SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI

Transkript

1 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI Doç.Dr.Miğraci TOSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD 1/34

2 HASTALARDAN BEKLENEN Rahatsızlıklarını doğru ifade edebilmeleri ve semptomları olduğu gibi tanımlayabilmeleri 2/34

3 HASTALARDAN BEKLENEN Yerinde sorular sormaları, verilen tıbbi tavsiyeyi ve tedavi yönergelerini anlayabilmeleri 3/34

4 TANIM Sağlık okur yazarlığı, bireyin temel sağlık bilgilerini okuyabilme, anlayabilme, yorumlayabilme ve sağlığı ile ilgili uygun kararlar verebilme yeteneği olarak tanımlanmaktadır Peerson A. Health literacy revisited: what do we mean and why does it matter? Health Promot. Int., April 16, 2009; (2009) dap014v1. 4/34

5 OKUR YAZARLIK DERECELERİ Tıbbi Basit Vucut kitle hasta indeksi dökümanlardaki eğitim kartlarından terimleri formlarını sağlıklı kilonun ne açıklayabilirler olduğunu anlayamazlar anlayabilirler hesaplayabilirler Yeterli Ara düzey Temel düzey Temel düzeyin altı 5/34

6 AMERİKADA OKUR YAZARLIK DÜZEYLERİ Yeterli Ara Düzey Temel Temel Düzey Altı 6/34

7 SAĞLIK OKUR YAZARLIK DÜZEYİ NASIL ANLAŞILIR? Her hastada okur yazarlığın değerlendirilmesi önerilmemektedir Öğrenim durumu sorulabilir Aldığı ilaçların adını bilmiyor,görüşme sırasında pasif, formları doldurmada yetersizse düşük sağlık okur yazarlığı beklenebilir 7/34

8 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Yazılı veya sözlü açıklamaları daha az anlama Randevu tarihini anlayamama Önerilen tedaviyi kavrayamama Hopper KD, et al. The Readability of Currently Used Surgical/Procedure Consent Forms in the United States. Surgery, 1998; 123(5) 8/34

9 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Devlet tarafından finanse edilen merkezlere daha çok başvuru Address Low Literacy Issues to Improve Medicaid Risk Member Compliance, Reduce Costs. Public Sector Contract Report, 1998; 4(2) 9/34

10 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Hastaneye yatış oranlarında artış. 10/34

11 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Daha fazla tıbbi giderle sonuçlanıyor. 11/34

12 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Daha fazla hatalı ilaç kullanımı Daha az hasta memnuniyeti. 12/34

13 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Gebelerde daha fazla depresyon 13/34

14 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Düşük sağlık okur yazarlığı olan anne babanın astımlı çocuklarında daha sık hastaneye yatış ve daha fazla kurtarma tedavisi 14/34

15 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Böbrek transplantasyonu sonrası daha kötü böbrek fonksiyon testleri 15/34

16 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ SONUÇLARI Aydınlatılmış onam formlarının anlaşılma oranlarında düşüşe neden olmaktadır 16/34

17 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI KİMLERDE DAHA DÜŞÜKTÜR Eğitim düzeyi düşük olanlar 17/34

18 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI KİMLERDE DAHA DÜŞÜKTÜR Düşük ekonomik geliri olanlarda 18/34

19 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI KİMLERDE DAHA DÜŞÜKTÜR Sağlık okur yazarlığı yaşa bağlı olarak ciddi oranda azalmaktadır Gazmararian Julie A., Baker David W., Williams Mark V., Parker Ruth M., Scott Tracy L., Green Diane C., Fehrenbach S. Nicole, Ren Junling, Koplan Jeffrey P. Health Literacy Among Medicare Enrollees in a Managed Care Organization. JAMA.1999;281: /34

20 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI KİMLERDE DAHA DÜŞÜKTÜR Bir veya daha fazla kronik hastalığı olanlarda 20/34

21 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞININ ÖNÜNDEKİ ENGELLER Türkiye de genel okuma-yazma oranı kadınlarda %80, erkeklerde %96 olmak üzere toplamda %88 in üzerindedir Ülkemizde kişi başına düşen ortalama eğitim süresi erkeklerde 7 yıl, kadınlarda 5 yıldır 21/34

22 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARI OLAN HASTALARDA YAKLAŞIM Hastanın yakınından yardım alınabilir Yavaş konuşulmalı Hastaya endişelerini anlatması için yeteri kadar zaman tanınmalı, cesaretlendirilmelidir 22/34

23 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARI OLAN HASTALARDA YAKLAŞIM Histerektomi yerine rahmin alınması söylenebilir Tıbbi terimler yerine anlayabileceği kelimeler kullanılmalıdır Hastaya yapılan açıklamalardan ne anladığı sorulabilir 23/34

24 DÜŞÜK SAĞLIK OKUR YAZARI OLAN HASTALARDA YAKLAŞIM Yüzde yerine oran söylenebilir (%5 yerine 20 de 1 demek gibi) Benzetmeler kullanılabilir Öğrenim hedefleri sıralanmalı ve önceliğe göre her vizitte iki veya üç hedef amaçlanmalı Hedef, bilgilendirmeden ziyade davranışlara ve yapması gerekenlere yönelik olmalıdır 24/34

25 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI NASIL ARTTIRILABİLİR? Tıp öğrencilerine bu kavram anlatılmalıdır Ekip çalışması gerekli Anlatımda resimler kullanılabilir 25/34

26 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI NASIL ARTTIRILABİLİR? Yazılı dökümanlar kullanılabilir Kısa cümleler kullanılmalı Yazılar uygun büyüklükte dikkat çekici olmalı 26/34

27 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI NASIL ARTTIRILABİLİR? Videolar hazırlanabilir Videolar 8 dakikadan uzun olmamalıdır İkiden fazla mesaj verilmemelidir Videoların interaktif olması daha faydalıdır 27/34

28 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI NASIL ARTTIRILABİLİR? Hastalardan geri bildirim alarak hazırlanan materyallerin ne kadar amaçlara hizmet ettiği kontrol edilmelidir 28/34

29 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI NASIL ARTTIRILABİLİR? İNTERNET TELEVİZYON 29/34

30 ENDOMETRİAL POLİP 30/34

31 ENDOMETRİAL POLİP 31/34

32 ENDOMETRİAL POLİP 32/34

33 ENDOMETRİAL POLİP 33/34

34 BİZ NE YAPIYORUZ? 34/34

35 SAĞLIK OKUR YAZARLIĞI Doç.Dr.Miğraci TOSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD