadır. Maliyet kontrolünü de iki bölümde değerlendirebiliriz. a. Olası Maliyet Kontrolü: Olası maliyet, üretim gerçekleşmeden, verilen reçeteler ve sabit maliyet katsayılarına göre hesaplanan maliyetlerdir. Program bu bilgileri ürün tanıtım ve ürün sarfiyat kartları yardımı ile verir. Konu ile ilgili değişik biçimde raporlar almak mümkündür. b. Gerçek Maliyet Kontrolü: Üretim tamamlandıktan sonra, gerçek sarf olunan malzeme ve yapılan genel giderlerin değerlendirilmesi ile ortaya çıkan maliyetlere gerçek maliyet adını veriyoruz. Programda bu amaca yönelik bölümlerde mevcuttur. 3. Üretim Zamanlama Kontrolü: Bu kontrolden amaç tasarlanan bir üretimin ne zaman devreye gireceğini, ne zaman teslimata başlanılacağını ve ne zaman biteceğini belirlemek ve en kısa sürede gerçekleşmesi için üretim kaynaklarının planlamasını yapmaktır. ÜRETİM modülünün kullanımı dört aşamadan oluşmaktadır. 3

4 1. Sabit Bilgilerin Girişi: Bu bölüm üretim sürecinde yapılan genel giderlerin programa tanıtıldığı bölümdür. 2. Ürün Tanıtımı ve Üretime Hazırlık: Bu bölümde yarı ürün ve ürünlerimiz Ürün Tanıtım Kartı aracılığı ile programa tanıtılır ve bu yarı ürün ve ürünlerimiz için Ürün Sarfiyat Kartı aracılığı ile üretim reçeteleri oluşturulur. 3. Üretim Hareketleri: Yarı ürün ve ürünlerin üretime sevkleri, ürün haline gelince işletmeye girişleri, eğer fason olarak yaptırılan işler mevcut ise bunların fasoncuya gönderilmesi ve fasoncudan gelen malzemelerin işletmeye girişleri üretim hareketlerini oluşturmaktadır. 4. Üretim Raporları: Son aşama olarak gerçekleşen üretimler ile ilgili raporların alınması ile üretim kontrolü tamamlanmış olur. Şimdi ÜRETİM modülünün işleyişini adım adım inceleyelim. 4

5 HAZIRLIKLAR Her bilgisayar programında olduğu gibi ÜRETİM modülünü kullanmaya başlamadan önce yapılması gereken bazı hazırlıklar vardır. Şimdi bu hazırlıkların neler olduğunu açıklamaya çalışalım; a.) ÜRETİM modülünü kullanmaya başlamadan önce hammaddeden ürüne kadar olan tüm stoklarınızın MİNİMAL-Stok modülünden stok tanıtım kartı aracılığı ile girilmiş olması, b.) Firmanızdaki stok maliyetlendirme şeklinin belirlenmesi, c.) Üretim sürecinde yapılan genel giderlerin saptanması, d.) Programa başlamadan önce, diğer programlarda da olduğu gibi bir başlangıç tarihinin belirlenmesi gerekmektedir. 5

6 Sİstem ProgramlarI ÜRETİM modülünün ana menüsünde yer alan son seçenek sistem parametreleridir. Bu menüde yer alan programlar yardımı ile modülünüzün akış parametrelerini tanımlayabilecek, bilgi dosyalarınızda aşağıda sıralayacağımız nedenlerden dolayı ortaya çıkabilecek bozuklukları giderebilecek ve üretim bilgilerinizi yeni yıla transfer edebileceksiniz. İlgili programı seçtiğinizde karşınıza 3 seçenekten oluşan bir menü gelecektir. Şimdi bu menüde yer alan programları sıra incelemeye başlayalım. Ekran 2 Sistem Programları Menüsü Program Akış Parametreleri Sistem programlarından ilki Program Akış Parametreleridir. Bu program ile ÜRETİM modülünüzün işleyişine ilişkin bazı tanımlamalar yapabileceksiniz. İlgili programı seçtiğinizde karşınıza gelecek ekran aşağıdaki gibi olacaktır. Şimdi bu ekranda yer alan alanları sıra ile incelemeye başlayalım. Ekran 3 Program Akış Parametreleri Stok Maliyetlendirme Şekli: Bu alana gelindiğinde parametreler ekranınız üzerine bir pencere açılacak ve bu pencere üzerinde yer alan seçenekler ile stoklarınıza ilişkin maliyetlendirme şeklini belirlemeniz istenecektir. Şimdi dilerseniz stok maliyetlendirme şekillerine kısaca değinelim; 6

7 Fifo (dengeli): Bu seçenekte ilk giren stoklar ilk çıkar ve maliyetlendirme işlemi de bu mantığa göre yapılır. Eğer ilk giren stokların tümü çıkmamış ise ve yeniden giriş yapılıp ilk girenler ile birlikte çıkış yapılacak ise bu durumda eski ve yeni fiyatların ortalaması alınarak maliyetlendirme işlemi gerçekleştirilir. Örneğin 50 birim mal alınıp bunların 48 birimi kullanılmış ise ve 5 birim mal daha çıkılacaksa, bu 5 birim stokun 2`si eski fiyattan (50-48 = 2), 3`ü yeni fiyattan çıkılır ve bu eski ve yeni fiyatların ortalamaları alınarak maliyetlendirme gerçekleştirilir. Yürüyen Ağırlıklı Ortalama(dengeli): Malın maliyeti işletmeye her girişinde yeniden belirlenir. Elde kalan eski mal ise bir önceki ortalama değer ile maliyetlendirilir. Standart (girilen çıkış değeri=maliyet): Çıkışlarda verilen birim fiyat maliyet olarak kabul edilir ve ayrıca bir maliyet hesaplaması yapılmaz. Yıllık Ağırlıklı Ortalama: Bu yöntemde maliyet, giren malların yıllık ortalama değeridir. Anlık Ağırlıklı Ortalama: Bu yöntemde ise maliyet malın çıkış tarihine kadar olan süre içinde girişi yapılmış malların ortalaması alınarak hesaplanır. Son Fiyat: Çıkışı yapılan malın son çıkış fiyatı aynı zamanda maliyetidir. Dönem Sonu Ağırlıklı Ortalama : Bu yöntemde maliyet, giren malların dönem sonu ağırlıklı ortalama değeridir. Stok maliyetlendirme şekillerine kısaca değindikten sonra fifo, yürüyen ağırlıklı ortalama ve yıllık ağırlıklı ortalama dışındaki sistemlerin dengesiz sistem olduğunu yani giren değerlerin çıkan değerlere eşit olmayabileceğini belirtmek istiyoruz. Yürüyen ağırlıklı ortalamada giren ve çıkan değerler eşit olabilir ancak ilk çıkışlarda maliyet normalden yüksek, son çıkışlarda ise maliyet normalden düşük olmaktadır. Şimdi stok maliyetlendirme şeklini parlak olan harfleri veya satır başlarındaki rakamları kullanarak belirleyiniz. Çıkış Fişinde Otomatik Maliyetlendirme: Bu alana gelindiğinde de ekranınız üzerinde bir pencere açılacak ve çıkış fişlerinde ürün maliyetlerinin otomatik olarak hesaplanıp hesaplanmayacağı sorulacaktır. Yine pencere üzerindeki seçeneklere ait olan parlak olan harfleri veya satır başlarındaki rakamları kullanarak seçiminizi belirleyiniz. Giriş Fişinde Otomatik Maliyetlendirme: Bu alanda giriş fişlerinde ürün maliyetlerinin otomatik olarak hesaplanıp hesaplanmayacağı sorulmaktadır. Yine ekranınızda açılan pencere üzerindeki parlak olan harfleri veya satır başlarındaki rakamları kullanarak ilgili tercihinizi belirleyiniz. Ürün Maliyetlendirme: Ürün giriş fişlerinde maliyetlendirme işlemi yapılırken sadece sabit maliyetlerin fişe yansımasını istiyorsanız, bu alanda karşınıza gelecek pencereden tek seviyeli maliyetlendirme seçeneğini tercih etmelisiniz. Ürün maliyetlendirmesi yapılırken hem sabit maliyetlerin, hem hammadde maliyetlerinin dikkate alınmasını istiyorsanız seçiminiz Tüm ağaç yapısına göre maliyetlendirme olmalıdır. 7

8 Dosya Servis İşlemleri Sistem programları menüsünde yer alan ikinci program Dosya Servis İşlemleridir. Bu programı seçtiğinizde karşınıza 3 seçenekten oluşan bir alt menü gelecektir. Bu alt menüde yer alan programlar yardımı ile donanımdan, tesisattan ya da elektrik kesintilerinden dolayı bilgi dosyalarında meydana gelen hatalar düzeltilebilecektir. Şimdi bu programlara kısaca göz atalım. Reçete Dosyası Bu program yardımı ile ürün reçetelerinizi girmiş olduğunuz dosyada yukarıda sıraladığımız nedenlerden dolayı ortaya çıkan hatalar düzeltilebilecektir. İlgili programı seçtiğinizde ÜRETİM modülünüz reçete dosyalarını düzenlemek istediğinizi teyit etmenizi isteyecektir. Bu aşamada imleci Devam seçeneğinin üzerine getirip <ENTER> tuşuna basmalısınız. Bu işlemden sonra Dosya Düzenleme ekranına geçilecek ve reçete dosyanız düzenlenmeye başlanacaktır. Dosya düzenleme ekranında düzenlenecek dosya adını, düzenlenecek kayıt adedini ve düzenlenen kayıt adedini izleyebilirsiniz. Ekran 4 Reçete Dosyası Düzenleme Ürün Dosyası Bu program yardımı ile de ürün dosyalarınızda yukarıda sıraladığımız nedenlerden dolayı ortaya çıkan hatalar düzeltilebilecektir. Programın işleyişi Reçete Dosyası ile aynıdır. Bu nedenle yukarıda açıklamış olduğumuz bilgileri ve ekran örneklerini tekrarlamıyoruz. Üretim Dosyası Bu program yardımı ile de üretim dosyalarınızda yukarıda sıraladığımız nedenlerden dolayı ortaya çıkan hatalar düzeltilebilecektir. Programın işleyişi Reçete Dosyası ile aynıdır. Bu nedenle yukarıda açıklamış olduğumuz bilgileri ve ekran örneklerini tekrarlamıyoruz. Yeni Yıla Transfer Bu program yıl sonlarında çalıştırıldığında aynı firma kodunda yeni yıla ait bir dosya açar ve ilgili hareketleri aktarır. 8

9 genel parametreler Genel parametreler, ÜRETİM modülünüzün ana menüsünde yer alan dördüncü seçenektir. Ancak modülünüzün işleyiş sırasında öncelikle tanımlanması gereken parametreler bu menüde yer aldığından dolayı kitabımızda da genel parametreleri daha önce anlatmayı uygun bulduk. Üretim sürecinde yapılan ve ürün sabit maliyetlerini oluşturan genel giderler bu bölümden programa tanıtılacaktır. Örneğin genel işletme giderleri, nakliye giderleri, hamaliye giderleri gibi. Genel parametreler ekranına ait bir örnek aşağıda verilmiştir. Şimdi aşağıdaki ekran yardımı ile genel üretim parametrelerini girmeye başlayalım. Ekran 5 Genel Parametreler No: Bu alan ÜRETİM modülünüz tarafından otomatik olarak verilmektedir. Dolayısıyla kullanıcılar bu alana herhangi bir giriş yapmayacaktır. Genel Gider İsmi: Üretim süreci içinde yaptığınız genel giderlerin isimleri bu alana girilmelidir. Genel gider ismini girdikten sonra enter tuşuna basarak birim maliyet alanına geçiniz. Birim Maliyet: Yukarıda girdiğiniz genel gider cinsinden birim ürüne yansıyacak tutar bu alana girilmelidir. Örneğin genel giderlerinizden birisi nakliye gideri. Nakliye gideri olarak her parti üretimde 50 milyon ödüyorsunuz. Bir partide de adet ürün çıkıyor. Bu durumda nakliye giderinin birim ürün için maliyeti / =200.-TL olacaktır. Ya da işletmenizde her ay belirli tutarlarda genel işletme giderleri oluşuyor. Bu giderleri de, birim ürüne dağıtmak istiyorsunuz. Örneğin tutarındaki genel işletme giderlerini, o ay üretilen birim ürünün maliyetine dağıtacaksınız. Bu durumda / = 400 TL rakamını genel işletme giderleri olarak girebilirsiniz. Sonraki aylarda genel işletme giderlerinde bir artış olursa, bu programdan ilgili rakamı değiştirip, giren ürünü maliyetlendirme programını çalıştırarak yeni oluşan maliyetleri de birim ürüne dağıtmanız mümkündür. İsterseniz bu alana genel gider maliyetini bir birim ürün için değil, toplu olarak girebilirsiniz. Yani bir parti üretimde TL tutarında nakliye gideri yapılıyorsa, bu alana direkt olarak TL değerini girebilirsiniz. Bu durumda nakliye giderinin birim ürüne 9

