TEPAV nedir, ne yapar?

Transkript

1 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TEPAV nedir, ne yapar? Ankara, 21 Eylül 2014

2 Dokuzuncu yılında TEPAV 2 Politika Tasarımı Süreci Bilgi üretenler (akademi)?? Karar vericiler (siyaset, kamu kurumları)?? Etki grupları, STK lar (Odalar, sektör dernekleri, sendikalar, lobi şirketleri)

3 Dokuzuncu yılında TEPAV 3 Politika Tasarımı Süreci Küresel aktörler (OECD, AB, Dünya Bankası, IMF, DTÖ, vb.) Bilgi üretenler (akademi)?? Karar vericiler (siyaset, kamu kurumları)?? Etki grupları, STK lar (Odalar, sektör dernekleri, sendikalar, lobi şirketleri)

4 Dokuzuncu yılında TEPAV 4 Politika Tasarımı Süreci Düşünce Kuruluşları (çok temalı-çok disiplinli kurumlar, araştırma merkezleri) Küresel aktörler (OECD, AB, Dünya Bankası, IMF, DTÖ, vb.) Bilgi üretenler (akademi)?? Karar vericiler (siyaset, kamu kurumları)?? Etki grupları, STK lar (Odalar, sektör dernekleri, sendikalar, lobi şirketleri)

5 Dokuzuncu yılında TEPAV Slide 5 Niye Başlamıştık? Türkiye son derece ciddi bir iktisadi krizin yaralarını sarmaya çalışıyordu. Küresel eğilimlere uygun hızlı bir modernleşme süreci başlıyordu. Türkiye nin içinden geçmekte olduğu yapısal dönüşümü anlamak ve anlatmak gerektiğini düşünüyorduk. Dönüşüm sürecinin düzenli bir biçimde sürdürülebilmesini sağlayacak malumat setini oluşturmak ve amaçla uyumlu politikaları tasarlamak gerektiğine inanıyorduk.

6 Dokuzuncu yılında TEPAV Slide 6 Neye Başlamıştık? 1. İktisadi dönüşüm sürecini tanımlayacak bir araştırma programı oluşturmak. 2. Programı uygulayacak bir araştırma kapasitesi inşa etmek. 3. Politika önerilerinin içerisinde tartışılabileceği yerel ve uluslararası bir kurumsal ilişkiler ağı (network) tesis etmek. 4. Akademik doğruluğu tartışılmayan, ciddi bir kurum olarak, referans olarak gösterilmek. 5. Gündemdeki tartışmalara bir taraf olarak değil, tarafsız bir referans kurum olarak katılmak.

7 Dokuzuncu yılında TEPAV 7 Bugün TEPAV a nasıl bakalım? TEPAV disiplinler arası ve somut proje odaklı çalışan bir düşünce kuruluşudur «think&do tank» Ekonomi Çalışmaları Yönetişim Çalışmaları Dış Politika Çalışmaları

8 Dokuzuncu yılında TEPAV 8 Son dönem projelerimizden örnekler KKTC Devletinde Kurumsal Fonksiyonel Gözden Geçirme Projesi (KKTC Yardım Heyeti) Anayasa Platformu nun Türkiye Konuşuyor vatandaş toplantıları (TOBB) Küresel Girişimcilik Programı Türkiye faaliyetleri (ABD Dış İşleri Bakanlığı) Avrupa Birliği-Türkiye Küresel İş Köprüleri Fizibilite Etüdü Projesi (Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu) Kentleşme Analizi Projesi (Dünya Bankası) Bölgesel Rekabet Gündemleri Araç-seti Geliştirme Projesi (UNDP) Gıda Sektörü Değer Zinciri Analizi Projesi (ASAV) Konya da Tarımsal Sanayide Rekabet Gücü Projesi (Konya Ticaret Borsası) İzmir de Girişimcilik Ekosistemi Analizi Projesi (İzmir Kalkınma Ajansı) Lisanslı Depoculuk Projesi (EBRD) Tarım Satış Kooperatifleri Projesi (Gümrük ve Ticaret Bakanlığı) Okul Öncesi Eğitimin Güçlendirilmesi Projesi (UNICEF) İklim Değişikliği Projesi (UNDP)

