Türkiye Elektrik İletim A.Ş.

Transkript

1 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik İletim Sistemi Emrah Besci Elektrik - Elektronik Mühendisi (EE 04) Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi [email protected] 1

2 Türkiye de Elektrik İletiminin Tarihi İletimin Tarihi 2

3 Türkiye de Elektrik İletiminin Tarihi Ülkemizde kurulan ilk elektrik üreticisi 1902 yılında Tarsus ta tesis edilen, bir su değirmenine bağlanmış 2 kw gücündeki bir dinamodur. İlk büyük santral ise 1913 yılında İstanbul Silahtarağa da kurulmuştur. 3

4 Türkiye de Elektrik İletiminin Tarihi Elektrik tüketiminin artması ile birlikte talebi karşılamak için yeni üretim santralları kurulması gerekmesi üzerine, elektrik üretimi için kullanılabilecek kaynaklara yakın bölgelerde elektrik üretim tesisleri inşa edilmiştir. Üretim bölgeleri ile tüketim bölgelerinin farklı bölgeler olmasından dolayı elektriğin yüksek gerilim hatları ile tüketim bölgelerine taşınması gerekmiştir. 4

5 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Tarihi TEDAŞ Dağıtım Perakande Dağıtım Perakende TEDAŞ TEK İletim TEİAŞ TEAŞ Üretim EÜAŞ Dikey Bütünleşik Üretim İletim Toptan Satış Toptan Satış TETAŞ den Bugüne 5

6 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin Yapısı 6

7 TEİAŞ ın Görev Yetki ve Sorumlulukları Kurulması öngörülen yeni iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak, yeni iletim tesislerini kurmak ve iletim sistemini elektrik enerjisi üretimi ve tedarikinde rekabet ortamına uygun şekilde işletmek ve gerektiğinde iletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yatırımı yapmak, Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında yürüttüğü faaliyetlere ilişkin tarife tekliflerini Kurumun belirlediği ilke ve standartlar çerçevesinde hazırlamak ve Kurumun onayına sunmak, 7

8 TEİAŞ ın Görev Yetki ve Sorumlulukları Şebeke, dengeleme ve uzlaştırma ve yan hizmetler hakkındaki yönetmeliklerin uygulanmasını gözetmek, bu amaçla gerekli incelemeleri yapmak, sonuçları hakkında Kuruma rapor sunmak ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep etmek, Yük dağıtımı ve frekans kontrolünü gerçekleştirmek, piyasa işletim lisansı kapsamında yan hizmetler piyasasını ve dengeleme güç piyasasını işletmek, gerçek zamanlı sistem güvenilirliğini izlemek, sistem güvenilirliğini ve elektrik enerjisinin öngörülen kalite koşullarında sunulmasını sağlamak üzere gerekli yan hizmetleri belirlemek ve bu hizmetleri ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda sağlamak, 8

9 TEİAŞ ın Görev Yetki ve Sorumlulukları İletim sisteminde ikame ve kapasite artırımı yapmak, Bakanlığın kararı doğrultusunda uluslararası enterkonneksiyon çalışmalarını yapmak, iletim sistemine bağlı veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dâhil tüm sistem kullanıcılarına şebeke işleyişine ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunmak, 9

10 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin Yapısı 10

11 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin Yapısı 22 adet İletim Tesis ve İşletme Grup Müdürlüğü bulunmaktadır. 11

12 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin Yapısı 9 bölgesel, 1 tane Milli Yük Tevzii Müdürlüğü bulunmaktadır. 12

13 Türkiye Elektrik İletim Sistemi 13

14 İletim Hatlarının Tarihsel Gelişimi Yıl 380 kv 220 kv 154 kv 66 kv Toplam

15 Yer altı Kabloları Havai Hatlar Eylül 2014 İtibarıyla İletim Hatları Gerilim (kv) Hatların Adedi Hatların Uzunluğu Toplam ,2 Toplam

16 Trafo Merkezlerinin Tarihsel Gelişimi 380 kv 220 kv 154 kv 66 kv Toplam

17 Eylül 2014 İtibarıyla Trafo Merkezleri Gerilim (kv) Merkez Adedi Trafo Adedi Güç (MVA) Toplam

18 İletim Kayıpları Yıl Kayıp (%) Kayıp (GWh) , , , , , , , , , , , , ,

19 Mevcut Arabağlantılar ve Kapasiteleri 19

20 TEİAŞ Tarafından Yürütülen Tasarılar 20

21 TEİAŞ Tarafından Yürütülen Tasarılar Türkiye Elektrik İletim A.Ş., Türkiye elektrik piyasası için çok büyük önem taşımakla birlikte Türkiye için önemli tasarılar üzerinde de çalışmaktadır. Bunlardan en önemlileri Güç Kalitesi Milli Projesi Canlı Bakım ENTSO-E Bağlantısı Gürcistan - Türkiye Arabağlantı Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı Romanya Deniz Geçişli Arabağlantı Tasarısı olarak sıralanabilir. 21

22 Güç Kalitesi Milli Tasarısı 22

23 Güç Kalitesi Milli Tasarısı Güç Kalitesini Belirleyen Temel Bileşenlerden Elektrik enerjisi arzının sürekliliği Frekans Gerilimin etkin değeri Gerilimde geçici süre için oluşan çukur ve tepeler Ani gerilim değişmeleri Fazlar arası dengesizlik Gerilim ve akım dalga şekillerinde oluşan harmonik bileşenler Kırpışma (flicker) 23

24 Güç Kalitesi Milli Tasarısı gibi bileşenlerin izlenerek belirli kalitenin tesis edilmesi için çeşitli çalışmalar yapmak için sürdürülmekte olan bir tasarıdır. 24

25 Güç Kalitesi Milli Tasarısı Türkiye Elektrik İletim Sistemi'nde IEC standardında tanımlanan Güç Kalitesi bileşenlerini sürekli ve kesintisiz bir biçimde izlemeyi mümkün kılacak ilke, yaklaşım, donanım ve yazılım gereksinimlerini belirleyip buna uygun geliştirme çalışmaları yapmak, Türkiye Elektrik İletim Sistemi'nde reaktif güç ve enerji akışlarını izleyebilir hale gelmek, Orta ve uzun dönemde Türkiye Elektrik Sistemi'nde güç kalitesini yükselterek ilgili evrensel standartları sağlar hale gelmek, 25

26 Güç Kalitesi Milli Tasarısı Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği ve Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği Ve Kalitesi Yönetmeliği hükümlerini TEİAŞ ın aşamalı bir biçimde uygulayabilir hale gelmesini sağlamak, Türkiye'nin orta ve uzun dönemde gereksinim duyacağı güç kalitesi konusunda uzmanlaşmış mühendis ve araştırmacı potansiyelinin artmasına önemli ölçüde katkıda bulunmak, amacıyla tasarı yürütülmekte, 2010 yılı içinde tamamlanarak sonuçlanmıştır. 26

27 Canlı Bakım Fransız Elektrik İletim Şirketi RTE ile yürütülen eşleştirme projesi çerçevesinde gerçekleştirilen çalışmalar ile, yüksek gerilim altında canlı bakım yapılabilmektedir. 27

28 ENTSO-E Avrupa ülkeleri arabağlantılanmış güç sistemlerinin işletme güvenliğini sağlamak ve üye kuruluşların yakın işbirliğiyle, işbirliği içinde işletmenin sağladığı yararlardan azami ölçüde faydalanılmak hedefiyle bir araya gelerek UCTE yi kurmuştur. 28

29 ENTSO-E ENTSO-E 1 Temmuz 2009 tarihinde UCTE de dahil olmak üzere 6 iletim sistemi işleticilerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Bugün ENTSO-E ye 34 ülkeden 42 iletim sistemi işleticisi üyedir. 29

30 ENTSO-E Bu çerçevede topluluğun temel olarak çalışma alanı, Avrupa Birliği nin koyduğu, tamamen serbestleştirilmiş ve bütünleşmiş dahili enerji piyasası hedefine ulaşmak için gerekli adımları atmaktır. 30

31 ENTSO-E Türkiye de 28 Eylül 2005 tarihi itibariyle UCTE ile eş zamanlı çalışacak şekilde bütünleşmek için üyeliğe başvurmuştur. 31

32 ENTSO-E Türkiye Elektrik Sisteminin ENTSO-E sistemine mevcut 400 kv hatlar ile bağlantısı elektrik ithalat veya ihracat için tesis edilmiş durumdadır. 17 Nisan 2013 tarihi itibariyle ENTSO-E elektrik sisteminden Türkiye elektrik sistemine ithalat kapasitesi 550 MW ve Türkiye elektrik sisteminden ENTSO-E elektrik sistemine ihracat kapasitesi 400 MW değerine çıkartılmıştır. 32

33 ENTSO-E 24 Nisan 2014 itibariyle Türkiye nin ENTSO-E sistemine bağlantısının kalıcı bağlantısına karar verilmiş olup, geri kalan sürecin 2014 yılı içinde bitirilmesi öngörülmektedir. 33

34 Türkiye Gürcistan HVDC Arabağlantı Gürcistan ile mevcut 150 MW lık hattın dışında, Borçka ile Ahıska arasında toplam kapasitesi MW olan HVDC arabağlantı tesis edilmiştir. 34

35 Türkiye Gürcistan HVDC Arabağlantı İlk defa Temmuz 2014 tarihinde başlamış olan kapasite tahsisi, 2015 yılında Nisan ve Mayıs ayları hariç 700 MW değerine çıkacaktır. 35

36 Türkiye Gürcistan HVDC Arabağlantı Ahıska, Gürcistan da bulunan 2 x 350 MW lık HVDC B2B İstasyon 36

37 Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı Boğaz Atlama 1, İstanbul 37

38 Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı 400 kv çift devre ve yaklaşık 3,5 km uzunluğunda Çanakkale Boğazı Denizaltı Güç Kablosu döşenecektir. Güney Marmara da tesisleri devam eden ve önümüzdeki birkaç yıl içinde tamamının üretime başlaması öngörülen enerji santrallerine ait toplam MW lık üretimin MW lık kısmının, İstanbul da yükün yoğun olduğu 380 kv Habipler ve İkitelli Trafo Merkezlerine aktarılmasını sağlamaktır. 38

39 Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı 39

40 Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı Sütlüce Marmara Denizi 80 m. 220 m. 160 m. 80 m m. 160 m. 80 m. Çanakkale Boğazı 220 m. Lapseki Ege Denizi 40

41 Çanakkale Boğazı Atlama Tasarısı Bu konuda Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından çalışmalara devam edilmektedir. 41

42 Romanya Arabağlantı Tasarısı Romanya nın Köstence şehri ile İstanbul Trakya yakasında bulunan Alibeyköy bölgesi arasında HVDC arabağlantı tesis edilmesi üzerinde çalışılmaktadır. 42

43 Romanya Arabağlantı Tasarısı HVDC hattın, 400 km uzunlukta 400 kv gerilim seviyesinde 1000 MW kapasiteli olması tasarlanmaktadır. 43

44 Bölgesel Elektrik Koridoru : Türkiye 44

45 Türkiye nin Bölgesel Elektrik Durumu 45

46 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Bugün ve Gelecek 46

47 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Bugün Türkiye nin en büyük 500 şirketini belirleyen Fortune 500 listesinde Türkiye Elektrik İletim A.Ş. 6. sırada yer aldı. 47

48 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Bugün Türkiye Elektrik İletim A.Ş., tüm Türkiye de kurumlar vergisi veren kurum, kuruluş ve şirketler arasında 13. oldu. 48

49 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Gelecek Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin önümüzdeki dönemde gerçekleştirmeyi öngördüğü ve dönemine ilişkin Stratejik Planı nda da yer alan temel hedefler ise şöyledir; 49

50 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Gelecek Elektrik iletim sisteminin güvenilirliğini ve kalitesini artırmak İletim sisteminin emre amadeliğine yönelik yöntem ve araçları geliştirmek, Ülkemizin ve Çağın Gereksinimlerine Paralel Olarak İletim Alt Yapısını Güçlendirmek ve Geliştirmek 50

51 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Gelecek Elektrik Piyasasının Fonksiyonel ve Şeffaf Bir Yapıya Kavuşmasını Sağlamak Ülkemizin enerji geçiş kordoru olması yolunda elektrik iletimi alanında gerekli altyapıyı tesis etmek İdari ve mali yönden özerk, yeterli sayıda nitelikli personele sahip dinamik bir teşkilat yapısı oluşturmak 51

52 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Gelecek Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin bünyesinde faaliyet gösteren Elektrik Piyasaları İşletme Dairesi başkanlığının, daha bilinen adı ile Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi nin (PMUM) ayrı bir Anonim Şirket olarak yapılandırılması öngörülmektedir. 52

53 Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ve Gelecek Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 6 Ekim 2014 tarihinde yaptığı açıklama ile Türkiye Elektrik İletim A.Ş. nin %49 unun halka arz edileceğini açıkladı. 53

54 Teşekkürler! Emrah Besci Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Üyesi Gmail Twitter LinkedIn 54