10 dağıtılması ürün tanıtım kartı programından çarpanlar vasıtasıyla yapılır (Bkz. Üretim Programları/Ürün Tanıtım Kartı ). İlk tanımladığınız genel gider için birim maliyeti girdikten sonra enter tuşuna basın. İmleç bir alt satıra inecektir. Şimdi diğer genel parametreleri tanımlayabilirsiniz. Tüm parametre girişleri tanımlandıktan sonra girdiğiniz bilgileri <F1> tuşlarıyla kaydedin. Genel parametreler girildikten sonra, ürün tanıtım kartında genel giderlerin tümünü isim ve maliyetleriyle birlikte (çarpan katsayıları girildikten sonra) görebilirsiniz. Her ürüne yansıtılacak genel gider tutarları farklı olacaksa, yine ürün tanıtım kartından bu ayarlamaları yapmak mümkündür. 10

11 Ürün KartlarI Şimdiye kadar yaptığımız tanımlamalarla üretim sürecinde yapılan genel giderlerin girişlerini yapmış olduk. Şimdi, üreteceğimiz yarı ürün/ürün ve ara ürünleri programa tanıtmamız, bu ürünler için sarf edilecek malzemeleri belirlememiz gerekir. Bu tanımlamalar ÜRETİM modülünüzün ana menüsündeki ilk seçenek olan ürün kartları bölümünden yapılacaktır. Ekran 6 Ürün Kartları Menüsü Ürün Tanıtım Kartı Üretilecek yarı ürün/ürün ve ara ürünlerin ÜRETİM modülünüze tanıtılması gerekir. Bu tanıtma kavramının içine ürünün ne kadar sürede üretildiği?, bu süreç içinde hangi genel giderlerin yapıldığı? şeklinde birden çok faktör girer. Bu tanımlamalarla ürün sabit maliyeti otomatik olarak hesaplanacaktır. Şimdi bir ürün tanıtım kartı girmeye çalışalım. Ürün tanıtım kartlarını girmeye başlamadan önce, MİNİMAL/Stok Modülü bölümünden tüm ara ürünlerin, ürünlerin ve yarı ürünlerin stok kartlarının açılmış olması gerekmektedir. Ancak stok kartları açıldıktan sonra ürün tanıtım kartı girişleri yapılabilir. Ürün tanıtım kartı programına ait bir örnek ekran aşağıda görülmektedir. Şu anda imleç ürün kodu alanında bulunuyor. Bu alandan itibaren ürünlerinizi nasıl tanıtacağınız aşağıda adım adım açıklanmıştır. Ürün Kodu: Hangi ürün için tanıtım kartı giriyorsanız, o ürüne ait stok kodunu bu alana girmelisiniz. Stok kodunu F10 yardım listesinden de seçebilirsiniz. Eğer kartını girmekte olduğunuz ürün için henüz stok kartı açmadıysanız, ürün kodu alanında Ctrl ve E tuşlarına aynı anda basarak stok tanıtım kartı ekranına ulaşabilirsiniz. Bu ekrandan ürün olarak tanımlayacağınız stokunuza ait bilgileri girip, stok kartını F1 tuşuyla kaydedin. Açtığınız stokun kodu ürün kodu alanına gelecektir. Ürün İsmi: Ürün kodunu girdiğinizde, o ürünün ismi bu alana otomatik olarak gelecektir. 11

12 Ürün Tipi: Bu alana geldiğinizde karşınıza, ürün tiplerini içeren küçük bir pencere gelecektir. Bu aşamada sizden istenilen, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürünün tipini ( ara ürün/ürün mü? yoksa yarı ürün mü? ) belirlemenizdir. Ürün tipleri aşağıda açıklanmıştır. Ekran 7 Ürün Tanıtım Kartı Yarı Ürün/Ürün; üretim sürecinden geçtikten sonra, başka bir üretim sürecine girmeden bantta bekleyen veya depoya giren ürünlerdir. Üretim Süreci Yarı Ürün/Ürün Depo Bant Yarı ürünlerin takibi ürün bazında yapılır. Yani ürün cinsi yarı ürün olduğunda, üretime sevk edilen, depoda bekleyen bu ürünlerin miktarlarını ayrı ayrı görebilirsiniz. Ara Ürün; üretim sürecinden geçtikten sonra depoya sevk edilmeden, başka bir üretim sürecine girecek ürünlerdir. Üretim Süreci Ara Ürün Üretim Süreci Ara ürünler depoya girmeden başka bir üretim sürecine girdiğinden dolayı, bu ürünlerin takibi hammadde bazında yapılır. Örneğin ABC yarı ürünün için A, B ve C hammaddeleri gerekiyorsa, bu ürün içerdiği hammaddelerle takip edilir. Yani elinizde ne kadar ABC ara ürünü olduğunu değil, ne kadar A, B, ve C hammaddelerinden olduğunu görebilirsiniz. Ara Ürün/Ürün ve Yarı Ürün tanımlamalarıyla ilgili ek açıklamalar ve şematik bir örnek Üretim Programları/Üretim Hareketleri/Üretime Sevk Fişi bölümünde verilmiştir. Evet, yukarıdaki açıklamalarımızdan yararlanarak, kartını girmekte olduğunuz ürünün tipini seçin. Maksimum Fire %: Bu alana, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürününüzün, üretim sürecinde verebileceği olası maksimum fire yüzdesini giriniz. 12

13 Minimum Fire %: Bu alana da, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürününüzün, üretim sürecinde verebileceği olası minimum fire yüzdesini girmelisiniz. Minimum fire yüzdesi girildikten sonra, eğer varsa bu ürün için yapılan fason harcama tutarını girmeniz gerekir. Daha sonra imleç Çarpan 1..: alanına gelecektir. Bu bölümde 1 den 5 e kadar çarpan girişi yapılacak alanlar vardır. Çarpanlar; genel parametreler bölümünden girdiğiniz genel giderlerin, kartını girmekte olduğunuz ürüne dağılımını yapmayı sağlar. Zaten her çarpan satırının sağ tarafında, tanımladığınız genel giderlerin isimleri görülmektedir. Eğer genel giderlerinizi birim ürün için girdiyseniz, çarpan alanlarına 1 rakamını girmeniz yeterlidir. Örneğin genel giderlerin içinde nakliye giderleri var. Nakliye giderinin maliyetini bir birim ürün için TL olarak girdiniz. Bu durumda çarpan 1 olmalıdır. Çarpanı 1 girip enter tuşuna bastığınızda, ekranın sol tarafına ilgili tutar (yani TL) otomatik olarak gelecektir. Genel giderlerinizi birim ürün için değil de, toplu olarak girdiyseniz, bu durumda yapılan genel giderleri kartını gireceğiniz her ürün cinsine istediğiniz oranlarda dağıtmanız gerekir. Yine nakliye giderini örnek alalım. Nakliye giderinin maliyetini genel parametreler bölümünden TL girdiniz. İşletmenizde 5 ayrı ürün çeşidi var. Bunlardan ilki ÜRÜN-1. İşte bu 15 milyonun ne kadarı ÜRÜN-1 İN maliyetine etki edecekse, bu değeri çarpan vasıtasıyla girmelisiniz. Örneğin 15 milyon tutarındaki genel giderin %20si kartını girdiğiniz ürüne (ÜRÜN-1 E) aitse, çarpan alanına 0.20 rakamını girmelisiniz. Yüzde girişi yapabilmek için önce nokta (.) tuşuna basıp ondalık alanına geçmeli, daha sonra rakamı (örneğin 20 gibi) girmelisiniz. Çarpan katsayısı girildikten sonra, ilgili satırdaki genel giderin tutarı bu katsayıyla çarpılacak( x 0.20), o ürün cinsi için bulunan genel gider rakamı ( ) ilgili alana yazılacaktır. Maksimum 5 adet olan genel giderlerinize ait çarpan katsayılarını girdikten sonra ürün operasyonlarını tanımlamanız gerekir. Bunun için < F2 > tuşuna basın. Ürün Operasyonlarının Girişi: F2 tuşuna bastığınızda ekranınızın üzerine aşağıdaki gibi bir pencere açılacaktır. MİNİMAL/Üretim modülünde bu pencereden sadece ürün operasyonları tanımlanabilecektir. Yani kullanılan makineler ve çalışan elemanlar ile ilgili tabloların burada herhangi bir fonksiyonu yoktur. Operasyonlar bölümünden, tanıtım kartını girmekte olduğunuz ürününüzün bir partide olabilecek minimum ve maksimum üretim miktarlarıyla, bu miktarlardaki üretim için gerekli olan minimum-muhtemel-maksimum operasyon süreleri girilecektir. Şimdi pencere yer alan alanları sıra ile incelerken, aynı zamanda ürünümüzün operasyon bilgilerini girmeye başlayalım. Ekran 8 Ürün Operasyonları 13

14 Minimum Üretim Miktarı: Kartını girmekte olduğunuz üründen bir seferde minimum ne kadarlık üretim yapılıyorsa, minimum üretim miktarını bu alana girmelisiniz. Örneğin bir ekmek fabrikası bir seferde en az 500 adet ekmek üretiyorsa, minimum üretim miktarı olarak 500 rakamını girilecektir. Maksimum Üretim Miktarı: Kartını girmekte olduğunuz üründen bir seferde maksimum ne kadarlık üretim yapılıyorsa, maksimum üretim miktarını bu alana girmelisiniz. Yukarıdaki örneğimizi ele alırsak; ekmek fabrikası bir seferde en fazla 1000 adet ekmek üretiyorsa, maksimum üretim miktarı olarak 1000 rakamı girilmelidir. Minimum Operasyon Süresi: Belirli bir miktar (min. ve maks. üretim miktarları dikkate alınarak) ürün elde edilebilmesi için gerekli olan minimum operasyon süresini saniye cinsinden bu alana girmelisiniz. Muhtemel Operasyon Süresi: Belirli bir miktar (min. ve maks. üretim miktarları dikkate alınarak) ürün elde edilebilmesi için, muhtemel operasyon süresini saniye cinsinden bu alana girmelisiniz. Maksimum Operasyon Süresi: Kartını girmekte olduğunuz ürün için gerekli olan maksimum operasyon süresini (min. ve maks. üretim miktarları dikkate alınarak) bu alana girmelisiniz. Maksimum operasyon süresi girildikten sonra F1 tuşuna basılmalıdır. F1 tuşuna basınca ürün tanıtım kartına geri döneceksiniz. Şu ana kadar ürünümüz için yapılan genel giderleri operasyon sürelerini girdik. Ürün tanıtım kartına geri dönünce, bu ürün için yapılacak sabit giderler hesaplanmış olacaktır. Bunlar; Makine Maliyeti: Bu alanın MİNİMAL Üretim modülümde herhangi bir fonksiyonu yoktur. Eleman Maliyeti: Bu alanın da MİNİMAL Üretim modülümde herhangi bir fonksiyonu yoktur. Toplam: Kartını girmekte olduğunuz ürünün sabit maliyet toplamıdır. Sabit maliyet toplamı; Fason gideri + genel giderler ( ) formülüyle bulunur. Evet, ürün tanıtım kartıyla ilgili açıklamalarımıza burada son veriyoruz. Her ürünün tanıtım kartı girildikten sonra, kartınızı <F1> tuşuyla kaydetmeyi unutmayınız. 14