9 Dokuzuncu yılında TEPAV 9 Birlikte çalıştığımız kurumlara örnekler Yurtiçi Yurtdışı Kamu Özel sektör Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık Ekonomi, Kalkınma, Dışişleri, Milli Eğitim, Aile ve Sosyal Politikalar, Adalet, Ulaştırma ve Enerji Bakanlıkları Kalkınma Ajansları Türkiye İş Bankası, Garanti Bankası, Mcrosoft Türkiye, İntel Türkiye, Pegasus, Turkcell, Ülker, Vodafone, Koltar Dünya Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve Birleşmiş Milletler Avrupa Komisyonu ABD Dışişleri Bakanlığı İsviçre Dışişleri Bakanlığı Lockheed Martin, General Electric, Google, Gazprom, AllWorld Network Sivil toplum Yerel Oda ve Borsalar (Ankara, Bursa, Denizli, Kayseri, Sivas, Kahramanmaraş, Diyarbakır, İzmir, Konya, Tekirdağ, Gebze, Kocaeli, İstanbul, Gaziantep, Edirne) Carnegie Endowment for Peace, Brookings Enstitüsü, Uluslararası ve Stratejik Araştırmalar Merkezi, GMF Avrupa Kalkınma Araştırmaları Enstitüleri Birliği

10 Dokuzuncu yılında TEPAV 10 Ekibimiz en önemli kaynağımız Türkiye de olmayan, yeni bir kariyer patikası tasarladık (politika analistliği) Üç kademeli, hiyerarşik olmayan, yatay bir yapıyı oturttuk Direktör, Politika Analisti, Araştırmacı Hepsi en az yüksek lisans mezunu 50 araştırmacı Araştırmacı ve analistlerimizin yaş ortalaması 28,5 Yurtdışı ve Türkiye nin en iyi okullarından gençleri çekebildik (5 Harvard lı, LSE, Sorbonne vb) Hem Türkiye de hem de bölgede benzer bir araştırma kapasitesine sahip başka bir düşünce kuruluşu yok

11 Dokuzuncu yılında TEPAV11

12 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Yeni bir ekonomik gündeme olan ihtiyaç artık daha belirgin Ankara, 21 Eylül 2014

13 Çerçeve Türkiye nin iktisadi dönüşüm: Tarımdan sanayiye geçiş Birinci nesil reformlar tamamlandı Türkiye Ortadoğu dan ayrıştı Şimdi sıra ikinci nesil reform sürecinde Artık ihtiyaç daha acil

14 Kalkınma Ajansları ve Oda/Borsa Sistemi Hızlı kentleşme: Türkiye iç göçle büyüdü Kentsel Nüfus (toplam %) Güney Kore Türkiye İran Mısır Kaynak: World Bank WDI 0

15 Sessiz bir tarım ülkesiydik, orta teknoloji üretim merkezi haline geldik En fazla ihraç edilen 5 ürün (1980, %) Slide 15 En fazla ihraç edilen 5 ürün (2012, %) 13,57 5,45 11,09 3,47 7,95 3,01 6,16 2,93 4,48 2, Source: UN COMTRADE

16 Slide ların ortasında bölgenin önemli sanayi ülkeleri arasına katılmıştık Share in exports of the region and level of industrialization (1996) 35% 30% 25% Country s share in total manufacturing exports of the region Russia 20% 15% Turkey Israel 10% Saudi Arabia Greece Romania 5% 0% Bulgaria Egypt Algeria Azerbaijan 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Share of manufacturing in Country s total exports (%) Source: UN COMTRADE, TEPAV Calculations

17 Slide 17 Gümrük Birliği Anlaşması nın da katkısıyla artık bölgenin en önemli sanayi ülkesi olduk Share in exports of the region and level of industrialization (2010) 35% 30% Country s share in total manufacturing exports of the region Turkey 25% Russia 20% Israel 15% 10% UAE Romania Egypt Greece Bulgaria Serbia Moldova Armenia Georgia 5% Qatar Kazakhstan Tunisia Jordan Malta 0% 0% Azerbaijan 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Share of manufacturing in Country s total exports (%) Source: UN COMTRADE, TEPAV Calculations

18 Türkiye Kaynak: Dünya Bankası Turkey's ecoonomic and political transformation Geçtiğimiz 50 yıldaki ekonomik performansımız nasıldı? Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları)

19 Turkey's ecoonomic and political transformation Ortadoğu ile kıyaslarsanız gayet iyi Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları) Türkiye Mısır Kaynak: Dünya Bankası

20 Birinci nesil reformlar: 1980 reformları Fiyatlar serbestleşti Finansal serbestlik Ticaret serbestleşti Türk lirası convertıbl oldu Turkey's ecoonomic and political transformation 2001 reformları + AB süreci Bankacılık reformu Özelleştirmeler Bağımsız otoriteler Para ve maliye politikalarında disiplin Türkiye Mısır Kaynak: Dünya Bankası

21 Daha iyisi her zaman mümkün Kişi başı milli gelir (cari, ABD doları) Kore Türkiye Mısır Kaynak: Dünya Bankası

22 Neden böyle oldu? İkinci nesil reformları ıskaladık: Kamu yönetimi ve yerelleşme Vergi ve kayıtdışılık Yargı sistemi Eğitim reformu İşgücü piyasasındaki aksaklıklar Yeni anayasa + sanayi politikası Kore Türkiye Mısır Kaynak: Dünya Bankası

23 İkinci nesil reformlara olan ihtiyaç neden artık daha belirgin 1. Türkiye, orta gelir tuzağına yakalanmıştır 2. Türkiye, sanayisizleşmektedir 3. Küresel yatırımcıların yeni bir Türkiye hikayesine ihtiyacı vardır

24 ABD nin kişi başı gelirine oranla baktığımızda yerimizde saymışız Kaynak:Angus Maddison Veritabanı, TEPAV hesaplamaları

25 li yıllarda kişi başı milli gelir seviyesini hızla yükselttik. Ama Kişi başı milli gelir (cari fiyatlarla, ABD doları) Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri

26 Türkiye, 1990 ve 2000 de imalat sanayi üretimi en büyük 15 ülkeden biriyken, 2010 yılında ilk 15 içinde yer alamadı İmalat sanayi üretimi en büyük olan 15 ülke Sırala ma ABD Almanya ABD Japonya ABD Japonya ABD Çin Japonya Almanya Almanya Japonya İngiltere İtalya Çin Almanya Fransa İngiltere İngiltere İtalya İtalya Fransa İtalya Brezilya Çin Çin Fransa G. Kore Brezilya Brezilya G. Kore Fransa İspanya Kanada Meksika İspanya Kanada G.Kore Kanada Meksika İspanya İngiltere Hindista n Rusya Avustralya Hollanda Arjantin Hindista n Meksika Türkiye Hindista n Tayvan Brezilya Tayvan Hindista n Türkiye Meksika Endonez ya İspanya Türkiye Kanada Kaynak: McKinsey Global Institute

27 Türkiye de imalat sanayi üretiminin ekonomi içindeki göreli önemi azalırken, orta gelir tuzağından çıkmak güçleşmektedir Seçilmiş ülke gruplarında ve Türkiye de dönemindeki toplam büyüme (%) En büyük 20 ekonomide imalatın katma değer içindeki payı (%, 2010) Paydaki değişim ( ) G. Kore Çin Endonezya 24,8 30,6 29, Büyümeye imalatın katkısı (%) % Üst-orta gelir Orta gelir Türkiye 17 Yüksek gelir Türk bankacılık sektörünün kullandırdığı nakdi krediler içerisinde imalat sanayi şirketlerinin payı Üst-orta gelir Almanya Orta gelir Japonya İsviçre Polonya Meksika Türkiye İtalya Rusya Brezilya Yüksek gelir Hindistan Hollanda ABD İspanya Kanada İngiltere Fransa Avustralya 21,3 20,9 20,2 19,5 19,2 18,5 18,0 17,7 16,7 16,4 16,2 16,0 14,5 13,3 13,2 12,8 12,0 11,4 10,7 9, Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri, TCMB, TEPAV hesaplamaları

28 İleri teknolojili ürünlerin payını arttırmadan gelişmiş ülkelerin ihracat sofistikasyon düzeylerine ulaşmak mümkün değildir Dünyanın en büyük 20 ekonomisinin ihracat sofistikasyon endeksi (EXPY) değeri, 2010 Normalize edilmiş değerler, İsviçre = 100, Nijer= Kaynak: BM Comtrade, TEPAV hesapları

29 Sanayisizleşmeyi durdurmak, üretimin niteliğini arttırmak için nereden başlamalı? 1. Vergi sistemindeki aksaklıkların giderilmesi 2. İşgücünün beceri düzeyinin geliştirilmesi 3. Adalet sisteminin etkinliğinin arttırılması (Endeks genelinde, 2012 de dünyada 43. sıradayız) Küresel Rekabet Gücü Endeksi alt bileşenlerinde Türkiye nin sırası Vergi Adalet Eğitim 58 74

30 Sep-02 Jun-02 Mar-02 Jun-03 Mar-03 Dec-02 Mar-04 Dec-03 Sep-03 Dec-04 Sep-04 Jun-04 Sep-05 Jun-05 Mar-05 Jun-06 Mar-06 Dec-05 Dec-10 Sep-10 Jun-10 Mar-10 Dec-09 Sep-09 Jun-09 Mar-09 Dec-08 Sep-08 Jun-08 Mar-08 Dec-07 Sep-07 Jun-07 Mar-07 Dec-06 Sep-06 Sep-12 Jun-12 Mar-12 Dec-11 Sep-11 Jun-11 Mar-11 Jun-13 Mar-13 Dec-12 Volatilite İzmir Ekonomisi Nasıl Sıçrar? 30 Düşük büyümeyle, yüksek cari açığı sorunsuz finanse etmek için yeni bir Türkiye hikayesine ihtiyaç var Ortalama Büyüme %6.02 Cari Denge(%GSYİH, dönem ort.) -%4.01 Ortalama Büyüme %3.94 Cari Denge (%GSYİH, ort.) -%6.32

31 Sonuç Türkiye, birinci nesil reformları başarıyla tamamlamış ve Ortadoğu ülkelerinden ayrışmış, Avrupa ya yaklaşmıştır Ancak, ikinci nesil reformları gerçekleştirme konusunda bir atalet baş göstermiş ve bunun sonuçları olmuştur 10 bin dolarda direnç, sanayisizleşme, kredi yeterliliği Türkiye nin adalet, vergi ve yargıdan başlamak üzere yeni bir reform sürecini vakit kaybetmeden başlatması gereklidir

32 Ekler

33 Verimlilik seviyesinde zengin Avrupa ülkelerinin gerisinde olmaya devam ediyoruz Çalışan başına üretim, 2010 (bin ABD doları, 2000 fiyatları) Lüksemburg İrlanda İsveç Danimarka Belçika İngiltere Finlandiya Avusturya Almanya Hollanda İtalya İspanya Yunanistan Portekiz Türkiye 38,37 33,33 25,02 16,67 67,14 66,31 62,24 59,51 59,44 58,91 54,03 52,82 52,14 49,93 116,38 Kaynak: Dünya Kalkınma Göstergeleri

34