Karbohidrat Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Karbohidrat Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya"

Transkript

1 Karbohidrat Metabolizması Dr. Akın Yeşilkaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

2 Dersin İçeriği Karbohidratların önemi Karbohidratların sindirimi ve emilimi Karbohidratların metabolizması Karbohidrat metabolizmasının kontrolü Diğer Karbohidratların metabolizması 2

3 Dersin Amacı Metabolik olarak karbohidratların önemini öğrenmek Emilen glukozun nasıl depolandığını ve yıkıldığını, Glukozun aerobik ve anaerobik yıkımını sonucu enerjinin nasıl temin edildiğini, Glukozun diğer bileşiklerden nasıl yeniden sentezlendiğini, Glukoz metabolizmasının nasıl kontrol edildiğini öğrenmek. 3

4 Dersin Hedefi Karbohidrat metabolizmasının önemini vurgulamak Karbohidrat metabolizması ile diğer metabolitlerin ortak merkezde ve aynı şekilde enerji temininde kullanıldığını kavramak rganizmanın enerjisini nasıl temin ettiğini anlayabilmek 4

5 Yakıt molekülü olarak Karbohidratlar rganizma için önemli gıda maddeleridir. Günlük enerji ihtiyacının % 50 sini sağlarlar. Yetişkinde günlük enerji gereksinimi 2400 kcal. 1 g karbohidrat 4 kcal sağlar. Günde yaklaşık 300 g karbohidrat gerekli. 5

6 Beyin ve Glukoz Beyin enerji kaynağı olarak glukoz kullanabilmektedir. Beynin 1 saatteki glukoz ihtiyacı 6 g dır. Glukoz metabolizması aerobik olarak işlediğinden oksijen tüketimi de yüksektir. 6

7 Yakıt Karbohidrat 6 Ara Yanma ENERJİ Ara Ürünler Ara Ürünler 3 Tam Yanma ENERJİ

8 Karbohidrat Protein Lipidler ARA YANMA ARA YANMA Basit şekerler Glukoz Aminoasitler Yağ asitleri ve Gliserol ARA YANMA ARA YANMA Asetil KoA TAM YANMA 2 Krebs döngüsü ATP 8

9 NADPH Glukoz Glikojen Glikoproteinler Glikolipidler Proteoglikanlar Pentoz Fosfatlar Glukoz-6-P Glukoz-1-P Galaktoz Laktoz Fruktoz Gliserol-P TAG Nükleotidler Piruvat Laktat Aminoasitler Proteinler Asetil-ola Yağ asitleri Keton isimleri Aminoasitler TA e - ETZ ATP 2 + ½ 2 9

10 Patatesler, Makarnalar. Karbohidrat Sindirimi 10

11 Karbohidratların Sindirimi Nişasta Glikojen (%10-20) Amiloz (%80-90) Amilopektin 11

12 Nişasta Glikojen 12

13 a-1-4 bağı a-1-6 bağı H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H 13

14 14

15 Nişasta Tükürük ve pankreas amilazı a1-4 bağına sahip polisakkaritleri bir bağ atlayarak parçalar ve zincir sonuna veya dallanma noktasına 2 glukoz ünitesi kalınca durur. Sindirim işlemi üst jejunumda durur. Glikogenin 15

16 Tükürük bezleri Karbohidratlar Nefes borusu Özefagus a-amilaz Endoglukozidaz Akciğerler Kalp Klor Karaciğer Safra kesesi Duodenum Kalın barsak Diyafram Mide Pankreas İnce barsak Kalsiyum Rektum Anüs 16

17 Nişasta Tükürük a-amilaz a-dekstrin Pankreas a-amilaz Disakkaridler Trisakkaridler ligosakkaridler Maltoz İzomaltoz Maltotrioz Limit dekstrinler 17

18 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Maltoz ~ %40 H H H H H H H H H H Maltotrioz ~ %25 H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H a-dekstrin~ %30 H H H 4-9 glukoz ünitesine sahip polisakkarid ~ %5 18

19 Limit Dekstrinler H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H H 19

20 Nişasta Tükürük a-amilaz a-dekstrin Pankreas a-amilaz Disakkaridler Trisakkaridler ligosakkaridler Maltoz İzomaltoz Maltotrioz Limit dekstrinler Glukoamilaz Glukoz 20

21 Maltaz Maltaz H H H H H H H H H H H H H H H H H H H Maltoz Maltotrioz H H b-galaktoz H H H H H H b-d-galaktopiranozil-(1 4)-b-D-Glukopiranoz Laktoz Laktaz b-glukoz H H H H Sukraz H H H H a-d-glukopiranozil-(1 2)-b-D-Fruktofuranosid Sukroz 21

22 H H H H H H H a-1-6 bağı İzomaltaz H H H H H H H H H H 22

23 Nişasta Tükürük a-amilaz a-dekstrin Pankreas a-amilaz Disakkaridler Trisakkaridler ligosakkaridler Disakkaridazlar Maltoz İzomaltoz Maltotrioz Limit dekstrinler Glukoamilaz Maltaz Glukoamilaz Sukraz-İzomaltaz kompleksi Glukoz Glukoz Glukoz 23

24 Emilim Barsaklarda emilim sodyuma bağımlı olarak gerçekleşir. Nişasta Emilim hızları Galaktoz Glukoz Fruktoz Laktoz Sukroz Glukoz Fruktoz Barsak Galaktoz 24

25 Glukoz Taşınması 1. Sodyum bağımlı taşıyıcılar (Na-Glukoz Kotransport) 2. Sodyum dan bağımsız taşıyıcılar (İki yönlü glukoz taşınmasını kolaylaştıran transport) 25

26 Fosfolipid çift tabakası Karbohidrat yan zincirleri Fosfolipidler İntegral membran proteinleri Glikoprotein Plazma membranı Hidrofobik bölgeler Hidrofilik bölgeler Periferal membran proteini Nukleus Sitozol 26

27 Barsak Lümeni Ekstrasellüler Kompartıman Barsak Hücresi ATP ADP + P i Glukoz Na + Na + Taşıyıcı protein SGLT1 Glukoz 3 Na + 3 Na + Na + -K + Pompası 2 K + 2 K + Glukoz İnce barsakta Na + bağlı Kotransportla Glukoz emilimi 27

28 Sodyum dan Bağımsız Taşıyıcılar Kolaylaştırılmış Difüzyon ile Glukoz Alımı GLUT1 28

29 Glukoz Taşınmasında İnsülin in Etkisi 29

30 Glukoz Taşıyıcıları Taşıyıcı Protein Bulunduğu Yer Görevi SGLT1 İnce barsak ve böbrek İnce barsak ve böbrekte konsantrasyon gradiyentine karşı glukoz emilimi GLUT 1 GLUT 2 Beyin, böbrek, kolon, plasenta, eritrosit Karaciğer, pankreas ın beta hücreleri, ince barsak, böbrek Glukoz alımı GLUT 3 Beyin, böbrek, plasenta Glukoz alımı Hızlı glukoz alımı ve salıverilmesi GLUT 4 Kalp ve iskelet kası, yağ dokusu İnsülin le stimüle edilen glukoz alımı GLUT 5 İnce barsak ve böbrek Glukoz emilimi 30

31 Metabolik yollar Glikojenezis Glikojenolizis Glikolizis Glukoneogenezis Heksoz monofosfat Yolu Genesis: oluşma, doğum Neo: yeni, yeniden Lizis: erime 31

32 Glikojen Glikojenezis Glikojenoliz Diyet Glukoz Glikoliz Glukoneogenez Piruvat 32

33 Karaciğerde Glikojen sentezi Glikojenezis 33

34 H H H P H H H + ATP Glukokinaz Mg +2 H H H + ADP H H Glukoz Glukokinaz: Yüksek K M Yüksek V max H Glukoz 6-fosfat Fosfoglukomutaz H H P H Glukoz 1-fosfat 34

35 H H H H P Glukoz 1-fosfat + P P P H2 HN H N H Üridin trifosfat (UTP) Glukoz 1-fosfat üridil transferaz 2P i H H HN N H H P P H H UDP-Glukoz 35

36 UDP-Glukoz UDP Glikojen (n) Glikojen sentaz Glikojen (n+1) 36

37 37

38 luşan UDP-glukoz'u glikojen sentaz a1-4 bağlarıyla primer glikojene bağlar. Glikojen sentaz, a1-6 bağı yapamaz. Bu bağları amilo a1-4, a1-6 transglikozidaz veya glikozil 4-6 transferaz (dallandırıcı enzim) yapar. 38

39 39

40 Dallandırıcı enzim 40

41 H H H Dallandırıcı Enzim (Glikozil-(4-6)-transferaz) 1 hidroksil grubu 4. hidroksil grubu 1-4 glikozidik bağları

42 Glikojenezis Glukoz Glukokinaz Glukoz 6-fosfat ATP ADP Glukoz 1-fosfat UTP Glikojen (n) UDP-Glukoz UDP Glikojen sentaz Glikojen (n + 1) 42

43 Glikojen yıkımı Glikojenolizis 43

44 Fosforilaz Glikojen (n) Glukoz 1-fosfat + Glikojen (n - 1) 44

45 H H H P H Fosfoglukomutaz H H P H Glukoz 1-fosfat H H H Glukoz 6-fosfat 45

46 H H P H H Glukoz 6-fosfataz H H H H Glukoz 6-fosfat (KARAİĞER) P i H H H Glukoz 46

47 Glukoz Glukokinaz Glukoz 6-fosfat Kas da Glukoz 6-fosfataz Glukoz 6-fosfataz Glukoz bulunmaz P i Glukoz 1-fosfat UTP UDP-Glukoz Glikojen (n) Fosforilaz Glikojen sentaz P i UDP Glikojen (n+1) Karaciğer Kas 47

48 Glukoz ne zaman kana verilir veya depolanır? Glikojenezis ve Glikojenolizis in KNTRLÜ 48

49 49

50 ATP Adenilat siklaz camp R R R R camp bağımlı Protein kinaz Protein kinaz A İnaktif Aktif 50

51 Epinefrin + Adenilat siklaz (inaktif) Adenilat siklaz (aktif) ATP camp Fosfodiesteraz 5 -AMP İnhibitör-1 (inaktif) camp bağımlı Protein kinaz (inaktif) + ADP camp bağımlı Protein kinaz (aktif) ATP UDP Glikojen (n + 1) + P Glikojen sentaz (inaktif) Glikojen sentaz (aktif) P i İnhibitör-1 fosfat (aktif) - Protein fosfataz UDP-Glukoz Glikojen (n) 51

52 ADP Kalmodulin bağımlı protein kinaz ATP UDP Glikojen (n + 1) P Glikojen sentaz (inaktif) a +2 Glikojen sentaz (aktif) Glikojen (n) Protein fosfataz P i UDP-Glukoz 52

53 Kalmodulin 53

54 ADP camp bağımlı Protein kinaz (aktif) ATP UDP Glikojen (n + 1) P Glikojen sentaz (inaktif) Glikojen sentaz (aktif) İnsülin + Glukoz 6-fosfat + Protein fosfataz P i UDP-Glukoz Glikojen (n) 54

55 Epinefrin + Adenilat siklaz (inaktif) Adenilat siklaz (aktif) ATP camp Fosfodiesteraz 5 -AMP İnhibitör-1 (inaktif) camp bağımlı Protein kinaz (inaktif) + ATP camp bağımlı Protein kinaz (aktif) ADP Glikojen (n + 1) ADP Fosforilaz a (aktif) Glikojen (n) Glukoz 1-fosfat + Fosforilaz kinaz (inaktif) P Fosforilaz kinaz (aktif) P Protein fosfataz İnhibitör-1-fosfat (aktif) P i Protein fosfataz - ATP Fosforilaz b (inaktif) P i - 55

56 ATP camp bağımlı Protein kinaz (aktif) Kalmodulin bağımlı protein kinaz ADP Fosforilaz kinaz (inaktif) a +2 P Fosforilaz kinaz (aktif) P i - a +2 Protein fosfataz 56

57 İnsülin + Glukoz-6-fosfat - ADP Glikojen (n + 1) Fosforilaz a (aktif) Glikojen (n) Glukoz 1-fosfat Fosforilaz kinaz (aktif) P Protein fosfataz ATP Fosforilaz b (inaktif) P i 57

58 camp İnhibitör + İnhibitör 1-fosfat Protein fosfataz - Glikojen sentaz b Glikojen sentaz a + camp bağımlı Protein kinaz Glikojen Fosforilaz kinaz (inaktif) Fosforilaz kinaz (aktif) Protein fosfataz - Glukoz 1-fosfat Fosforilaz a (aktif) Fosforilaz b (inaktif) Protein fosfataz - 58

59 Embden-Meyerhoff Yolu Glikolizis 59

60 Glukoz (6) Glukoz (6) Glikojen Piruvat (3) Laktat Yağ Asetil KoA 2 2 ve ATP Enerji 60

61 Glukoz Glukoz-6-fosfat Glikojenezis Glikojenolizis Glikojen Anaerobik oksidasyon Glikolizis Piruvat Laktat Asetil ola Aerobik oksidasyon (Mitokondri) TA Döngüsü Sitrat 61

62 Bir paradoks: Pastör Etkisi! Maya hücreleri normal şartlarda glukoz parçalanması ile ATP üretmektedir. Ancak ortamda oksijen konsantrasyonu artmasıyla glukoz tüketimi azalmakta dolayısıyla ATP üretimi de etkilenmektedir. Bu olay pastör efekti olarak bilinir (1857). Louis Pasteur

63 Bir paradoks: Pastör Etkisi! Glukoz Heksoz fosfatlar ksijen varlığında Glukoz tüketimi azalır, hücre büyümesi hızlanır. Trioz fosfatlar Trioz fosfatlar NAD + NADH + H + ½ Piruvat Alkol 63

64 Glikoliz Genel Reaksiyonu Glukoz + 2 ADP + 2 P i 2 Laktat + 2 ATP + 2 H H H H H H H H H H H H 3 H 64

65 Glikoliz Reaksiyonları 1. Fosfat transfer reaksiyonları: Kinaz 2. Fosforil grubunun yer değiştirme reaksiyonları: Mutaz 3. İzomerizasyon reaksiyonları (Örneğin Aldoz-ketoz dönüşümü): İzomeraz 4. Dehidrasyon reaksiyonları: Enolaz 5. Aldoz kırılması reaksiyonları: Aldolaz 65

66 Glikoliz H H H H H Glukoz + ATP Hekzokinaz Mg +2 P H H H H Glukoz 6-fosfat + ADP 66

67 P H H H Fosfoheksoz izomeraz P H H H H H Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat 67

68 P H H H ATP ADP Fosfofruktokinaz P P H H H Fruktoz 6-fosfat H Fruktoz 1, 6-bisfosfat 68

69 P P H H H Fruktoz 1, 6-bisfosfat Aldolaz H H H P H Dihidroksiaseton fosfat Fosfotrio izomeraz P Gliseraldehit 3-fosfat 69

70 H H H P Gliseraldehit 3-fosfat Gliseraldehit-3-fosfat dehidrojenaz NAD + NADH + H + P i P H H P 1,3-Bisfosfogliserat 70

71 P H H P 1,3-Bisfosfogliserat Fosfogliserat kinaz ADP Mg +2 ATP H H P 3-Fosfogliserat 71

72 H H P Fosfogliserat mutaz H H P 3-Fosfogliserat 2-Fosfogliserat 72

73 H H P Enolaz Mg +2 (-) Florid P 2-Fosfogliserat Fosfoenolpiruvat (PEP) 73

74 P Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat kinaz ADP Mg +2 ATP Piruvat (enol) H spontan H 3 Piruvat (keto) 74

75 H H P P 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat dehidrojenaz P i H H H P Gliseraldehit 3-fosfat NADH + H + NAD + H 3 Laktat dehidrojenaz H H H 3 Piruvat Laktat 75

76 ATP ATP Glukoz Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat Fruktoz 1, 6-bisfosfat ATP Dihidroksiaseton fosfat 3-Fosfogliserat 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat NADH + H + NAD + 2-Fosfogliserat!!! x 2 ATP Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat Laktat 76

77 Gliseraldehit 3-fosfat Gliseraldehit 3-fosfat dehidrojenaz Eritrositlerde 1,3-Bisfosfogliserat 3-Fosfogliserat ADP Fosfogliserat kinaz ATP P H H P H H P Bisfosfogliserat mutaz H P 2, 3-Bisfosfogliserat fosfataz P 2, 3-Bisfosfogliserat P i 77

78 ALKLİK FERMENTASYN Maya hücreleri glikolizi farklı bir ürünle sonlandırırlar. Bu ürün etil alkol dur ve olay da alkolik fermentasyon olarak isimlendirilir. Burada da amaç NAD + oluşturarak glikolizin devamını sağlamak bir başka deyişle glikoliz sırasında oluşan NADH + H + ı okside etmektir. Alkolik fermentasyonda glikoliz ürünü olarak oluşan piruvat, önce piruvat dekarboksilaz la asetaldehide dönüştürülür. H 3 Piruvat Piruvat dekarboksilaz TPP Mg 2+ 2 H H 3 Asetaldehit 78

79 Asetaldehit de alkol dehidrojenaz la etanol e çevrilir. Bu sırada NADH + H + ın oksidasyonu yani NAD + şekline dönüşümü gerçekleşir. H H 3 Asetaldehit Alkol dehidrojenaz NADH + H + NAD + H H 3 Etanol 79

80 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat dehidrojenaz P i Gliseraldehit 3-fosfat Piruvat Piruvat dekarboksilaz TPP Mg 2+ 2 Asetaldehit NADH + H + NAD + Alkol dehidrojenaz Etanol 80

81 Anaerobik glikoliz reaksiyonlarında toplam enerjetik: İlk basamakta - 2 ATP Hekzokinaz reaksiyonu Fosfofruktokinaz reaksiyonu - 1 ATP - 1 ATP İkinci basamakta + 4 ATP Fosfogliserat kinaz reaksiyonu Piruvat kinaz reaksiyonu 2 x 1 ATP = 2 ATP 2 x 1 ATP = 2 ATP Toplam + 2 ATP 81

82 Glukoneogenezis 82

83 Glukoneogenezis Başlıca substratları Laktat Gliserol Propiyonik asit Sorumlu organ: KARAİĞER ve BÖBREK Glikoliz reaksiyonlarında dönüşümsüz olan 3 reaksiyon farklıdır. 83

84 Glukoneogenez Reaksiyonları 1. Piruvat kinaz 2. Fosfofruktokinaz 3. Hekzokinaz 84

85 Glukoneogenez Reaksiyonları 1. Piruvat kinaz Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat kinaz Mg +2 Piruvat 2. Fosfofruktokinaz 3. Hekzokinaz ADP ATP 85

86 1. Piruvat Kinaz yerine H 3 Piruvat 2 ATP Piruvat karboksilaz Biotin ADP + P i kzaloasetat Malat dehidrojenaz NADH + H + NAD + Mitokondri dışına taşınır Mitokondri H H Malat 86

87 1. Piruvat Kinaz yerine H H NAD + NADH + H + Malat Malat dehidrojenaz kzaloasetat Fosfoenol piruvat karboksikinaz GTP 2 GDP Sitoplazma P Fosfoenol piruvat 87

88 ATP ATP Glukoz Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat Fruktoz 1, 6-bisfosfat ATP Dihidroksiaseton fosfat 3-Fosfogliserat 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat 2-Fosfogliserat ATP NADH + H + NAD + Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat Piruvat kzaloasetat kzaloasetat Malat Malat 88

89 Glukoneogenez Reaksiyonları 1. Piruvat kinaz 2. Fosfofruktokinaz ATP ADP Fruktoz 6-fosfat 3. Hekzokinaz Fosfofruktokinaz Fruktoz 1, 6-bisfosfat 89

90 2. Fosfofruktokinaz yerine P P H H P i Fruktoz 1, 6-bisfosfataz P H H H H H Fruktoz 1, 6-bisfosfat Fruktoz 6-fosfat 90

91 ATP ATP Glukoz Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat Fruktoz 1, 6-bisfosfat ATP Dihidroksiaseton fosfat 3-Fosfogliserat 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat 2-Fosfogliserat ATP NADH + H + NAD + Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat Piruvat kzaloasetat kzaloasetat Malat Malat 91

92 Glukoneogenez Reaksiyonları 1. Piruvat kinaz 2. Fosfofruktokinaz 3. Hekzokinaz Glukoz + ATP Hekzokinaz Mg +2 Glukoz 6-fosfat + ADP 92

93 3. Hekzokinaz yerine P H P i H H H H H Glukoz 6-fosfataz H H H Glukoz 6-fosfat Glukoz 93

94 ATP ATP Glukoz Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat Fruktoz 1, 6-bisfosfat ATP Dihidroksiaseton fosfat 3-Fosfogliserat 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat 2-Fosfogliserat ATP NADH + H + NAD + Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat Piruvat kzaloasetat kzaloasetat Malat Malat 94

95 Glukoneogenezin toplam özeti ATP ATP Glukoz Glukoz 6-fosfat Fruktoz 6-fosfat Fruktoz 1, 6-bisfosfat ATP Dihidroksiaseton fosfat 3-Fosfogliserat 1,3-Bisfosfogliserat Gliseraldehit 3-fosfat 2-Fosfogliserat ATP NADH + H + NAD + Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat Laktat kzaloasetat Malat kzaloasetat 95

96 Glukoneogenezis ori Döngüsü Glikojen Glukoz Glikojen Glukoz Piruvat ADP + GDP ATP + GTP Kan ADP ATP Glukoz Piruvat Glikolizis Karaciğer Laktat Laktat Laktat Kas 96

97 Metabolizmanın belkemiği Glikolizis'in Kontrolü 97

98 Glikolizin Kontrolü Metabolik yolda geriye dönüşü olmayan 3 reaksiyonu katalizleyen 3 enzim aracılığı ile yapılır. Bunlar: 1. Hekzokinaz Glukoz ATP ADP Mg +2 Hekzokinaz Glukoz 6-fosfat 2. Fosfofrüktokinaz 1 3. Piruvat kinaz Fruktoz 6-fosfat ATP ADP Fosfofruktokinaz Fruktoz 1, 6-bisfosfat Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat kinaz Mg +2 Piruvat ADP ATP 98

99 Hekzokinaz Reaksiyonu Hekzokinaz, ürünü olan glukoz-6-fosfat tarafından inhibe edilir. - Glukoz + ATP Hekzokinaz Mg +2 Glukoz 6-fosfat + ADP 99

100 Fosfofruktokinaz-1 Reaksiyonu Fruktoz 6-fosfat ATP Fosfofruktokinaz Fruktoz 1,6-bisfosfataz ADP Fruktoz 1, 6-bisfosfat P i 100

101 Glukoz Fosfofruktokinaz-1 P i Fruktoz 6-fosfat ATP ADP AMP Fruktoz 1,6- bisfosfataz - PFK-2 Fruktoz 2,6-bisfosfat + + Fosfofruktokinaz-1 (PFK-1) - Glukoneogenez Fruktoz 1, 6-bisfosfat ADP Glikoliz Sitrat Yağ asitleri ATP H + Piruvat 101

102 Adenilat kinaz Glukagon Allosterik regülasyonlar ATP camp Fruktoz 6-fosfat P i ADP camp bağımlı protein kinaz ATP - F-2,6-Paz (aktif) PFK-2 (inaktif) P F-2,6-Paz (inaktif) PFK-2 (aktif) + Protein fosfataz 2 P i Fruktoz 2,6-bisfosfat 102

103 Piruvat Kinaz Glukagon Piruvat kinaz (inaktif) P ADP camp + camp bağımlı Protein kinaz P i Fosfoenolpiruvat (PEP) Piruvat kinaz (aktif) Mg +2 Piruvat ATP Fruktoz 1,6-bisfosfat ADP + - ATP ATP Alanin Asetil KoA Yağ asitleri 103

104 Nükleotid için riboz kaynağı Yağ asitlerin sentezi esnasında gereken NADPH kaynağı Heksoz Monofosfat (HMP) Yolu Pentoz Fosfat Yolu 104

105 Glukoz Pentoz fosfat yolu Heksoz monofosfat yolu Glukoz-6-fosfat Riboz-5-fosfat Gliseraldehit-3-fosfat Piruvat Piruvat Laktat 105

106 Pentoz Fosfat Yolu Görevi: 1. Mitokondri dışı indirgeyici moleküller olan ve özellikle yağ asidi sentezi için gerekli olan NADPH sentezlemek 2. Nükleotid ve nükleik asit sentezi için gerekli olan riboz molekülünü sentezlemek 106

107 H H H H H H H H H P Glukoz 6-fosfat Glukoz 6-fosfat dehidrojenaz Mg +2 NADP + NADPH + H + H H H H H H H P 6-Fosfoglukanolakton 107

108 H H H H H H H P Mn +2 veya a +2 Glukanolakton hidrolaz H H H H H H H H H P 6-Fosfoglukanolakton 6-Fosfoglukonat 108

109 H H H H H H H H P 6-Fosfoglukonat 6-Fosfoglukonat dehidrojenaz Mg +2 2 NADP + NADPH + H + H H H H H P Ribuloz 5-fosfat 109

110 H H H H H P Ribuloz 5-fosfat Ribuloz 5-fosfat 3-epimeraz Ribuloz 5-fosfat ketoizomeraz H H H H H P Ksiluloz 5-fosfat H H H H H H H P Riboz 5-fosfat 110

111 H H H H H P Ksiluloz 5-fosfat H H H H H H H P Riboz 5-fosfat Transketolaz Tiamin difosfat Mg 2+ H H H H H H H H H P Seduheptuloz 7-fosfat H H H P Gliseraldehit 3-fosfat 111

112 H H H H H H H H H P Seduheptuloz 7-fosfat H H H H H H H P Fruktoz 6-fosfat Transaldolaz H H H P Gliseraldehit 3-fosfat H H H H H P Eritroz 4-fosfat 112

113 H H H H H P H Eritroz 4-fosfat H H H H P Ksiluloz 5-fosfat Transketolaz Tiamin difosfat Mg 2+ H H H H H H H H P Fruktoz 6-fosfat H H P Gliseraldehit 3-fosfat 113

114 Glukoz-6-fosfat 6-Fosfoglukonat Ribuloz 5-fosfat HMP Ksiluloz 5-fosfat Riboz 5-fosfat Gliseraldehit 3-fosfat Seduheptuloz 7-fosfat Fruktoz 6-fosfat Eritroz 4-fosfat Ksiluloz 5-fosfat Fruktoz 6-fosfat Gliseraldehit 3-fosfat 114

115 HMP ve Yağ asidi Biyosentezi Asetil KoA Yağ asidi sentaz Kompleksi Yağ Asidi NADPH + H + NADP + HMP 115

116 HMP ve Nükleotid Sentezi H H H H H H H P P Riboz 5-fosfat H H H PRPP sentetaz Mg 2+ ATP AMP P H H P P Fosforibozil pirofosfat (5-Fosforibozil 1-pirofosfat) (PRPP) HMP Nükleotidler 116

117 Eritrositlerde bulunan Glutatyon Savunma Mekanizması NADP + NADPH + H + Glutatyon redüktaz 2 GSH GS-SG Glutatyon Peroksidaz Hidrojen peroksit 2 117

118 Fruktoz Metabolizması 118

119 Fruktoz Fruktoz ve galaktoz diyette önemli miktarda bulunan ve enerji metabolizmasına önemli katkıda bulunan monosakkaritlerdir. Galaktoz aynı zamanda hücrelerin yapısal karbohidratlarından birisidir. Fruktoz un en önemli kaynağı parçalandığında eşit oranda glukoz ve fruktoz veren sukrozdur. Fruktoz pek çok meyve, sebze ve balda serbest monosakkarit halinde bulunur H H H H H H H H D-Fruktoz H H H H H a-d-fruktofuranoz 119

120 Fruktoz Hücrelere fruktoz girişi insülin e bağımlı değildir. Glukoz un aksine fruktoz, insülin salınması için zayıf bir uyarandır. Fruktoz kullanabilen 4 organ vardır : 1. Karaciğer 2. İnce bağırsak 3. Böbrek 4. Kas dokusu 120

121 Diyet D-Fruktoz Hekzokinaz Fruktoz 6-fosfat ATP ADP Fruktokinaz Fruktoz 1-fosfat Fruktoz 1,6-bisfosfat Aldolaz B NADH+H + Dihidroksiaseton fosfat NAD + Gliserol Gliserol fosfat Gliserol fosfat dehidrojenaz Gliserokinaz Aldolaz A Aldolaz B Alkol dehidrojenaz Gliseraldehit ATP Triokinaz ADP Gliseraldehit 3-fosfat 121

122 D-Fruktoz NADH+H + Sorbitol dehidrojenaz NAD + Sorbitol NADP + NADHP+H + Aldoz redüktaz Glukoz Glikojen 122

123 Fruktoz metabolizması glukoz metabolizmasından daha hızlıdır. Çünkü fruktoz 1-fosfat tan oluşan triozlar glikolizis in hız kısıtlayıcı basamağı olan fosfofruktokinaz basamağını atlarlar Diyetle fruktoz alındığında asetil-koa oluşumundaki hızlı artış nedeniyle karaciğerde lipogenez hızlanır. 123

124 Galaktoz Metabolizması 124

125 Galaktoz'un hücre içine girişi insülinden bağımsızdır. Galaktoz'un en önemli kaynağı süttür. rganizmada; Glikoprotein, Glikolipid, Glikozaminoglikan yapılarında yer alır. 125

126 Galaktiol Galaktoz Laktoz ATP ADP Galaktokinaz Galaktoz 1-fosfat UDP-Glukoz Galaktoz 1-fosfat Üridil transferaz UDP Glukoz 1-fosfat UDP-Galaktoz NAD + Laktoz sentaz Glukoz Üridin difosfogalaktoz 4-Epimeraz Glikoproteinler Glikolipidler Glukozaminoglikanlar UDP-Glukoz 126

127 Glukuronik asit ve Askorbik asit sentez yolu Uronik Asit Metabolizması 127

128 Glukoz 6-fosfat Fosfoglukomutaz Glukoz 1-fosfat UTP P i UDP-Glukoz + 2 NAD + UDP-Glukoz dehidrojenaz Glukuronidler Proteoglikanlar UDP-Glukuronat 2 NADH + H + H H H H H H H H H D-Glukuronat UDP 128

129 H H H H H H H H H D-Glukuronat NADPH + H + NADP + H H H H H H H H H L-Gulonat NADH + H + NAD + H H H H H H H 3-keto L-gulonat Askorbik Asit 2 H H H H H H NAD + NADH + H + H H H H H H H H NADP + NADPH + H + H H H H H H D-Ksiluloz Ksilitol L-Ksiluloz 129

130 D-Ksiluloz Diyet Gikoaldehit D-Ksiluloz 1-fosfat Askorbik Asit Glikolat D-Ksiluloz 5-fosfat Dehidroaskorbat ksalat Atılım Pentoz fosfat yolu 130

131 Aerobik oksidasyonun merkezi Sitrik Asit Döngüsü Trikarboksilik Asit Döngüsü (TA) Krebs Döngüsü 131

132 Nobel Ödülü (Tıp) 1953 Sitrik asit siklüsünü bulması nedeniyle Koenzim A yı keşfetmesi ve ara metabolizmasındaki önemini ortaya koyması nedeniyle Hans Adolf Krebs Sheffield University Sheffield, United Kingdom Fritz Albert Lipmann Harvard Medical School Massachusetts General Hospital

133 Glukoz Glukoz 6-fosfat Glikojen Anaerobik oksidasyon Laktat Piruvat Sitoplazma Piruvat Asetil KoA Mitokondri Aerobik oksidasyon (Mitokondri) kzaloasetat Sitrat Süksinil KoA a-ketoglutarat 133

134 Piruvat Dehidrojenaz Enzim Kompleksi Mitokondriyal oksidatif dekarboksilasyon reaksiyonu E1: Piruvat dehidrojenaz komponenti E2: Dihidrolipoil transasetilaz E3: Dihidrolipoil dehidrojenaz TPP Lipoamid FAD N S N N + H2 P P H 3 N H2 H2 H 3 Tiamin pirofosfat S S H H2 H2 H2 H2 Lipoat (kside) S S H H2 H2 H2 H2 Enzimdeki lizil birimi H N H2 H2 Lipoamid 134

135 Piruvat dehidrojenaz (E1) Dihidrolipoil transasetilaz (E2) Dihidrolipoil dehidrojenaz (E3) This computer-generated three-dimensional (3-D) image shows a multienzyme complex that plays a key role in cellular metabolism. Shown are three interlocked enzymes: pyruvate dehydrogenase (yellow), dihydrolipoamide acetyltransferase (green), and dihydrolipoamide dehydrogenase (red). Scientists derived the image from two-dimensional cryoelectron microscopic pictures of the enzyme complex in cow kidney and various bacteria. The 3-D structures shed light on how the enzymes work together to help produce ATP, the principal storage form of energy within the cell. Image courtesy of Dr. James Stoops, University of Texas-Houston. Grant EB Image courtesy of Dr. James Stoops, University of Texas-Houston. Grant EB

136 Piruvat Dehidrogenaz Kompleksi DG o = -33,4 kj/mol H 3 P P Piruvat H 3 H N H2 H H H2 H2 H 3 H2 N N N N PDH + Koenzim A TPP Asetil KoA + 2 Lipoamid FAD N N N H H2 H2 SH NAD + NADH + H + P P H 3 H 3 H N H2 H H H2 H2 H 3 N N N N S N N oa N H H2 H2 S H 3 P H H2 P H 136

137 H 3 + N N H2 N + H 3 N H2 H2 H 3 S P P Piruvat Tiamin pirofosfat Piruvat dehidrojenaz (E1) H3 H H N S N H2 N + H 3 N H2 H2 H3 Hidroksietil-TPP P P + Karbon dioksit 137

138 H3 H H N N H2 N + H 3 N H2 H2 H3 S Hidroksietil-TPP P P S S H H2 H2 H2 H2 Lipoamid (kside) N Piruvat dehidrojenaz (E1) N N H2 N + H 3 N H2 H2 H3 S TPP P P H 3 HS S H H2 H2 H2 H2 N Asetil Lipoamid 138

139 HS S H H2 H2 H2 H2 N P H 3 H N H2 H H H2 H2 H 3 N N H H2 H2 SH H 3 Asetil Lipoamid Dihidrolipoil transasetilaz (E2) P H2 N N N P N N H Koenzim A HS HS H H2 H2 H2 H2 N P H 3 H N H2 H H H2 H2 H 3 N N H H2 H2 S H 3 Lipoamid (Redükte) P N N N N N H2 Asetil KoA H P 139

140 HS HS H H2 H2 H2 H2 N S S H H2 H2 H2 H2 N Lipoamid (Redükte) Lipoamid (kside) Dihidrolipoil dehidrojenaz (E3) FAD FAD NADH + H + NAD + 140

141 Piruvat Dehidrojenaz Enzim Kompleksi Koenzim A Piruvat TPP Asetil Lipoamid Dihidrolipoil transasetilaz (E2) Asetil KoA Piruvat dehidrojenaz (E1) 2 Hidroksietil-TPP Lipoamid (kside) Lipoamid (Redükte) Dihidrolipoil dehidrojenaz (E3) FAD FAD NADH + H + NAD + 141

142 ATP ADP + P i Biotin H 3 Piruvat 2 Piruvat karboksilaz Koenzim A PDH 2 H 3 Sitrat sentaz S Asetil KoA oa KoA-SH - H Sitrat kzaloasetat H - 142

143 H Fe 2+ Akonitaz H Akonitaz Fe 2+ H H H Sitrat is-akonitat İzositrat H

144 H H H NAD + NADH+H + İzositrat dehidrojenaz H 2 İzositrat dehidrojenaz İzositrat kzalosüksinat a-ketoglutarat

145 NAD + + Koenzim A a-ketoglutarat TPP Lipoamid FAD a-ketoglutarat dehidrojenaz NADH+H + 2 KoA Süksinil KoA - KoA 145

146 ATP ADP KoA Süksinil KoA GDP + P i Mg 2+ GTP Süksinat tiokinaz Koenzim A Süksinat

147 FAD Fe 2+ FAD H Süksinat Süksinat dehidrojenaz H Fumarat

148 H H H H Fumarat Fumaraz Malat H

149 H H NAD + NADH+H + Malat dehidrojenaz Malat kzaloasetat

150 KoA - - H H TA DÖNGÜSÜ H KoA 2 150

151 NAD + NADH + H + Glukoz Piruvat Asetil KoA 2 Koenzim A 2 NADH + H + kzaloasetat Sitrat Koenzim A NAD + Malat TA DÖNGÜSÜ İzositrat FAD Fumarat ATP ADP 2 NAD + NADH + H + FAD Süksinat GTP GDP 2 a-ketoglutarat Koenzim A Süksinil KoA NAD + NADH + H + 151

152 Hidroksiprolin Serin Sistein Treonin Glisin Glukoz Piruvat Asetil oa 2 kzaloasetat Sitrat Malat is-akonitat Tirozin Fenilalanin Fumarat İzositrat Süksinat ATP 2 İzolösin Metiyonin Valin Harper 2009 ADP Süksinil oa 2 a-ketoglutarat Glutamat Histidin Prolin Glutamin Arjinin

153 Sitrik asit döngüsünün amfibolik özelliği Glukoz Piruvat Asetil KoA Yağ asitleri Steroller Fosfoenolpiruvat AA Sitrat Glutamin Prolin Arjinin Serin Glisin Sistein Fenilalanin Tirozin Triptofan Süksinil KoA Porfirinler Hem a-kg Glutamat Pürinler 153

154 Glukoz Glikojen Yağ Asitleri Sitoplazma Piruvat Asetil KoA Mitokondri AA Sitrat ADP NADH e - ETZ FAD ATP Amino asitler Süksinil KoA a-kg ½ 2 1 mol NADH üzerinden 3 ATP 1 mol FAD üzerinden 2 ATP 154

155 TA Döngüsünün Enerji Bilançosu Reaksiyondan sorumlu enzim Piruvat dehidrojenaz İzositrat dehidrojenaz a-ketoglutarat dehidrojenaz Süksinat tiyokinaz Süksinat dehidrojenaz Malat dehidrojenaz Kaynak ATP oluşum mekanizması ATP sayısı NADH ksidatif fosforilasyon 3 NADH ksidatif fosforilasyon 3 NADH ksidatif fosforilasyon 3 Koenzim A Substrat seviyesinde fosforilasyon 1 FAD ksidatif fosforilasyon 2 NADH ksidatif fosforilasyon 3 TPLAM

156 Anaerobik Glikoliz reaksiyonlarında toplam enerjetik: Glukokinaz reaksiyonu - 1 ATP Fosfofruktokinaz reaksiyonu - 1 ATP Fosfogliserat kinaz reaksiyonu 2 x 1 ATP = 2 ATP Piruvat kinaz reaksiyonu 2 x 1 ATP = 2 ATP Toplam 2 ATP Aerobik Glikoliz reaksiyonlarında toplam enerjetik: Piruvat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 3 ATP = 6 ATP İzositrat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 3 ATP = 6 ATP a-ketoglutarat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 3 ATP = 6 ATP Süksinat tiyokinaz reaksiyonu 2 x 1 ATP = 2 ATP Süksinat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 2 ATP = 4 ATP Malat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 3 ATP = 6 ATP Gliseraldehit 3-fosfat dehidrojenaz reaksiyonu 2 x 3 ATP = 6 ATP Toplam Genel Toplam 36 ATP 38 ATP 1 mol Glukoz organizmada yakıldığında ortaya çıkan ATP 156

157 Üre Arjinin Fumarat rnitin Arjininosüksinat Sitoplazma Üre Döngüsü Sitrülin Aspartat kzaloasetat Malat Mitokondri rnitin Sitrülin Aspartat kzaloasetat Malat Asetil KoA TA Döngüsü 2 + NH 4 + Glutamat Aspartat-Arjininosüksinik asit Döngüsü Sitrat Fumarat 157

158 TA Döngüsünün Kontrolü Temelde [ATP]/[ADP] [NADH]/[NAD + ] 1. Piruvat dehidrojenaz 2. Sitrat sentaz 3. İzositrat dehidrojenaz 4. a-ketoglutarat dehidrojenaz 5. Malat dehidrojenaz Dehidrojenaz aktivitesine sahip enzimler a 2+ ile aktive olurlar 158

159 Piruvat KoA NAD PDH 2 Asetil KoANADH + H + rtamda Asetil KoA birikmesi PDH ı inhibe etmesinin yanında piruvat karboksilaz ı allosterik olarak da aktive etmektedir. 159

160 a 2+ [Asetil KoA] [KoA] - [NADH] [NAD + ] + + PDH kinaz [ATP] [ADP] - Dikloroasetat Piruvat ATP Mg 2+ ADP P PDH-a (Aktif) PDH Kontrolü PDH-b (inaktif) P i a 2+, Mg PDH fosfataz İnsülin (adipoz doku) 160

161 ATP Yağ açil KoA kzaloasetat Sitrat sentaz - Sitrat Allosterik kontrol NAD + NADH + H + 2 İzositrat + İzositrat dehidrojenaz - a-ketoglutarat ADP ATP NADH 161

162 Geçmiş lsun, 162

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü)

Sitrik Asit Döngüsü. (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Sitrik Asit Döngüsü (Trikarboksilik Asit Döngüsü, Krebs Döngüsü) Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş [email protected] Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC Sir Hans

Detaylı

BİYOKİMYADA METABOLİK YOLLAR DERSİ VİZE SINAV SORULARI ( ) (Toplam 4 sayfa olup 25 soru içerir) (DERSİN KODU: 217)

BİYOKİMYADA METABOLİK YOLLAR DERSİ VİZE SINAV SORULARI ( ) (Toplam 4 sayfa olup 25 soru içerir) (DERSİN KODU: 217) BİYOKİMYADA METABOLİK YOLLAR DERSİ VİZE SINAV SORULARI (05.11.2012) (Toplam 4 sayfa olup 25 soru içerir) (DERSİN KODU: 217) Adı Soyadı: A Fakülte No: 1- Asetil KoA, birçok amaçla kullanılabilir. Aşağıdakilerden

Detaylı

(Anaplerotik Reaksiyonlar)

(Anaplerotik Reaksiyonlar) 5. Hafta: Karbohidrat Metabolizması Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI TCA ARA ÜRÜNLERİNİN ANABOLİK İŞLEMLERDE KULLANILMASI (Anaplerotik Reaksiyonlar) Sitrik asit döngüsü, aerobik organizmalarda amfibolik bir

Detaylı

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA TANIMLAR GLĠKOLĠZ: (LĠZ LEZYON (LYSIS), YIKAMA, PARÇALAMA ANLAMINDADIR). Glikoliz hücrede sitozolde gerçekleģir. Glikoliz olayı hem aerobik hem de anaerobik organizmalarda

Detaylı

GLİKOJEN METABOLİZMASI

GLİKOJEN METABOLİZMASI METABOLİZMASI DİLDAR KONUKOĞLU TIBBİ BİYOKİMYA 8.4.2015 DİLDAR KONUKOĞLU 1 YAPISI Alfa-[1,6] glikozid Alfa- [1-4] glikozid bağı yapısal olarak D-glukozdan oluşmuş dallanmış yapı gösteren homopolisakkarittir.

Detaylı

GLİKOLİZ. Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeEoşa, KKTC

GLİKOLİZ. Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeEoşa, KKTC GLİKOLİZ Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş [email protected] Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, LeEoşa, KKTC Glikoliz, Yunanca glykys (tatlı, şeker) ve lysis (bölünme, parçalanma)

Detaylı

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler ÜNİTE3 Karbonhidratlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Karbonhidratların kimyasal yapılarını açıklayabilecek, Karbonhidratları üç farklı ölçüte göre sınıflayabilecek, Karbonhidratların, genel isimlendirmesini

Detaylı

GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş

GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş GLİKOLİZİN KONTROLU Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş [email protected] Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı, Le>oşa, KKTC GLİKOLİZİN ALLOSTERİK DÜZENLENMESİ Metabolik düzenleme: Bütün

Detaylı

2 laktat + 2 ATP + 2H2O

2 laktat + 2 ATP + 2H2O 4. Hafta: Karbohidrat Metabolizması Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI Glukoz, glikojen ve nişasta gibi karbohidratlar hücrelerin başlıca enerji kaynağıdır. Yetişkin bir insanın bir günde aldığı besinlerin kalori

Detaylı

25.03.2015. 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur?

25.03.2015. 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur? 1. Glukoz - 6 Fosfataz enzim eksikliğinde hangi glikojen depo hastalığı oluşur? a. Tıp II - Pompe hastalığı b. Tip III - Forbes - Cori Hastalığı c. Tip I- Von Gierke Hastalığı d.tıp V- Mc Ardle Hastalığı.

Detaylı

KARBOHİDRAT METABOLİZMASI

KARBOHİDRAT METABOLİZMASI KARBOHİDRAT METABOLİZMASI (2. Ders) Hazırlayanlar: Prof. Dr. Nuriye AKEV Prof.Dr. Ayşe CAN PİRUVAT (PİRUVİK ASİD) METABOLİZMASI Yağ asidleri Amino asidler β-oksidasyon Laktat Dehidrojenasyon Hidrojenasyon

Detaylı

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

METABOLİZMA. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ METABOLİZMA Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ [email protected] Canlı organizmaların özelliği olarak Metabolizma Canlıların yapı taşlarının devamlı yapım, yıkım ve değişim içinde bulunması ve bu

Detaylı

Referans:e-TUS İpucu Serisi Biyokimya Ders Notları Sayfa:368

Referans:e-TUS İpucu Serisi Biyokimya Ders Notları Sayfa:368 21. Aşağıdakilerden hangisinin fizyolojik ph'de tamponlama etkisi vardır? A) CH3COC- / CH3COOH (pka = 4.76) B) HPO24- / H2PO-4 (pka = 6.86) C) NH3/NH+4(pKa =9.25) D) H2PO-4 / H3PO4 (pka =2.14) E) PO34-/

Detaylı

Beslenmeden hemen sonra, artan kan glikoz seviyesi ile birlikte insülin hormon seviyesi de artar. Buna zıt olarak glukagon hormon düzeyi azalır.

Beslenmeden hemen sonra, artan kan glikoz seviyesi ile birlikte insülin hormon seviyesi de artar. Buna zıt olarak glukagon hormon düzeyi azalır. Seçmeli Ders: Dokular ve Organlar Arası Metabolik İlişkiler 1.HAFTA Normal metabolizmada aktif olan günlük akış; Yaşamak için gerekli olan enerji akışı, dışardan alınan gıdalardan elde edilir. Kullanılan

Detaylı

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması -II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Kan şekeri düzeyini düzenleyen faktörler Kan glukoz seviyesi, glukoz metabolizması ile ilgili bütün metabolik

Detaylı

Solunumda organik bileşikler karbondioksite yükseltgenir ve absorbe edilen oksijen ise suya indirgenir.

Solunumda organik bileşikler karbondioksite yükseltgenir ve absorbe edilen oksijen ise suya indirgenir. Solunum bütün aktif hücrelerde oksijenin absorbe edilmesi ve buna eşdeğer miktarda karbondioksitin salınması şeklinde sürekli olarak devam eden bir prosestir. Solunumda organik bileşikler karbondioksite

Detaylı

KARBOHĠDRAT METABOLĠZMASI. Hazırlayanlar: Prof. Dr. Nuriye AKEV Prof.Dr. AyĢe CAN

KARBOHĠDRAT METABOLĠZMASI. Hazırlayanlar: Prof. Dr. Nuriye AKEV Prof.Dr. AyĢe CAN KARBOHĠDRAT METABOLĠZMASI Hazırlayanlar: Prof. Dr. Nuriye AKEV Prof.Dr. AyĢe CAN Karbohidratların sindirimi ve emilimi Besinlerin % 60 ı karbohidrat Ağız İnce bağırsaklar Monosakkaridler Emilme Kan Dokular

Detaylı

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi

Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre Solunumu: Kimyasal Enerji Eldesi Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. Organik moleküllerin atomları enerji depolamaya müsaittir. Hücreler enzimler aracılığı ile organik

Detaylı

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak

Metabolizma. Metabolizmaya giriş. Metabolizmaya giriş. Metabolizmayı tanımlayacak olursak Metabolizma Yaşamak için beslenmek zorundayız. Çünkü; Besinlerden enerji elde ederiz ve bu enerji; Hücresel faaliyetleri sürdürmemiz, Hareket etmemiz, Taşınım olaylarını gerçekleştirebilmemiz, Vücut sıcaklığını

Detaylı

YAĞ ASİTLERİNİN OKSİDASYONU

YAĞ ASİTLERİNİN OKSİDASYONU YAĞ ASİTLERİNİN KSİDASYNU Prof.Dr. Yeşim ÖZKAN G.Ü. Eczacılık Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı YAĞ ASİTLERİNİN ADİPSİTLERDEN MBİLİZASYNU Adrenalin Glukagon İnsülin reseptör Adenilat siklaz G protein ATP

Detaylı

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Hücresel Enerji Sistemleri I-II Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Metabolizma Vücudun temel işlevlerini devam ettirebilmek için kullanılan enerji miktarıdır. Enerji değişimi içeren tepkimeler; Katabolik: Enerji

Detaylı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Metabolizma. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolizma Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Ankara Üniver. Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı Metabolik Yol Haritası Enerji Metabolizması Her makromolekül küçük alt moleküllere ayrılır: Karbonhidratlar

Detaylı

KARBONHİDRAT METABOLİZMASI

KARBONHİDRAT METABOLİZMASI KARBONHİDRAT METABOLİZMASI Karbonhidratların vücuda alınması ve kan şekeri düzeyi Gelişmiş ülkelerde yetişkin bir insan, günlük kalori gereksiniminin yaklaşık %40-50 gibi büyük bir kısmını karbonhidratlardan

Detaylı

LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ SAFRA ASİTLERİ

LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ SAFRA ASİTLERİ 8. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI LİPİTLERİN ORGANİZMADAKİ GÖREVLERİ 1. Yapısal fonksiyon görevi: Lipitler fosfolipitler başta olmak üzere hücre ve organel zarlarının yapısına girer

Detaylı

BİYOKİMYA II EK NOT. Ortak biyokimyasal tepkimeler

BİYOKİMYA II EK NOT. Ortak biyokimyasal tepkimeler BİYOKİMYA II EK NOT Dr. NaĢit ĠĞCĠ Ortak biyokimyasal tepkimeler Ġndirgenme-yükseltgenme (redüksiyon-oksidasyon, redoks) tepkimeleri de biyokimya açısından çok önemli tepkimelerdir. Basitçe, elektron kaybı

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

Karbohidratların Sindirimi

Karbohidratların Sindirimi Karbohidratların Vücuda Alınması Gelişmiş ülkelerde yetişkin bir insan, günlük kalori gereksiniminin yaklaşık %40-50 gibi büyük bir kısmını karbohidratlardan sağlar. Karbohidratlar günlük diyetin büyük

Detaylı

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Karbohidratlar. Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar

Karbohidratlar 02.04.2012. Karbonhidratlar. Sınıflandırılması q. Sınıflandırılması. q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar q Karbohidratlar, insan diyetinin en önemli kısmını oluştururlar Karbohidratlar Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Karbonhidratlar q Doğada en bol bulunan organik moleküllerdir.

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Prof.Dr. Yeşim ÖZKAN G.Ü. Eczacılık Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı

Prof.Dr. Yeşim ÖZKAN G.Ü. Eczacılık Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı YAĞ ASİTLERİNİN OKSİDASYONU Prof.Dr. Yeşim ÖZKAN G.Ü. Eczacılık Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalı YAĞ ASİTLERİNİN ADİPOSİTLERDEN MOBİLİZASYONU ATGL; adiposit triaçilgliserol lipaz, HSL; hormona duyarlı

Detaylı

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol)

Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) hücre solunumu Hücre solunumu ve fermentasyon enerji veren katabolik yollardır. (ΔG=-686 kcal/mol) C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6 CO 2 + 6 H 2 0 + enerji (ATP + ısı) Hücre solunumu karbonhidratlar, yağlar ve protein

Detaylı

Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar

Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar KARBOHİDRATLAR Karbohidratlar, insan beslenmesinin en önemli kısmını oluştururlar Karbohidratların büyük çoğunluğu güneş ışığı enerjisiyle atmosferdeki karbondioksidin suyla fotosentezi sonucu oluşan biyomoleküllerdir.

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir.

Notlarımıza iyi çalışan kursiyerlerimiz soruların çoğunu rahatlıkla yapılabileceklerdir. Biyokimya sınavı orta zorlukta bir sınavdı. 1-2 tane zor soru ve 5-6 tane eski soru soruldu. Soruların; 16 tanesi temel bilgi, 4 tanesi ise detay bilgi ölçmekteydi. 33. soru mikrobiyolojiye daha yakındır.

Detaylı

Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm

Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm HÜCRESEL SOLUNUM Her hücrenin hayatsal fonksiyonlarının yapımı ve devamı enerji ile sağlanır. Hücre büyümesinden, harekete, membran taşınımına kadar hücrenin tüm aktiviteleri enerji gerektirir. Biyolojik

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler

Karbohidratlar. Karbohidratların sınıflandırılması. Monosakkaritler Karbohidratlar Yeryüzünde en çok bulunan organik molekül grubudur, (CH 2 O) n genel formülüyle ifade edilebilirler. Genelde suda çözünürler, Güneş ışığının fotosentez yapan organizmalar tarafından tutulmasıyla

Detaylı

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler

ÜNİTE3. Karbonhidratlar. Amaçlar. İçindekiler ÜNİTE3 Karbonhidratlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Karbonhidratların kimyasal yapılarını açıklayabilecek, Karbonhidratları üç farklı ölçüte göre sınıflayabilecek, Karbonhidratların, genel isimlendirmesini

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz,

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz, PROTEİN SİNDİRİMİ Polipeptit zincirini oluşturan amino asitler arasındaki peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Proteinlerin sindirimi midede başlar ve barsakta tamamlanır. Midede etkin enzim Pepsin Ürün;

Detaylı

Pentoz Fosfat Yolu ve Üronik Asit Yolu. YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015

Pentoz Fosfat Yolu ve Üronik Asit Yolu. YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015 Pentoz Fosfat Yolu ve Üronik Asit Yolu YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015 1 PENTOZ FOSFAT YOLUYLA GLUKOZ OKSİDASYONU Pentoz fosfat

Detaylı

Biyokimyasal reaksiyonlarda enerji değişikliklerini inceler. Bazı reaksiyonlar olurken bazıları neden olmaz?

Biyokimyasal reaksiyonlarda enerji değişikliklerini inceler. Bazı reaksiyonlar olurken bazıları neden olmaz? Biyokimyasal reaksiyonlarda enerji değişikliklerini inceler Bazı reaksiyonlar olurken bazıları neden olmaz? Sistemler arasındaki fark? Biyolojik olmayan sistemler ısı enj kullanılır Biyolojik sistemler

Detaylı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin Biyosentezi. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Biyosentezi Prof. Dr. Fidancı Yağ asitlerinin sentezi özellikle karaciğer ve yağ dokusu hücrelerinde iki şekilde gerçekleşir. Bu sentez şekillerinden biri yağ asitlerinin, hücrenin sitoplazma

Detaylı

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta

Bitki Fizyolojisi. 6. Hafta Bitki Fizyolojisi 6. Hafta 1 Fotosentezin karanlık tepkimelerinde karbondioksit özümlemesi; 1. C 3 bitkilerinde (Calvin-Benson mekanizması ile), 2. C 4 bitkilerinde (Hatch-Slack mekanizması ile), 3. KAM

Detaylı

HÜCRE SOLUNUMU: KİMYASAL ENERJİ ELDESİ

HÜCRE SOLUNUMU: KİMYASAL ENERJİ ELDESİ HÜCRE SOLUNUMU: KİMYASAL ENERJİ ELDESİ Güneş: Temel enerji kaynağı!!! Güneş ışığı bitkiler ve diğer organizmalar için temel enerji kaynağıdır. 2 Katabolik yollar Hücreler, enzimler aracılığı ile, potansiyel

Detaylı

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 Lipid Metabolizması-II. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 Lipid Metabolizması-II Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Yağ Asidi Oksidasyonu Besinlerin sindirimi sonucu elde edilen yağlar, bağırsaktan geçerek lenf sistemine ulaşır ve bu

Detaylı

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması-I. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması-I. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 KarbohidratlarınMetabolizması-I Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Glukoz Glukoz, karbohidrat metabolizmasının temel maddesidir. D- ve L- izomerleri optikçe aktiftir. Birinin çözeltisi

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli:

ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: ENERJİ SİSTEMLERİ 1 ENERJİ iş yapabilme veya ortaya koyabilme kapasitesi 6 enerji şekli: 1. Kimyasal Enerji 2. Mekanik Enerji 3. Isı Enerjisi 4. Işık Enerjisi 5. Elektrik Enerjisi 6. Nükleer Enerji Bu

Detaylı

DÖNEM II DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 24 ARALIK MART 2019)

DÖNEM II DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 24 ARALIK MART 2019) 2018-2019 DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 24 ARALIK 2018 01 MART 2019) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Anatomi 26 5X2 36 Fizyoloji 22 4X2 30 Histoloji ve Embriyoloji 12 6X2 24 Tıbbi Biyokimya

Detaylı

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası

ORGANİK BİLEŞİKLER Karbon Dünyası ORGANİK BİLEŞİKLER Canlı Organizmalarda bulunan büyük ve karışık yapılı moleküller yani makromoleküllerdir Makromoleküllerin hepsinde karbon vardır. Karbon Dünyası Makromoleküller birbirlerine kovalent

Detaylı

BÖLÜM - 11 KARBONHİDRAT METABOLİZMASI

BÖLÜM - 11 KARBONHİDRAT METABOLİZMASI BÖLÜM - 11 KARBONHİDRAT METABOLİZMASI 8.1- GENEL BAKI. Memelilerde başlıca enerji kaynağını karbonhidratlar sağlar. Yine alınan besin maddelerinin % 60 kadarını karbonhidratlar oluşturur. Besinlerle alınan

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ

DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI TRİGLİSERİTLERİN SENTEZİ 9. Hafta: Lipit Metabolizması: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI DOYMAMIŞ YAĞ ASİTLERİNİN OLUŞMASI Palmitoleik ve oleik asitlerin sentezi için palmitik ve stearik asitler hayvansal organizmalardaki çıkş maddeleridir.

Detaylı

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir,

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir, Enzimler biyokatalizörlerdir,, Prof. Dr. Muhsin KONUK H 2 O 2 H 2 O + ½ O 2 A.E = 18.16 kkal/mol Kollaidal platin A.E= 11.71 kkal/mol Katalaz A.E = 1.91 kkal/mol Enzimlerin Yapısı Basit enzimler: Pepsin,

Detaylı

NÜKLEOTİT METABOLİZMASI

NÜKLEOTİT METABOLİZMASI NÜKLEOTİT METABOLİZMASI Genel Akış Nükleotitlerin yapısı Pentozlar Pürin ve pirimidinler Nükleozitler Nükleotitler De Novo Pürin Nükleotit Sentezi PRPP sentezi 5-Fosforibozilamin sentezi IMP sentezi Pürin

Detaylı

BÖLÜM 13 SOLUNUM VE FERMENTASYON

BÖLÜM 13 SOLUNUM VE FERMENTASYON BÖLÜM 13 SOLUNUM VE FERMENTASYON Tüm canlılarda görülür Karbohidrat + O 2 CO 2 + ENERJİ (ATP) Yağ + O 2 CO 2 + ENERJİ (ATP) Oksidatif fosforilasyon ATP nin kullanıldığı yerler Fotorespirasyon, klororespirasyon,

Detaylı

Hipoglisemi. Giriş. Patofizyoloji. Patofizyoloji. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ

Hipoglisemi. Giriş. Patofizyoloji. Patofizyoloji. Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ Hipoglisemi Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Dr. Murat YILDIZ Giriş Hipoglisemi, kan şekerinin mutlak veya göreceli olarak azalması sonucu ortaya çıkan ve çeşitli klinik bulgularla

Detaylı

AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI. Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN

AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI. Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN AZOTLU BİYOMOLEKÜLLERİN METABOLİZMASI Protein Metabolizması Doç. Dr. A. Eser ELÇİN Proteinler Makromoleküldür. Karbon, Hidrojen, Oksijen, Azot ve Kükürt içerir. Azot %16 sını içerir. Anorganik azottur.

Detaylı

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi

TEST 1. Hücre Solunumu. 4. Aşağıda verilen moleküllerden hangisi oksijenli solunumda substrat olarak kullanılamaz? A) Glikoz B) Mineral C) Yağ asidi 1. Termometre Çimlenen bezelye tohumlar Termos Çimlenen bezelye tohumları oksijenli solunum yaptığına göre yukarıdaki düzenekle ilgili, I. Termostaki oksijen miktarı azalır. II. Termometredeki sıcaklık

Detaylı

GLİKOLİZ VE HESOZLARIN YIKIMI. YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015

GLİKOLİZ VE HESOZLARIN YIKIMI. YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015 GLİKOLİZ VE HESOZLARIN YIKIMI YRD. DOÇ. DR. HAYRULLAH YAZAR SAKARYA ÜNIVERSITESI TıP FAKÜLTESI TıBBI BIYOKIMYA ANABILIM DALı SAKARYA, 2015 1 Glukoz, enerji gereksinimi aniden artığı zaman, çabucak hücre

Detaylı

Bileşik karbonhidratlar. Mukopolisakkaritler -Hiyaluronik asit -Heparin -Kondroitin sülfatlar Kan grubu polisakkaritleri

Bileşik karbonhidratlar. Mukopolisakkaritler -Hiyaluronik asit -Heparin -Kondroitin sülfatlar Kan grubu polisakkaritleri KARBONHİDRATLAR Karbonhidratlar Karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşan organik bileşiklerdir Vücuda enerji sağlayan besin öğeleridir Özellikle bitkisel besinlerde çok yaygındır İnsanlar ve hayvanlar

Detaylı

TIBBİ BİYOLOJİ YAĞLARIN VE PROTEİNLERİN OKSİDASYONU

TIBBİ BİYOLOJİ YAĞLARIN VE PROTEİNLERİN OKSİDASYONU TIBBİ BİYOLOJİ YAĞLARIN VE PROTEİNLERİN OKSİDASYONU Yağların Oksidasyonu Besinlerle alınan yağlar ince bağırsakta safra asidi tuzları ile önce emülsiyonlaşarak küçük damlacıklar haline getirilir. Sonra

Detaylı

DÖNEM II DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 25 ARALIK 02 MART 2018)

DÖNEM II DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 25 ARALIK 02 MART 2018) 2017-2018 DERS YILI SİNDİRİM VE METABOLİZMA DERS KURULU ( 25 ARALIK 02 MART 2018) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Anatomi 26 5X2 31 Biyofizik 4-4 Fizyoloji 22 5X2 27 Histoloji ve Embriyoloji 12 6X2 18 Tıbbi

Detaylı

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI Metabolizma durumları Memelilerde ana hatları ile en az iki metabolizma durumu önemlidir. Bunların birincisi besin maddelerinin kana emildiği beslenme (rezorpsiyon),

Detaylı

Kaynak kitap: Biyokimya (Nobel Tıp Kitabevi). Karbonhidrat Metabolizması (12. Bölüm).

Kaynak kitap: Biyokimya (Nobel Tıp Kitabevi). Karbonhidrat Metabolizması (12. Bölüm). METABOLİZMA DİLİMİ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI DERSLERİ HEDEFLER: Bu dilim derslerinin sonunda öğrenci: Vücudun yaşam için gerekli enerjiyi sağladığı reaksiyonları bilmeli Aerobik ve anaerobik koşullarda enerji

Detaylı

Enzimler. Yrd.Doç.Dr.Funda GÜLCÜ BULMUŞ Fırat Üniversitesi SHMYO

Enzimler. Yrd.Doç.Dr.Funda GÜLCÜ BULMUŞ Fırat Üniversitesi SHMYO Enzimler Yrd.Doç.Dr.Funda GÜLCÜ BULMUŞ Fırat Üniversitesi SHMYO Enzimler Biyokimyasal olayların vücutta yaşam ile uyumlu bir şekilde gerçekleşmesini sağlayan katalizörlerdir. Katalitik RNA moleküllerinin

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

Organik bileşikler; karbonhidratlar, lipidler, proteinler, vitaminler ve nükleik asitler olmak üzere beş gruba ayrılır.

