Projelerde Fayda Maliyet Analizi

Transkript

1 Orman ve Su Ġşleri Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü PROJE VE PROJE FĠZĠBĠLĠTE EĞĠTĠMĠ AFYON NĠSAN 2013 İstanbul Üniversitesi Orman İnşaatı ve Transportu Anabilim Dalı Orman Yüksek Mühendisi Tayfun Kurt Araştırma Görevlisi Projelerde Fayda Maliyet Analizi 1

2 2 Proje Nedir? Belli bir sonucu elde etmeye yönelik yapılan prosedüre verilen isimdir.

3 3 Projenin Temel Unsurları Ġçerik Risk Kalite Bütçe Zaman

4 4 Fizibilite Nedir? Feasibility =Uygulanabilirlik, Yapılabilirlik

5 5 Ekonomik Fizibilite Nedir? Kıt Kaynakların Kullanımı Ucuz Maliyet Yüksek Fayda Etkin Çözüm

6 6 Projede Ekonomik Fizibilite Tablo.1 Projede Hesaplanan Faydalar [Kurt, 2011] Otel Restorasyon Çalışmaları Tarımsal Alan veya Orman da Meydana Gelebilecek Hasar Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar Ticaret ve Sanayi Sektöründe Oluşabilecek Hasar Dolaylı Olarak Oluşabilecek Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda) Fotolar: Tayfun K. [2011]

7 7 Projede Ekonomik Fizibilite Tablo.2 Projede Hesaplanan Maliyetler [Kurt, 2011] Çığ Önleyici Yapılar Maliyet Çelik Yapılar(R1) Çelik Yapılar (R2) Çelik Yapılar (R3) Ahşap Yapılar (R3) Ağaçlandırma (R3) Patlatma Direkleri Çığ Durdurucu Duvar Çığ Saptırıcı Duvar Fotolar: Tayfun K. [2011]

8 8 Fayda Maliyet Analizi Tablo.2 Projede Durdurucu Duvar için Fayda Maliyet Analizi [Kurt, 2011] Tablo.3 Projede Saptırıcı Duvar için Fayda Maliyet Analizİ [Kurt, 2011] F/M= 0,86 F/M= 2,28

9 9 Yöntem Risk tanımı ve Azaltma Çalışmaları Potansiyel Zararın Hesaplanması Maliyetin Hesaplanması Fayda Maliyet Analizi

10 10 Risk Nedir?

11 11 Risk Nedir? Rij = psi x Aoj x poj,si x voj,si Rij = risk, olaya i ve nesneye j bağlı psi = olayın olma olasılığı i Aoj = nesnenin değeri j poj,si = nesnenin j olaya i maruz kalma olasılığı voj,si = nesnenin j, olaya bağlı hassaslığı

12 12 Risk Karakteristikleri Seçim Özgürlüğü Ġstemli Risk (Dere Yataklarına Yakın Yerleşim) Ġstem Dışı Risk (Taşınların Meydana Gelmesi) 3 Seçenek: Kabul Azaltma Uzak durma

13 13 Risk Karakteristikleri Ġstemli Risk Ġstem Dışı Risk

14 14 Risk Karakteristikleri Bilinçlenme Endişelenme Hazırlık

15 15 Risk Karakteristikleri

16 16 Proje Alanı Çorum- Osmancık

17 17 Proje Alanı

18 18 Öbektaş/Osmancık Öbektaşı Köyü 370 hane, Nüfus 2300 Foto:Anonimi2012 Foto:Anonimi2012

19 19 Fotolar:Okan/ ÇEM, 2012

20 20 Ağızsuyu/Osmancık Ağızsuyu 142 hane Nüfus 450 Kişi Foto:Anonim, 2012 Foto:Anonim, 2012

21 21

22 22 Proje Alanı Arazi Kullanma Bozuk Orman (226 Hektar) Ot (858 Hektar) Tarım Alanı (617 Hektar) Mera Alanı (6 Hektar) Yerleşim ve Ġskan (25 Hektar) Heyalan (45 Hektar) 0% 1% 3% 13% 35% 48% Toplam Alan: 1777 Hektar (Kaynak : ÇEM)

23 23

24 24 Proje Alanı Bitki Örtüsü Meşe (48.8 Hektar) Ardıç (21.2 Hektar) Menengiç (4.8 Hektar) Dağ Musmulası (5.55 Hektar) Dy (7.65 Hektar) Karaçam (30.6 Hektar) 26% 41% 6% 5% 4% 18% Toplam Alan: 226 Hektar Bozuk Orman (Kaynak : ÇEM)

25 25 Risk Azaltma Yöntemleri Örme Çit Tesisi Foto: Anonim Foto: Anonim

26 26 Risk Azaltma Yöntemleri Çalı Demetli Teras Foto: Anonim Foto: Anonim

27 27 Risk Azaltma Yöntemleri Taş Kordon Duvar Foto: Anonim Foto: Anonim

28 28 Risk Azaltma Yöntemleri Enine Yapılar Foto: Anonim

29 29 Risk Azaltma Yöntemleri Çalı Demetli Teras Taş Kordon Duvar Örme Çit Tesisi Enine Yapılar

30 30 Potansiyel Hasarın Hesaplanması Avusturya Modeli Bina Restorasyon Çalışmaları Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

31 31 Potansiyel Hasarın Hesaplanması/Avusturya Modeli EDi = Potansitel Zarar NPredi = Kırmızı zondaki insanlar PDredi = Çok risk altındaki binaların hasar görme olasılıkları [0.15/ yıl/300 yıl tekerrür] NPbluei = Sarı zondaki insanlar PDbluei = Çok risk altındaki binaların hasar görme olasılıkları [0/0.24, 30yıl /300 yıl tekerrür] VP = Kişi değeri [, ya 1.4, 5 ya 10 Mio./ kişi başına (farklı yaklaşımlar!) Pf = Bina içindeki insanların felakete yakalanma olasılıkları [0.46] EEi = Tahliye etkinliği [0.30 yada 0.90] VBredi = Kırmızı zondaki binaların parasal değerleri VBbluei = Sarı zondaki binaların parasal değeri

32 32 Model Girdileri Risk altındaki insan sayısı Risk altındaki bina sayısı/m3 Risk altındaki tarım/orman arazisi (hek.) Orman (bonitet türü önemli) Tarım (bozkır, verimli toprak) Risk altındaki: Yol tesisleri Turizm tesisleri (Otel, pansiyon) Depo, ambar, araba parkı ve kapasitesi

33 33 Model Girdileri 1.3 Prozessfaktor (P) Faktor zur Berücksichtigung des maßgeblichen Prozesses in Abhängigkeit des Schutzzieles (des maßgeblichen Bemessungsereignisses). Die Kosten-Nutzen-Untersuchung berücksichtigt folgende Prozesse: Hochwasser, geschiebeführendes Hochwasser, Muren, Fließlawinen, Staublawinen. Steinschlag, Felssturz, Rutschungen und flächenwirtschaftliche Maßnahmen sind von der Anwendung der KNU ausgenommen. Das Schutzziel der Projekte der Wildbach- und Lawinenverbauung ist grundsätzlich das Bemessungsereignis im Sinne der Gefahrenzonenplanung (150-jährliches Ereignis). Als Sonderfall kann auch ein Schutzziel entsprechend einem Ereignis größerer Häufigkeit (50 - max. 100-jährlich) untersucht werden. Havzadaki Tehlike sonstige Prozesse im EZG: Sel [Prozess] [Prozess] Mevcut Koruma Çalışması: Yapılmış Çalışma Çok az/ yok Schutzziel Bemessungsereignis: kleiner als Bemessungsereignis: 150-jährliches Ereignis gemäß GefahrenzonenplanVO ca. 50 bis max. 100-jährliches Ereignis Faktör Katsayısı(P): 0.3

34 34 Riskli Alanının Belirlenmesi 2 boyutlu hidrolojik modellerle sellerin simule edilmesi Bölgede yaşayan insan sayısı, bina sayısı 2

35 35 Potansiyel Hasarın Belirlenmesi Öbektaş 370 hane 2300 Nüfus Ağızsuyu 142 hane (Riskli Bölge Dışında) 450 Nüfus (Riskli Bölge Dışında) Tarım arazileri risk altında

36 36 Potansiyel Hasarın Belirlenmesi Öbektaş!!!!! Gözlemsel 28 hane çok risk altında 20 hane orta risk altında 28 hane=168 nüfus 20 hane=120 nüfus Foto:Okan /Çem, 2012

37 37 Potansiyel Hasarın Belirlenmesi Hotel Fabrika Otoban Kamu binası Su tesisi

38 38 Model Girdileri 1,668, Risk Altındaki Nesneler Çok Riskli: 28 Hane, 156 kişi Orta Riskli: 20 Hane 120 kişi 10 Yan yapı(ahır) 2 Garaj Evler minimum eşya donamlı, ortalama yaşında, Bir ev ortalama 100m2

39 39 Potansiyel Hasarın Hesaplanması Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935,475 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

40 40 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar 226 Hektar Bozuk Orman (Kötü Bonitet) 50 hektar çok risk altında 176 hektar normal risk altında varsayıldı 858 Hektar Ot Arazisi 100 hektar çok risk altında 758 hektar normal risk altında varsayıldı 617 Hektar Tarım Arazisi 50 hektar çok risk altında 567 hektar normal risk altında varsayıldı

41 41 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar Foto:Okan /Çem, 2012 Foto:Okan /Çem, Hektar Ġ.Ü Bozuk Orman Fakültesi Orman Araştırma Görevlisi

42 42 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar Foto:Okan /Çem, Hektar Bozuk Orman Foto:Okan /Çem, 2012

43 43 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar Foto:Okan /Çem, 2012 Foto:Okan /Çem, hektar tarım arazisi çok risk altında olarak değerlendirildi

44 44 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar

45 45 Tarım ve Ormanlık Alanda Meydana Gelebilecek Hasar Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935,475 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar 1,831,935 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

46 46 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Kalite değeri düşük bir yol, Sel afetinde 2 gün kapalı kalabilir, Bir günde ortalama 5 araç geçer, Sel sonrası 500 m3 lük sedimentasyon boşaltmak gerekebilir, Her evin garajında 1 er adet motorlu araç bulunabililir (varsayım!!!) Çok riskli bölgede park halinde 28 araç Normal riskli bölgede park halinde 20 araç varsayıldı

47 47

48 48 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935, 475 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar 1,831, 935 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar 149, 510 Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

49 49 Su Kaynak ve Tesislerde Meydana Gelecek Hasar Risk Altındaki Nakil hattı 5 metre 220 v çok riskli bölge altında 5 metre 220 v normal riskli bölge altında 1 adet telekomünikasyon direği tehdit altında 500 m3 dere yatağında ıslah çalışması

50 50 Su Kaynak ve Tesislerde Meydana Gelecek Hasar

51 51 Su Kaynak ve Tesislerde Meydana Gelecek Hasar Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935,762 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar 1,851, 935 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar 149, 510 Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar 96, 730 Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

52 52 Ticaret ve Sanayi Sektöründe Oluşabilecek Hasar Bölgede risk altında fabrika, otel tesisleri bulunmamaktadır. Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935,762 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar 1,851, 935 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar 149, 510 Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar 48, 166 Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar 0 Dolaylı olarak oluşabilecek/tanımlanamayan Hasar Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda)

53 53 Tanımlanamayan/Dolaylı Hasar Daha önce herhangi bir çalışmanın yapılıp yapılmadığı, Bina tesislerin sigorta tarafından güvence altında olup olmadıkları, Çok riskli yada ortalama riskli bir durumda bulundukları.

54 54 Tanımlanamayan/Dolaylı Hasar Bina Restorasyon Çalışmaları 1,935,762 Tarımsal Alan /Orman da Meydana Gelebilecek Hasar 1,851,935 Ulaşım Faaliyetlerinden Kaynaklanabilecek Hasar 149,510 Su kaynak ve Tesislerinde Meydana Gelebilecek Hasar 48, 166 Ticaret ve Sanayi Sektörüne Oluşabilecek Hasar 0 Dolaylı Olarak Oluşabilecek/ Tanımlanamayan Hasar 0 Tahmin Edilen Toplam Hasar (Fayda) 3, 985,473

55 55 Maliyet Hesaplaması ARAZİ HAZIRLIĞI TOPLAMI 2,444, TAŞ KORDON YAPIMI 25, DİKİM VE EKİM TOPLAMI 746, BAKIM TOPLAMI 490, KÖY TÜZEL KİŞİLİĞİNCE KORUMA TOPLAMI 191, PROJE YATIRIM GİDERLERİ TOPLAMI 3,898,827.56

56 56 Fayda Maliyet Analizi

57 57 Fayda Maliyet Analizi F/M=1,02 İskonto Oranı=%3,5 Proje Süresi= 5 yıl İskonto Oranı= Paranın zamansal değerini bulurken kullanılan oran

58 58 Sonuç Ve Öneriler F/M=1.02

59 59 Ġlginiz için teşekkürler

60 60 Not

61 61

62 62 Ġ.Ü Orman Fakültesi Orman Yük. Araştırma Müh. Tayfun Görevlisi Kurt

63 Osmancık Sel Hasar Raporu Arazi tahribatı: 4 dönüm Telef olan hayvan sayısı: 30 koyun, 5 büyük baş 2 yıl tarım arazilerinden verim yok Kaynak: ÇEM 2