15 F1: Kayıt. <F1> tuşu ile ürün tanıtım kartı ekranınızdan girmiş olduğunuz ürün bilgilerinizi bilgisayarınızın sabit diskine (hard disk) kayıt etmelisiniz. F1 tuşu ile kayıt etmediğiniz bilgilerinizi tekrar girmek zorunda kalacağınızı lütfen unutmayınız. F2: Ürün Operasyonları. Ürün tanıtım kartı ekranınızda <F2> tuşuna bastığınızda ürün operasyonları ekranına geçebilir ve girişlerinize devam edebilirsiniz. F3: Kart No. Ürün tanıtım kartı girişleriniz sırasında ÜRETİM modülünüz tanıtım kartı girilmiş her ürüne bir kart sıra numarası vermektedir. <F3> ile ilgili kart numarasındaki ürününüzü görüntüleme imkanına sahip olacaksınız. Bu tuşa bastığınızda ekranınızın alt tarafında bir pencere açılacak ve, Görmek İstediğiniz Kart No? mesajı belirecektir. Bu alana görüntülemek istediğiniz ürün tanıtım kartınızın numarasını girdiğinizde ÜRETİM modülünüz ilgili kartınızı ekranınıza getirecektir. F4: Boş Kart. <F4> tuşuna basarak boş bir ürün tanıtım kartını çağırabilir ve girişlerinize devam edebilirsiniz. F5: Önceki Kart. <F5> tuşuna basarak ekranınızda yer alan tanıtım kartından bir önceki ürün tanıtım kartına ulaşabilirsiniz. F6: Sonrak Kart. <F6> tuşuna basarak ekranınızda yer alan tanıtım kartından bir sonraki ürün tanıtım kartına ulaşabilirsiniz. F8: İlk Kart. <F8> tuşu ile girmiş olduğunuz ilk ürün tanıtım kartını ekranınıza getirebilirsiniz. CTRL+L: Kart Silme. <CTRL+L> tuşlarına basarak ürün tanıtım kartınızı iptal edebilirsiniz. F10: Yardımcı Tablo. Ürün kodu alanında iken <F10> tuşuna basarak Stok Tanıtım Kartından girişi yapılmış olan tüm hammadde, yarı ürün ve ürünlerinizin yer aldığı bir yardım penceresine ulaşabilirsiniz. Bu pencere üzerinde <Aşağı/Yukarı> ok ve <PgUp /PgDn> tuşları yardımı ile istediğiniz stok kodunun üzerine gelip <ENTER> tuşuna bastığınızda seçmiş olduğunuz kodun ürün kodu alanına taşındığını göreceksiniz. CTRL+E: Stok Düzelt. <CTRL+E> tuşlarına basarak Stok Tanıtım Kartını ekranınıza getirebilir ve bu kart ile yeni stok girebilir veya daha önceden girişi tapılmış stok bilgilerinde düzeltme yapabilirsiniz. F2: Tabloya Giriş. Ürün operasyonları ekranında iken <F2> tuşuna basarsanız eleman bilgilerinin yer aldığı tabloya geçebilirsiniz. F3: İlk Ekran. Ürün operasyonları ekranında iken <F3> tuşuna basarsanız Ürün Tanıtım Kartı ekranına (ilk ekrana) dönebilirsiniz. Ürün Sarfiyat Kartı Tüm yarı ürün/ürün ve ara ürünlere ait ürün kartları açıldıktan sonra, sıra bu ürünler için sarf edilecek malzemeleri girmeye gelmiştir. Bunu ürün sarfiyat kartıyla yapacaksınız. Ürün 15

16 sarfiyat kartı girişleriniz sırasında, ürünlerinizin elde edilmesinde sarf edilecek malzemelerin birim maliyetleri, maliyet ve birimin çarpılması ile bulunan yansımaları ve ilgili ürününüzün sabit maliyeti otomatik olarak hesaplanacaktır. Aşağıda ürün sarfiyat kartına ilişkin bir örnek ekran bulunmaktadır. Şimdi bu ekran yardımı ile ürün sarfiyat kartında yer alan alanları ve görevlerini incelerken aynı zamanda girişlerimize de başlayalım. Ürün Stok Kodu: Sarfiyat kartını girmekte olduğunuz ürününüzün kodunu bu alana giriniz. Eğer ürün kodlarınızı doğru olarak hatırlayamıyor iseniz, bu alanda <F10> tuşuna basarak tüm stok kodlarının tanımları ile birlikte yer aldığı bir yardım penceresine ulaşabilirsiniz. Bu pencere üzerinde <Aşağı/Yukarı> ok veya <PgUp/PgDn> tuşları yardımı ile dilediğiniz stok kodunun üzerine gelip <ENTER> tuşuna bastığınızda seçmiş olduğunuz stokun ürün stok kodu alanına taşındığını göreceksiniz. F10 yardım ekranında kullanabileceğiniz diğer kısa yol tuşları ekran örnekleri ile beraber Ürün Tanıtım Kartı bölümünde verilmiştir. Ürün Adı: Bu alan ürün stok koduna yaptığınız girişe göre otomatik olarak gelecektir. Ancak ürün stok koduna daha önce Stok Tanıtım Kartından girişi yapılmamış bir kod girdiğinizde bu alan karşınıza boş olarak görüntülenecektir. Bu aşamada ÜRETİM modülünüz ürün kodunuzu yanlış girmiş olmanız ihtimalini hesaplayarak sizden bir de ürün adını girmenizi beklemektedir. Ürün adını doğru olarak girdiğinizde bu isme ait olan ürün stok kodu düzelecek ve ekranın alt tarafında; Bu Stok Hayır Bu Değil Aramaya Devam Çıkış mesajı belirecektir. Bu mesajı girişinize uygun olarak cevaplayınız. Ürün adına yanlış bir isim girdiğinizde ise ekranınızda belirecek mesaj şudur; Devam Yeni Bir Stok Tanımlama Çıkış Devam seçeneğini seçtiğinizde sizden yeni bir ürün kodu girmeniz beklenecek, yeni bir stok tanımlamayı seçtiğinizde ise ekranınıza Stok Tanıtım Kartı gelecek ve bu karta yeni ürününüzü girmeniz gerekecektir. Çıkış seçeneği ile ise bir önceki menüye döneceksiniz. Eğer stok tanıtım kartı ile yeni bir stok tanımlama seçeneğini seçmiş iseniz, stok tanıtım kartı girişinden sonra bu yeni stokunuzu Ürün Tanıtım Kartından ürün olarak girmeli, daha sonra sarfiyat kartı girişlerinize başlamalısınız. Sabit Maliyet: Ürününüzün sabit maliyeti ürün tanıtım kartından alınarak bu alana yansıtılacaktır. Ürün sabit maliyeti; fason gideri ve genel giderler toplamından oluşmuştur. Stok Kodu: Sarfiyat kartını girmekte olduğunuz yarı ürün veya ürününüzün elde edilebilmesi için, kullanmanız (sarf etmeniz) gereken hammadde ve/veya yarı ürüne ilişkin stok kodunu bu alana giriniz. Eğer stok kodlarınızı doğru olarak hatırlayamıyor iseniz F10 kayıt seçim penceresinden yararlanabilirsiniz. Dilerseniz bu alanda <F2> tuşuna basarak ürününüz için sarf edilecek stoka ilişkin alternatif (muadili) 2 adet stok tanımlayabilirsiniz. Ekran 9 Ürün Sarfiyat Kartı 16

17 Ekran 10 Detay Giriş Ekranı Adı: Stok kodu alanına yaptığınız girişe göre stok adı bu alana otomatik olarak gelecektir. U: Stok koduna yaptığınız girişe göre sarfiyat kartını(reçetesini) girmekte olduğunuz stokunuzun tipini bu alanda izleyeceksiniz. Örneğin reçetesini oluşturacağınız yarı ürün veya ürününüz için kullanılacak malzeme hammadde ise bu alanda -H-, yarı ürün ise -U- harfi görüntülenecektir. Miktar: Sarfiyat kartını girmekte olduğunuz ürünün elde edilebilmesi için, ilgili stoktan tüketilmesi (sarf edilmesi) gereken miktarı bu alana giriniz. Birim: Sarf edilecek stokun birimini bu alanda izleyebilirsiniz. Maliyet: Stokunuzun Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden seçtiğiniz maliyet hesaplama şekline göre bulunan birim maliyeti bu alana otomatik olarak gelecektir. Yansıma: Sarfiyat kartını girmekte olduğunuz ürünün elde edilmesinde kullanılacak stokun (hammadde veya yarı ürünün) ürün maliyetine yansıyan tutarı bu alanda görülecektir. Yansıma; Miktar x Maliyet = Yansıma formülü ile hesaplanmaktadır. Sarfiyat kartının en alt satırında, ürününüzüz sabit ve hammadde maliyetlerinin toplam tutarını görebilirsiniz. Böylece bir yarı ürün /ürün veya ara elde edebilmek için, gereken malzemelerin girişlerini, bir başka ifade ile ürün reçetesi girişini tamamlamış bulunmaktayız. Programdan çıkmadan önce sarfiyat kartını F1 tuşuyla kaydetmeyi unutmayınız. Bundan sonraki bölümlerde üretim hazırlıklarına başlayacağız. Ancak her programda olduğu gibi bu bölümde de <CTRL+Y> tuşlarına basarak ekrana getirebileceğiniz kısa yol tuşlarına kısaca değinelim. ESC: Çıkış. <ESC> tuşu ile bulunduğunuz ekrandan çıkar ve bir önceki menüye dönersiniz. ENTER: Sonraki Alan. <ENTER> tuşu ile bir sonraki alana geçebilirsiniz. Yukarı Ok: Üst Satır. <Yukarı Ok> tuşu ile bir üst satıra çıkabilirsiniz. 17

18 Aşağı Ok: Alt Satır. <Aşağı Ok> tuşu ile bir alt satıra inebilirsiniz. Page Up: Önceki Sayfa. <PgUp> tuşu ile uygun olan alanları bir sayfa yukarıya kaydırabilirsiniz. Page Down: Sonraki Sayfa. <PgDn> tuşu ile uygun olan alanları bir sayfa aşağıya kaydırabilirsiniz. F2: Detay Gir. <F2> tuşuna basarak ürünün elde edilmesinde sarf edilecek malzemelere ilişkin alternatif malzeme (stok) tanımlayabilirsiniz. F3: Başa Git. <F3> tuşu sarfiyat kartına giriş yapmış olduğunuz ilk satıra gelebilirsiniz. F4: Sona Git. <F4> tuşu sarfiyat kartınızın son satırına gelebilirsiniz. CTRL+L: Reçete Sil. <CTRL+L> tuşlarına basarak ürün sarfiyat kartınızı (reçetenizi) iptal edebilirsiniz. CTRL+S: Satır Sil. <CTRL+S> tuşlarına basarak imlecin üzerinde bulunduğu satırı silebilirsiniz. F1: Reçete Kayıt. <F1> tuşu ile ürün sarfiyat kartı ekranınızdan girmiş olduğunuz bilgilerinizi bilgisayarınızın sabit diskine (hard disk) kayıt etmelisiniz. F1 tuşu ile kayıt etmediğiniz bilgilerinizi tekrar girmek zorunda kalacağınızı lütfen unutmayınız. CTRL+R : Reçete Kopyala. Daha önce girilmiş bir sarfiyat kartını başka bir ürünün sarfiyat kartına kopyalamak için Ctrl+R tuşlarını kullanacaksınız. Bu tuşlara bastığınızda, sarfiyat kartı (reçetesi) kopyalanacak ürün kodunu gireceğiniz bir pencere açılacaktır. Bu pencereye ilgili ürünün kodunu girip enter tuşuna bastığınızda, o ürüne ait sarf bilgileri ekranınızdaki karta kopyalanacaktır. F10: Yardımcı Tablo. Ürün stok kodu ve/veya stok kodu alanlarında iken <F10> tuşuna basarak Stok Tanıtım Kartından girişi yapılmış olan tüm hammadde, yarı ürün ve ürünlerinizin yer aldığı bir yardım penceresine ulaşabilirsiniz. Bu pencere üzerinde <Aşağı/Yukarı> ok ve <PgUp/PgDn> tuşları yardımı ile istediğiniz stok kodunun üzerine gelip <ENTER> tuşuna bastığınızda seçmiş olduğunuz stokun ilgili alanlara taşındığını göreceksiniz. CTRL+E: Stok Düzelt. <CTRL+E> tuşlarına basarak Stok Tanıtım Kartını ekranınıza getirebilir ve bu kart ile yeni stok girebilir veya daha önceden girişi yapılmış stok bilgilerinde düzeltme yapabilirsiniz. 18

19 Üretİm Hareketlerİ ÜRETİM modülünüzün ana menüsünde yer alan üçüncü seçenek Üretim Hareketleridir. Bu bölüme girdiğinizde karşınıza 4 programdan oluşan bir alt menü gelecektir. Bu menüde yer alan programlar ile, ürünlerimizin üretime sevkini, üretim sürecini tamamladıktan sonra meydana gelen ürünlerimizin işletmemize girişlerini, eğer ilgili ürünün elde edilmesinde fason olarak yaptırılan işler varsa önce bu işlerin fasoncuya gönderilmesini (fason çıkış fişi ile), daha sonra fasoncu tarafından hazırlanıp işletmemize geri gelen ürünlerin girişlerini (fason giriş fişi ile) yapabileceğiz. Aşağıda üretim hareketleri menüsüne ilişkin bir örnek ekran görülmektedir. Şimdi bu menüde yer alan programları sıra ile incelemeye başlayalım. Ekran 11 Üretim Hareketleri Menüsü Üretime Sevk Fişi Üretime sevk fişiyle hangi üründen ne kadar üretileceği ve bu üretim için sarf edilecek malzemeler belirlenerek, imalat bölümüne üretim startı verilecektir. Şimdi üretime sevk fişinin nasıl girileceğini adım adım açıklamaya çalışalım. Önemli Not! Üretime sevk fişinde yer alan her bir alanı tek tek açıklamadan önce, bir noktayı hatırlatmak istiyoruz; Ürün tanıtım kartından ürünlerinizi girerken, her bir ürünün cinsini yarı ürün/ürün veya ara ürün olarak 2 ayrı şekilde tanımlıyordunuz. Yarı ürün ve ürünler üretim sürecinden sonra depoya giren ürünlerdi. Yani miktar bazında takip edilecek ürünler. Ara ürünlerse, üretim sürecinden sonra depoya girmeden, başka bir üretim sürecine alınan ürünlerdi (Bkz. Üretim programları/ürün tanıtım Kartı). Ara ürünleri ürün olarak takip etmek gerekmiyordu. Bu ürünler sadece içerdikleri hammadde miktarlarıyla takip ediliyordu. İşte F7 penceresinden seçtiğiniz ürünün sarfiyat bilgilerinde ara ürünler varsa, bunlar ürün kodlarıyla değil, hammadde kodlarıyla fişinize yansıyacaktır. Eğer F7 penceresinden seçtiğiniz ürünün sarfiyat bilgilerinde sadece yarı ürün veya ürünler varsa, bu durumda bu ürün için sarf edilecek stoklar kendi cinslerinde (yani hammadde olarak değil ürün olarak) fişinize yansır. Bu konuyla ilgili bir örnek bölüm sonunda verilmiştir. 19

20 Ekran 12 Üretime Sevk Fişi Tarih: Bu alan karşınıza bilgisayar sisteminizden alınan içinde bulunduğunuz güne ait tarih olarak gelecektir. Üretime sevk fişinizi girdiğiniz tarih ile ekranda görüntülenen tarih arasında bir farklılık varsa gerekli düzeltmeyi Gün/Ay/Yıl formatında yapınız. İş Emri Kodu: Üretime sevk fişinize ilişkin iş emri kodunu bu alana giriniz. Seri No: Bu alana üretime sevk fişinizin seri numarası girilecektir. Fiş No: Üretime sevk fişinize ilişkin fiş numarası ÜRETİM modülünüz tarafından otomatik olarak ve artan sırada verilmektedir. Dolayısıyla bu alana gelindiğinde de ilgili fiş numarası verilmiş olacaktır. Ancak daha önceden girmiş olduğunuz bir üretime sevk fişini görüntülemek istediğinizde ilgili fişin numarasını bu alana girebilirsiniz. Kodu: Bu alana üretime sevki yapılacak ürünün kodu girilecektir. Ancak bu girişi yapabilmek için önce <F7> tuşuna basmalısınız. F7 tuşuna bastığınızda karşınıza Parametreler başlığı altında bir pencere gelecektir. Şimdi bu pencerede yer alan alanlara ne şekilde giriş yapacağınızı açıklamaya çalışalım. Ekran 13 F7 Tuşuyla Ürün Seçimi Ürün Kodu: Üretime sevkini yapacağınız ürününüzün kodunu bu alana giriniz. Ürün Adı: Ürün koduna yaptığınız girişe göre ürün adı bu alana otomatik olarak gelecektir. 20

21 Miktar: Üretime sevkini yapmakta olduğunuz ürününüzün miktarını bu alana giriniz. Hareket Kodu: Bu alana üretime sevkini yapmakta olduğunuz ürününüz için dilediğiniz şekilde kullanabileceğiniz bir kod verebilir ve FATURA VE STOK modüllerinin raporlarında bu kod ile stoklarınızı takip edebilirsiniz. Açıklama: Üretime sevkini yapmakta olduğunuz ürününüze ilişkin açıklama bu alana girilecektir. Açıklama girişinizi de tamamlayıp <ENTER> tuşuna bastığınızda üretime sevk fişi ekranına geri döneceksiniz. Bu aşamada ÜRETİM modülünüz parametreler ekranından yapmış olduğunuz girişler doğrultusunda, ilgili ürününüzün üretimi için hangi yarı ürün/ürün veya ara ürünlerden (ara ürünler içerdikleri hammadde kod ve miktarlarıyla gelecektir) ne kadar sarf edilmesi gerektiğini ve bunların birim fiyatları ile tutarlarını ekranınıza otomatik olarak getirmiş olacaktır. Dilerseniz ekranınızdaki bu bilgileri bir de başlıkları itibari ile ayrı ayrı inceleyelim. Kodu: Üretime sevkini yapmakta oluğunuz ürününüzün elde edilmesi için sarf edilmesi gereken stokların kodları bu alanda yer alacaktır. Açıklama: Bu alanda <F7> Ürün Seç ekranında girmiş olduğunuz açıklama yer alacaktır. Miktar: Üretime sevkini yapmakta olduğunuz ürününüzün elde edilmesi için sarf edilmesi gereken stokların miktarlarıdır. Birim Fiyat: İlgili satırdaki sarf malzemesinin birim fiyatıdır. Birim fiyat; Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden seçtiğiniz stok maliyetlendirme şekline göre bulunur. Örneğin maliyet hesaplama şekli olarak son fiyatı seçtiyseniz, sarf malzemesinin birim fiyatı son alış fiyatı olacaktır. Fifo, lifo ve diğer maliyet hesaplama şekillerindeyse ilgili hesaplamalar yapılacak ve bulunan değer birim fiyat alanına gelecektir. Maliyet hesaplama yöntemlerine ait detaylı bilgiler ilgili bölümde verilmiştir. Eğer Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden çıkış fişinde otomatik maliyetlendirme parametresi -hayır- olarak seçilmişse, bu durumda sevk fişine birim maliyetler gelmeyecektir. Tutar: Üretime sevkini yapmakta olduğunuz ürününüz için gerekli olan hammadde veya yarı ürününün birim fiyat ve miktarlarının çarpımı ile bulunan tutarıdır. Böylece üretime sevk fişine ilişkin girişlerimizi tamamlamış bulunmaktayız. Şimdi ara ürün ve yarı ürün/ürünler için örneğimizi inceleyelim. Yarı Ürün/Ürün ve Ara Ürünler Hakkında Örnek: Oyuncak bebek imal eden bir işletmede plastik ve plastik boyası hammaddeleri kullanılıyor. Bu iki hammadde kullanılarak bebeklerin kafa, gövde, kol ve bacakları üretiliyor. Daha sonra bu parçalar birleştirilerek bebek imali gerçekleştiriliyor. Şimdi kafa, gövde, kol ve bacaklar ara ürün ve yarı ürün/ürün olarak tanımlandığında bebek sarfiyat bilgilerinin nasıl geleceğini inceleyelim. Yarı Ürün/Ürün Olarak Tanımlandığında: 21

22 Kafa Bebek Gövde Kol Bacak Kafa, gövde, kol ve bacaklar yarı ürün/ürün olarak tanımlandığında, bebek için girilen üretime sevk fişine bu ürünler otomatik olarak gelecektir. Ara Ürün Olarak Tanımlandığında: Plastik Plastik Boyası Plastik Plastik Boyası Bebek Plastik Plastik Boyası Plastik Plastik Boyası Kafa, gövde, kol ve bacaklar ara ürün olarak tanımlandığında, bebek için girilen üretime sevk fişine bu stok kodları değil, bunlar için gerekli hammadde stoklarının kodları gelecektir. Çünkü daha önce de belirttiğimiz gibi ara ürünler ürün bazında değil, hammadde bazında takip edilirler. Şimdi ÜRETİM modülünüzün bütün bölümlerinde olduğu gibi bu bölümde de <CTRL+Y> tuşlarına basarak çağırabileceğiniz kısa yol tuşlarına kısaca değinelim. ESC: Çıkış. <ESC> tuşu ile bulunduğunuz ekrandan çıkar ve bir önceki menüye dönersiniz. ENTER: Sonraki Alan. <ENTER> tuşu ile bir sonraki alana geçebilirsiniz. Sola Ok: Önceki Kolon. <Sola Ok> tuşu ile bir önceki kolona geçebilirsiniz. Sağa Ok: Sonraki Kolon. <Sağa Ok> tuşu ile bir sonraki kolona geçebilirsiniz. Yukarı Ok: Üst Satır. <Yukarı Ok> tuşu ile bir üst satıra çıkabilirsiniz. Aşağı Ok: Alt Satır. <Aşağı Ok> tuşu ile bir alt satıra inebilirsiniz. F1: Kayıt. <F1> tuşu ile üretime sevk fişine yapmış olduğunuz girişleri bilgisayarınızın sabit diskine (hard disk) kayıt etmelisiniz. F1 tuşu ile kayıt etmediğiniz bilgilerinizi tekrar girmek zorunda kalacağınızı lütfen unutmayınız. F3: Başa Git. <F3> tuşu ile üretime sevk fişinize giriş yaptığınız ilk satıra gelebilirsiniz. F4: Sona Git. <F4> tuşu ile üretime sevk fişinizin son satırına gelebilirsiniz. F5: Önceki Fiş. <F5> tuşuna basarak ekranınızda yer alan üretime sevk fişinden bir önceki sevk fişine ulaşabilirsiniz. 22

23 F6: Sonraki Fiş. <F6> tuşuna basarak ekranınızda yer alan üretime sevk fişinden bir sonraki sevk fişine ulaşabilirsiniz. F7: Ürün Sarfiyatı Çağır. Kodu alanında iken <F7> tuşuna basıp üretime sevk edeceğiniz ürününüze ait bilgileri girebilirsiniz. Girişleriniz tamamlandıktan sonra ÜRETİM modülünüz ilgili ürününüzün elde edilmesinde sarf edilecek hammadde/yarı ürünlerinizi miktar ve tutarları itibari ile ekranınıza getirecektir. F8: Giriş Fişi Sarfiyatı. Daha öncede açıklandığı üzere, üretim hareketlerimiz önce üretime sevk fişinin girilmesi daha sonra ürün elde edilince de ürün giriş fişinin girilmesi şeklinde oluşmaktadır. Ancak bazı işletmeler önce ürünlerinin girişlerini yapıp (ürün giriş fişi ile) daha sonra üretime sevk etme yolunu seçmektedir. Bu yol ile üretim hareketlerini yürüten işletmeler, ürün girişlerini yaptıktan sonra üretime sevk fişini otomatik olarak <F8> tuşu ile çağırabilecekler, yani tek tek sevk bilgileri girmek zorunda kalmayacaklardır. Bu işlem için Ürün giriş fişi girildikten sonra Kodu alanında <F8> tuşuna basılmalı, ekrana gelen alanlara ürün giriş fişinin bilgileri (seri no, sıra no vb.) girilmelidir. Bu girişlerden sonra ilgili ürününüz için sarfiyat bilgileri ile birlikte üretime sevk fişi ekranınıza otomatik olarak gelecektir. F9: Giriş Fişi Çağır. Yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi üretim hareketlerini önce ürün giriş, sonra da üretime sevk etme şeklinde yürüten işletmelerde önceden girilmiş ürün giriş fişinin olduğu gibi sevk fişi ekranına çağırabilmek için <F9> tuşundan yaralanacağız. Bunun için yine Kodu alanında F9 tuşuna basılmalı ve gelen ekrandaki alanlar ürün giriş fişi bilgileri girilmelidir. Böylece ürün giriş fişiniz olduğu gibi sevk fişi ekranınıza gelecektir. Ancak, ilgili ürününüzün elde edilmesi için sarf edilmesi gereken hammadde ve/veya yarı ürünler bu yardım tuşu ile görüntülenemeyecektir. Sarfiyat bilgileri için <F8> tuşunu kullanmanızı öneririz. PgUp: İlk Satır. <PageUp> tuşu ile uygun olan alanları bir sayfa yukarıya kaydırabilirsiniz. PgDn: Son Satır. <PageDown> tuşu ile uygun olan alanları bir sayfa aşağıya kaydırabilirsiniz. CTRL+L: Fiş İptal. <CTRL+L> tuşlarına basarak üretime sevk fişinizi iptal edebilirsiniz. CTRL+S: Satır İptal. <CTRL+S> tuşlarına basarak imlecin üzerinde bulunduğu satırı silebilirsiniz. F10: Yardımcı Tablo. Ürün kodu alanında iken <F10> tuşuna basarak Stok Tanıtım Kartından girişi yapılmış olan tüm hammadde, yari ürün ve ürünlerinizin yer aldığı bir yardım penceresine ulaşabilirsiniz. Bu pencere üzerinde <Aşağı/Yukarı> ok ve <PgUp/PgDn> tuşları yardımı ile istediğiniz stok kodunun üzerine gelip <ENTER> tuşuna bastığınızda seçmiş olduğunuz kodun ürün kodu alanına taşındığını göreceksiniz. CTRL+E: Stok Düzelt. <CTRL+E> tuşlarına basarak Stok Tanıtım Kartını ekranınıza getirebilir ve bu kart ile yeni stok girebilir veya daha önceden girişi yapılmış stok bilgilerinde düzeltme yapabilirsiniz. CTRL+P: Yazıcıya Döküm. <CTRL+P> tuşlarına basarak üretime sevk fişinizi yazıcıya dökebilirsiniz. 23

24 Ürün Giriş Fişi Ürün giriş fişi; üretim sürecini tamamlayıp ürün (veya ara ürün) haline gelen stokların mamul depolarına girişlerinin yapıldığı fiştir. Bu fişe ait bir örnek ekran aşağıda verilmiştir. Şimdi, bu ekranda yer alan alanları incelerken, aynı zamanda üretim sürecini tamamlamış ürünlerimizin mamul depomuza girişlerini yapalım. Tarih: Bu alan karşınıza bilgisayar sisteminizden alınan içinde bulunduğunuz güne ait tarih olarak gelecektir. Ürün giriş fişinizi girdiğiniz tarih ile ekranda görüntülenen tarih arasında bir farklılık varsa gerekli düzeltmeyi Gün/Ay/Yıl formatında yapınız. İş Emri Kodu: Ürün giriş fişinize ilişkin iş emri kodunu bu alana giriniz. Seri No: Bu alana ürün giriş fişinizin seri numarası girilecektir. Fiş No: Ürün giriş fişinize ilişkin fiş numarası ÜRETİM modülünüz tarafından otomatik olarak ve artan sırada verilmektedir. Dolayısıyla bu alana gelindiğinde de ilgili fiş numarası verilmiş olacaktır. Ancak daha önceden girmiş olduğunuz bir ürün giriş fişini görüntülemek istediğinizde ilgili fişin numarasını bu alana girebilirsiniz. Kodu: Üretim sürecini tamamlayıp, ürün haline gelmiş ve şu anda da işletmenize girişini yapmakta olduğunuz ürününüzün kodunu bu alana giriniz. Eğer ürün kodlarınızı doğru olarak hatırlayamıyor iseniz, F10 kayıt seçim ekranından yararlanabilirsiniz. Açıklama: Ürün giriş fişini girmekte olduğunuz ürününüze ilişkin açıklamayı bu alana giriniz. Miktar: Üretim sürecini tamamlayıp işletmenize girişi yapılmakta olan ürününüzün miktarı bu alana girilecektir. Ekran 14 Ürün Giriş Fişi Birim Fiyat: ÜRETİM modülünüzün Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden giriş fişinde otomatik maliyetlendirme parametresi -evet- olarak seçilmişse, kodunu girdiğiniz ürünün birim maliyeti bu alana otomatik olarak gelecektir. Ürün maliyeti hesaplanırken 2 faktör rol oynar; 1- Ürün tanıtım kartından yapılan girişler (bunlar ürün sabit maliyetini oluşturmaktadır), 2- Ürün sarfiyat kartından yapılan girişler (bunlar ürün hammadde maliyetini oluşturur) 24

25 yukarıda sıraladığımız 2 faktörün hesaplamaya tabi tutulmasıyla, ürün birim maliyeti ortaya çıkmaktadır. Birim maliyetle ilgili örnek hesaplama bölüm sonunda verilmiştir Tutar: İlgili ürününüzün birim fiyat ve miktarının çarpılması ile bulunan tutarı bu alana otomatik olarak gelecektir. Evet, üretim sürecini tamamlayıp deponuza ürün olarak giren stokların girişlerini tamamlamış bulunmaktayız. Şimdi ürün giriş fişini F1 tuşuna basarak kaydetmeniz gerekmektedir. Bu bölümde kullanabileceğiniz kısa yol tuşları üretime sevk fişi kısa yol tuşlarıyla aynıdır. Bu yüzden tekrar açıklamıyoruz. Fason Çıkış Fişi Üretim sürecinde fason olarak yaptırdığınız işler varsa, önce bunların fasoncuya çıkışının yapılması, daha sonra da fasoncunun teslim ettiği işlerin işletmeye (ilgili depoya) girişlerinin yapılması gerekir. İşte fason hareketlerinin ilk halkasını oluşturan fason çıkış işlemleri bu bölümden yapılacaktır. Yalnız daha önce, MİNİMAL/CARİ modülünden- fasoncuların programa tanıtılması gerekir. Fason İşler Hakkında Örnek: Fason çıkış fişine ilişkin detaylı açıklamalarımıza geçmeden önce bir noktaya değinmek istiyoruz; fason olarak yaptırılan işler varsa, ürün tanımlamaları (ürün tanıtım kartından ve ürün sarfiyat kartından) yapılırken nihayi ürün fason işler de dikkate alınarak tanımlanmalıdır. Örneğin oyuncak bebek imal eden bir fabrikayı düşünün. Bir oyuncak bebek üretmek için, bu bebeğin kafası, gövdesi, kol ve bacakları ayrı ayrı üretim sürecine tabi oluyor. Tüm bu parçalar üretildikten sonra, bebeğin montaj safhası da yine fabrikada yapılıyor. Ancak bebek parçaları birleştirildikten sonra, bu bebeklerin elbiselerinin giydirilmesi gerekiyor. İşte bu safha için fasoncularla çalışılıyor. Yani bebekler ve elbiseleri fasoncuya gönderiliyor, fasoncudan elbiseleri giydirilmiş olarak geri dönen bebekler nihayi ürün kabul ediliyor. İşte bunun gibi bir süreç geçirmesi gereken ürünlerde, nihayi ürün üretim ve montaj aşaması tamamlanmış bebek olarak değil, giydirilmiş bebek veya elbiseli bebek olarak tanımlanmalıdır. Aşağıdaki açıklamalarımız sırasında bu örneğe tekrar değineceğiz. Fason çıkış fişi programını seçtiğinizde karşınıza gelecek ekran aşağıdaki gibidir. Şimdi fason çıkış fişinde yer alan her bir alanı tek tek açıklamaya çalışalım. Ekran 15 Fason Çıkış Fişi 25

26 Fasoncu Kodu: Fason işlerinizi yaptıracağınız kişi ya da firmaya ait fasoncu kodunu bu alana girmelisiniz. Eğer fasoncu kodlarınızı doğru olarak hatırlayamıyor F10 listesinde de seçebilirsiniz. Fasoncu İsmi: Fasoncu koduna yaptığınız girişe göre, fasoncu ismi bu alana otomatik olarak gelecektir. İş Emri Kodu: Fason çıkış fişine ilişkin iş emri kodunu bu alana giriniz. Seri No: Bu alana fason çıkış fişinizin seri numarası girilecektir. Fiş No: Fason çıkış fişinize ilişkin fiş numarası ÜRETİM modülünüz tarafından otomatik olarak ve artan sırada verilmektedir. Dolayısıyla bu alana gelindiğinde de ilgili fiş numarası verilmiş olacaktır. Ancak daha önceden girmiş olduğunuz bir fason çıkış fişini görüntülemek istediğinizde ilgili fişin numarasını bu alana girebilirsiniz. Evet, fason çıkış fişinin ilk bölümüne ait girişlerimizi tamamladık. Şimdi fasoncuya göndermekte olduğunuz ürünün kodunu girmelisiniz. Ancak bu girişi yapabilmek için kodu başlıklı alanda F7 tuşuna basmalısınız. F7 tuşuna bastığınızda, karşınıza Ürün Sarfiyatı Çağırma başlığı altında bir pencere gelecektir. Şimdi bu penceredeki ürün kodu alanına fasoncuya gönderilecek ürün kodunu girin. Burada bölüm başında verdiğimiz örneğe dönmek istiyoruz. Örneğimizde kafa-gövde-kol ve bacakları birleştirilmiş bebekler, elbiseleri giydirilmek üzere fasoncuya gönderiliyordu. Bu bebekler elbiseli olarak işletmeye döndükten sonra nihayi ürün olarak kabul ediliyordu. İşte bu durumda fasoncuya gönderilecek ürün elbiseli bebek olmalıdır. Ürün kodlarını F10 listesini kullanarak da seçebilirsiniz. Ürün kodunu girince, ürün ismi bir alt satıra otomatik olarak gelir. Şimdi fasoncuya gönderilecek ürün miktarının girmeniz gerekmektedir. Yine örneğimizden yararlanırsak, fasoncudan kaç tane elbiseli bebek istiyorsak, miktar başlıklı alana bu sayıyı girmelisiniz. Miktar girişini yaptıktan sonra enter tuşuna basın. Fason çıkış fişi ekranına geri döndünüz. Bu aşamada ÜRETİM modülünüz biraz önce girdiğiniz miktar elbiseli bebek elde edilmesi için, fasoncuya hangi malzemelerden ne miktarda? gönderilmesi gerektiğini, bunların birim fiyatları ve tutarlarıyla birlikte ekranınıza otomatik olarak getirecektir. Fasoncuya gönderilmesi gerekli stokların kod ve miktarları, o ürünün (yani örneğimizdeki elbiseli bebeğin) ürün reçetesinden alınmaktadır. Dilerseniz ekranınızdaki bu bilgileri bir de başlıkları itibari ile ayrı ayrı inceleyelim. Ekran 16 F7 Parametreler Ekranı 26

27 Kodu: Fasoncunun işleyeceği ürün için gerekli stokların kodlarıdır. Yani elbiseli bebek için gereken bebek ve elbise stoklarının kodlarıdır. Adı: Fasoncunun işleyeceği ürün için gerekli stokların isimleridir. Miktar: Fasoncunun F7 ekranından girdiğiniz miktar kadar ürün işleyebilmesi için, ilgili satırdaki stoktan ne kadar gerektiğidir. Yani fasoncunun 100 adet elbiseli bebek yapması için gönderilmesi gereken bebek ve elbise miktarlarıdır. Br.: İlgili satırdaki stokun birimidir (adet, metre, kilogram vb.) Birim Fiyat: İlgili satırdaki stokun ÜRETİM modülünüzün Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden seçilen stok maliyetlendirme şekline göre hesaplanan birim fiyatıdır. Eğer Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden çıkış fişinde otomatik maliyetlendirme parametresi -hayır- olarak seçilmişse, bu durumda fason çıkış fişine birim maliyetler gelmeyecektir. Tutar: F7 ekranından girdiğiniz miktar kadar ürün elde edebilmek için, ilgili satırdaki malzemeden ne kadar tutarında harcama yapılacağını bu alanda göreceksiniz. Evet, fason çıkış fişinde yer alan alanları ve nasıl giriş yapacağınızı açıklamaya çalıştık. Şimdi sıra fişinizi kaydetmeye gelmiştir. F1 tuşuna basarak üretime fason çıkış fişini kaydedin. F1 tuşuyla kaydetmediğiniz sevk fişini tekrar girmek zorunda kalacağınızı lütfen unutmayın. Bu bölümde kullanabileceğiniz kısa yol tuşları üretime sevk fişi kısa yol tuşlarıyla aynıdır. Bu yüzden tekrar açıklamıyoruz. 27

28 Fason Giriş Fişi Üretim aşamasında, ilgili ürününüzün meydana gelmesi için birtakım işlerinizi fason olarak yaptırıyor iseniz, fason olarak yaptırılan bu işlerin çıkışını (fasoncuya gönderilmesini) fason çıkış fişi yardımı ile yapacağınızı daha önce açıklamıştık. Bu program yardımı ile de fasoncudan işlenmiş olarak bize geri dönen ürünlerimizin işletmemize girişleri yapılacaktır. Fason giriş fişi programını seçtiğinizde karşınıza gelecek ekran aşağıdaki gibidir. Ekran 17 Fason Giriş Fişi Şimdi bu ekranda yer alan alanları ve görevlerini sıra ile inceleyelim. Fasoncu Kodu: Daha önce fason çıkış fişi ile gönderdiğiniz ve şu anda da işlenmiş olarak geri gelen malzemelerinizin hangi fosoncudan geldiğine ilişkin fasoncu kodunu bu alana giriniz. Fasoncu İsmi: Fasoncu koduna yaptığınız girişe göre fasoncu ismi bu alana otomatik olarak gelecektir. Tarih: Bu alan karşınıza bilgisayar sisteminizden alınan içinde bulunduğunuz güne ait tarih olarak gelecektir. Fason giriş fişinizi girdiğiniz tarih ile ekranda görüntülenen tarih arasında bir farklılık varsa gerekli düzeltmeyi Gün/Ay/Yıl formatında yapınız. İş Emri Kodu: Fason giriş fişinize ilişkin iş emri kodunu bu alana giriniz. Seri No: Bu alana fason giriş fişinizin seri numarası girilecektir. Fiş No: Fason giriş fişinize ilişkin sıra numarası ÜRETİM modülünüz tarafından otomatik olarak ve artan sırada verilmektedir. Dolayısı ile bu alana gelindiğinde de ilgili sıra numarası verilmiş olacaktır. Ancak daha önceden girmiş olduğunuz bir fason giriş fişini görüntülemek istediğinizde ilgili fişin sıra numarasını bu alana girebilirsiniz. Kodu: Fasoncudan geri gelip şu anda işletmenize girişini yapmakta olduğunuz ürünlerinize ait stok kodunu bu alana giriniz. Stok kodlarını F10 kayıt seçim penceresinden seçebilirsiniz. Açıklama: Fason giriş fişinin bu satıra ait belirtmek istediğiniz bir açıklama varsa, ilgili açıklamayı bu alana girebilirsiniz. 28

29 Miktar: Fasoncudan gelen stok miktarı bu alana girilecektir. Birim Fiyat: Ürününüzün fason maliyeti bu alana otomatik olarak gelecektir. Fason maliyet; ürün tanıtım kartından alınmaktadır. Tutar: İlgili stokunuzun birim fiyat (fason maliyet) ve miktarının çarpılması ile bulunan toplam fason tutarı bu alana otomatik olarak gelecektir. Böylece fason giriş fişine ilişkin girişlerimizi de tamamlamış bulunuyoruz. Fason giriş fişi programından çıkmadan bilgilerinizi F1 tuşuyla kaydetmeyi unutmayınız. Bu bölümde kullanabileceğiniz kısa yol tuşları üretime sevk fişi kısa yol tuşlarıyla aynıdır. Bu yüzden tekrar açıklamıyoruz. 29

30 Üretİm RaporlarI ÜRETİM modülünüzün ana menüsünde yer alan dördüncü seçenek Üretim Raporlarıdır. Üretim raporlarını seçtiğinizde karşınıza dokuz seçenekten oluşan bir alt menü gelecektir. Bu alt menüde yer alan programlar yardımı ile, ürün eksikler raporu, ürün raporu, hammadde raporu, sarfiyat raporu, reçete dökümü, üretim ağacı ve imalat defterini kendi belirleyeceğiniz sınırlar dahilinde ve çeşitli formlarda alabileceksiniz. Şimdi bu programları sıra ile incelemeye başlayalım. Ekran 18 Üretim Raporları Menüsü Ürün Eksikler Raporu Ürün eksikler raporu; herhangi bir ürün için şu anda ihtiyacınız olan stokları listelemektedir. Eksikler raporu 2 farklı şekilde alınabilir. Bunlar; 1- Ağaç formunda 2- Ürün-hammadde formunda Şimdi bu raporları sırayla inceleyelim. Ağaç Formunda Ürün eksikler raporlarından ilki ağaç formundadır. Bu formda alacağınız rapor ile, belirli bir miktar üretim yapabilmek için gerekli olan tüm ürün ve hammaddeleri, elinizdeki miktarları, eksik miktarları ve yapılacak miktarları itibari ile listeleyebileceksiniz. Başka bir ifade ile, bir A ürünü elde edebilmek için B ve C ara ürünlerini kullanıyor iseniz ve B ve C ara ürünleri de D ve E hammaddelerinden oluşuyorsa, ağaç formunda alacağınız eksikler raporunda, A ürünü elde edebilmek için hammaddeden ürüne kadar olan tüm stoklar, gerekli olan miktarları, eldeki miktarları, eksik miktarları ve yapılacak miktarları itibari ile raporunuzda yer alacaktır. Programa girdiğinizde öncelikle eksikler raporunu hangi ürün için alacaksanız, o ürünün stok kodunu girmeniz istenecektir. Stok kodu girilince, ürüne ait stok adı ilgili alana otomatik olarak gelecektir. Daha sonra sıra eksikler raporunu ne miktarda ürün için almak istiyorsanız, bu alana ilgili üretim miktarını girmelisiniz. Örneğin 1000 adet X ürünü için eksiklerinizin neler olduğunu görmek istiyorsanız, stok kodu girişinde sonra karşınıza gelecek üretilecek miktar alanına da 1000 rakamını girmelisiniz. 30

31 Yukarıda sıraladığımız parametre girişleri yapılıp döküm yeri seçildikten sonra eksikler raporunuz ağaç formunda listelenecektir. Raporunuzda yer alan bilgiler aşağıda açıklanmıştır; Ekran 19 Ürün Eksikler Raporu-Ağaç Formunda Stok Kodu/ İsmi: Bu alanda, eksikler raporunu aldığınız ürünün, bu ürünün için gerekli olan ara ürünün ve yarı ürünlerin, hammaddelerin kod ve isimler yer almaktadır. Bu stoklar seviye seviye ekranınızda görülmektedir. Başka bir ifade ile, raporu aldığınız ürün kodu ekranın en solunda birinci seviyede, bu ürünü meydana getiren yarı ürün veya ara ürünler ürün kodundan biraz daha sağ tarafta ve ikinci seviyede, ara ve yarı ürün için gerekli ve hammaddelerse, ara ürün kodundan daha içeride ve üçüncü,dördüncü seviyelerde yer almaktadır. Gerekli Miktar: Bu alanda, bir önceki ekrandan girmiş olduğunuz üretim miktarı kadar ürün elde edebilmek için, ürün-yarı ürün-ara ürün ve hammadde miktarları yer alacaktır. Eldeki Miktar: İlgili satırdaki stoktan (bu bir ara ürün-yarı ürün veya hammadde olabilir) şu anda elinizde mevcut olan miktardır. Eksik Miktar: Bu kolon sadece hammadde satırları için geçerlidir ve üretim için eksik olan hammadde miktarlarını gösterir. Eksik miktar:gerekli miktar - eldeki miktar formülüyle bulunur. Yapılacak Miktar: Bu kolon sadece ürün satırları için geçerlidir (hammadde değil) ve ürünlerinin gerekli miktarından eldeki miktarları çıkartılır, bulunan rakam üretilecek miktarı gösterir. Ürün - Hammadde Formunda Ürün eksikler raporlarından ikincisi ürün-hammadde formundadır. Bu formda rapor aldığınızda, belirli bir miktar üretim yapabilmek için gerekli olan diğer ürünler ve hammaddeler ayrı ayrı bölümlerde, fakat ürün için gerekli toplam miktarlar itibariyle listelenecektir. Bunun yanı sıra; eksikler raporu hazırlanırken elinizdeki stokların, alınan ve verilen siparişlerin de dikkate alınmasını sağlayabilirsiniz. Şimdi ürün-hammadde formunda eksikler raporu alabilmek için girilmesi gerekli parametreleri açıklamaya çalışalım. 31

32 Eldeki Stoku Değerlendir: Biraz sonra kodunu gireceğiniz ürün için eksikler raporu hazırlanırken, o ürün ve o ürün için gerekli malzemelerden şu anda elinizde mevcut miktarların değerlemeye alınıp alınmayacağını bu alanda belirleyeceksiniz. Eğer bu alanı - evet- olarak seçerseniz, deponuzda bulunan stok miktarları, biraz sonra gireceğiniz üretilecek miktar ve bunun için gerekli olan malzeme miktarlarından düşülecek, bulunan rakam üzerinden eksikler raporu çıkarılacaktır. Alınan Siparişleri Değerlendir: Biraz sonra kodunu gireceğiniz ürün için eksikler raporu hazırlanırken, o üründen ve o ürün için gerekli malzemelerden alınan siparişlerin değerlemeye katılıp katılmayacağını bu alanda belirleyeceksiniz. Eğer bu alanı -evet- olarak seçerseniz, raporunuzun değerlenen miktar başlıklı alanında alınan sipariş miktarları da görülebilecektir. Ekran 20 Ürün Eksikler Raporu-Parametre Giriş Ekranı Verilen Siparişleri Değerlendir: Ürün eksikler raporunuz hazırlanırken, verilen siparişlerin değerlemeye alınıp alınmayacağını bu alanda belirteceksiniz. Eğer bu alanı -evet- olarak seçerseniz, biraz sonra kodunu gireceğiniz ürün ve o ürün için gerekli malzemelerden verdiğiniz siparişler, deponuza girmiş gibi değerlendirilecektir. Örneğin 500 adet ürün için eksikler raporu alacaksınız. Ancak daha önce bu üründen 100 adet sipariş verdiniz. Bu durumda raporunuz 500 adet ürün için değil, ( =400) adet ürün ve bu ürünün sarf malzemeleri için hazırlanacaktır. Rezervasyonları Değerlendir: Ürün eksikler raporunuz çıkarılırken, o ürününüzden aldığınız rezervasyonların değerlemeye alınıp alınmayacağını bu alanda belirleyeceksiniz. Ürün Kodu: Ürün-hammadde formunda eksikler raporunu almak istediğiniz ürünün kodunu bu alana girmelisiniz. Ürün kodlarını F10 listesinden de seçebilirsiniz. Ürün Adı: Ürün koduna yaptığınız girişe göre, ürün adı bu alana otomatik olarak gelecektir. Üretilecek Miktar: Eksikler raporunu ne miktarda ürün için almak istiyorsanız bu alana ilgili üretim miktarını girmelisiniz. Örneğin 100 adet X ürünü üretmek için eksiklerinizi listelemek istiyorsanız, bu alana 100 rakamını girmelisiniz. Üretilecek miktar girişini yaptıktan sonra F2 tuşuna basmalısınız. Bu tuşa basınca, biraz önce kodunu girdiğiniz üründen, yine biraz önce girdiğiniz miktar kadar üretim yapabilmek için ihtiyacınız olan tüm ara ürün, yarı ürün ve hammaddeler taranacaktır. Programınızın yaptığı bu taramaları ekranınızın son 4 alanında izleyebilirsiniz. Tarama işlemi bitince sıra döküm 32

33 yerini seçmeye gelmiştir. Döküm yeri tercihinizi de belirlediğinizde, ilgili ürününüz için ihtiyacınız olan tüm malzemeler listelenecektir. Şimdi raporunuzda hangi bilgilerin yer aldığını incelemeye başlayalım. Stok Kodu/Adı: Eksikler raporunu aldığınız ürün veya ara ürününüze, bu ürün veya ara ürünün elde edilmesinde gerekli olan yarı ürün ve hammaddelere ilişkin stok kod ve isimleri bu başlık altında yer alacaktır. Bu alan ürünler ve hammaddeler olmak üzere iki ayrı bölüme ayrılmıştır. Eksikler raporunu aldığınız ürün veya ara ürünü, bu ürün veya ara ürün için gerekli olan diğer ürünleri ürünler başlığı altında göreceksiniz. Bu ürün için sarf edilecek hammaddeler hammaddeler başlığı altında listelenecektir. Gerekli Miktar: Parametreler ekranından girmiş olduğunuz üretim miktarı kadar üretim için gerekli olan stok miktarlarıdır. Stok Seviyesi: Parametreler ekranından seçtiğiniz üründen ve bu ürün için gerekli olan ara ürün ve hammaddelerden elinizde (deponuzda) bulunan miktarlarıdır. Ekran 21 Ürün Eksikler Raporu-Ürün-Hammadde Formunda Gelecek Sipariş: Parametreler ekranından girmiş olduğunuz ürün ve bu ürün için gerekli olan ara ürün ve hammaddelerden sipariş verdiyseniz, verilen sipariş miktarlarını bu alanda görebilirsiniz. Gelecek siparişleriniz gerekli miktardan düşülecek (yani bu ara ürün veya hammadde siparişlerinizin depolara girişleri yapılmış kabul edilecek) ve eksikler raporu bulunan değer üzerinden çıkarılacaktır (Verilen siparişler değerlemeye alınsın parametresi - evet- seçilmişse). Gidecek Sipariş: Parametreler ekranından girmiş olduğunuz ürün ve bu ürün için gerekli olan ara ürün ve hammaddelerden sipariş aldıysanız, aldığınız sipariş miktarlarını bu alanda görebilirsiniz. Değerlenen Miktar: Stok seviyesine gelecek siparişlerin ilave edilmesiyle bulunan miktardır. 33

34 Gidecek Rezervasyonlar: Parametreler ekranından girmiş olduğunuz ürün ve bu ürün için gerekli olan ara ürün ve hammaddelerden rezervasyon yapıldıysa, rezerve edilen stok miktarlarını bu alanda görebilirsiniz. Eksik Miktar: Parametre ekranından girdiğiniz miktar kadar üretim yapmak için şu anda ihtiyacınız olan ürün ve hammadde miktarlarıdır. Eksik miktar: gerekli miktar - stok seviyesi formülüyle hesaplanır. Ürün Raporu Ürün raporu; ara ürün ve ürünlerinizi, birimleri ve birim maliyetleri itibariyle listelemektedir. Bu raporu alabilmek için sadece döküm yerini seçmeniz gerekir. Döküm yeri seçiminden sonra raporunuz listelenecektir. Ürün raporunda aşağıdaki bilgiler yer alır; Stok Kodu/Adı: Eksikler raporunu aldığınız ürün veya ara ürününüze, bu ürün veya ara ürünün elde edilmesinde gerekli olan yarı ürün ve hammaddelere ilişkin stok kod ve isimleri bu başlık altında yer alacaktır. Bu alan ürünler ve hammaddeler olmak üzere iki ayrı bölüme ayrılmıştır. Eksikler raporunu aldığınız ürün veya ara ürünü, bu ürün veya ara ürün için gerekli olan diğer ürünleri ürünler başlığı altında göreceksiniz. Bu ürün için sarf edilecek hammaddeler hammaddeler başlığı altında listelenecektir. Gerekli Miktar: Parametreler ekranından girmiş olduğunuz üretim miktarı kadar üretim için gerekli olan stok miktarlarıdır. Stok Seviyesi: Parametreler ekranından seçtiğiniz üründen ve bu ürün için gerekli olan ara ürün ve hammaddelerden elinizde (deponuzda) bulunan miktarlarıdır. Hammadde Raporu Üretim raporları menüsünde yer alan dördüncü program hammadde raporudur. Bu program yardımı ile hammaddelerinizi birimleri ve maliyetleri itibari ile izleme imkanı bulacaksınız. İlgili programı seçtiğinizde sizden döküm yeri tercihinizi belirlemeniz istenecektir. İlgili tercihinizi belirlediğinizde ÜRETİM modülünüz Hammadde Raporunuzu dökecektir. Şimdi hammadde raporunda yer alan başlıklara kısaca değinelim. Stok Kodu: İlgili hammadde stokunuzun kodudur. Stok Adı: İlgili satırdaki hammadde stokunuzun ismidir. Birim: İlgili satırdaki hammadde stokunuzun birimidir. Maliyet : İlgili satırdaki hammaddenin Sistem Programları/Program Akış Parametreleri bölümünden seçtiğiniz maliyet hesaplama şekline göre bulunan birim maliyetidir. Sarfiyat Raporu Raporlar menüsünde 5. sırada yer alan sarfiyat raporu; dilediğiniz bir ürün/yarı ürün veya ara ürün için sarf edilecek malzemeleri listelemektedir. Bu raporu alabilmek için sadece sarfiyat 34

35 bilgilerini görmek istediğiniz ürün kodunu girmeniz gerekir. Ürün kodu girilip, döküm yeri seçildiğinde raporunuz listelenecektir. Sarfiyat raporunda aşağıdaki bilgiler yer alır; Stok Kodu: Biraz önce kodunu girdiğiniz ürün için sarf edilmesi gereken ürün/yarı ürün, ara ürün veya hammadde kodlarını bu alanda görebilirsiniz. Stok Adı: Biraz önce kodunu girdiğiniz ürün için sarf edilmesi gereken stokların isimleridir. Açıklama: Sarfiyat bilgileri listelenen ürün için, ürün sarfiyat kartından girilen açıklamadır. T: İlgili ürün için sarf edilecek stokların tipleridir. Stok tipleri, hammaddeler için -H-, ürünler için ise -U- olarak görüntülenmektedir. Kullanılan Miktar: İlgili ürün için sarf edilecek stok miktarıdır. Birim: İlgili satırdaki stokunuzun birimidir. Reçete Dökümü Üretim raporları menüsünde yer alan 5. program reçete dökümüdür. Bu raporla, yarı ürün/ürün ve ara ürünleriniz için üretim sürecinde yapılacak tüm sarfiyatları (hammadde ve sabit giderler olarak) miktarsal ve tutarsal bazda ve değişik formlarda listeleyebileceksiniz. Ağaç Formunda Reçete dökümlerinizden ilki ağaç formundadır. Ağaç formunda döküm; herhangi bir ürün için gerekli olan tüm ürün ve hammaddeleri seviye sırasına göre listeleyen dökümdür. Aşağıdaki örnekte XYZ kodlu ürünün 3 yarı üründen oluştuğunu görmektesiniz. Bu 3 yarı ürünün her biri 2 hammaddenin işlenmesiyle oluşuyor. İşte ağaç formunda alacağınız dökümle, XYZ ürünü için gerekli olan tüm yarı ürünler, yarı ürünler için gerekli olan tüm hammaddeler (varsa ara ürünler) tek tek listelenmektedir. Şekil 1 1.Yarı ürün (X) 1. Hammadde 2.Hammadde Ürün Kodu: XYZ 1. Hammadde 2. Hammadde 3. Yarı ürün (Z) 1. Hammadde 2. Hammadde 2. Yarı ürün (Y) Ağaç formunda reçete dökümü alabilmek için, sadece ilgili ürün kodunu girmeniz gerekir. Şimdi bu reçete dökümünde yer alan bilgileri incelemeye başlayalım; Ekran 22 Reçete Dökümü-Ağaç Formunda 35

36 Seviye: Biraz önce girdiğiniz ürün için gerekli olan ürün/yarı ürün, ara ürün ve hammaddelere ilişkin seviye numaralarıdır. Yukarıdaki örneğimizi dikkate alırsak, seviye numaraları şöyle olacaktır; Şekil 2 Seviye Stok Kodu XYZ X Hammadde Hammadde Y Hammadde Hammadde Y Hammadde Hammadde Görüldüğü gibi reçetesini aldığımız XYZ ürünümüzün seviye numarası yoktur. Bu ürün için 3 adet yarı ürün gerekiyordu. Bunlar X, Y ve Z dir ve seviye numaraları 1 dir. Bu yarı ürünler içinse 2 adet hammadde gerekiyordu. Bunların seviye numaralarıysa 2 dir. Eğer ürünler için bir ara ürün gerekseydi, bu ara ürünün seviye numarası 2, hammaddelerin ise 3 olacaktı. Stok Kodu/Adı: Reçete dökümünü aldığınız ürününüzün elde edilmesinde gerekli olan stokların kodları bu alanda alt alta yer alacaktır. Stok İsmi: Reçete dökümünü aldığınız ürününüzün elde edilmesinde gerekli olan stokların isimleridir. Açıklama: İlgili satırdaki ürün için, sarfiyat kartından girilen açıklamadır. Bu açıklamalar hammadde stoklarının bulunduğu satırlarda da görülebilir. Çünkü sarfiyat kartında hammadde bilgileri de yer almaktadır. T: İlgili satırdaki stokların tipidir. Stokunuz yarı ürün/ürün veya ara ürünse bu alanda -Uharfi, hammadde ise -H- harfi yer alacaktır. Kullanılacak Miktar: Birim ürün elde edebilmek için, ilgili satırdaki ürün veya hammaddelerden sarf edilmesi gereken miktarıdır. 36

37 Birim: Ürün veya hammaddelerinizin birimidir (adet, kilogram, metre vb.) Genel Gider: Genel üretim parametreleri programından tanımlamış olduğunuz genel giderlerin, ilgili satırdaki ürün/yarı ürün veya ara ürüne yansıtılan maliyetleridir. Toplam Genel Gider: İlgili satırdaki ürün/yarı ürün veya ara ürüne yansıtılan genel giderlerin, birim ürüne yansıyan toplam tutarıdır. Bu tutar; Genel Gider / Ortalama Üretim Miktarı formülüyle bulunur. Ortalama üretim miktarı; ürün tanıtım kartı/operasyonlar penceresinden girilen min.. ve maks.. üretim miktarlarının ortalamasıdır. Makine Maliyeti: Bu alanın MİNİMAL Üretim modülünde herhangi bir fonksiyonu yoktur. İşçilik Maliyeti: Bu alanın MİNİMAL Üretim modülünde herhangi bir fonksiyonu yoktur. Toplam Sabit Gider: Bu alanın MİNİMAL Üretim modülünde herhangi bir fonksiyonu yoktur. Hammadde Gideri: Kodunu girdiğiniz ürün için gerekli olan hammaddelerin, seçilen maliyet hesaplama yöntemine bulunan birim fiyatıdır. Yansıma: Hammadde satırları için yansıma, ürüne yansıyan hammadde tutarını ifade eder. Örneğin X ürünü için gr. A hammaddesi, gr. B hammaddesi gerekiyor. Bu hammaddelerin fiyatı (hammadde gideri sütununda) 3 milyon ve 5 milyon olarak görülüyor. Bu durumda hammadde maliyetinin ilgili ürüne yansıması şöyle olacaktır; A Hammaddesi: x TL = B Hammaddesi: x TL = Ürünler için yansıma toplam sabit gider alanında gördüğünüz değer olacaktır. Yarı Mamul - Hammadde Formunda Yarı mamul-hammadde formunda alınan reçete dökümünde, ürün için gerekli olan ürünler bir bölümde, bunlar için gerekli olan hammaddeler ayrı bir bölümde listelenmektedir. Hatırlarsanız ağaç formunda alınan reçete dökümünde önce ürün için gerekli olan ürünler, daha sonra ürün için gerekli olan hammaddeler listeleniyordu. Yarı mamul-hammadde formunda alınacak reçete dökümünde stok sıralanışı şöyle olacaktır; Şekil 3 Ürünler Hammaddeler ====== ========== XYX Hammadde-1 X Hammadde-2 Y 37

38 Biz örnek şekilde ürünleri ve hammaddeleri yan yana verdik. Raporunuzda bunlar alt alta olacaktır. Burada asıl önemli olan nokta; ürün/yarı ürün ve ara ürünlerde ortak kullanılan hammaddelerin (veya yarı ürün ve ara ürünlerin), tek bir satırda yer almasıdır. Örneğin hammadde-1 ve hammadde-2 stokları 3 yarı üründe de kullanılmaktaydı. Ağaç formunda reçete dökümü alınsaydı, bu hammaddeler 3 kez listelenecekti. Oysa yarı ürün- hammadde formunda alınan reçete dökümünde, sadece bir satırda, ama 3 ara ürün için gerekli toplam miktarları içerecek şekilde listelenmektedir. Yarı ürün-hammadde formunda reçete dökümü alabilmek için, sadece reçetesini dökeceğiniz ürün kodunu girmeniz gerekir. Ürün kodu girildikten sonra raporunuz listelenecektir. Ekran 23 Yarı Ürün-Hammadde Formunda Reçete Dökümü Raporunuzda aşağıdaki bilgiler yer alır; Kullanılacak Miktar: Bir önceki ekrandan seçmiş olduğunuz ürün için gerekli ürünhammadde miktarlarıdır. Genel Gider: Bu alan sadece ürün satırları için geçerlidir ve birim ürüne ait genel gider (sabit gider) tutarını göstermektedir. Hammadde Gideri: Bu alan sadece hammadde satırları için geçerlidir ve ürünler bölümünde yer alan tüm ürünler için sarf edilmesi gereken hammadde giderini ifade eder. Üretim Ağacı Üretim ağacı; ürün/yarı ürün ve ara ürünlerin imalat sürelerini ve girdileri şematik olarak gösteren bir raporudur. Üretim ağacını listeleyebilmek için, sadece ilgili ürün kodunu girmeniz ve döküm yerini seçmeniz gerekir. Ürün kodu girilip, döküm yeri seçildiğinde o ürüne ait üretim ağacı listelenecektir. Üretim ağacının birinci bölümünde kodunu girdiğiniz ürün için gerekli olan ara ürünler ve yarı ürünler, bunlar için gerekli olan hammaddeler şema halinde gösterilmektedir. Her bir ürün/yarı ürün ve ara ürüne numara verilmiştir. Bu numaralarla, biraz sonra açıklayacağımız zaman çizelgesini yorumlama imkanı bulacaksınız. Herhangi bir tuşa basarak görüntüye getireceğiniz 2. bölümde, üretim zaman çizelgesi yer almaktadır. Bu çizelgede ürünü meydana getiren ara ürün ve yarı ürünlerin muhtemel üretim süreleri görülmektedir. Üretim süreleri (X) işaretiyle gösterilmiştir. Bir (X) işareti kaç dakikaya denk geldiğini sürelerin hemen altında görebilirsiniz. Herhangi bir tuşa basarak görüntüye getireceğiniz 3. bölümde, kodunu girdiğiniz ürün için gerekli olan ara ürün, yarı ürün ve hammaddeler, miktarları ve operasyon süreleriyle birlikte topluca izlenebilecektir. 38

39 İmalat Defteri Raporlar menüsünün son seçeneği imalat defteridir. İmalat defteri genel ve stok seçimli olmak üzere 2 şekilde düzenlenmiştir. Şimdi bu programları sırayla inceleyelim. Genel İmalat Defteri Genel imalat defteri; tüm hammadde, yarı ürün, ara ürün ve ürünlerinizi alımlarından, üretim süreçleri tamamlanıncaya, hatta satılıncaya kadar geçirdiği aşamalar itibari ile listelemektedir. Genel imalat defterini listeleyebilmek için sadece döküm yerini seçmeniz gerekir. Bu seçimi yapınca defteriniz listelenecektir. Şimdi genel imalat defterinizde yer alan rapor başlıklarını kısaca inceleyelim. Tarih: Hammadde, ara ürün, yarı ürün/ürünlerin hareket gördüğü tarihlerdir. Örneğin hammaddeler için alım tarihi, yarı ürün ve ara ürün/ürünler için üretime sevk, ürün giriş, ürün iade vb. hareketlerin tarihleridir. Evrak No: İlgili tarihteki hammadde, ara ürün, yarı ürün/ürün hareketlerinin hangi evrak numarasıyla gerçekleştiğini bu alanda görebilirsiniz. Fatura No: Eğer ilgili satırdaki hareket bir alım-satım işlemiyse, alış veya satış faturasının numarası bu alanda yer alacaktır. Stok Kodu: İlgili tarihte hareket gören hammadde, ara ürün, yarı ürün/ürüne ait stok kodlarıdır. Stok İsmi: İlgili tarihte hareket gören stokların isimleridir. Alınan Hammadde: İlgili tarihteki hareket hammadde alımına aitse, alınan hammadde miktarını bu alanda görebilirsiniz. İade Edilen: Eğer iade edilen hammaddeler varsa, iade miktarları bu alanda yer alacaktır. Üretime Sevk: İlgili tarihte üretime sevk edilen ara ürün veya yarı ürün/ürün miktarıdır. Üretimden İade: Eğer üretimden iade yapılmışsa, iade edilen stok miktarları bu alanda yer alacaktır. Üretilen: İlgili tarihte üretilen ürün miktarıdır. Üretime İade: Üretim sürecini tamamlayıp depolarınıza giren ürünlerden imalat bölümüne iade yapılmışsa, iade edilen ürün miktarlarını bu başlık altında görebilirsiniz. Satılan: Satılan ürün miktarıdır. Stok Seçimli İmalat Defteri İmalat defterlerinden ikincisi stok seçimlidir. Bu program yardımıyla, içeriğini tamamen kendinizin oluşturacağı bir imalat defteri tanımlayacaksınız. İlgili programı seçtiğinizde, öncelikle tanımlayacağınız imalar defteri için bir numara vermeniz ve defter başlığını 39

40 girmeniz istenecektir. Rapor no alanına tanımlanacak defter için herhangi bir numara girip, rapor başlığı alanına imalat defterinde çıkacak başlığı girdikten sonra karşınıza aşağıdaki gibi bir ekran gelecektir. Ekran 24 Stok Seçimli İmalat Defteri - Kriter Yapısı İmalat deflerinin içeriği, yukarıda gördüğünüz kriter yapısı başlıklı ekrandan tanımlanacaktır. İçerik tanımlamaları yapılırken, defterde yer alacak her bir kolon için ayrı ayrı tanımlamalar yapmak gerekir. Örneğin; kolonun başlığı ne olacak?, bu kolona giriş hareketleri mi?, çıkış hareketleri mi?, depolar arası transfer hareketleri bilgilerinden hangisi gelecek?, bu kolona gelecek bilgiler toptan hareketlerden mi, perakende hareketlerden mi, üretim hareketlerinden mi? vb. alınacak, normal giriş-çıkış hareketleri mi? iade giriş-çıkış harekeleri mi? olacak, yine biraz önce yaptığınız tanımlamalar için hangi evrak (depo fişi, fatura, irsaliye vb.) baz alınacak. Kısaca değindiğimiz bu tanımlamalar imalat defterinin her kolonu için ayrı ayrı yapıldıktan sonra, bu tanımlamalarınız ışığında imalat defterini listeleyebileceksiniz. Tarih, evrak no, stok kodu ve stok ismi kolonlarını ayrıca tanımlamanıza gerek yoktur. Bu kolonlar ve içerdikleri bilgiler imalat defterine otomatik olarak gelecektir. Şimdi yukarıda sıraladığımız kriterleri tek tek incelemeye başlayalım. Başlık: Şu anda tanımlamakta olduğunuz kolonun başlığını bu alana gireceksiniz. Örneğin imalat defterinin ilk kolonunda (tarih, evrak no, stok kodu ve stok ismi kolonlarından sonraki ilk kolonda) alınan hammadde bilgilerinin olmasını istiyorsunuz. Bu durumda başlık alanına alınan hammadde girişini yapabilirsiniz. İlk Kod: Tanımlamakta olduğunuz kolona belli bir koddan başlayan stokların gelmesini istiyorsanız, bu alana defterde yer alacak ilk stokun kodunu girebilirsiniz. Örneğin tanımlamakta olduğunuz kolon alınan hammadde. Eğer bu kolona tüm hammadde stoklarının değil de, sadece HMD009 DAN itibaren olan stokların gelmesini istiyorsanız, bu alana da HMD009 girişini yapmalısınız. Son Kod: Tanımlamakta olduğunuz kolona belli bir koda kadar olan stokların gelmesini istiyorsanız, bu alana defterde yer alacak son stokun kodunu girebilirsiniz. Örneğin tanımlamakta olduğunuz kolon alınan hammadde. Eğer bu kolona tüm hammadde stoklarının değil de, sadece HMD090 A kadar olan stokların gelmesini istiyorsanız, bu alana da HMD090 girişini yapmalısınız. 40

41 Kod Yapısı: Tanımlamakta olduğunuz kolona belirli kod yapısındaki stokların gelmesini istiyorsanız, bu ilgili stok kod yapısını girmelisiniz. Kod yapısına ilişkin açıklamalar kitabınızın Genel Özellikler bölümünde verilmiştir. Tipi: İmalat defterinizin bu kolonunda giriş hareketlerinin mi?, çıkış hareketlerinin mi?, depolar arası transfer hareketlerinin mi? yer alacağını bu alanda seçeceksiniz. Örnek kolonumuzun alınan hammadde olduğunu kabul edersek, bu alandaki seçimimiz giriş olacaktır. Cinsi: Bu alana gelindiğinde yine bir pencere açılacak ve bu sefer imalat defterinize esas olacak hareketlerin cinsini belirlemeniz istenecektir. Örneğin tanımlamakta olduğunuz kolon üretim (ya da ürün giriş) miktarlarını içerecekse, tip alanında giriş, cinsi alanında üretim seçeneğini tercih edebilirsiniz. Örneğimizdeki hammadde alımı kolonu için, toptan veya perakende seçenekleri seçilebilir. Toptan seçildiğinde ilgili kolona sadece toptan hammadde alımları, perakende seçildiğinde sadece perakende hammadde alımları gelecektir. Normal: Bu alanda, tanımlamakta olduğunuz kolona normal giriş-çıkış veya transfer hareketlerinin mi?, yoksa iade amacıyla yapılan giriş-çıkış-transfer hareketlerinin mi? geleceğini belirleyeceksiniz. Yine hammadde alımı kolonundan örnek verelim. Bu kolona alınan hammadde miktarları gelecekti. Çünkü tipi kriterini giriş olarak seçtik. Eğer siz aynı zamanda hammadde satan bir firma iseniz, sattığınız hammaddeler herhangi bir nedenden dolayı iade edilirse, bu da bir giriş hareketi olacaktır. İşte hammadde alımı kolonuna sadece satın aldığınız hammadde miktarlarının gelmesini isterseniz, bu alanda normal seçeneğini tercih etmelisiniz. Eğer size iade edilerek girişleri yapılmış hammadde miktarlarını görmek isterseniz, bu sefer tercihiniz iade olmalıdır. Evrak Tipi: Tanımlamakta olduğunuz kolon için baz alınacak evrak tipi bu alanda belirlenecektir. Örneğin hammadde alımlarını irsaliyeli faturayla yapıyorsanız, bu durumda evrak tipi de irsaliyeli fatura olmalıdır. Böylece programınız irsaliyeli faturaları tarayarak alınan hammadde miktarlarını bulabilecektir. Evet, stok seçimli imalat defteri için girilecek kriterleri açıklamaya çalıştık. Defterinizde yer alacak her bir kolon için yukarıdaki tanımlamaları yaptıktan sonra F2 tuşuna basın. Karşınıza gelecek ekrandan döküm yerini seçin. İmalat defteriniz listelenecektir. 41