Organik bileşikler; karbonhidratlar, lipidler, proteinler, vitaminler ve nükleik asitler olmak üzere beş gruba ayrılır. ORGANİK BİLEŞİKLER **Organik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenirler. Yapılarında C, H, atomlarını bulundururlar. Organik bileşikler; karbonhidratlar, lipidler, proteinler, vitaminler ve nükleik

Detaylı

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER

METABOLİZMA. Dr. Serkan SAYINER METABOLİZMA Dr. Serkan SAYINER [email protected] Genel Bakış Canlı organizmalar, kendilerini yenilemek, gelişmek ve üremek için kimyasal maddelere gereksinim duyarlar. Çünkü organizmanın tamamı

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

DrTus.com ilk ve tek tus portalı BĐYOKĐMYA ÖZET NOT

DrTus.com ilk ve tek tus portalı BĐYOKĐMYA ÖZET NOT 1 BĐYOKĐMYA ÖZET NOT Vücudun başlıca enerji kaynakları karbonhidratlar, yağlar ve proteinlerdir. Bunlar diyetle alınırlar ve vücutta depolanırlar. Beslenme durumunda (yemekten sonra) üretilen enerji, vücudun

Detaylı

ATP ve NADPH. Pentoz Fosfat Yolu

ATP ve NADPH. Pentoz Fosfat Yolu ATP ve NADPH Pentoz Fosfat Yolu Levent Çavaş Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Biyokimya ABD, 2011-2012 http://people.deu.edu.tr/lcavas Hücrenin enerji açısından birimi ATP olup, hidrolizi

Detaylı

MİNERALLER. Dr. Diyetisyen Hülya YARDIMCI

MİNERALLER. Dr. Diyetisyen Hülya YARDIMCI MİNERALLER Dr. Diyetisyen Hülya YARDIMCI MİNERALLER İnsan vücudunun yaklaşık %4-5 i minareldir.bununda yarıya yakını Ca, ¼ ü fosfordur. Mg, Na, Cl, S diğer makro minerallerdir. Bunların dışında kalanlar

Detaylı

GLIKOLIZIN REGÜLASYONU VE GLUKONEOGENEZ. Yrd. Doç. Dr. Hayrullah Yazar SAÜ Tıp Fak. Tıbbi Biyokimya SAKARYA 2014

GLIKOLIZIN REGÜLASYONU VE GLUKONEOGENEZ. Yrd. Doç. Dr. Hayrullah Yazar SAÜ Tıp Fak. Tıbbi Biyokimya SAKARYA 2014 GLIKOLIZIN REGÜLASYONU VE GLUKONEOGENEZ Yrd. Doç. Dr. Hayrullah Yazar SAÜ Tıp Fak. Tıbbi Biyokimya SAKARYA 2014 1 SUNUM PLANI 1.GLIKOLIZIN REGÜLASYONU 2.GLIKOLIZ VE KANSER 3.GLUKONEOGENEZ 4.GLUKONEOGENEZ

Detaylı

Karbonhidrat Metabolizması

Karbonhidrat Metabolizması Karbonhidrat Metabolizması Dr. Serkan SAYINER [email protected] Gıdalar ile alınan besin maddelerinin sindirilmesi ve absorbe edilmesi gereklidir. Bu süreç metabolizmanın temel unsurudur ve çeşitli

Detaylı

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV

METABOLİZMA REAKSİYONLARI. Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA REAKSİYONLARI Hazırlayanlar Prof. Dr. Ayşe CAN Prof.Dr. Nuriye AKEV METABOLİZMA Canlı sistemde maddelerin uğradığı kimyasal değişikliklerin hepsine birden metabolizma, bu değişiklikleri meydana

Detaylı

Canlı hücrelerin bilinen kimyasal yapı taşları

Canlı hücrelerin bilinen kimyasal yapı taşları anlı hücrelerin bilinen kimyasal yapı taşları rganik maddeler a) Karbonhidratlar b) Proteinler, amino asitler ve peptitler c) Enzimler d) Lipidler e) Nükleotidler ve nükleik asitler f) Vitaminler İnorganik

Detaylı

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997).

Solunum. Solunum ve odunsu bitkilerin büyümesi arasında yüksek bir korelasyon bulunmaktadır (Kozlowski ve Pallardy, 1997). SOLUNUM Solunum Solunum, canlı hücrelerdeki organik maddelerin oksidasyonuyla, enerjinin açığa çıkarılması olayı olarak tanımlanır. Açığa çıkan enerji, kimyasal enerji (ATP) olarak depolanır. Solunum ürünleri,

Detaylı

Solunum ve Fotosentez

Solunum ve Fotosentez 9 Solunum ve Fotosentez 9 Solunum ve Fotosentez 9.1 Glukoz yükseltgenmesi kimyasal enerjiyi nasıl açığa çıkarır? 9.2 Glukoz metabolizmasında aerobik yolaklar 9.3 Oksidatif fosforilasyon nasıl ATP üretir?

Detaylı

PROF. DR. SERKAN YILMAZ

PROF. DR. SERKAN YILMAZ PROF. DR. SERKAN YILMAZ Hücrede enzimler yardımıyla katalizlenen reaksiyonlar hücre metabolizması adını alır. Bu metabolik olaylar; A) Beslenme (anabolizma) B) Yıkım (katabolizma) olaylarıdır. Hücrede

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ENERJİ KAYNAKLARI- ENERJİ SİSTEMLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Enerji Energy(E) Yaşamın devamı için gerekli ön koşul Gözle görülebilen mekanik iş ve vücut ısısının kombinasyonu olarak ortaya çıkar. İnsan vücudu

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

BİY 315 Nükleik asitlerin Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi

BİY 315 Nükleik asitlerin Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ Güz Yarı Dönemi BİY 315 Nükleik asitlerin Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Nükleotidler Pürin ve pirimidinlerin vücuda alınımı Besinlerde nükleik asitlerin yapı taşları olarak nükleotidler

Detaylı

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder?

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde

Detaylı

2-Amino asit C iskeletinin dönüşümü (deaminasyonla ortaya çıkan alfa-keto asitlerin sitrik asit siklusu ara maddelerine dönüşümü;

2-Amino asit C iskeletinin dönüşümü (deaminasyonla ortaya çıkan alfa-keto asitlerin sitrik asit siklusu ara maddelerine dönüşümü; AMİNO ASİTLER Amino asitler enerji kaynağı olarak önemli rol oynamaları dolayısı ile balıklar için çok önemli metabolik bileşiklerdir. Amino asitleri protein sentezi için kullanılanlar ve diğer amaçlar

Detaylı

GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ

GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ ( ) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ GLİKOJEN FOSFORİLAZ HAZIRLAYAN: HATİCE GÜLBENİZ (050559016) Prof. Dr. Figen ERKOÇ GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ Karaciğer ve kas glikojeninin kana ve kas dokusuna glukoz sağlamak üzere kısmen

Detaylı

Biyolojik Oksidasyon. Yrd.Doç.Dr.Filiz Bakar Ateş

Biyolojik Oksidasyon. Yrd.Doç.Dr.Filiz Bakar Ateş Biyolojik Oksidasyon Yrd.Doç.Dr.Filiz Bakar Ateş Canlı hücreler, dışarıdan aldıkları kimyasal veya fiziksel enerjiyi, geliştirdiği bir sistemle, ATP ile taşınan biyolojik enerjiye çevirirler; ATP yi kullanarak

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji ABD Prof. Dr. Filiz Aydın

İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji ABD Prof. Dr. Filiz Aydın İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji ABD Prof. Dr. Filiz Aydın Mitokondri, ökaryotik organizmanın farklı bir organeli Şekilleri küremsi veya uzun silindirik Çapları 0.5-1 μm uzunlukları 2-6 μm Sayıları

Detaylı

BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI. Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi

BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI. Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi BİTKİLERDE SOLUNUM REAKSİYONLARI Prof. Dr. Necmi İŞLER Tarla Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Havanın serbest O2 kullanarak bitki hücrelerinde şekerlerin, yağların ya da diğer organik moleküllerin oksitlenmesi

Detaylı

İal-biyoloji METABOLİZMA/SOLUNUM. 1.Metabolizma ölçümünde dikkate edilecek koşullar nelerdir?

İal-biyoloji METABOLİZMA/SOLUNUM. 1.Metabolizma ölçümünde dikkate edilecek koşullar nelerdir? METABOLİZMA/SOLUNUM 1.Metabolizma ölçümünde dikkate edilecek koşullar nelerdir? 2.Solunum evrelerinde elektron vericiler (giren madde) ve elektron alıcıları (son) yazınız Evreler Elektron vericiler Elektron

Detaylı

Prof. Dr. Ulvi Reha FİDANCI

Prof. Dr. Ulvi Reha FİDANCI Prof. Dr. Ulvi Reha FİDANCI 1 Lipidler Lipidler organizmanın en önemli organik gruplarındandır. Yedek enerjinin organizmada büyük oranda depolanmasını sağlar. 2 Lipidlerin organizmadaki başlıca fonksiyonları

Detaylı

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin

Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin 1 Giriş Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin tamamlayacağı yazılı, sözlü ve uygulamalı görevler beslenme,

Detaylı

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II TIP 2030 SİNDİRİM ve METABOLİZMA DERS KURULU

YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI. Dönem II TIP 2030 SİNDİRİM ve METABOLİZMA DERS KURULU YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI Dönem II TIP 2030 09.01.2017-03.03.2017 DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM 26 5x2 31 EMBRİYOLOJİ 12 4x2 16 FİZYOLOJİ 18 1X2 19 BİYOFİZİK

Detaylı

Endüstriyel mikrobiyoloji-6

Endüstriyel mikrobiyoloji-6 Endüstriyel mikrobiyoloji-6 ETİL ALKOL ÜRETİMİ FERMENTASYON m.o ların metabolizmasında substrat parçalanması ilk planda enerji kazanılmasını hedeflemektedir. Enerji kazanılmasını mümkün kılan reaksiyonlar

Detaylı

Canlının yapısında bulunan organik molekül grupları; o Karbonhidratlar o Yağlar o Proteinler o Enzimler o Vitaminler o Nükleik asitler ve o ATP

Canlının yapısında bulunan organik molekül grupları; o Karbonhidratlar o Yağlar o Proteinler o Enzimler o Vitaminler o Nükleik asitler ve o ATP Tamamı karbon ( C ) elementi taşıyan moleküllerden oluşan bir gruptur. Doğal organik bileşikler canlı vücudunda sentezlenir. Ancak günümüzde birçok organik bileşik ( vitamin, hormon, antibiyotik vb. )

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı