ÜNİVERSİTE HAZIRLIK SORU KİTAPLARI TARİH

Transkript

1 ÜNİVERSİTE HAZIRLIK SORU KİTAPLARI TARİH

2 Ürün Ad : Üniversite Haz rl k Soru Kitab YGS Tarih Ürün Kodu: KD00-SS.06SB02 ISBN: Yay n Editörleri: H. Seren YEN ÇER - Nilgün AYDO AN Yazarlar: U urhan KARAARSLAN Dizgi Mizanpaj: eksendizgi Grafik Tasar m: grafikeksen Yay n Yönetmeni: Zekai fiekerc Bask : Nesil Matbaac l k Mermerciler Sanayi Sitesi, 2. Cadde No: 23 Yakuplu - Büyükçekmece / stanbul tlf: Bas m Tarihi: May s 2012 leti im: [email protected] Gülbahar Mahallesi Cemal Surûri Sokak Halim Meriç fl Merkezi No : 15 / E Mecidiyeköy / STANBUL Copyright: Fikir ve sanat eserleri kanununa göre her hakk EKSEN Yay nc l k Özel E itim ve Tic. A. fi. ye aittir. Eksen Yay nc l k n yaz l izni olmaks z n, kitab n herhangi bir flekilde k smen veya tamamen ço alt lmas, bas m ve yay m yasakt r.

3 MERHABA Üniversite haz rl k program n z yürütürken elinizden b rakamayaca n z kaynaklar haz rlaman n k vanc n yafl yoruz. Bu k vanc m z, elinizdeki kitaplar n her y l binlerce ö renciyi üniversiteye tafl mas ndan kaynaklan yor. Ürünlerimiz, s nav sistemine ve müfredata birebir uygun nitelik tafl yor. Kitaplar m z; bilimsel bak fla sahip, literatüre ve dile hakim kadrolarca haz rlan yor; özenli dizgi, grafik ve bask ifllemlerinden geçerek sizlere ulafl yor. Bu aflamalar n her biri ülkemizin gençlerine, ö rencilerine lay k olacak yo un bir emek ve titiz iflçilikle süsleniyor. Çünkü, insan n önemli ve de erli oldu unu biliyor; ona sunulacak her nesnenin özenle haz rlanmas gerekti ine inan yoruz. Bu kaynaklar n gerçek de erini, siz de erli e itimciler ve çal flmay prensip edinen ö rencilerimiz belirleyecektir. Ayd nl k bir dünya ve baflar l bir gelecek dile iyle...

4 Ç NDEK LER I. Bölüm Tarih Bilimi 8 Uygarl n Do uflu ve lk Uygarl klar 12 lk Türk Devletleri 18 II. Bölüm slam Tarihi ve Uygarl 30 Türk - slam Devletleri 36 Türkiye Tarihi 42 III. Bölüm Beylikten Devlete ( ) 54 Dünya Gücü: Osmanl Devleti ( ) 60 Aray fl Y llar ( ) 72 IV. Bölüm Avrupa ve Osmanl Devleti (XVIII. Yüzy l) 80 En Uzun Yüzy l ( ) 88 V. Bölüm 1881'den 1919'a Mustafa Kemal 100 Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 102 VI. Bölüm Kurtulufl Savafl 'nda Cepheler 128 Türk nk lab 136

5 VII. Bölüm Atatürkçülük ve Atatürk lkeleri 148 Atatürk Dönemi D fl Politikas - Atatürk'ün Ölümü 154 Milli Güvenlik 158 VIII. Bölüm Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Genel Tekrar Cevap Anahtarlar 188

6 01 1. bölüm 1. bölüm tarih bilimi uygarl n do uflu ve ilk uygarl klar ilk türk devletleri 7

7 TARİH BİLİMİ / 1 1. Tarih bilimi, geçmişte yaşanmış olayları aydınlığa çıkarmayı hedefler. Bu süreçte, I. yer, II. neden, III. zaman unsurlarından hangilerinin ortaya koyulması, tarihi olayların anlaşılmasını kolaylaştırır? D) I ve II E) I, II ve III 4. Tarihi olaylarla ilgili bilgi sağlayan kaynakların eksik ya da hatalı olmadıklarının belirlenmesi önemlidir. Aksi bir durum, araştırmacıyı hedeflediği noktadan çok uzaklara götürebilir. Bu durumun sağlanmasında, I. tahlil, II. iç tenkit, III. gözlem uygulamalarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Tarihi süreçte ay yılı takvimi kullanan toplumların, aynı zamanda güneş yılı esaslı takvimleri de kullanmak durumunda kaldıkları görülür. Bu durumun aşağıdakilerden hangisiyle ilişkili olduğu savunulabilir? A) Ay yılı takviminin mali alandaki bazı ihtiyaçların karşılanması konusunda yetersiz kalması B) Güneş yılı takviminin Mısırlılar tarafından hazırlanması C) Takvimlerin kültürel değerleri yansıtması D) Güneş yılı takviminin Batılı toplumlar tarafından geliştirilmesi E) Ay takviminin daha çok Müslüman toplumlar tarafından kullanılması! Güneş yılı 365 gün 6 saatten oluşurken Ay yılı 354 günden oluşur. 11 günlük bu farklılık herhangi bir soruna yol açar mı? 5. Tarih öncesi dönemlere dönük tarih çalışmaları güçlüklerle doludur. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedeni olarak gösterilebilir? A) Tarih öncesinde askeri mücadelelerin yaşanması B) Tarih öncesi dönemlerin pek çok gelişmenin ilk örneklerine sahne olması C) Tarih öncesi dönemlerin farklı bölgelerde farklı şekillerde yaşanması D) Tarih öncesi dönemde yazının kullanılmaması E) Tek tanrılı dinlerin yaygın olmaması 3. Tarih araştırmaları sırasında verilerin elde edilmesi ve değerlendirilmesi aşamasında bazı bilim dallarından yararlanılır. Bu uygulamanın, I. daha güvenilir sonuçlara ulaşma, II. deney ve gözlem yapma, III. olayları günümüz koşullarını dikkat alarak inceleme amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 6. Zengin bir İlk Çağ toplumunun sanat eserleri daha gelişmiş ve estetik malzemelerden oluşurken, yaşam koşulları daha zor olan bir toplumun sanat eserlerinin basit görünüme sahip oldukları görülmüştür. Buna göre, I. ekonomik düzey, II. dini inanç, III. sınıf farklılığı unsurlarından hangilerinin sanat anlayışları üzerinde etkin olduğundan söz edilmiştir? D) I ve II E) I ve III 8

8 7. Tarih araştırmaları sırasında objektif bir yaklaşıma sahip olunması önemlidir. Bu gereksinimin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu söylenebilir? A) Halkın ulusal bilincinin güçlendirilmesi B) Sözlü kaynakların değerlendirilmesi C) Olayların günümüz değer yargıları dikkate alınarak yorumlanması D) Olayların sadece bir nedene bağlı olarak açıklanması E) Daha güvenilir sonuçlara ulaşılması 10. Tarih araştırmaları sırasında kullanılan bilgilerin doğruluğu farklı kaynaklar karşılaştırılarak anlaşılır. Buna göre, I. çok yönlü çalışmanın gerekliliği, II. yalnızca yazılı kaynaklara önem verilmesi, III. araştırmalar sırasında günümüz koşullarının dikkate alınması ilkelerinden hangilerinin öneminin vurgulandığı söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III 8. "Hun hükümdarı Attila yı demokratik bir yönetim kurmamakla" eleştiren bir araştırmacının, tarih biliminin aşağıdaki çalışma ilkelerinden hangisini göz ardı ettiği söylenebilir? A) Birden fazla sayıda kaynağa başvurma B) Olayın geçtiği yerde araştırma yapma C) Yeni belge ve bilgilerin eski yargıları değiştirebileceğini göz önünde bulundurma D) Olayın gerçekleştiği dönemin koşullarını dikkate alma E) Olayın sonuçlarının tam olarak oluşması için bir süre bekleme 11. Tarihi olaylar geçmişte yaşanmış olduğu için tarih araştırmacıları gözlem yapma olanağına sahip değillerdir. Yani tarihi olaylar kontrol altında tutulamaz. Bu bilginin, aşağıdaki yargılardan hangisi ile ilgili olduğu söylenebilir? A) Tarih, farklı bilim dalları ile ortak çalışır. B) Tarihi olaylar tekrarlanamaz. C) Yer ve zaman boyutu önemsenmelidir. D) Tarih araştırmalarında nesnel yaklaşım önemlidir. E) Her tarihi olay belli nedenlere bağlı olarak meydana gelir. 9. Bazı sosyal bilim araştırmacıları tarihi en basit ifadeyle "geçmişin bilimi" olarak tarif etmektedirler. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin tarih biliminin ilgi alanı içinde yer aldığı savunulamaz? A) ABD ve İngiltere'nin Irak'ı işgalinin nedenleri B) Sanayi İnkılabı'nın Avrupa ülkelerindeki toplumsal yansımaları C) Körfez Savaşı'nın yol açtığı bölgesel sonuçlar D) Türk-Yunan ilişkilerindeki gerginliğin yol açabileceği olası sonuçlar E) Kıbrıs Harekatı'nın gelişim süreci 12. Tarih, toplumların faaliyetlerinden doğan olayları, zaman ve yer göstererek anlatan, olaylar arasındaki nedensel ilişkileri, olayların daha önceki ve sonraki olaylarla bağlantılarını, karşılıklı etkileşimlerini gösteren bilim dalıdır. Bu tanım dikkate alındığında, aşağıda verilenlerden hangisinde ilk olayla ikinci olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurulamaz? A) Reform Protestanlığın ortaya çıkması B) Rönesans Sanayi İnkılabı'nın ortaya çıkması C) Coğrafi Keşifler Sömürgeciliğin başlaması D) Haçlı Seferleri Kağıt ve matbaanın Avrupa'da kullanılmaya başlanması E) Tarım üretimi Ticari faaliyetlerin başlaması 9

9 TARİH BİLİMİ / 2 1. "Tarih biliminin ilgi alanı, insan toplulukları tarafından geçmişte gerçekleştirilen gelişmelerdir. Bu bilgi dikkate alındığında, I. toplumlar arası askeri mücadelelerde rol oynayan etkenler, II. depremlerin gerçekleşme nedenleri, III. coğrafi koşulların askeri mücadelelere etkileri unsurlarından hangilerinin tarih biliminin ilgi alanı içinde olduğu söylenemez? 4. Gerek pozitif bilimler, gerekse de beşeri bilimler kendilerine özgü çalışma yöntemlerine sahiptir. Tarih bilimi çalışma alanına bağlı olarak pozitif bilimlerden farklı bir çalışma yöntemi kullanır. Tarih araştırmaları esnasında, I. tarafsız bir yaklaşıma sahip olunması, II. daha çok sözlü kaynakların ön plana çıkarılması, III. sebep - sonuç ilişkisine dikkat edilmesi olgularından hangilerinin dikkate alınması gerektiği savunulamaz? 2. Tarih bilimi; toplumların geçmiş dönemlerdeki kültürel, hukuki, siyasi, askeri ve ekonomik faaliyetlerini inceleyen bilim dalıdır. Buna göre, I. şehir devletlerinin kurulması, II. kağıdın kullanım alanının yaygınlaşması, III. feodalitenin yaygınlaşması gelişmelerinden hangileri insan toplulukları tarafından gerçekleştirilen siyasi gelişmelere örnek olarak gösterilebilir? D) I ve III E) II ve III 5. Sosyal tarih çalışmalarının önemini savunan bir tarihçinin, I. Etnografya, II. Diplomatik, III. Antropoloji, IV. Sosyoloji bilimlerinden öncelikle hangilerinin verilerini değerlendirmesi beklenebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV 3. İlk imparatorlukların tarih öncesi dönemde Tunç devrinde kurulmaya başlandığı görülür. Güneş yılı esasına dayalı ilk takvim İlk Çağ da Mısırlılar tarafından hazırlanmıştır. Kağıt İlk Çağ da Çinliler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. İlk yazılı kanunlar Mezopotamya uygarlıklarından Sümerliler tarafından hazırlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ile ilgili bir gelişmeden bahsedildiği söylenemez? A) Siyasi yapı B) Hukuki gelişmeler C) Kültürel gelişmeler D) Dini inançlar E) Bilimsel gelişmeler 6. Sosyal bir varlık olan insan, tarih öncesi dönemlerden başlayarak belirli bir toplumun parçası olarak yaşamaya başlamıştır. Toplumsal yaşamın önemli unsurlarından biri olan işbölümü de yine bu dönemlerde ortaya çıkmıştır. Bu durumun, I. yerleşik yaşam biçiminin benimsenmesi, II. çok tanrılı dini inançların yaygınlaşması, III. hukuk fikrinin ortaya çıkması gelişmelerinden hangileriyle ilişkili olduğu söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 10

10 7. İnsan toplulukları, daha tarih öncesi dönemlerden itibaren yabancı toplumlarla farklı yollarla kültürel etkileşim içinde olmuşlardır. Bu etkileşimde, I. göç, II. ticari faaliyet, III. askeri mücadele unsurlarından hangilerinin rol oynadığı söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. İnsanları ilgilendiren siyasi, sosyal, ekonomik v.b. alanlarda olan ve ortaya çıkan her şeye olay denir. Olaylar kısa sürede anlık olarak olup biterler. Zaman içinde uzun sürede oluşan durumlar, yani oluşum süreçleri gözlenebilen olaylara ise olgu denir. Bu bilgiler dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi tarihi olguya örnek olarak gösterilebilir? A) Büyük Selçuklu Devleti nin Malazgirt Savaşı nda Bizans ı yenilgiye uğratması B) Anadolu'nun bir Türk yurdu haline gelmesi C) Türkiye de TBMM tarafından alınan kararla cumhuriyetin ilan edilmesi D) Osmanlı Devleti nde Patrona Halil İsyanı nın yaşanması E) II. Dünya Savaşı nın yaşanması 8. Türk tarihinin en eski yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları, XIX. yüzyıl sonlarında çözümlenerek günümüz dillerine çevrilmeye başlamıştır. Orhun Yazıtları ile ilgili bu çalışmalar sırasında, I. Epigrafya, II. Filoloji, III. Paleografya bilimlerinin hangilerinden yararlanılması gereklidir? D) II ve III E) I, II ve III 11. "Tarihi toplumların oluşturduğunu, tarihte etkili olan şahısların dahi bir toplumun değer yargıları ve yaşadığı çalkantılarla şekillendiğini, bu nedenle tarih biliminin siyasi ve askeri gelişmelerden daha çok toplumların geçmişini ve faaliyetlerini araştırması gerektiğini" savunan bir tarihçinin, I. hikayeci, II. öğretici, III. sosyal tarih yazımlarından hangilerini öne çıkardığı söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 9. Tarih araştırmaları sırasında, Arkeoloji, Diplomatik bilimlerinden yararlanılması, I. devletler arası siyasi belgelerin incelenmesi, II. toprak altında kalmış tarihi malzemelerin gün ışığına çıkarılması, III. tarih öncesi dönemlerle ilgili bilgilere ulaşılması çabalarından hangilerini kolaylaştırır? D) I ve II E) I, II ve III 12. Tarih araştırmaları sırasında bilgi kaynağı olarak kullanılacak tarihi malzemeler kendi aralarında belirli bir düzen içinde sınıflandırmaya tabi tutulurlar. Bu çabanın, I. belgelerin öncelik sırasının belirlenmesi, II. araştırmanın kolaylaştırılması, III. sadece yazılı kaynakların araştırılması olgularından hangileriyle ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 11

11 UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK UYGARLIKLAR / 1 1. İlk çağlarda uygarlık alanındaki gelişmelerin Mezopotamya bölgesinde yoğunluk kazandığı görülür. Bu durum, I. bölge topluluklarının sahip olduğu bilgi birikiminin fazla olması, II. bu bölgede yaşayan toplumların dini inançlarının çok tanrılı nitelik taşıması, III. yazının ilk defa bu bölge toplumları tarafından kullanılması olgularından hangileriyle ilişkilendirilebilir? D) I ve III E) I, II ve III 4. İlk Çağ şehir devletlerinde bazı grupların toplumsal yapı içinde öne çıktığı, ayrıcalıklar elde ederek ekonomik açıdan güçlendiği ve yönetim hakkını eline geçirdiği görülür. Bu gelişmenin, I. ticari faaliyetlerin başlaması, II. sosyal sınıf farklılıklarının oluşması, III. kültürel etkileşimin artması durumlarından hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? 2. Aşağıdakilerden hangisi, İlk Çağ'da toplumlar arası kültürel etkileşimin yoğunlaşmasında belirleyici olmamıştır? A) Yazının kullanımının yaygınlaşması B) Bölgeler arasında göçler yaşanması C) Ticari faaliyetlerin yoğunlaşması D) Toplumlar arasında askeri mücadelelerin yaşanması E) Toplumsal alanda sınıf farklılıklarının var olması 5. Yontma Taş Dönemi insanları yaşamlarını toplayıcılıkla ve avcılık yaparak sürdürürken, Cilalı Taş Dönemi nden itibaren tarımla uğraşılmaya başlandığı görülür. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Dini inanç sistemlerinin değiştiğine B) Hukuk düşüncesinin ortaya çıktığına C) Toplumlar arasında mücadelelerin yaşandığına D) Düzenli orduların kurulmaya başlandığına E) Üretici yaşam biçiminin ortaya çıktığına 3. Tarih öncesi dönemde kurulmuş bir yerleşim biriminde yapılan kazı çalışmalarında çok sayıda seramik ve bakır malzemeye rastlanmıştır. Bu duruma bakılarak, I. Tarih öncesi çağlar bu toplumda sırasıyla yaşanmıştır. II. Yabancı bazı toplumların kültürel etkisi altında kalınmıştır. III. Araç-gereç yapımında farklı malzemelerden yararlanılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?! Tarih öncesi dönemlerin isimlendirilmesinde neyin belirleyici olduğunu dikkate almalısın. 6. Tarih öncesi dönemde kurulmuş bir yerleşim biriminde gerçekleştirilen kazı çalışmalarında, demirden imal edilmiş kılıçlar, tunçtan mızrak uçları ve çok sayıda ok bulunmuştur. Bu yerleşim birimiyle ilgili olarak, I. Tarım üretimi yaygın bir uğraş durumundadır. II. Askeri nitelikleri ağır basan bir toplum yapısına sahip olunmuştur. III. Farklı toplulukların kültürel etkileri altında kalınmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 12

12 7. Tarih öncesi dönemde yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, ticari faaliyetlerin başlamasına ortam hazırlamıştır? A) Tarım üretimiyle birlikte ihtiyaç fazlası ürünün ortaya çıkması B) Bazı hayvanların evcilleştirilmesi C) Ateşin kullanılmaya başlanması D) İnsanların topluluklar halinde yaşamaya başlaması E) Araç-gereç yapımında toprağın kullanılmaya başlanması 8. Hıristiyanlık ve İslamiyet tarihi süreçte geniş kitlelere yayılırken, Musevilik için aynı durum söz konusu olmamıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) İbranilerin tarihi süreçte güçlü devletler kuramaması B) Mezopotamya da uygarlık düzeyinin yüksek olması C) İbranilerin kalabalık bir nüfusa sahip olmaması D) Museviliğin İbranilerin tarafından milli bir din olarak görülmesi E) Mezopotamya da çok tanrılı inançların yaygın olması 11. İlk Çağ da Hint Yarımadası nda yaşayan topluluklar ortak bir kültür oluşturamamış, millet olma bilincinden uzak kalmışlardır. Aşağıdakilerden hangisinin bu durumda rol oynadığı söylenebilir? A) Bölgenin önemli bir ticaret merkezi durumunda olması B) Bölge topraklarının verimli olması C) Kast uygulamasının görülmesi D) Yazılı kültürün gelişmiş olması E) Hinduizm ve Budizm in bölgede yaygın olması! Bir bölgede ortak bir kültür oluşturulamaması, bölgedeki toplumların birbiriyle iletişim içinde olmadığını gösterir. 12. İlk Çağ la ilgili olarak aşağıda verilen eşleştirmelerden hangisi doğru değildir? A) Deniz ticaretinin gelişmesi Kültürel etkileşimin artması B) Kadeş Savaşı nın yaşanması İlk yazılı antlaşmanın imzalanması C) Paranın icat edilmesi Ticari faaliyetlerin gelişmesi D) Hıristiyanlığın ortaya çıkması Çok tanrılı dinlerin ortadan kalkması E) Kağıdın kullanılması Bilgi aktarımının kolaylaşması 9. Eski Mısır'da tıp, eczacılık ve insan bedeni ile ilgili bilgiler ileri düzeyde idi. Aşağıdakilerden hangisinin bu durumda rolü olduğu söylenebilir? A) Ölülerin mumyalanması B) Düşünce özgürlüğünün ileri düzeyde olmaması C) Tanrı-kral anlayışının egemen olması D) Tarım üretiminin temel geçim kaynağı olması E) Mimari alanda ileri bir düzeye ulaşılması 13. Hititlerde görülen, I. yıllıklar hazırlatılması, II. kralın, başrahip ve başyargıç olarak kabul edilmesi, III. egemenlik altına alınan toplumların tanrılarının da kutsal kabul edilmesi uygulamalarından hangileri, devlet otoritesini güçlendirme düşüncesinin ürünüdür? D) I ve III E) II ve III 10. İlk Çağ da görülen, I. şehir devletlerinin yaygın olması, II. tarıma elverişli toprakların yetersiz olması, 14. İlk Çağ da Mısır toplumunda hukuk anlayışı yeterince gelişmemiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedeni olarak gösterilebilir? III. yazının yaygınlaşmaya başlaması A) Kralların keyfi ve baskıcı bir yönetim sergilemeleri durumlarından hangileri, toplumların deniz koloniciliğine yönelmelerinde belirleyici olmuştur? D) I ve III E) I, II ve III B) Mısır ın coğrafi açıdan dış etkilere kapalı olması C) Bilim faaliyetlerine öncelik verilmesi D) Ekonomik kaynakların korunmasına önem verilmesi E) Temel geçim kaynağının tarım üretimi olması 13

13 UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK UYGARLIKLAR / 2 1. İlk Çağ Anadolusu'nda ticaret yolları Ege sahillerinden, Efes veya İzmir'den başlıyordu. Hattuşaş kuzeyde Sinop'a, güneydoğuda Sivas'a bağlanmıştı. Sivas'ta ikiye ayrılan yol Malatya üzerinden doğuya, Maraş üzerinden ise Suriye'ye ulaşıyordu. Kral Yolu denen bu yol yüzlerce yıl önemini sürdürmüştür. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Anadolu, uluslararası ticaretin önemli geçiş noktalarından birisi durumunda olmuştur. B) Ticari faaliyetler Anadolu ya yönelik istila girişimlerini engellemiştir. C) Siyasi ilişkiler ekonomik faaliyetleri olumsuz etkilemiştir. D) Ekonomik rekabet nedeniyle askeri çatışmalar yaşanmıştır. E) Deniz yolları ticari ilişkilerde kullanılmaya başlanmıştır. 4. Denizcilik nedeniyle birçok yabancı paranın girdiği İlk Çağ Yunan şehir devletlerinde sarraflık ve bankerlik gelişmişti. Yunanlılar emanete para kabul eder, poliçe hazırlar ve tüccarlara kredi mektubu verirlerdi. Yunan şehir devletlerinde görülen bu durumun, I. ekonomik faaliyetlerin yoğunlaşması, II. Yunan şehir devletleri arasında siyasi birliğin sağlanamaması, III. sınıf farklılıklarının görülmesi olgularından hangilerine bağlı olarak meydana geldiği söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II! D) I ve III E) I, II ve III Paragrafta sözü edilen faaliyetlerin hangi alanla ilişkili olduğuna dikkat etmelisin. 2. İyonyalılar krallar tarafından idare edilen şehir devletlerinde yaşamışlardır. Şehirlerin yönetimi MÖ. VIII. yüzyılda soylular tarafından ele geçirilmiştir. Son dönemlerde ise İyon şehir devletlerinde demokratik bir idare tarzının öne çıktığı görülür. Bu durumun, I. ekonomik faaliyetlerin denizciliğe dayalı olması, II. halkın yönetimde etkin hale gelmesi, III. İyonya nın ticaret yollarının kesişme bölgesinde yer alması olgularından hangileriyle ilgili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Urartuluların kaleler, saraylar, tapınaklar, su bentleri ve sulama kanalları yaptırdıkları bilinmektedir. Bu bilgilerin Urartulularla ilgili, I. Tarım, ekonomik uğraş alanları arasında yer almaktadır. II. Toprakların korunmasına dönük önlemler alınmıştır. III. Göçebelikten yerleşik yaşama geçiş konusunda yeterince başarılı olamamışlardır. yargılarından hangilerini desteklediği söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 3. Asurlular egemenliik altına aldıkları bazı bölgelere başkentten yöneticiler göndermiş ve buralarda gösterişli saraylar inşa ettirmişlerdir. Bu tutumun, I. merkezi otoriteyi güçlendirme, II. devletin egemenlik gücünü pekiştirme, III. yeni ticaret yolları oluşturma hedeflerinden hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Sümerlilerin en önemli tanrıları gök tanrısı Anu, hava ve yeryüzü tanrısı Enlil ve okyanus tanrısı Enki idi. Her şehir devletinin farklı tanrıları bulunmaktaydı. Bu bilgilere göre, I. Din olgusu toplumsal alanda etkin olmamıştır. II. Dini inanışları çok tanrılı nitelik taşımaktadır. III. Din adamları yönetim alanında önemli roller üstlenmişlerdir. yargılarından hangilerinin Sümer toplumu için geçerli olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 14

14 7. "Anadolu, İlk Çağ'da Avrupa ile Asya arasında köprü rolüne sahipti." tezini ileri süren bir araştırmacının, Anadolu ile ilgili, I. coğrafi konum, 11. Anadolu, Pers hakimiyeti altında kaldığı yaklaşık iki yüz yıllık süre içinde imar edilmeye çalışıldı. Bölgede Pers yönetimi tarafından yollar ve köprüler inşa edildi. Bu girişimin, II. III. etnik yapı, dini inanç I. ticari ilişkilerin kolaylaştırılması, II. devlet otoritesinin güçlendirilmesi, unsurlarından hangilerini vurguladığı söylenebilir? III. Anadolu toplumlarının kültürel özelliklerinin korunması amaçlarından hangileri ile ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 8. Asurlu tüccarların Anadolu'da oluşturdukları kolonilerde çivi yazısını kullanmaları, Anadolu toplumlarının yazı ile tanışmalarını sağlamıştır. Bu gelişme Anadolu'da tarih öncesi devirlerin sona ermesine yol açmıştır. Bu bilgiye göre, Anadolu'da tarih devirlerinin başlamasında, I. askeri mücadele, 12. MÖ. IV yüzyılda Hindistan a kadar olan bölgeleri istila eden İskender, Makedonya, Kıbrıs ve İran'dan getirdiği göçmenleri farklı bölgelerde yeni kurdurduğu şehirlere yerleştirmiştir. Bu girişim dikkate alındığında, İskender'in aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir? II. III. ticari faaliyet, göç A) Toplumsal ve kültürel açıdan yeni bir düzen kurulması B) Ülkede sınıf farklılıklarının sona erdirilmesi unsurlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? C) Ülke topraklarının istilalara karşı korunması D) Ülkede siyasi birliğin sağlanması E) Yeni ticaret yollarının oluşturulması 9. Hititlerde görülen, I. soylulardan oluşan Pankuş meclisinin bulunması, II. kralın aynı zamanda başrahip olması, III. ekonomik faaliyetlerin devletin denetimi altında gerçekleşmesi durumlarından hangileri kralın yetkilerinin sınırlı olduğunu göstermektedir? 13. Babil hükümdarı Nabonid dönemine ait bir yazıtta, ülkenin çeşitli kentlerinde inşa ettirilen çok sayıda binadan söz edilmektedir. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Ülke toprakları eyaletlere ayrılmıştır. B) Askeri etkinlik üst düzeyde tutulmak istenmiştir. C) Özel mülkiyetin varlığına izin verilmiştir. D) Farklı kültürlerin etkisinde kalınmıştır. E) Şehircilik olgusuna önem verilmiştir. 10. İlk Çağ Mısır tarihi, zamanın akışı içinde tutarlı bir bütünlük göstermiş ve belirgin şekilde kesintilere uğramamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur? A) Mısır toplumunun çeşitli sınıflardan oluşması B) Bölgede bilimsel çalışmalara önem verilmesi C) Mutlak bir yönetim anlayışının benimsenmesi D) Tarım üretiminin öne çıkarılması E) Mısır ın istilalardan uzak kalması 14. Asur kralları zaferlerinin unutulmasını istemedikleri için yaşanan bazı önemli gelişmeleri yazdırırlardı. Bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisine olanak sağladığı söylenebilir? A) Asur tarihi ile ilgili daha ayrıntılı bilgilere ulaşılmasına B) Ticari faaliyetlerin devlet tarafından denetlenmesine C) Dini inançların zamanla değişmesine D) Hukuk kavramının güçlenmesine E) Halkın krala bağlılığının artmasına 15

15 UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK UYGARLIKLAR / 3 1. Anadolu, tarihin en eski devirlerinden itibaren doğudan ve batıdan gelen pek çok kavmin istilasına maruz kalmış ve pek çok uygarlığa beşiklik etmiştir. Bu durumun, Anadolu da aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Farklı kültürler arasında etkileşim yaşanması B) Sınıf farklılıklarının sona ermesi C) Çok tanrılı dinlerin yaygınlaşması D) Göçebe yaşam tarzının sona ermesi E) Bölgede güçlü devletlerin kurulamaması 5. Romalılar, Akdeniz çevresinde yer alan neredeyse bütün toprakları ele geçirmiş ve bu topraklarda yaşayan toplulukları siyasi hakimiyetleri altına alarak İlk Çağ ın en büyük imparatorluğunu kurmuşlardır. Bu gelişme Romalılar ile ilgili olarak, I. Egemen oldukları topraklarda toplumsal düzeni koruyamamışlardır. II. Yabancı kültürlerin etkisine kapalı olmuşlardır. III. Farklı etnik grupları bünyelerinde barındırmışlardır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 2. İlk Çağ da Anadolu ya egemen olan Romalılar, bölgeye Romalı nüfus yerleştirme yoluna gitmemiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır? A) Romalıların askeri etkinlerinin artmasına B) Hıristiyanlığın Anadolu da yayılmasına C) Anadolu da toplumsal düzenin bozulmasına D) Anadolu kültürlerinin özgün niteliklerini korumasına E) Anadolu da sosyal çatışmalar yaşanmasına 3. Anadolu nun kuzeyden ve güneyden yüksek sıradağlarla kuşatılmış olması ve pek az yerden geçit vermesi, bu yönlerden yapılacak göçlere fazlaca imkan tanımamıştır. Buna karşılık Batı Anadolu daki dağların denize dik uzanması, pek çok istilacı kavmin bu dağ geçitlerinden ilerleyerek Anadolu içlerine kadar ulaşmalarını sağlamıştır. 6. Orta Asya da yapılan kazılarda bulunan ve İlk Çağ a ait olduğu tespit edilen araç - gereçlerin, aynı dönemde Anadolu da bulunan araç - gereçlerden oldukça farklı niteliklere sahip olduğu görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisi, bu farklılığın temel nedeni olarak gösterilebilir? A) Anadolu nun daha verimli topraklara sahip olması B) Toplumsal ihtiyaçların farklı olması C) Ticari faaliyetlerin Anadolu da daha yoğun olması D) Nüfus yoğunluğunun farklılık göstermesi E) Her iki bölgede de göçebe toplulukların bulunması Buna göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Her toplumun göçünde farklı nedenler etlkili olmuştur. B) Anadolu tarıma elverişli topraklara sahip olmuştur. C) Göçler coğrafi koşullara bağımlı olarak gerçekleşmiştir. D) Yer şekilleri ekonomik faaliyetleri etkilemiştir. E) Anadolu İlk Çağ da istilalardan uzak kalmıştır. 7. İlk Çağ da Anadolu nun Akdeniz kıyısında, Torosların güneyinde yerleşmiş olan Kizzuvatna Krallığı, bu dağlar nedeniyle Anadolu kültüründen daha çok Mısır kültürünün etkisi altında kalmıştır. Buna göre, I. Anadolu toprakları toplumsal etkileşim için elverişli değildir. 4. Ticaret yollarına egemen olma çabası toplumlar arasında yüzyıllar boyunca sürüp giden mücadelelere neden olmuştur. Buna göre, İlk Çağ da yaşanan toplumlar arası mücadelerde aşağıdakilerden hangisiyle ilgili çıkarların rol oynadığı savunulabilir? A) Sosyal B) Dini C) Kültürel D) Askeri E) Ekonomik II. Toplumlar arası kültürel etkileşimde coğrafi koşullar etkilidir. III. Coğrafi koşullar Anadolu kültürlerinin gelişmesini engellemiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 16

16 8. MÖ IX.-VI. yüzyıllar arasında Doğu Anadolu da Van merkezli olarak kurulan Urartu Devleti, bulunduğu bölgenin korunaklı ve ulaşılması zor olması nedeniyle uzun süre Asur krallarına boyun eğmemiştir. Bu bilgiler ışığında, I. Coğrafi koşullar siyasi ve askeri gelişmeler üzerinde belirleyici olmuştur. 11. Anadolu da, Eski Taş (Paleolitik) Dönemi toplulukları bütün gün dolaşarak av aramakta, geceleri ise mağara ve ağaç kovuklarında barınmakta idiler. Bu devirdeki bütün araçgereç ve silahlar taştan ya da kemikten yapılmıştır. Bu bilgiler dikkate alındığında, Eski Taş Dönemi Anadolu toplumlarıyla ilgili olarak, I. Basit araç-gereçler yapmışlardır. II. III. Urartulular, Mezopotamya da siyasi birliğin kurulmasını engellemiştir. Anadolu, İlk Çağ da Mezopotamya dan daha ileri bir kültür düzeyine sahiptir. II. Üretim faaliyetleri başlamamıştır. III. Göçebeliğe dayalı bir yaşam biçimine sahip olmuşlardır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 9. Hititler yerleşmek için Kızılırmak boylarını tercih ederken, Lidyalılar Büyük Menderes ve Gediz nehirlerinin sulama alanı olan sahada yerleşmişlerdir. Bu bilgiler dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Yerleşim yerlerinin belirlenmesinde dini inançlar etkili olmuştur. B) Anadolu çok sayıda akarsuya sahip bir coğrafyadır. C) Anadolu iklimi tarımsal faaliyetler için yeterince uygun değildir. D) Yerleşim için insan yaşamına uygun yerler seçilmiştir. E) Anadolu ya yerleşen topluluklar ticari açıdan etkinlik kazanamamıştır. 12. Eski çağlarda bazı toplumlarda, evler aralık bırakılmaksızın yan yana inşa edilerek sur yerine geçebilecek bir mimari yerleşim sağlanmıştır. Bu bitişik evlerin kapıları olmayıp, tavandan açılan bir delikten merdivenle içeri girilebiliyordu. Bu mimari anlayışın, aşağıdakilerden öncelikle hangisinin bir sonucu olduğu söylenebilir? A) Dini inançların B) Ticari faaliyetlerin C) Savunma ihtiyacının D) İklim şartlarının E) Toplumlar arası etkileşimin! Toplumsal gelişmelerde toplumların ihtiyaçlarının belirleyici olduğuna dikkat etmelisin. Söz konusu mimari tarz hangi ihtiyacı karşılar. 13. İyonyalılar, Efes, Milet, Foça, İzmir gibi özgür düşünce ortamına sahip şehir devletleri şeklinde örgütlenmiştir. 10. Akdeniz ve Karadeniz de ticaret kolonileri kurmuşlardır. Alfabeyi icat etmişlerdir. İlk defa Güneş yılı esaslı takvimi hazırlamışlardır. İlk yazılı kanunları hazırlamışlardır. Yukarıda verilen bilgilerin aşağıdaki İlk Çağ uygarlıklarından hangisiyle ilgili olduğu söylenemez? A) Mısırlılar B) Fenikeliler C) Lidyalılar D) Sümerliler E) İyonyalılar Yunan şehir devletlerinde dini ve siyasi otorite özgür düşünceyi engellememekteydi. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenebilir? A) Bilimsel çalışmaların hızlanması B) Yazılı hukuk kavramının ortaya çıkması C) Merkezi otoritenin güçlenmesi D) Tek tanrılı dinlerin etkinliğini artırması E) Teokratik devlet düzeninin benimsenmesi 17

17 İLK TÜRK DEVLETLERİ / 1 1. Türkler, madenleri işlemeyi çevrelerindeki topluluklara göre daha erken dönemlerde öğrenmişlerdir. Bu durumun Türk topluluklarına, I. daha dayanıklı silahlar yapabilme, II. askeri etkinliği artırma, III. yerleşik yaşama geçme olanaklarından hangilerini sağladığı söylenebilir? 2. Türklerin ana yurdu Orta Asya bozkırlarıdır. Orta Asya'nın sınırları doğuda Baykal gölünden batıda Hazar ve Ural Dağları na, kuzeyde Sibirya bozkırlarından güneyde Tanrı Dağları ve Gobi Çölü ne uzanmaktadır. Bu bilgilere bakılarak, I. Türkler geniş bir alanda dağınık olarak yaşamışlardır. II. Türk topluluklarının Çin topraklarına yerleşmesi engellenmiştir. III. Türk toplulukları arasında siyasi birliğin sağlanmasında güçlük çekilmemiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 4. IV. yüzyıl sonlarında Avrupa'ya yönelen Kuzey Hunları, ilk planda Don ve Dinyeper nehirleri arasında yaşayan topluluklardan Ostrogotları ağır bir yenilgiye uğrattılar. İleri hareketlerine devam ederek daha batıda yer alan Vizigotlara da ağır bir darbe vurdular. Bu gelişmelere bakıldığında, Hunlarla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Orta Asya egemenliği için uğraş vermişlerdir. B) Anadolu'ya yerleşmeyi hedeflemişlerdir. C) Etkin bir askeri güce sahip olmuşlardır. D) Avrupa'yı bütünüyle ele geçirmişlerdir. E) Dini inançları zaman içinde farklılaşmıştır.! Bir devletin ya da toplumun siyasi egemenlik alanını genişletmesinde etkili olan faktörleri dikkate almalısın. 5. Türkler ana yurtları Orta Asya'da oldukça geniş bir bölgede göçebe şekilde yaşamışlardır. Bu durumun, I. Türk topluluklarının tarih sahnesine çıktıkları yerin kesin şekilde belirlenmesi, II. Türk tarihinin bir bütün halinde incelenebilmesi, III. Türklerin nüfusu hakkında kesin bilgiler elde edilmesi çabalarından hangilerini güçleştirdiği savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 3. Bizanslı gezgin Retor, Atilla'nın sarayında gördüğü süslenmiş kılıç kayışlarının, at takımlarının ve kemerlerinin altınla ya da değerli taşlarla süslü olduğunu nakleder. Yine onun verdiği bilgiye göre, Romalılar Hun kemerlerini en değerli ganimetlerden birisi olarak kabul ediyorlardı. Bu bilgilere göre, I. Hun sanatı, farklı toplumların sanat anlayışlarının etkisinde kalmıştır. II. Hunların yaşam biçimi Romalılar tarafından taklit edilmiştir. III. Hun sanatı Romalılar üzerinde etkili olmuştur. yorumlarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 6. On iki hayvanlı takvim Türklerin İslamiyeti kabul etmelerinden önce Orta Asya'da kullandıkları takvimdir. Bu takvim zamanla Çin ve Tibet toplumları tarafından da kullanılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Toplumlar arası kültürel etkileşim yaşanmıştır. B) Türkler, Çin ve Moğol toplumlarını baskı altına almışlardır. C) Türk-Çin mücadeleleri sosyal bazı nedenlerle yoğunlaşmıştır. D) Türklerde yazılı kültür Çinlilerin katkısıyla gelişmiştir. E) Göçebe yaşam Türkler dışındaki farklı toplumlarca da benimsenmiştir. 18

18 7. Orta Asya'da yaşayan Türk toplulukları hayvancılıkla uğraştıklarından dolayı sürekli şekilde geniş otlaklara ihtiyaç duyarlardı. Bu ihtiyacın, I. hatunlara siyasi bazı yetkiler tanınması, II. bozkır göçebeliğine dayanan bir yaşam sürdürülmesi, III. yazılı hukukun ön plana çıkarılması durumlarından hangilerini zorunluluk haline getirdiği savunulabilir? 10. Kök Türkler tarafından ortaya konulan Orhun Kitabeleri'nde kullanılan akıcı dil, ifade ve kelime zenginliği dikkati çekmektedir. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Türkçe'nin farklı toplumlar tarafından kullanıldığına B) Türk topluluklarının farklı kültürlerin etkisinde kaldığına C) Türkçenin gelişmiş bir dil olduğuna D) Türklerin ilk dönemlerinden itibaren yazıyı kullandıklarına E) Dinin Türk dili üzerinde belirleyici olduğuna 8. Hunların Karadeniz'in kuzeyinden geçerek Doğu Avrupa yönünde ilerlemeleri, barbar kavimlerin yaşadıkları bölgeleri terk etmelerine yol açtı. Barbar topluluklar düzenli Hun askeri birlikleri karşısında tutunamayarak Avrupa içlerine doğru kaçmak zorunda kaldılar. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Anadolu'da Türk devletlerinin kurulduğunun B) Gök Tanrı inancının Avrupa'da yaygınlaştığının C) Orta Asya da Türklere yönelik Çin baskısının sona erdiğinin D) Hunların Avrupa'da kitlesel göçlere yol açtıklarının E) Orta Asya'da Türk unsurların siyasi varlığının kalmadığının 11. Türk topluluklarının İslam öncesi dönemde özellikle Çin kültürünün etkisinde kaldıkları, Maniheizm gibi Çinlilere ait dinleri benimseyerek Çince dini metinleri kendi dillerine tercüme etmeye başladıkları görülür. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisini destekler niteliktedir? A) Çinliler Türk toplulukları tarafından askeri alanda örnek alınmıştır. B) Türkler Çin toprakları üzerinde siyasi egemenlik kurmuştur. C) Gök Tanrı inancı Çinliler arasında yaygınlaştırılmıştır. D) Türk ulusal kimliği tarihi süreç içinde güçlendirilmiştir. E) Türk kültür yaşamı dış etkilere açık bir nitelik taşımıştır. 12. Diğer bazı İlk Çağ toplumlarının aksine, Orta Asya Türk topluluklarında din adamlarının toplum içerisinde herhangi bir ayrıcalığa sahip olmadıkları görülür. 9. Kök Türkler Dönemi nde Türk-Çin ticareti gelişmiş, sınır bölgesinde yer alan bazı şehirler iki topluluk arasında serbest ortak pazar olarak kullanılmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisini sağlama amacına yöneliktir? A) Askeri gücü artırmayı B) Siyasi bütünlüğü korumayı C) Kültürel etkileşimi artırmayı D) Ekonomik ilişkileri geliştirmeyi E) Gök Tanrı inancını yaygınlaştırmayı Bu durumun, I. din adamlarının yönetim alanında etkin olamaması, II. Türklerde toprağa bağlı kölelik olgusunun görülmemesi, III. hükümdarların yönetim yetkilerinin tanrısal kaynaklı olması sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 19

19 İLK TÜRK DEVLETLERİ / 2 1. Avarlar, Bizans la olan ilişkilerinin bozulması üzerine İstanbul u iki defa kuşatmışlardır. Sasanilerle birlikte 619 da gerçekleştirilen ilk kuşatma, Bizans İmparatoru Herakleios'a şehri terk edip Kartaca'ya gitmeyi düşündürecek kadar önemlidir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Avarların ekonomik etkinliklerini koruyamadıklarının B) Avar askeri teşkilatının Avrupa toplumlarını etkilediğinin C) Avarların askeri etkinliklerinin yüksek düzeyde olduğunun D) Avarların Balkanlarda Peçeneklerle birlikte hareket ettiklerinin 4. Moğol egemenliği altına giren Uygurlar, teşkilatçı özellikleri sayesinde bu devlette önemli görevlere getirilmiş, Uygurcanın Moğollar arasında yayılmasına ve Moğolların Türk kültürünü benimsemelerine yol açmışlardır. Bu bilgiler dikkate alındığında, I. Uygurlar milli benliklerini korumakta zorlanmışlardır. II. Türkler, Moğol toplulukları üzerinde kültürel alanda etkili olmuşlardır. III. Uygurca uluslararası diplomasi dili haline gelmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III E) Bizans ın Balkan etkinliğinin tamamen son erdiğinin 2. Ki-ok'un ölümünün ardından Hun tahtına geçen hükümdarlar, Çinlilerin yıkıcı faaliyetlerini engellemekte zorlanmışlardır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? 5. İslamiyet ten önceki dönemde yaşayan Türk topluluklarında görülen, I. sözlü kültürün yaygın olması, II. kalıcı mimari eserlerin geç dönemlerde ortaya çıkması, A) Egemenlik anlayışının değişmesi III. maden işlemeciliği ile uğraşılması B) Devletin merkezi otoritesinin zayıflaması C) Çin'e yönelik Hun akınlarının artması D) Türk topluluklarının Çin topraklarına yerleşiminin engellenmesi E) Yeni ticaret yollarının oluşması olgularından hangilerinin göçebe yaşamının bir sonucu olduğu söylenebilir?! D) I ve II E) I ve III Göçebelik hangi ihtiyaçları beraberinde getirir ve ne tür sonuçlara yol açar? 3. Yaşadıkları Aral gölü civarından göç etmek zorunda kalan Kuzey Hunları, bugünkü Macaristan topraklarına yerleşerek Avrupa Hun Devleti ni kurmuşlardır. Attila Dönemi'nde siyasi ve askeri anlamda oldukça güçlenen Avrupa Hunları, Batı ve Doğu Roma yı vergiye bağlamıştır. Bu bilgiye göre Avrupa Hunları ile ilgili olarak, I. İpek Yolu üzerinde egemenlik sağlamışlardır. II. Askeri etkinliklerinin güçlü olması sayesinde ekonomik kazanımlar elde etmişlerdir. III. Avrupa da siyasi etkinlik kurmuşlardır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 6. Barbar kavimlerin IV. yüzyıl sonlarında başlattığı Kavimler Göçü sonrasında Avrupa da, I. Feodal rejimlerin temelleri atıldı. II. Hıristiyanlık Barbar topluluklar arasında yayıldı. III. Roma İmparatorluğu doğu ve batı şeklinde ikiye ayrıldı. Bu gelişmelerden hangilerinin siyasi nitelik taşıdığı söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 20

20 7. İslam öncesi dönemde Orta Asya da yaşamış Türk topluluklarından Uygurlar, Yerleşik yaşam biçimini benimseyerek, göçebe kültür dışında yeni bir hayat tarzını kabullenmişlerdir. Maniheizm ve Budizm gibi Çin dinlerini kabul etmişlerdir. Bu bilgiler ışığında, Uygurlarla ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Türk siyasi birliğini sağlamaya çalışmışlardır. B) Toplumsal alışkanlıklarında köklü değişiklikler gerçekleşmiştir. C) Siyasi açıdan güçlü bir devlet kurmuşlardır. 10. İslam öncesi dönemde Türk topluluklarında hakan, herhangi bir mesele ile ilgili karar vermeden önce kurultaya danışmak, kurultay üyelerinin görüşlerini almak durumundaydı. Bu durum Türk topluluklarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Son kararların kurultay tarafından verildiğinin B) Merkezi otoritenin güçlü olduğunun C) Hükümdarlık makamının demokratik yöntemlerle el değiştirdiğinin D) Hükümdarın yetkilerinin sınırsız olmadığının E) Ekonomik kararların hakan tarafından alındığının D) Türk kültürünü çevre topluluklar arasında yaymışlardır. E) Çin ile askeri ve siyasi mücadele halinde olmuşlardır. 8. İslamiyetten önceki dönemde Orta Asya da Türk toplulukları tarafından oluşturulan ordularda, genellikle ok, yay, kılıç gibi hafif silahların tercih edildiği görülür. Türk topluluklarının bu tercihlerinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenebilir? A) Asker sayısının yeterli görülmemesi B) Ücretli askerlik uygulamasının yaygın olmaması C) Orduların daha çok atlı birliklerden oluşması D) Çin ile askeri olan mücadelelerin sona erdirilmek istenmesi 11. Kök Türk Kitabeleri nde, "hükümdarın, halkın karnını doyurmak için gece uyumadan, gündüz oturmadan çalıştığı" biçiminde ifadelere rastlanmaktadır. Bu ifadeler, Türklerde aşağıdakilerden hangisinin varlığına kanıt olarak gösterilebilir? A) Sosyal devlet anlayışı B) Göçebe yaşam C) Yurt kavramı D) Gök Tanrı inancı E) Askeri etkinlik E) Ekonominin temelde hayvancılığa dayalı olması 9. Türk devletlerini zayıflatmak ve parçalamak için büyük çaba harcayan Çin imparatorları, bu amaçla Türk hanedan üyelerini birbirlerine karşı kışkırtmaya, Türk boyları arasına düşmanlık tohumları ekmeye çalışmışlardır. Bu politikanın Türk devletlerinde, I. iktidar mücadeleleri yaşanması, 12. İslam öncesi dönemde Orta Asya Türk topluluklarında güneşin doğduğu yön olan doğu kutsal sayılmaktaydı. Hakanın ülkenin doğusunda bulunması, hükümdar otağının doğuya yönelik kurulması, tahtta doğuya dönük bir şekilde oturulması bu inanışın birer örneği durumundadır. Bu bilgi dikkate alındığında, Türk topluluklarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinden söz edildiği söylenebilir? II. III. kut inancının yönetimdeki etkinliğinin güçlenmesi, devlet otoritesinin korunmasının güçleşmesi A) Kültürel faaliyetlere önem verildiği B) Farklı ekonomik uğraşlarla ilgilenildiği gelişmelerinden hangisine yol açtığı söylenebilir? D) I ve II E) I ve III C) Hukuk kurallarının yazılı hale getiridliği D) Toprakların genelde devlete ait olduğu E) Dini inancın siyasi alanda yansımalarının olduğu 21

21 İLK TÜRK DEVLETLERİ / 3 1. Büyük Hun Devleti nde hükümdarlık makamına geçen Hohan-yeh Dönemi nde İpek Yolu nun denetimi önemli oranda Çinlilere geçmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Hunların hayvancılık yerine ticarete yönelmesine B) Türkler arasında göçebe yaşamın gerilemesine C) Törenin Türk toplumu üzerindeki sosyal etkinliğinin azalmasına D) Hun Devleti nde ekonomik yapının zayıflamasına E) Hunların Çin egemenliği altına girdiklerine! İpek Yolu'nun ne tür işleve sahip olduğunu unutma. 2. Hunların Karadeniz'in kuzeyinden Doğu Avrupa ya ilerlemeleri, barbar kavimleri Avrupa içlerine doğru kaçmak zorunda bıraktı. 375 yılından itibaren yaşanan bu gelişmeye Kavimler Göçü adı verilir. Aşağıdakilerden hangisi Kavimler Göçü nün sonuçları arasında yer alır? A) Avrupa da toplumsal ve siyasi karışıklıklar yaşanmıştır. B) Hıristiyanlık Avrupa dışında yaygınlaşmaya başlamıştır C) Avrupa da Katolik Kilsesi nin etkinliği azalmaya başlamıştır. D) Roma İmparatorluğu siyasi ve askeri gücünü artırmıştır. E) Avrupa da sınıf farklılıkları oluşmuştur. 4. Avrupa Hun Devleti ile Bizans arasında 447 de imzalanan Anatolios Antlaşması nda, - Bizans Devleti, Tuna Nehri nin güneyinde asker bulundurmayacaktır. - Bizans Devleti Avrupa Hun Devleti ne vergi ödeyecektir. maddeleri yer almıştır. Bu maddeler dikkate alındığında, I. Askeri mücadeleler Bizans la ekonomik işbirliğine ortam hazırlamıştır. II. Roma İmparatorluğu nun ikiye parçalanması sağlanmıştır. III. Hunların Avrupa daki etkinlikleri güçlenmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 5. Uygurlarda Bögü Kağan Dönemi nde ülkeye getirilen Mani rahiplerinin çalışmaları sonucunda, bu dinin Uygurlar arasında yayılmaya başlandığı görülür. Uygur ülkesinde yaşanan bu gelişme aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır? A) İpek Yolu üzerindeki Uygur etkinliğinin artmasına B) Uygurların milli benliklerini yitirmelerine C) Uygur - Çin anlaşmazlıklarının sona ermesine D) Uygurların savaşçı özelliklerinin zayıflamasına E) Halkın hükümdara bağlılığının sona ermesine 3. İslamiyetten önceki dönemde yaşayan Türklerde görülen, I. yazının geniş bir kullanım alanına sahip olamaması, II. mutlak yönetim anlayışının egemen olması, III. Türk toplulukları arasında siyasi birliğin sağlanmasının zor olması durumlarından hangileri, töre adı verilen sözlü hukuk kurallarının öne çıkmasında etkili olmuştur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 6. Orta Asya Türk devletlerinde devlete isyan, savaştan kaçma ve vatana ihanet gibi suçları işleyenler en ağır cezalara çarptırılmıştır. Bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Çinlilerin baskısının azaltılması B) Türk kültürünün çevre toplumlar arasında yayılması C) Yerleşik yaşam anlayışının yaygınlaştırılması D) Hükümdarın yetkilerinin artırılması E) Toplumsal düzenin korunması! Hukuk kurallarının suça karşı ağır ve caydırıcı cezalar içermesi hangi hedefe yöneliktir? 22

22 7. Orta Asya Türk devletlerinde Hatunlar, I. Kurultay çalışmalarına katılabilirdi. II. Elçi kabullerinde yer alırdı. III. Kendisine ait bir saraya sahipti. Bu özelliklerden hangileri, hatunların devlet yönetimiyle ilgili siyasi yetkilere sahip olduklarını göstermektedir? 11. I. Türk adını taşıyan ilk Türk devletini kurmuşlardır. II. Kendi hazırladıkları özgün bir alfabeyi kullanmışlardır. III. İpek Yolu ticaretini denetim altına almaya çalışmışlardır. Yukarıdaki özelliklerden hangileri Kök Türklerde ulusal bilincin güçlü olduğunu kanıtlamaktadır? D) I ve II E) I, II ve III 8. Orta Asya Türk askeri teşkilatında komutana mutlak itaat esastı. Her asker komutanından aldığı emri yerine getirmekle yükümlüydü. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Hanedan üyeleri arasında iktidar mücadeleleri yaşanmasını önlemek B) Askeri alanda disiplin ve düzeni korumak C) Devletin gelir kaynaklarını korumak D) Kurultayın hükümdara bağlılığını sürdürmek E) Hükümdarın yetkilerini sınırlandırmak 12. Büyük Hun Devleti Orta Asya'da yaşayan bütün Türk topluluklarını ilk defa bir siyasi çatı altında toplamayı başarmıştır. Hunların bu girişimlerinin, I. Türklerin Asya daki siyasi etkinliğini artırma, II. Çin baskılarına karşı koyulmasını kolaylaştırma, III. Orta Asya dışına göç eden Türk topluluklarının geri dönmesini sağlama amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 9. I. Vezir D) I ve III E) II ve III II. III. Melik Aygucı Yukarıda verilenlerden hangileri, İslam öncesi Türklerde devlet kademelerinde yer alan görevlilerinden biri değildir? D) I ve II E) I, II ve III 13. Kök Türk hükümdarı Mukan Kağan ilk seferini 555 yılında Avarlar üzerine yaparak onları yenmiş ve Avarların yurtlarını terk ederek batıya göç etmelerini sağlamıştır. Kök Türklerin bu girişimlerine bakılarak, 10. Orta Asya da Türklerin toplumsal hayatını düzenleyen töre kuralları, I. kaynağını geleneklerden alma, II. hükümdar dahil herkes için bağlayıcı olma, III. değişen zaman ve koşullara göre farklılaşabilme niteliklerinden hangilerine sahip olmuştur? D) I ve II E) I, II ve III I. Türk siyasi birliğinin sağlanması politikaları sona ermiştir. II. Kurultayın devlet yönetimi üzerindeki etkinliği azaltılmıştır. III. Türk devletleri arasında egemenlik mücadelesi yaşanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yanız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 23

23 İLK TÜRK DEVLETLERİ / 4 1. Aşağıdakilerden hangisi, Türk topluluklarının Orta Asya'dan dünyanın değişik bölgelerine göç etmelerinin sonuçları arasında gösterilebilir? A) Yerleşilen bölgelerdeki toplumlara maden işlemenin öğretilmesi B) Yazının kullanım alanının yaygınlaştırması C) Göç edilen bölgelerde tümüyle yerleşik yaşamın benimsenmesi D) Gök Tanrı inancının farklı toplumlar arasında yaygınlaştırılması E) Orta Asya da Türk siyasi birliğinin sağlanması 4. I. Kök Türklerin on iki hayvanlı takvimi kullanması II. Hunların göçebe yaşam biçimine sahip olması III. Uygurlar arasında baskı tekniği ve kağıdın kullanılmaya başlanması IV. Hunların Türk topluluklarını bir bayrak altında toplanmaya çalışması Yukarıdakilerden hangileri, Türklerin İslam öncesinde Çin kültüründen etkilendiklerine kanıt olarak gösterilebilir? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve IV D) II ve III E) II ve IV 5. İlk Çağ'da Orta Asya'da yaşayan Türk toplumlarının bağımsız yaşama isteği oldukça belirgindi. 2. İslam öncesinde Türk devletlerinde görülen, I. geniş toprakları denetiminde bulunduran bir soylu sınıfının oluşmaması, II. ülke topraklarının ikiye ayrılarak yönetilmesi, III. toprağa bağlı kölelik olgusunun yaygın olmaması durumlarından hangileri, Türk devletlerinin yıkılmasını kolaylaştırmamıştır? Aşağıdakilerden hangisi bu özelliğin bir sonucu olarak gösterilebilir? A) Ticari faaliyetlerin canlı tutulmaya çalışılması B) Gök Tanrı inancının benimsenmesi C) Toplumsal düzenin korunmasına önem verilmesi D) Geleneklerin törenin en önemli kaynağı durumunda olması E) Farklı bölgelerde çok sayıda Türk devleti kurulması D) I ve III E) II ve III 3. İslam öncesi dönemde Türk hükümdarları Çinlilere karşı üstün geldikleri savaşlardan sonra bile Türk topluluklarının Çin topraklarına yerleşmesini istememişlerdir. Türk hükümdarlarının bu politikasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Türk kültürünü geliştirmek istemeleri B) Çinlilerin yerleşik bir kültüre sahip olması C) Çinlilerin kalabalık bir ordusunun bulunması D) İpek Yolu ticaretinin denetim altına alınmak istenmesi E) Türk topluluklarının milli benliklerinin korunmaya çalışılması 6. Türklerle ilgili en eski bilgiler daha çok Çin ve Arap kaynaklarından elde edilebilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedenidir? A) Törenin Türklerde toplumsal ve siyasi etkinliğinin yüksek olması B) Çevre devletlerle uzun süreli askeri mücadelelere girişilmesi C) Türklerin yazıyı geç dönemlerde kullanmaya başlaması D) Merkeziyetçi yönetim anlayışının Türklerde güçlü olmaması E) Türklerin çevre kültürlerin etkilerine açık olmaları 24

24 7. Hazar Denizi ve Karadeniz'in kuzeyinden göç ederek Avrupa'ya yerleşen Türk toplulukları zaman içinde milli benliklerini kaybetmişlerdir. Türk topluluklarının milli benliklerini kaybetmelerini, I. göç edilen bölgede azınlıkta kalınması, II. Gök Tanrı dinine inanılması, III. göç edilen bölgelerde Hıristiyanlık inancının benimsenmesi durumlarından hangilerinin kolaylaştırdığı söylenebilir? 10. Hazar Denizi'nin kuzeyinde atlı göçebe birlikler halinde yaşamışlardır. M.Ö. VII. yüzyılda Karadeniz'in kuzeyinden Avrupa'ya göç ederek Balkanların kuzey bölgelerine kadar yayılmışlardır. Gerçekleştirilen arkeolojik araştırmalar bir Türk kavmi olduklarına dair kuvvetli kanıtlar ortaya koymuştur. Yukarıda verilen bilgiler aşağıdaki topluluklardan hangisiyle ilgilidir? A) İskitler B) Kırgızlar C) Kök Türkler D) Karluklar E) Türgişler D) I ve II E) I ve III 8. Türk toplulukları İslam öncesi dönemde farklı pek çok dini kabullenmiş, farklı dinlere inanan topluluklarla bir arada yaşamışlardır. Bu durum Türklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini göstermektedir? A) Göçebe yaşam biçimini zamanla terk ettiklerini B) Hoşgörülü bir toplum yapısına sahip olduklarını C) Güçlü bir ekonomik yapı kurduklarını D) Farklı toplumlar tarafından siyasi ve askeri açıdan örnek alındıklarını 11. Kök Türkler Mukan Kağan Dönemi nde doğuda Kitanları, kuzeyde de Kırgızları yenilgiye uğratıp onlara egemenliğini kabul ettirdi. Ayrıca Çin'deki Chou ve Chi hanedanlarına karşı askeri üstünlük sağladı Buna göre Mukan Kağan ın, I. Çinlileri baskı altına alma, II. Türk toplulukları arasında siyasi birlik sağlama, III. Türkler arasındaki boy alışkanlıklarını sona erdirme hedeflerinden hangilerine ulaşmak istediği söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III E) Geleneklerine olan bağlılıklarının tarihi süreçte azaldığını 12. Tapo Kağan'ın 581 yılında ölümü sonrasında Kök Türk ülkesinde karışıklıklar çıkmıştır. Çinliler kağanlığını ilan eden İşbara yı tanımamış, Tardu'ya hükümdarlık alametleri göndererek, onu Kök Türk kağanı olarak tanıdıklarını belirtmişlerdir. Çinlilerin bu politikaları sonucunda Tardu, İşbara'nın kağanlığını tanımadığını ilan etmiştir. 9. Ölen kişilerin hayatta iken kullandığı bazı kişisel eşyalarıyla birlikte gömülmesi, Türkler arasında İslam öncesi dönemde yaygın görülen bir uygulama durumundaydı. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur? A) Hayatın ölümden sonra da sürdüğüne inanılması B) İleri bir kültür düzeyine sahip olunması C) Tarihi süreçte farklı dinlerin benimsenmesi D) Savaşçı özelliklerinin üstün olması E) Çevre kültürlerin etkisinde kalınması Bu bilgiler, I. Çinliler Türklerin iç çekişmelerinden yararlanmak istemişlerdir. II. Çinliler Kök Türklere karşı kışkırtıcı politikalar izlemişlerdir. III. Çinliler Kök Türklerin kendi topraklarına yerleşmelerini engellemeye çalışmışlardır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 25

25 BİRLİKTE ÇÖZELİM Tarih Bilimi 1 / 6 Zengin bir İlk Çağ toplumunun sanat eserleri daha gelişmiş ve estetik malzemelerden oluşurken, yaşam koşulları daha zor olan bir toplumun sanat eserlerinin basit görünüme sahip oldukları görülmüştür. Buna göre, I. ekonomik düzey, II. dini inanç, III. sınıf farklılığı unsurlarından hangilerinin sanat anlayışları üzerinde etkin olduğundan söz edilmiştir? Uygarl n Do uflu ve lk Uygarl klar 2 / 10 İlk Çağ Mısır tarihi, zamanın akışı içinde tutarlı bir bütünlük göstermiş ve belirgin şekilde kesintilere uğramamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur? Çözüm : Mısır, etrafı çöllerle çevrili bir bölge olması nedeniyle istilalara uğramamıştır. Bu sebeple Mısır tarihi, zamanın akışı içinde tutarlı bir bütünlük göstermiş ve belirgin şeklide kesintilere uğramamıştır. A B C D E Çözüm : Toplumlarda sanat ve buna benzer alanlarda etkin bir konuma sahip olunabilmesi için ekonomik gelişmişlik düzeyinin yüksek olması önemli bir faktördür. Zor koşullar altında yaşayan ve temel yaşam gereksinimlerini karşılamakta güçlük çeken bir toplumun sanat alanında aktif olması beklenemez. A B C D E Tarih Bilimi 1 / 12 Tarih, toplumların faaliyetlerinden doğan olayları, zaman ve yer göstererek anlatan, olaylar arasındaki nedensel ilişkileri, olayların daha önceki ve sonraki olaylarla bağlantılarını, karşılıklı etkileşimlerini gösteren bilim dalıdır. Bu tanım dikkate alındığında, aşağıda verilenlerden hangisinde ilk olayla ikinci olay arasında neden-sonuç ilişkisi kurulamaz? Çözüm : Reform, Avrupa da yeni mezheplerin (Protestanlık) ortaya çıkmasına yol açmıştır. XV. yüzyılda başlayan Rönesans, XVIII. Yüzyılda başlayan Sanayi İnkılabı nın bir nedeni sayılamaz. Coğrafi Keşifler, dünyanın değişik bölgelerinde yaşayan toplumların zenginliklerinin Avrupalı devletler tarafından yağmalanmasına ve sömürgecilik düşüncesinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Haçlı Seferleri, kağıt, matbaa gibi olguların Avrupa ya taşınmasında etkili olmuştur. Tarım üretimine bağlı olarak zamanla ihtiyaç fazlasının ortaya çıkması, ticari faaliyetlerinin başlamasına yol açmıştır. A B C D E Uygarl n Do uflu ve lk Uygarl klar 3 / 3 Anadolu nun kuzeyden ve güneyden yüksek sıradağlarla kuşatılmış olması ve pek az yerden geçit vermesi, bu yönlerden yapılacak göçlere fazlaca imkan tanımamıştır. Buna karşılık Batı Anadolu daki dağların denize dik uzanması, pek çok istilacı kavmin bu dağ geçitlerinden ilerleyerek Anadolu içlerine kadar ulaşmalarını sağlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? Çözüm : İnsanlık tarihinde yaşanan göç hareketlerinde coğrafi koşulların etkisi büyüktür. Göçler çoğu zaman coğrafi koşulların yaşamı zorlaştırmasına bağlı olarak gerçekleşir. Diğer bir deyişle toplumlar bu anlamda coğrafyanın belirleyici etkisi altında hareket etmiştir. A B C D E 26

26 Uygarl n Do uflu ve lk Uygarl klar 3 /10 Akdeniz ve Karadeniz de ticaret kolonileri kurmuşlardır. Alfabeyi icat etmişlerdir. İlk defa Güneş yılı esaslı takvimi hazırlamışlardır. İlk yazılı kanunları hazırlamışlardır. Yukarıda verilen bilgilerin aşağıdaki İlk Çağ uygarlıklarından hangisiyle ilgili olduğu söylenemez? Çözüm : İyonyalılar, deniz ticareti ile uğraşmış, Akdeniz ve Karadeniz'de ticaret kolonileri kurmuşlardır. Fenikeliler, Mısır'dan aldıkları yazıyı geliştirmiş ve 22 harften oluşan bir alfabe hazırlamışlardır. Mısırlılar, tarımı geliştirebilmek amacıyla yaptıkları çalışmalar sonucunda ilk defa Güneş yılı esaslı takvimi hazırlamışlardır. lk Türk Devletleri 1 / 4 IV. yüzyıl sonlarında Avrupa'ya yönelen Kuzey Hunları, ilk planda Don ve Dinyeper nehirleri arasında yaşayan topluluklardan Ostrogotları ağır bir yenilgiye uğrattılar. İleri hareketlerine devam ederek daha batıda yer alan Vizigotlara da ağır bir darbe vurdular. Bu gelişmelere bakıldığında, Hunlarla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? Çözüm : IV. yüzyıl sonlarında Avrupa'ya yönelen Kuzey Hunlarının, Ostrogotları ve Vizigotları yenilgiye uğratmaları etkin bir askeri güce sahip olduklarının göstergesidir. A B C D E Sümer krallarından Urukagina tarafından hazırlanan kanunlar ise tarihte bilinen ilk yazılı kanunlardır. İyon, Fenike, Mısır ve Sümer gibi İlk Çağ uygarlıklarının farklı alanlarda yaptıkları bu çalışmaların Lidyalılar ile ilgili olduğu söylenemez. Soruda Lidyalıların yapmış olduğu çalışmalara yer verilmemiştir. A B C D E lk Türk Devletleri 2 / 5 Uygarl n Do uflu ve lk Uygarl klar 3 / 12 Eski çağlarda bazı toplumlarda, evler aralık bırakılmaksızın yan yana inşa edilerek sur yerine geçebilecek bir mimari yerleşim sağlanmıştır. Bu bitişik evlerin kapıları olmayıp, tavandan açılan bir delikten merdivenle içeri girilebiliyordu. Bu mimari anlayışın, aşağıdakilerden öncelikle hangisinin bir sonucu olduğu söylenebilir? Çözüm : Eski Çağ mimarisinde mekanların dışa bakan yüzleri, aralarında hiçbir açıklık olmaksızın kör bırakılarak bir tür ilkel savunma sistemi gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde genellikle kapıları olmayan yapılara, damlardaki bir açıklıktan ahşap merdivenlerle girilebilmekteydi. Bu mimari anlayışın oluşmasında Eski Çağ toplumlarının güçlükle sağlayabildiği savunma ihtiyacının etkili olduğu söylenebilir. A B C D E İslamiyet ten önceki dönemde yaşayan Türk topluluklarında görülen, I. sözlü kültürün yaygın olması, II. kalıcı mimari eserlerin geç dönemlerde ortaya çıkması, III. maden işlemeciliği ile uğraşılması olgularından hangilerinin göçebe yaşamının bir sonucu olduğu söylenebilir? Çözüm : İslamiyet'ten önceki dönemde yaşayan Türk topluluklarında yazı, göçebe yaşama bağlı olarak geniş bir kullanım alanına sahip olamamıştır. Türk kültürünün ana unsurları bu dönemde sözlü kültür ortamında kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Ayrıca göçebe yaşam nedeniyle sökülebilen çadırlar ve taşınabilir hafif eşyalar kullanılmıştır. Sürekli göç nedeniyle kalıcı mimari eserlerin ortaya konulması mümkün olamamıştır. A B C D E 27

27 DÖRT KÖŞE 1. Tarihi olaylar, günümüzün koşulları dikkate alınarak değil, yaşandıkları dönemin şartları içinde değerlendirilerek ve yorumlanarak açıklanmaya çalışılmalıdır. Geçmişte yaşanmış bir olayın günümüzün şartlarına göre yorumlanmasının aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenebilir? A) Tarih araştırmalarının kolaylaşması 3. Kök Türk hanedanından Kürşad, halkını Çin egemenliğinden kurtarabilmek için yanındaki 39 kişi ile birlikte Çin sarayını basmış ve Çin imparatorunu esir almaya çalışmıştır. Bu girişim, I. Çin kültürünün Kök Türk halkı arasında yayılmasını önleme, B) Olayların kronolojik sıralamasının doğru yapılması C) Doğru sonuçlara ulaşılmasının güçleşmesi II. III. bağımsızlığa düşkün olma, Çin yönetim anlayışını örnek alma D) Diğer bilim dallarıyla ortak çalışılması E) Araştırmalar sırasında deney ve gözlem yapılabilmesi olgularından hangileri ile ilgilidir? 2. Babil hükümdarı Hammurabi hazırlattığı kanunlarla din adamlarının ülke yönetimindeki etkinliğini azaltmaya çalışmıştır. Hammurabi nin bu girişiminin, I. teokratik yönetim anlayışında uzaklaşma, II. hükümdarın yönetim üzerindeki otoritesini artırma, III. halkın yönetime katılımını sağlama amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? 4. IV. yüzyıl sonunda Avrupa da yaşanan Kavimler Göçü sonucunda barbar kavimlerin büyük bölümü Roma topraklarına girmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır? A) Avrupa da siyasi istikrarın güçlenmesine B) Roma İmparatorluğu nda siyasi ve sosyal düzeninin bozulmasına C) Gök Tanrı inancının Avrupa toplumlarında yaygınlaşmasına D) Hunların barbar kavimlerle askeri ittifak yapmalarına E) Avrupa da ekonomik yapının canlılık kazanmasına 28

28 02 2. bölüm 2. bölüm islam tarihi ve uygarl türk - islam devletleri türkiye tarihi 29

29 İSLAM TARİHİ VE UYGARLIĞI / 1 1. İslâmiyet'ten önce Hicaz bölgesinde kabileler, şeyh veya emir denilen kişiler liderliğinde hareket ederlerdi. Kabile liderliği genellikle babadan oğula devredilmez ve bu makama geçecek kişi kabile içinden seçimle belirlenirdi. Bu bilgi Arap toplumuyla ilgili I. Göçebe yaşam yaygındır. II. Askeri yönetim anlayışı egemen olmuştur. 4. İslam ordusu 632 yılında Bizans üzerine çıkılan Tebük Seferi nden savaş yapılmaksızın geri dönmüştür. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin temel nedenidir? A) Bizans ordusunun gücünden çekinilmesi B) Bizans ordusunun Arap Yarımadası üzerine geldiği haberinin asılsız çıkması III. Saltanat usulü uygulanmamıştır. C) Arap Yarımadası nda düzenin korunmak istenmesi yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) İslam Devleti nin sürekli bir ordusunun bulunmaması E) Devletin gelir kaynaklarının korunmak istenmesi 2. Araplar İslamiyetten önce Ay, Güneş ve yıldız gibi gök cisimlerinin ilahi güce sahip olduklarına inanırlardı. Her kabilenin kendine ait bir putu vardı. Büyük kabul edilen Lât, Menât, Uzza ve Hubel putları Kabe de bulunuyordu. Buna göre, I. Arap toplumunda İslam öncesi dönemde çok tanrılı inanış yaygındır. II. Kabe, Arap toplumu için dini açıdan önem taşımıştır. III. Kabileler arasındaki rekabet dinin etkisiyle ve zamanla ortadan kaldırılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 5. Hz. Muhammed, Bedir Savaşı nda elde edilen ganimetin bir bölümünü devlet hazinesine aktarırken, önemli bir kısmını da savaşa katılan askerler arasında paylaştırmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) İslam savaş hukukuna dair düzenlemeler gerçekleştirildiğinin B) Müslümanlar arasında toplumsal anlaşmazlıklar yaşandığının C) Mekkelilerle olan ilişkilerin Müslümanlar için daha önemli hale geldiğinin D) Arap Yarımadası nda askeri mücadelelerin sona erdiğinin E) İslam ordusunun Arap Yarımadası dışında başarılar kazandığının 3. İslam Devleti'nin siyasi egemenliği altında bulunan halk, Araplar, mevali, gayrimüslimler ve köleler olmak üzere temelde dört gruba ayrılmıştı. Bu bilgi, I. İslam toplumunda sınıf farklılıkları görülmektedir. II. Kölelerin yaşam koşulları iyileştirilmeye çalışılmıştır. III. Toplumsal eşitlik ilkesi hayata geçirilmiştir. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? 6. Mekkeliler Hz. Muhammed tarafından yayılmaya başlanan İslam inancına büyük tepki göstermiş ve Müslümanlara baskı yapmaya başlamışlardır. Aşağıdakilerden hangisi Mekkelilerin bu tutumunun nedenleri arasında yer almaz? A) İslam inancının kölelere bazı haklar tanıması B) Mekkelilerin gelir kaynaklarını kaybedeceklerini düşünmeleri C) Mekkelilerin atalarının dinine bağlı kalmak istemeleri D) Mekkelilerin geleneklerine olan bağlılıklarını korumak istemeleri E) Arap Yarımadası nda siyasi birliğin bulunmaması 30

30 7. Müslümanlar Hicret'in ardından Medine'de zamanla güçlenmeye ve Mekkelilerin ticari faaliyetlerini zayıflatmaya başladılar. Bu gelişme nedeniyle Müslümanları yok etme kararı alan Mekkeliler, 624 yılında yaklaşık bin kişilik bir ordu ile Medine'ye doğru harekete geçtiler. Mekkelilerin bu girişimlerinin, I. Kabe nin putlardan arındırılması, II. Mekke nin Müslümanların egemenliği altına girmesi, III. Bedir Savaşı nın gerçekleşmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 10. Hz. Ebubekir Dönemi'nde halife de dahil olmak üzere devlet memurlarına ve ordu komutanlarına devlet tarafından maaş bağlanmıştır. Bu düzenlemeyle aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği savunulabilir? A) Merkezi yönetimin halka baskı yapmasını önlemek B) Devletin vergi gelirlerini artırmak C) Devlet memurlarının görevleri dışında başka işlerle uğraşmalarını engellemek D) Dinin devlet yönetiminde etkin olmasını sağlamak E) Devlet görevlilerinin denetlenmesini sağlamak 11. Hz. Ömer Dönemi'nde İslam Devleti'nde, 8. Mekkeli müşrikler ile Müslümanlar arasında 628 tarihinde imzalanan Hudeybiye Antlaşması'na göre, her iki taraf, istediği Arap kabileleri ile ittifak yapabilme hakkına sahip idi. Antlaşmada yer alan bu hükmün, I. iç işlerine karışmama, II. bağımsızlığa saygılı davranma, III. dinin devletler arası ilişkilerdeki etkisini azaltma esaslarından hangileriyle ilişkili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III devlet hazinesinin oluşturulması, Divan örgütünün kurulması girişimlerinin, I. mali alanda devlet örgütlenmesinin gerçekleştirilmesi, II. ordunun devlet yönetiminin uzağında tutulması, III. İslam inancıyla ilgili farklı yorumların ortaya çıkmasının engellenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? 9. Hz. Ömer Dönemi'nde devletin sınırlarının genişlemesine bağlı olarak ülke topraklarının büyük yönetim birimlerine (eyalet) ayrıldığı görülür. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yabancı devletlerle askeri ittifak yapmak B) İslam inancının yayılmasını kolaylaştırmak C) Arap kültürünü egemenlik alınan alınan toplumlar arasında yaygınlaştırmak D) Ülke topraklarının idaresini kolaylaştırmak E) Merkezi yönetim anlayışını sona erdirmek! Bütünü parçalara ayırmanın ne tür sonuçlara yol açtığını düşünmelisin. 12. Mekkeliler, 628 yılında Müslümanlarla imzaladıkları Hudeybiye Antlaşması'nın zaman içinde kendi aleyhlerine dönen bazı maddelerine uymamışlardır. Bu durumu dikkate alan Hz. Muhammed, hazırlattığı bir askeri kuvvetle Mekke'yi ele geçirmek için harekete geçmiştir. Mekkelilerin bu tutumunun, I. Mekke'nin ekonomik öneminin azalması, II. İslam Devleti'nin egemenlik alanının genişlemesi, III. Araplar arasında siyasi birliğin gerçekleşmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 31

31 İSLAM TARİHİ VE UYGARLIĞI / 2 1. İslam tarihinde farklı şehirlerde medreseler ve şifahaneler kurulmuş, kütüphaneler açılmıştır. Şam, Kayravan, Kurtuba, Kahire gibi merkezlerde kurulan medreselerde dönemin önemli bilginleri tarafından dersler verilmiş, öğrencilerin eğitim masrafları devlet yönetimi ve vakıflar tarafından karşılanmıştır. Buna göre, I. Eğitim faaliyetlerinin geliştirilmesine çalışılmıştır. II. Vakıflar, devlet hazinesinden yapılan harcamaların azaltılmasına yardımcı olmuştur. III. Devlet, eğitim kurumları üzerinde denetim sağlamakta zorlanmıştır. 4. Emeviler, Halifeler için muhafız birlikleri oluşturmuşlardır. Arap parası bastırmışlardır. Bu bilgiler dikkate alındığında Emevilerle ilgili, I. Halifelerin güvenliği korunmak istenmiştir. II. Devletin askeri etkinliği korunamamıştır. III. Mali alanda bağımsızlığın sağlanması amaçlanmıştır. yorumlarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve II E) I ve III yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 2. Abbasi Halifesi Harun Reşid'in, kağıt üzerine yazılan bir şeyin iz bırakmadan değiştirilemeyeceği veya silinemeyeceği için devlet kurumları arasındaki yazışmalarda kağıt kullanılması emrini verdiği bilinmektedir. Bu girişimin, I. Arapçayı resmi dil haline getirme, II. azınlıkların haklarının yasal garanti altına alınmasını sağlama, 5. VI. yüzyılda Arap Yarımadası nda putperestlik inancının yanında Hıristiyanlık ve Musevilik dinleri ile de karşılaşılmaktaydı. Ayrıca, Hz. İbrahim den kalan tek tanrı inancını benimsemiş insanlar da bulunmaktaydı. Bu insanlara Hanif adı verilirdi. Buna göre, I. Arapların büyük çoğunluğu tek tanrılı dinlere inanmıştır. II. Araplar İslam öncesinde kültürel etkileşime kapalı bir toplum yapısına sahip olmuşlardır. III. Arap Yarımadası nda farklı inançlardan topluluklar bir arada yaşamıştır. III. idari işleyişi daha düzenli hale getirme yargılarından hangilerine ulaşılabilir? hedeflerinden hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 3. Abbasi halifeleri eyaletlerin yönetiminden sorumlu durumdaki valilere oldukça geniş yetkiler tanımışlardır. Bu durumun, I. merkezi otoritenin zayıflaması, II. merkezi yönetimin eyaletler üzerindeki etkinliğinin artması, III. toprak bütünlüğünün korunmasının güçleşmesi sonuçlarından hangisine yol açtığı savunulabilir? D) I ve III E) I, II ve III 6. İslam Devleti nde merkezi otoriteyi güçlendirmeye çalışan Hz. Osman, bu amaçla önemli bazı devlet yöneticiliklerinde akrabalarına görev vermeyi tercih etmiştir. Bu durum bazı çevreler tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Bu gelişmenin İslam Devleti nde aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenebilir? A) Ticari faaliyetlerin gerilemesine B) Sınırların daralmasına C) Mezhep çatışmalarının yaşanmasına D) Siyasi anlaşmazlıkların ortaya çıkmasına E) Ticaret yolları üzerindeki denetimin zayıflamasına 32

32 7. İslam Devleti nin orduları Hz. Ömer Dönemi'nde İskenderiye şehrini ele geçirerek Mısır ı fethetmiş, bir süre sonra da Bingazi ve Trablusgarp bölgeleri egemenlik altına alınmıştır. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) İslam toplumunda iç karışıklıklara neden olunduğunun B) Afrika fetihlerinin başladığının C) İslam Devleti nin dış saldırılarla uğraşmak durumunda kaldığının D) İslam inancının Orta Asya da yayılmaya başladığının E) Bizans ile olan mücadelelerin sona erdiğinin 10. İslam Devleti nde ülke topraklarında yaşayan gayrimüslimlerin uymaları gereken esaslar açıkça ortaya koyulmuş, bu topluluklara inanç ve ibadet noktasında geniş bir özgürlük alanı sağlanmıştır. Bu gelişmenin, I. ülkeye yönelebilecek dış tehditlerin önlenmesi, II. toplumsal düzenin korunması, III. halkın devlete olan bağlılığının sürdürülmesi sonuçlarından hangilerine yol açtığı söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III 8. İslam Devleti nde Hz. Ömer in halifeliği döneminde bazı yeni devlet kurumları oluşturulmuştur. Bu dönem idari, mali, adli ve askeri alanlarda pek çok önemli gelişmenin yaşandığı bir zaman dilimi olarak bilinir. Hz. Ömer Dönemi nde yaşanan bu girişimlerin, I. halifelerin seçimle belirlenmesi, II. devletin ekonomik gelirlerinin artması, III. sınırların genişlemesi gelişmelerinden hangilerine bağlı olarak ortaya çıktığı söylenebilir? 11. Hz. Ömer zamanında, Bizans sınırında askeri birliklerin yerleştirildiği şehirler kurulması yoluna gidilmiştir. Bu girişimde, I. sınır güvenliğini sağlama, II. Bizans Devleti ile olan ilişkileri güçlendirme, III. ülkede toplumsal çatışmalar yaşanmasını önleme amaçlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve III E) II ve III D) I ve III E) II ve III 9. İslam Devleti nde Dört Halife Dönemi'nde, Ülke toprakları yönetim birimlerine ayrılmıştır. Beytülmal oluşturulmuştur. Eyaletlerde kadılar görevlendirilmiştir. Bizans sınırında askeri şehirler kurulmuştur. Bu bilgilere göre, aşağıdaki alanlardan hangisiyle ilgili bir gelişmeden söz edildiği söylenemez? A) Ekonomik B) Siyasi C) Askeri D) Hukuki E) Bilimsel 12. Abbasi halifelerinden bazılarının, Bizans a gönderdikleri elçiler vasıtasıyla Yunanca kitaplar getirttikleri görülür. Bizans tan getirilen kitaplar arasında o dönemin ünlü felsefeci ve matematikçilerinin kitapları bulunmaktaydı. Bu kitaplar oluşturulan bir kurul tarafından hızla Arapçaya tercüme edilmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Devletin mali etkinliğinin güçlenmesine B) İslam toplumunun farklı kültürlerle etkileşim yaşamasına C) Devletin gümrük gelirlerinin artmasına D) Dinin devlet yönetimindeki etkinliğinin azalmasına E) Devletin askeri etkinliğinin sarsılmasına 33

33 İSLAM TARİHİ VE UYGARLIĞI / 3 1. Emeviler zamanında İspanya'da kurulan Müslüman egemenliği yedi yüzyıldan daha uzun bir süre devam etmiştir. Buna karşın günümüzde İspanya topraklarındaki İslam eserleri yok denecek kadar azdır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedeni olarak gösterilebilir? A) Hıristiyanların İspanya'da kalabalık bir nüfusa sahip olmaları B) Müslümanların askeri etkinliklerini korumaya çalışmaları C) İspanya'daki Hıristiyanların ileri bir kültür düzeyine sahip olmamaları D) Endülüs Müslümanlarının Abbasi halifesini tanımamaları E) Hıristiyanların dini hoşgörüye sahip olmamaları 4. Müslüman tüccarlar VII. yüzyılda kara ve deniz yollarını kullanarak farklı merkezlere uzandılar. Ülkeler arasında gidip gelen bu tüccarlar, yabancı toplumlarla ilişkiler kurdular. Bu ilişkilerin aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırdığı savunulabilir? A) İslam birliğinin sağlanmasını B) İslam inancının yayılmasını C) İslam Devleti topraklarında göçebe yaşamın sona ermesini D) İslam Devleti nin sınırlarının genişlemesini E) Yeni ticaret yollarının bulunmasını! Ticaretin en önemli sonuçlarından birisi de toplumlar arasında kültürel etkileşime ortam hazırlamasıdır. 2. Hz. Osman Dönemi nde Şam valiliği görevinde bulunan Muaviye tarafından ilk İslam donanması oluşturulmuştur. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine olanak sağladığı söylenebilir? A) Karadeniz ticaretine hakim olunması B) İpek Yolu nun ticari canlılığının artırılması C) Yeni ticaret yollarının oluşması D) Deniz aşırı fetihlerin gerçekleştirilmesi E) Orta Asya ya yönelik fetihlerin başlaması! Donanma kullanımının nelere ortam hazırlayabileceğine dikkat et. 3. Türklerle Müslüman Araplar arasındaki ilişkiler Emeviler Dönemi nde mesafeli olmuş, ancak Abbasiler Dönemi nden itibaren iki toplum arasındaki ilişkilerde hızlı bir gelişme yaşanmıştır. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisi belirleyici olmuştur? A) Abbasilerin Arap milliyetçiliği politikası izlememeleri B) Türklerin göçebe bir yaşam sürmesi C) Türklerin ekonomik gelirlerini korumak istemeleri D) Abbasilerin devlet merkezini Bağdat a taşımaları E) Abbasilerin Emevi topraklarında yönetimi devralması 5. İslam inancı kölelik kurumunu kaldırmamış, ancak kölelere ağır işler yüklememe ve özgürlüklerini kazandırma konularında Müslümanları teşvik etmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir? A) Hukuk kurallarını herkes için geçerli hale getirmek B) Kölelerin ekonomik alanda öne çıkmalarını sağlamak C) Ekonomik faaliyetleri denetim altında tutmak D) Devlet otoritesini güçlendirmek E) Kölelerin yaşam koşullarını iyileştirmek 6. Müslümanlar tarafından Bedir Savaşı nda esir alınan Mekkelilerden maddi durumu iyi olanlar, belirli bir bedel karşılığında serbest bırakılmışlardır. Ekonomik durumu iyi olmayan fakat okuma yazma bilen esirlerin ise on Müslümana okuma yazma öğretmeleri karşılığında serbest kalmaları kararlaştırılmıştır. Bu uygulama, I. Müslümanların eğitim düzeyi yükseltilmeye çalışılmıştır. II. Müslümanların Arap Yarımadası nda en önemli ekonomik güç haline gelmişlerdir. III. Esirlerin serbest bırakılmasında fidye uygulamasına başvurulmuştur. yargılarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir? D) I ve II E) I ve III 34

34 7. Abbasi halifelerinden Mutasım ın halifelik makamına geçmesinde, ordudaki Türk askerlerinin desteği önemli bir rol oynamıştır. Bu bilgiye göre, I. Türkler, Abbasi Devleti nde etkinliklerini artırmışlardır. II. Türk unsurlar Arap kültürünün etkisi altına girmişlerdir. III. İslam dünyasında siyasi güç Türk devletlerine geçmiştir. 10. İslam Devleti nin giriştiği askeri mücadelelerde, I. egemenlik alanını genişletme, II. ülke topraklarına yönelik tehlikeleri önleme, III. ticaret yollarına egemen olma amaçlarından hangilerinin rolü olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III yargılarından hangilerinin doğru olduğu savunulabilir? 11. İslam ordularının Hz. Osman Dönemi nde Hazarlarla giriştikleri mücadelelerin aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenebilir? A) İslam inancının Türkler arasında yayılışının hızlanmasına B) Müslümanlar arasında iç karışıklıklar yaşanmasına C) İslam inancının Kafkasya da yayılışının gecikmesine D) İslam Devleti nin toprak kaybı yaşamasına 8. Dönem Özellik I. Abbasiler Halifelik babadan oğula geçmeye başlamıştır. E) İslam Devleti nin egemenlik alanının Orta Asya ya uzanmasına II. Emeviler İlk İslam parası bastırılmıştır. III. Hz. Ömer Divan teşkilatı kurulmuştur. IV. Abbasiler Beytülhikme açılmıştır. V. Hz. Osman Kuran-ı Kerim çoğaltılmıştır. İslam tarihiyle ilgili yukarıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV E) V 12. I. Uhud Savaşı II. Bedir Savaşı III. Nihavent Savaşı IV. Hendek Savaşı Yukarıda verilen askeri mücadelelerden hangilerinde, İslam Devleti'nin sınırlarını Arap Yarımadası dışında genişletme düşüncesi belirleyici olmuştur? A) Yalnız III B) I ve III C) II ve IV D) III ve IV E) I, II ve III 9. Medine de yaşayan Müslümanlar, sahip oldukları malları Hicret le birlikte Mekke den gelen Müslümanlarla paylaşmışlardır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini göstermektedir? A) Sınıf farklılıklarının ortadan kaldırıldığını B) Mekke nin ekonomik öneminin azaldığını C) İslamiyetin Mekke de yayılmaya başladığını D) Toplumsal dayanışma olgusunun güçlü olduğunu E) İslam Devleti nin sınırlarının genişlemeye başladığını 13. İslam öncesi dönemde Araplar arasında görülen, I. sosyal sınıf farklılıklarının görülmesi, II. kabileye bağlılık düşüncesinin güçlü olması, III. sözlü kültürün yaygın olması durumlarından hangileri siyasal birlik kurulmasını engellemiştir? 35

35 TÜRK - İSLAM DEVLETLERİ / 1 1. İlk Müslüman Türk devletlerinden bazıları siyasi parçalanmayı önlemek için köle asıllı komutan ve devlet adamı kullanma yoluna gitmişlerdir. Bu politikanın, I. ülkede iktidar mücadeleleri yaşanmasını önleme, II. İslam'ın yayılmasını sağlama, III. Türk geleneklerinin etkinliğini sürdürme amaçlarından hangileriyle ilgili olduğu söylenebilir?! Köklü ailelerin yönetim kademesinden uzak tutulmasının nedenlerini düşün. 4. Eyyubi Devleti'nde zamanla yaşanmaya başlanan çekişmeler, orduda görev yapan ve Kölemen denilen kişilerin faaliyetlerini artırma imkanı vermiş, 1250'de yıkılan Eyyubi Devleti'nin topraklarında Memlük Devleti (Kölemen) kurulmuştur. Buna göre, Eyyubi Devleti'nin yıkılmasında, I. dış baskı, II. iç karışıklık, III. ekonomik gerileme olgularından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve II E) I ve III 2. I. Moğol saldırılarına karşı koyma II. Haçlılara karşı mücadele etme III. Bizans baskılarının azalmasını sağlama Yukarıdakilerden hangileri Türklerin İslam dünyasına sağladıkları askeri ve siyasi katkılar arasında gösterilebilir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Selçuklularda çiftçiler vergi toplama hakkını elinde bulunduran ikta sahiplerini şikayet etme hakkına sahipti. Haksız bulunan ikta sahibinin toprağı devlet tarafından geri alınırdı. Bu uygulama, I. ikta toprakları üzerindeki devlet denetiminin güçlü olması, II. ikta sahiplerinin görev ve yetkilerinin devletçe belirlenmiş olması, III. halkın haklarını özgürce arayabilme imkanlarının var olması durumlarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir? D) II ve III E) I, II ve III 3. Selçuklu Devleti'nin kurucuları olarak kabul edilen Tuğrul ve Çağrı Bey birlikte uyum içinde çalışmış, devlet yönetiminde bulundukları dönemde önemli başarılara imza atmışlardır Bu duruma bakılarak, I. Selçukluların Türk gelenekleri ile olan bağı zayıflamıştır. II. Tuğrul ve Çağrı Bey taht için birbirleriyle mücadeleye girişmemiştir. III. Selçuklularda boy alışkanlıkları sona erdirilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 6. Tolunoğulları Devleti'nde, Ahmet Bin Tolun Dönemi'nde çok sayıda sulama kanalı yaptırıldığı bilinmektedir. Bu girişimin, I. tarımsal üretimin geliştirilmesi, II. yabancı istilalarına karşı ülke topraklarının korunması, III. ülkede ekonomik istikrarın sağlanması amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 36

36 7. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Alparslan Dönemi'nde Gürcistan üzerine iki sefer düzenlenmiş ve bölge toprakları ele geçirilmiştir. Bu gelişmelere bakılarak, I. Kafkasya bölgesinde siyasi denetim sağlanmıştır. 10. Döneminin şartları içinde oldukça profesyonel sayılabilecek güçlü bir yapıya sahip olan Gazne ordusu, çok kısa sürede tümüyle savaşa hazır olabilecek bir durumdaydı. Gazne ordunun bu özelliğinin, I. yeni topraklar elde edilmesi, II. Büyük Selçuklu Devleti'nin egemenlik alanı genişle- II. devletler arası alanda siyasi etkinlik sağlanması, miştir. III. yaşanabilecek isyanlara karşı devlet otoritesinin ko- III. Ülkede merkezi otoritenin korunması kolaylaşmıştır. runması yargılarından hangilerine ulaşılamaz? çabalarından hangilerini engellediği söylenemez? D) I ve II E) I, II ve III 8. Anadolu'daki Türk varlığına son vermek isteyen Bizans, 1071 yılında kalabalık bir ordu ile Selçukluların karşısına çıkmış, fakat yenilgiye uğramıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Avrupa'da Katolik-Ortodoks anlaşmazlığının sona erdirildiğinin B) Anadolu'da Bizans toprağının kalmadığının C) Bizans'ın Selçuklulara bağlı hale geldiğinin D) Anadolu'daki Türk ilerleyişinin engellenemediğinin E) Anadolu'da siyasi birliğin Selçuklular tarafından sağlandığının 11. İslam öncesi dönemde Türk kültürü ve inancı ile İslam inancının önemli bazı benzerliklere sahip olduğu bilinmektedir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırdığı söylenebilir? A) Türk topluluklarının Müslüman Araplarla olan askeri mücadelelerinde başarı kazanmalarını B) Türklerin bağımsızlığa önem vermeye başlamalarını C) Türk topluluklarının İslam inancını kabul sürecinin başlamasını D) Türklerde geleneklerin toplumsal etkinliğinin güçlenmesini E) İpek Yolu'nun Türk devletleri tarafından denetim altına alınmasını 9. Büyük Selçuklu Devleti'nde yaşayan göçebe Türkmen topluluklarının sık sık merkezi yönetime karşı isyan ettikleri görülür. Bu durumun Selçuklu yönetimini aşağıdakilerden hangisine yönlendirdiği söylenebilir? A) Selçuklu topraklarında Türkmen nüfusunun azaltılmasına B) Türkmenlerin yerleşik yaşama geçirilmeye çalışılmasına C) Türkmenlerin yabancı toplumların kültürel etkilerine karşı korunmasına D) Yönetiminde Türk geleneklerine olan bağlılığın güçlenın sağlanmasına E) Türkmenlerin devlet yönetimine katılımının sağlanmasına 12. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan Melikşah'ın ölümünün ardından taht kavgaları yaşanmıştır. Bu gelişmenin Büyük Selçuklu Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Yönetim şeklinin değişmesine B) Ülkede otorite boşluğu yaşanmasına C) Halkın vergi yükünün artmasına D) Dinin devlet yönetimindeki etkinliğinin artmasına E) Türk devlet geleneklerinin yönetim alanındaki etkinliğinin azalmasına 37

37 TÜRK - İSLAM DEVLETLERİ / 2 1. Büyük Selçuklu Devleti tarafından inşa ettirilen Nizamiye Medreseleri'nde devrin en ünlü ilim ve fikir adamları, önemli maddi imkanlar sunularak görevlendirildi. Ayrıca medresede eğitim gören öğrencilere burs verilmekte, yiyecek ve barınma yardımı yapılmaktaydı. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Eğitim faaliyetlerinin önemli görüldüğünün B) Eğitim kurumlarının daha çok vakıflar tarafından yönlendirildiğinin C) Çok uluslu bir toplum yapısına sahip olunduğunun D) Vakıfların devlet tarafından denetim altında tutulduğunun E) Yabancı devletlerin eğitim anlayışlarından yararlanıldığının 4. Türk toplulukları İslam inancını kabul ettikten sonraki dönemde ulusal kimliklerini korumaya özen göstermişlerdir. Buna göre, I. yerleşik yaşamın benimsenmesi, II. töre kurallarının etkinliğinin sürmesi, III. yazılı edebiyat eserleri verilmeye başlanması olgularından hangileri bu durumun bir kanıtı olarak gösterilebilir?! Bir toplumun ya da bireyin kimliğini koruması için nelere dikkat etmesi gerektiğini düşün. 2. Gazneliler Devleti, farklı etnik unsurları bünyesinde barındıran bir toplum yapısına sahipti. Farklı etnik kökene sahip bu insanları bir arada tutan en önemli unsur İslâm dini olmuştur. Bu bilgi dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Gazneliler yönetimi kültürel farklılıkları ortadan kaldırmaya çalışmıştır. B) Çok uluslu yapı devleti zor durumda bırakmıştır. C) Din olgusu toplumsal bütünlüğün korunmasında etkili olmuştur. D) Askeri yapıya önem verilmiştir. E) Çok uluslu toplum yapısı ülkeyi dış tehditlere açık hale getirmiştir. 5. Sultan Melikşah Dönemi'nde, İsfahan ve Bağdat'ta birer rasathane kuruldu. Ömer Hayyam ve Vasıfi gibi bilginler bu rasathanede çalışmalar yaptılar. Bu bilgi ışığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Astronomi çalışmalarına devlet tarafından destek verilmiştir. B) Ticari canlılığın artırılmasına çalışılmıştır. C) Yabancı bilim adamlarının çalışmalarından yararlanılmıştır. D) Eğitim sistemi devletin denetimi altında olmuştur. E) Halkın devlete olan bağlılığı artırılmaya çalışılmıştır. 3. Büyük Selçuklu Devleti'nde hukuki anlaşmazlıkların çözümünde yetkili olan kadıların kararları devlet yöneticilerinin müdahale alanının dışında tutulmuştur. Bu durumun, 6. I. Büyük Selçuklu Devleti I. yargı bağımsızlığının sağlanması, II. Uygur Devleti II. toplumsal düzenin korunmasının kolaylaşması, III. merkezi otoritenin zayıflaması sonuçlarından hangilerine yol açması beklenebilir? III. Karahanlılar Devleti IV. Memlük Devleti V. Harzemşahlar Devleti Yukarıdaki devletlerden hangilerinin Türk - İslam kültürünün şekillenmesinde herhangi bir katkısı yoktur? A) I B) II C) III D) IV E) V 38

38 7. Tanınmış Türk - İslam bilginlerinden El Biruni, Hindistan'ın Sultan Mahmut tarafından fethedilen bölgelerinde defalarca inceleme gezisine çıkmıştır. Sanskritçe öğrenmiş, böylece Hint eserleri ile ilgili çalışmalar yapabilme imkanı elde etmiştir yılında Hindistan ile ilgili meşhur kitabını yazmıştır Bu bilgilere bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Müslüman halk bilimsel faaliyetlere yeterince ilgi göstermemiştir. B) Eğitim sistemi geliştirilmeye çalışılmıştır. C) Hndistan da dini hoşgörü ortamı oluşturulmuştur. D) Hindistan, Gazneliler Dönemi nde bütünüyle egemenlik altına alınmıştır. E) Müslümanlar yabancı kültürlere ilgi duymuşlardır. 10. İslam öncesi dönemdeki Türk topluluklarında rastlanan "yönetim hakkının hanedanın bütün erkek üyelerine ait olarak kabul edilmesi" uygulaması, Karahanlılar tarafından da sürdürülmüştür. Bu durumun Karahanlılarda, I. İslam inancının Türkler arasında daha hızlı şekilde yayılması, II. çevre devletlerle girişilen mücadelelerde başarı kazanılması, III. tahtı ele geçirmeye yönelik iktidar mücadeleleri yaşanması sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? D) I ve III E) I, II ve III 8. İbni Sina, tıp biliminin babası sayılan Hipokrat ve Yunanlı hekim Galen gibi büyük hekimler arasında anılmıştır. El Kanun Fi't Tıb adlı eseri, Avrupa'da tıp fakültelerinde XVII. yüzyıla değin ders kitabı olarak okutulmuştur. Bu bilgi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin doğru olduğu söylenebilir? A) Modern tıp bilimiyle ilgili ilk çalışmalar Türk - İslam dünyasında yapılmıştır. B) Siyasi yapı bilimsel çalışmalar üzerinde belirleyici olmuştur. C) Müslümanlar bilimsel gelişmeleri Avrupa'dan takip etmişlerdir. D) İslam dünyasında bilimsel çalışmalar ileri düzeydedir. E) Ticari ilişkiler bilimsel gelişmeleri hızlandırmıştır. 11. Büyük Selçuklu Devleti, siyasi egemenliği altına almayı başardığı geniş coğrafyada, birbirinden farklı etnik toplulukları idare etmiştir. Buna göre, Büyük Selçuklu Devleti ile ilgili olarak, I. Ülke topraklarında farklı diller konuşulmuştur. II. Devletin merkezi otortesinin korunması çabaları kolaylaşmıştır. III. Çok uluslu bir toplum yapısına sahip olunmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve II E) I ve III 9. İslam dünyasında, İsfahan, Nişabur, Merv, BeIh, Rey, Herat, Basra gibi merkezlerde birer benzeri kurulan Nizamiye Medresesi'nin müfredat programları İslam ülkelerinde yüzyıllarca kullanıldı. Bu bilgi ışığında Selçuklularla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Eğitim faaliyetleri ekonomik yapıyı geliştirmeye dönüktür. B) Kültürel yapı yeterince geliştirilememiştir. C) Eğitim alanında Batı toplumlarından etkilenilmiştir. D) Yabancı devletlerin siyasi baskıları sona erdirilmiştir. E) Eğitim uygulamalarında öncü rolü üstlenmişlerdir. 12. Selçuklular XI. yüzyılda Anadolu'ya yönelik askeri seferler düzenlemeye başlamış ve bu seferlerden başarılı sonuçlar almışlardır. Bu girişimlerin başarılı olmasında, I. Selçukluların askeri etkinliğinin üst düzeyde olması, II. Bizans'ın Anadolu'daki siyasi otoritesinin zayıf olması, III. Anadolu'da farklı milletlerin yaşaması unsurlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? 39

39 TÜRK - İSLAM DEVLETLERİ / 3 1. Büyük Selçuklu Devleti Tuğrul Bey Dönemi'nde Pasinler Savaşı'nda Bizans ordusu ile ilk defa karşı karşıya gelmiştir. İki taraf arasındaki bu mücadele aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir? A) Gazneliler Devleti'ne olan bağlılığın sona erdirilmesi B) Ülkede iktidar mücadelelerinin sona erdirilmesi C) Maveraünnehir bölgesine yerleşilmesi D) Anadolu egemenliğinin sağlanması E) Türk siyasi birliğinin sağlanması 4. Büyük Selçuklu Devleti'nde hükümdarlar, I. Vergi sisteminin düzenli şekilde çalışmasına özen göstermişlerdir. II. Üretimde artışın sağlanması için önlemler almaya çalışmışlardır. III. Tarım topraklarının boş bırakılmasını önlemeye çalışmışlardır. Bu çabalardan hangileri hazine gelirlerinin azalmasını önleme amacına yöneliktir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Büyük Selçuklu hükümdarı Sultan Alparslan, Abbasi halifelerine baskı yapan Fatımiler üzerine sefer düzenlemiştir. Bu bilgiye göre, I. Halifelik makamı Selçuklular tarafından korunmaya çalışılmıştır. II. Fatımi Devleti'nin valığına son verilmiştir. III. Selçuklular halifelik makamını tüm Müslüman toplumlar arasında etkin hale getirmişlerdir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız lii D) II ve III E) I, II ve III 5. Büyük Selçuklu topraklarında faaliyet gösteren Batınilik hareketinin çalışmaları, I. devletin merkezi otoritesinin zayıflaması, II. III. toplumsal düzenin korunmasının güçleşmesi, devlet yönetiminde daha çok İranlılara görev verilmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlamıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II! D) I ve III E) I, II ve III Batıniler Türk-İslam devletlerinde hükümdarlara ve devlet adamlarına suikastler düzenlemişlerdir. 3. Sultan Melikşah Dönemi'nde Selçuklu Devleti'nin sınırları, batıda Ege Denizi'nden doğuda Maveraünnehir'e, güneyde Basra Körfezi'nden kuzeyde Kafkasya'ya kadar uzanıyordu. Bu durum, I. Selçuklular etkin bir askeri güce sahip olmuşlardır. II. Selçuklular önemli ticaret yolları üzerinde egemenlik sağlamışlardır. III. Büyük Selçuklu Devleti çok uluslu bir toplum yapısına sahip olmuştur. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? D) I ve III E) I, II ve III 6. I. Karahanlıların yönetim anlayışı, geleneksel Türk devlet teşkilatlanmasının izlerini taşır. II. Karahanlılar ilk Türk-İslam devleti olarak kabul edilmektedirler. III. Karahanlı toplumunda belirgin bir Arap ya da İran etkisinden söz edilemez. IV. Türkmen grupları Karahanlılar tarafından Anadolu'ya yönlendirilmişlerdir. Yukarıda verilenlerden hangileri Karahanlılarla ilgili doğru bilgiler içermektedir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve IV D) II ve IV E) I, II ve III 40

40 7. I. Gaznelilerle askeri mcadelelere girişmeleri II. Horasan bölgesini siyasi egemenlik altına almaları 11. Memlükler Devleti'nde, "Emir" olarak adlandırılan komutanların da hükümdar olma hakkı bulunmaktaydı. III. Şii Büveyhoğulları Devleti'ni ortadan kaldırmaları Bu durumun, Yukarıdakilerden hangilerinin, Selçukluların İslam dünyasında siyasi liderliği ele geçirmelerinde doğrudan etkili olduğu söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III I. sık sık hükümdar değişikliği yaşanması, II. taht mücadelelerinin yoğunlaşması, III. Türk devlet geleneklerinin etkisinde kalınması sonuçlarından hangilerine yol açtığı söylenebilir? 8. Bizans Devleti ile Büyük Selçuklu Devleti arasında yaşanan Malazgirt Savaşı'nın aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenemez? A) Selçukluların ekonomik gelirlerini artırması B) Anadolu'daki Türk ilerleyişinin hızlanması C) Anadolu'da Türk beyliklerinin kurulması D) Selçukluların İslam dünyasının saygınlığının artması E) Anadolu'da Rum varlığının sona ermesi 12. Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan, Anadolu'da fethedilen toprakları fetheden komutanların yönetimine bırakmıştır. Alparslan'ın bu uygulamasının aşağıdakilerden öncelikle hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Merkeziyetçi yönetim anlayışının güçlendirilmesi B) Anadolu'da ekonomik etkinliğin artırılması C) Anadolu'nun fethinin hızlandırılması D) İslam inancının yaygınlaştırılması E) Askeri harcamaların azaltılması 9. Büyük Selçuklu Devleti'nin egemenliği altında yaşayan Oğuzların Sultan Sencer Dönemi'nde merkezi yönetime karşı isyan etmelerinde, I. İran kökenli yöneticilerin devlet kademelerindeki etkinliğinden rahatsız olmaları, II. devletin mutlak yönetim anlayışına sahip olması, III. Anadolu beyliklerinin Selçuklu yönetiminden bağımsız hareket etmesi durumlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 13. İhşidiler Devleti bir Türk hanedan tarafından Mısır'da kurulmuş ve devletin egemenliği altındaki toplumda yaygın olarak Arapça konuşulmuştur. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini güçleştirdiği söylenebilir? A) Halifeliğe bağlı kalınması B) Devletin siyasi varlığının uzun ömürlü olmasını C) Ekonomik gelirlerin artırılmasını D) Çok uluslu toplum yapısına sahip olunması E) Hoşgörülü bir yönetime sahip olunması D) I ve III E) I, II ve III 10. Türklerin İslam inancını kabul etmelerinde, I. Orta Asya Türk toplulukları arasında siyasi birliğin olmaması, II. Müslümanlarla ticari ilişki içinde olunması, III. Çin ile ekonomik rekabet içinde olunması durumlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 14. Büyük Selçuklu Devleti yönetimi tarafından ülkenin değişik şehirlerinde Nizamiye Medreseleri'nin açılmasında, I. Batıni düşüncesine karşı sünni inancın korunması, II. devletin ihtiyaç duyduğu memurların yetiştirilmesi, III. ticari yapının devlet denetimi altında tutulması düşüncelerinden hangilerinin belirleyici olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 41

41 TÜRKİYE TARİHİ / 1 1. Kösedağ Savaşı'nın ardından kurulan Türk beyliklerinden Saruhan, Menteşe, Hamit, Aydın beylikleri güçlü donanmalara sahip olmuş ve denizcilikle yoğun şekilde ilgilenmişlerdir. Bu durumun, I. Anadolu'da ekonomik canlılığın artırılması, II. Anadolu'nun jeopolitik öneminin azalması, III. farklı toplulukların Anadolu'da bir arada yaşamaya başlaması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 4. Türkiye Selçuklularının Kösedağ Savaşı'nda Moğol ordusu karşısında yenilgiye uğramalarının ardından Selçuklu sultanlarının Moğollar tarafından belirlenmeye başlandığı görülür. Bu gelişmenin, I. Selçuklu Devleti'nin siyasi varlığı sembolik hale gelmiştir. II. Anadolu'da Türk birliğinin sürmesi sağlanmıştır. III. Anadolu'da Moğol egemenliği başlamıştır. yargılarından hangilerini desteklediği savunulabilir? D) I ve III E) II ve III! Bir devletin yöneticilerinin bir başka devlet tarafından belirlenmesi ne anlama gelir? 2. Karamanoğulları, Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılmasını takip eden dönemde Konya merkezli olarak bağımsız hareket etmeye başlamış, Anadolu Türk birliğini kendi çatısı altında kurmaya çalışmıştır. Bu bilgiler, I. Ekonomik açıdan etkin olamamışlardır. II. Anadolu'daki egemenlik alanlarını genişletmeye çalışmışlardır. III. Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi varlığına son vermişlerdir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) I ve III E) II ve III 5. XIII. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'da görülen, I. siyasi otorite boşluğu yaşanması, II. Anadolu'nun farklı yörelerinde Türk beylikleri kurulması, III. Anadolu'da ticaret yollarının güvenliğinin korunmasının zorlaşması gelişmelerinden hangileri Türk siyasi birliğinin bozulmasına bağlı olarak meydana gelmiştir? D) I ve II E) I, II ve III 6. Türkiye Selçukluları Sinop, Alanya ve Antalya'yı ele geçirmişlerdir. 3. Türkiye Selçukluları Dönemi'nde Anadolu'da yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Çok sayıda kervansaray yaptırılmıştır. II. Göçebe Türkmenler Bizans sınırındaki bölgelere yerleştirilmiştir. III. Yabancı tüccarlara gümrük indirimleri sağlanmıştır. Bu gelişmelerden hangilerinin ekonomik yapıyı güçlendirmek amacıyla ilgili olduğu savunulabilir? Bu şehirlerin fethinde aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olduğu söylenebilir? A) Bu şehirlerde farklı toplumların yaşaması B) Deniz ticareti üzerinde daha fazla denetim sağlanmak istenmesi C) Bizans devlet merkezi üzerindeki baskının artırılmak istenmesi D) Kafkaslarda etkinlik sağlanmak istenmesi E) Anadolu'da Rum valığının sona erdirilmek istenmesi D) I ve III E) II ve III 42

42 7. Moğolların baskısından kaçarak batıya doğru yönelen ve Anadolu'ya gelen Türk toplulukları arasında çok sayıda din adamı, bilgin ve şairin de yer aldığı görülür. Bu durumun, I. Moğolların Anadolu'da siyasi birlik kuramaması, II. Anadolu'da ticari faaliyetlerin durgunlaşması, III. Anadolu'da Türk kültürünün yayılması gelişmelerinden hangilerine yol açtığı söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 10. Türkiye Selçukluları ile Bizans arasında gerçekleşen Miryokefalon Savaşı, Türkiye Selçuklularının başarısı ile sonuçlanmıştır. Bu başarı ile birlikte Avrupalılar Anadolu'dan Türkiye olarak bahsetmeye başlamışlardır. Bu gelişmenin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Bizans'ın Türkler karşısında toprak kaybı yaşaması B) Avrupalı devletlerin aralarında anlaşmazlık yaşamaları C) Bizans'ın Anadolu'daki varlığını güçlendirememesi D) Türklerin Anadolu'dan çıkarılamayacağının anlaşılması E) Türkiye Selçuklularının ekonomik alanda önemli bir güç durumuna gelmesi 8. Türkiye Selçukluları sonrası dönemde Anadolu'da kurulan Saruhan, Aydın, Menteşe beyliklerince bastırılmış olan paraların İtalyan şehir devletlerinde kullanıldığı bilinmektedir. Buna göre, I. Anadolu beylikleri ticari faaliyetlerin geliştirilmesine çalışmışlardır. II. Bazı Anadolu beylikleri uluslararası ticarete yönelmişlerdir. III. Anadolu beyliklerinin ekonomik etkinliği kültürel gelişmelere bağlı olarak artmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 11. Türklerin XI. yüzyılda Anadolu'da başlattıkları hızlı ilerleme, bölgeye Türk yerleşiminin yoğunlaşmasına ve Anadolu'da yaşayan Rumların bir kısmının adalara ve Balkan topraklarına göç etmelerine yol açmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Ticari faaliyetlerin yabancılar tarafından kontrol edilmesine B) Hıristiyanlığın Anadolu'nun kıyı bölgelerinde yayılmasına C) Anadolu'ya yönelik Moğol tehlikesinin artmasına D) Anadolu'daki askeri mücadelelerin sona ermesine E) Anadolu'da nüfus dengelerinin değişmesine 9. Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan daha hayattayken ülke topraklarını oğulları arasında paylaştırmıştır. Bu gelişme Türkiye Selçuklularında taht kavgalarına yol açmıştır. Buna göre, I. Selçuklu devlet işleyişinde Türk devlet geleneklerinin etkisi sürmüştür. II. Selçuklu topraklarında merkezi otorite güçlendirilmiştir. III. Türkiye Selçuklu Devleti'nde siyasi istikrar korunamamıştır. yargılarından hangilerinin doğru olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 12. Türkiye Selçuklu toprak sistemine göre ikta sahipleri, devlet tarafından kendilerine verilmiş olan topraklar üzerindeki haklarını görevlerinden ayrılmaları durumunda kaybederlerdi. Bu topraklar, o göreve devlet tarafından yeni atanan görevliye tahsis edilirdi. Buna göre, I. Ahilerin etkinliğinin artırılmasına çalışılmıştır. II. İktalar devlet görevlilerine hizmetleri karşılığında verilmiştir. III. İkta toprakları devletin mülkiyeti altında olmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 43

43 TÜRKİYE TARİHİ / 2 1. Baharat Yolu'nun Müslümanların kontrolündeki topraklardan geçmesi, doğu dünyasındaki ekonomik zenginliğin önemli sebeplerinden idi. Avrupalılar, düzenleyecekleri Haçlı Seferleri ile doğu ülkelerinin zenginliklerine sahip olmayı planladılar. Buna göre, Haçlı Seferleri'nin gerçekleşmesinde, I. kültürel, II. dini, III. ekonomik unsurlardan hangilerinin rolünden söz edilmiştir? 4. Orta Çağ'da Avrupa'da yaşanan, I. haçlı seferlerinin gerçekleşmesi, II. kağıt, barut ve pusulanın Avrupa'ya aktarılması, III. Avrupa'da kültürel ve bilimsel çalışmaların yoğunlaşmaya başlaması gelişmelerinin gerçekleşme sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) I-II-III B) II-III-I C) I-III-II D) III-II-I E) III-I-II 2. Kudüs'ü hedef alan ve 1096 yılında düzenlenen ilk haçlı seferi için hazırlıklar papazların çalışmaları ve Papa II. Urban'ın destekleriyle başlamıştır. Bu bilgiye bakılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Din adamları halkı seferlere katılmaları için ikna etmekte zorlanmışlardır. B) Papa'nın Avrupa'daki ekonomik etkinliği zaman içinde azalmıştır. C) Katolik öğretileri halk arasında sorgulanmaya başlanmıştır. 5. III. Haçlı Seferi, Katolik - Ortodoks anlaşmazlığını ortadan kaldırmak bir yana Avrupalı devletlerle Bizans'ın ilişkilerini daha da kötüleştirmiştir. Buna göre III. Haçlı seferinin, I. Papa'nın etkinlik alanının genişletilmesi, II. skolastik düşüncenin zayıflatılması, III. Hıristiyan birliğinin sağlanması çabalarından hangilerini olumsuz etkilediği söylenebilir? D) I ve III E) II ve III D) Avrupa'da siyasi istikrar geçmiş dönemlere göre güçlendirilmiştir. E) Haçlı seferlerinde din adamları belirleyici rol oynamışlardır. 6. Feodal yönetim anlayışı XI. yüzyıldan itibaren Orta Doğu'da da görülmeye başlanmıştır. 3. I. Haçlı Seferi'nde Anadolu'dan geçen haçlılar, Selçukluların kontrolü altındaki şehirleri yağmalamışlardır. Bu olayların Selçukluları, I. sosyal, II. ekonomik, III. siyasi alanların hangilerinde olumsuz etkilediği söylenebilir? D) I ve III E) I, II ve III Bu durumda, I. haçlı seferlerinin düzenlenmesi, II. Avrupa'da din adamlarına duyulan güvenin sarsılması, III. haçlı seferlerine katılan derebeylerinin önemli bir bölümünün geri dönememesi gelişmelerden hangilerinin etkili olduğu söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III 44

44 7. İlki 1096 yılında gerçekleştirilen haçlı seferleri sonucunda, I. Akdeniz limanlarının canlılığı artmıştır. II. Avrupa'da feodal rejimler zayıflamıştır. III. Anadolu'da Selçuklu etkinliği sarsılmıştır. Bu gelişmelerden hangileri, haçlı seferlerinin siyasal sonuçlar doğurduğuna kanıt olarak gösterilebilir? D) I ve III E) II ve III 10. Haçlı Seferleri ile, - Pusula, barut, matbaa gibi teknik buluşlar batıya geçmiştir, - Avrupa'nın siyasal, sosyal, ekonomik yapısı değişmeye başlamıştır. Bu gelişmelerin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenemez? A) Avrupa'da monarşilerin güçlenmeye başlaması B) Avrupa'da toplumsal sınıf farklılıklarının sona ermesi C) Avrupa'da bilimsel faaliyetlerin yoğunlaşması D) Avrupa'da skolastik düşüncenin gerilemeye başlamasına 8. XIV. yüzyılda Avrupa'da siyasi yapı değişmeye, feodal yönetimlerin zayıflamasına bağlı olarak merkezi krallıklar yükselmeye başlamıştır. Bu durumda, I. haçlı seferlerinin başarısızlıkla sonuçlanması, II. Katolik Kilisesi'nin soylular üzerindeki siyasi etkinliğinin sürmesi, III. derebeylerin askeri güçlerini ve topraklarını yitirmeleri gelişmelerinden hangilerinin etkisinin bulunduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III E) Avrupa'da düşünce yapısında önemli gelişmelerin ortaya çıkması 11. Haçlı seferleri Avrupa da Katolik öğretilerine olan güveni sarsmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır? A) Skolastik düşünce anlayışının etkinliğinin gerilemesine B) Kralların yönetim alanındaki otoritelerinin soylulara geçmesine C) Tarımın temel geçim kaynağı olmaktan çıkmasına D) Katolik Kilisesi'nin toplumsal baskılarının artmasına E) Ekonomik faaliyetlerin zarar görmesine! Katolik Kilisesi nin güvenirliliğinin sarsılması, buyruklarının sorgulanmasına ortam hazırlamıştır. 9. Avrupalılar IV. Haçlı Seferi'nde Kudüs'e ulaşmak yerine Bizans'ın başkenti İstanbul'u işgal etmiş ve burada bir Latin Krallığı kurmuşlardır. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilebilir? A) Papa'nın Bizans imparatorunun askeri desteğini almaya çalışması B) Haçlıların Türkiye Selçuklularının askeri gücünden çekinmeleri C) Avrupa'da bulunan feodal yönetimlerin gerilemeye başlaması D) Avrupalılar ile Bizans arasında siyasi ve mezhepsel rekabetin bulunması E) Ortodoks inancının Anadolu'da yaygınlaştırılmak istenmesi 12. Avrupa'da yaşayan Hıristiyan halkı haçlı seferlerine katılmaya ikna etmek isteyen Papa bu amaçla halka bazı vaatlerde bulunmuş, seferlerin mutlaka başarılı olacağını ifade etmiştir. Buna göre haçlı seferlerinin başarısız olmasının, I. halkın Katolik Kilisesi ne olan güveninin sarsılması, II. mezhep birliğinin sağlanması, III. laik yönetim anlayışının ortaya çıkması gelişmelerden hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? 45

45 TÜRKİYE TARİHİ / 3 1. Türkiye Selçuklularında devlet ya da mülk sahipleri tarafından vakfedilen toprakların gelirlerinin amaç dışı kullanımı yasaktı. Ayrıca bu topraklar devlet tarafından vergiden muaf tutulmuştu. Bu bilgiler dikkate alındığında, I. Vakıf çalışmaları yeterince denetlenememiştir. II. Vakıfların çalışmaları devlet tarafından teşvik edilmiştir. 4. I. Alaaddin Keykubad ın ölümüne kadar bütün Türkiye Selçuklu sultanları, yılda bir kez de olsa şer i mahkemeye gider ve kendilerinden davacı olan varsa kadının vereceği kararı beklerlerdi. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Adalet olgusuna önem verildiğinin B) Ekonomik faaliyetlerin desteklendiğinin III. Vakıflar siyasi alanda da faaliyet yürütmüştür. C) Dinin ekonomik yapıda etkin olduğunun yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 2. XIII. yüzyıl Anadolusu ile ilgili araştırmalar yapan bir araştırmacı, bu dönemde Alanya, Sinop, Antalya gibi şehirlerin ticari yoğunluk açısından dikkat çektiğini fark etmiştir. Bu durum, I. bu şehirlerde farklı kültürlerin bir arada yaşaması, II. devletin askeri yapısının güçlü olması, III. bu şehirlerin gelişmiş birer liman kenti olması olgularından hangileri ile yakından ilgilidir? D) I ve II E) I ve III D) Askeri yapıya önem verildiğinin E) Toplumsal uzlaşmazlıkların zamanında çözümlenemediğinin! Bir hükümdarın kendisiyle ilgili herhangi bir yargı kararını saygıyla karşılaması hangi olgunun varlığını gösterir? 5. Türkiye Selçuklularında, Müslümanlara ait tarım topraklarına öşriyye, gayrimüslimlere ait tarım topraklarına ise haraciyye adı verilmekteydi. Bu toprakların vergileri de farklıydı. Bu durum, I. toprakların büyük bir bölümünün devlet mülkiyetinde olması, II. devletin vergi toplama konusunda sorunlar yaşaması, III. dinin toprak yönetimi alanında önemli bir belirleyici olması olgularından hangilerinin sonucudur? 3. Anadolu fetihleri sırasında bölgeye gelen öncü dervişler bu süreçte önemli roller üstlenmişlerdir. Ahmet Yesevi gibi büyük mutasavvıflara bağlı olarak hareket eden ve Horasan Erenleri olarak da bilinen bu kişiler, Anadolu yu dolaşarak Türk-İslam kültürünün yaygınlaşmasında pay sahibi oldular. Bu gelişmeye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisinin doğru olduğu savunulabilir? A) İslam inancı Balkan topraklarında yayılmıştır. B) Anadolu ya göç eden Türkmen gruplar Türk-İslam kültürünün de taşıyıcısı olmuşlardır. C) Bizans ile Türk unsurlar arasında ekonomik rekabet yaşanmıştır. D) Anadolu fetihleri sırasında Müslüman devletlerden yardım alınmıştır. E) Gayrimüslim halk üzerinde ekonomik baskı oluşturulmuştur. D) I ve II E) I, II ve III 6. Anadolu toprakları XIII. yüzyılda kıtalar arası ulaşım ve ticaret için önemli bağlantı yollarını barındırmakta idi. Bu durumun, I. Anadolu toplumlarının inanç özellikleri, II. Anadolu nun coğrafi konumu, III. Anadolu toplumlarının hukuki nitelikleri unsurlarından hangileri ile ilgisinden söz edilebilir? 46

46 7. Türkiye Selçuklularında hayvancılıkla uğraşan topluluklarca koyun, keçi, sığır, at gibi hayvanlar besleniyordu. Beslenen hayvanların et, süt ve derisinden faydalanılmaktaydı. Bu dönemde Ankara keçisinden elde edilen tiftiklerin, İngiltere ve Fransa ya satıldığı bilinmektedir. Bu bilgiler ışında, I. Hayvancılık Türkiye Selçuklularında önemli geçim kaynakları arasındadır. II. Türkiye Selçukluları ticari faaliyetlerini uluslararası boyuta taşımıştır. III. Hayvancılık tarımdan daha öncelikli bir uğraş alanı olarak görülmüştür. 10. XII. yüzyılda Anadolu yu gezen Arap seyyahı İbni Batuta, "Anadolu nun hemen her yerinde Ahilere rastladığını" kaydeder. Bu bilgi, I. Ahilik Anadolu da yaygın bir oluşum durumundadır. II. Ahiler toplumsal yaşam üzerinde etkinlik sağlamışlardır. III. Ahiler devlet otoritesini zayıflatmışlardır. yargılarından hangilerini doğrulamaktadır? D) I ve II E) I, II ve III yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 11. Türkiye Selçukluları, 8. Türkiye Selçuklu sultanları köylüleri toprağa bağlı hale getirmek için, belli zamanlarda vergilerin hafifletilmesi yoluna giderlerdi. Tarımla uğraşan köylüye tohumluk ve çift hayvanı dağıtılırdı. Selçuklu sultanlarının bu çabaları, I. yerleşik yaşam biçiminin özendirilmesi, II. göçebelik olgusunun geriletilmesi, III. tarım üretiminin artırılması amaçlarından hangilerine yöneliktir? I. Antalya ve Sinop gibi liman kentlerini ele geçirmişlerdir. II. Göçebe Türkmen topluluklarını Bizans sınırına yerleştirmişlerdir. III. Saldırıya uğrayan kervanların zararlarını karşılamışlardır. Bu bilgilerden hangileri, Anadolu daki ticari faaliyetlerin geliştirilmek istendiğinin kanıtı sayılamaz? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III D) I ve II E) I, II ve III 9. Anadolu nun batı bölgelerinde kurulan bazı Türk beyliklerinin devlet örgütlenmesinde Selçuklu etkisi görülürken, Güneydoğu Anadolu da kurulan beyliklerde Suriye de egemen bir Türk-İslam devleti olan Memlüklerin devlet örgütlenmesi etkili olmuştur. Bu durumda, I. coğrafi konum, II. dini inanç, III. etnik yapı unsurlarından hangileri etkilidir? 12. Bizans imparatorları ve taşra idarecileri tarafından baskı altında tutulan Ermeni ve Süryaniler, Türkiye Selçukluları Dönemi nde baskıdan uzak, huzurlu bir yaşam sürmüşlerdir. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Azınlıklar Türkiye Selçuklu devlet yönetiminde etkili olmuşlardır. B) Türk kültürü Türkiye Selçukluları döneminde azınlıklar arasında yayılmıştır. C) Anadolu'da dini alanda hoşgörü sağlanamamıştır. D) Türkiye Selçukluları farklı kültürlere birlikte yaşama imkanı sağlamıştır. E) Türkiye Selçukluları Dönemi nde Anadolu'da Türk birliği sağlanmıştır. 47

47 TÜRKİYE TARİHİ / 4 1. Aşağıdakilerden hangisi, Malazgirt Savaşı nı izleyen dönemde Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerinin faaliyetleri arasında yer almaz? A) Anadolu'da Gürcü, Ermeni ve Haçlılarla mücadele etmişlerdir. B) Anadolu'da Türk nüfusun artmasına ortam hazırlamışlardır. C) Türk kültürünün Balkan topraklarında yayılmasını sağlamışlardır. D) Anadolu'nun Türk yurdu haline gelmesine katkı sağlamışlardır. 4. Türkiye Selçukluları Devleti nin kendisinden önceki Türk-İslam devletlerinden, I. ordu, II. hukuk, III. denizcilik alanlarının hangilerinde farklılık gösterdiği söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III E) Bizans ın Anadolu da egemenlik alanının daraltılmasına yardımcı olmuşlardır. 5. Türkiye Selçukluları Alaaddin Keykubat Dönemi'nde her geçen gün baskısını artıran Moğol tehlikesine karşı bazı önlemler almak durumunda kalmıştır yılında yaşanan Kösedağ Savaşı'nı kazanan Moğollar, Türkiye Selçukluları Devleti'nin yönetimini Selçuklu hanedanından üç kardeş arasında paylaştırmışlardır. Bu girişimin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anadolu'nun etnik yapısını değiştirmek B) Anadolu'da merkezi bir otoritenin varlığını sona erdirmek C) Anadolu'nun mali yapısı üzerinde denetim kurmak D) Anadolu'da Moğol kültürünü yaygınlaştırmak E) Anadolu ya Moğol unsurların yerleşmesine ortam hazırlamak Aşağıdakilerden hangisi bu önlemler arasında yer almaz? A) Anadolu'nun doğusunda bulunan bazı kalelerin onartılması B) Eyyubiler ile ittifak yapılmaya çalışılması C) Doğudaki kalelere daha fazla sayıda asker yerleştirilmesi D) Bizans'ın askeri ve siyasi desteğinin alınmaya çalışılması E) Moğollar ile siyasi ilişkilerin geliştirilmeye çalışılması 3. XIII. yüzyıl başında doğuda artan Moğol baskısından kaçan Türkmen grupları Batı Anadolu'ya yönelerek burada bağımsız Türk beylikleri kurdular. Bu gelişme, I. Anadolu nun siyasi birliğin sağlanmasının güçleşmesi, II. Anadolu da Türk toplulukları arasındaki egemenlik mücadelelerinin sona ermesi, III. Anadolu da Türk kültürünün yayılması sonuçlarından hangilerine yol açmıştır? D) I ve II E) I, II ve III 6. Türkiye Selçukluları Sultanı I. Kılıçarslan, Suriye Selçuklu Devleti'ne karşı giriştiği mücadele sırasında Habur Irmağı'nda boğularak hayatını kaybetmiştir. Bu gelişmenin, I. Anadolu'da siyasi otorite boşluğu yaşanması, II. Türkiye Selçuklularının siyasi varlığının sona ermesi, III. Bizans'ın Türkiye Selçuklularının başkentini ele geçirmesi sonuçlarından hangilerine yol açtığı söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 48

48 7. XII. yüzyıl sonlarında Türkiye Selçuklularının egemenliğindeki yerlerin pek çoğunun isminin Türkçeleştirildiği görülür. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anadolu da Türk kültürünün yaygınlaştırılmaya çalışılması B) Türkiye Selçuklularının ekonomik etkinliklerini artırmak istemeleri C) Türkiye Selçuklularında merkezi otoritenin güçlendirilmek istenmesi D) İslam inancının yaygınlaştırılmaya çalışılması E) Anadolu da Bizans kültürünün varlığının sona erdirilmek istenmesi 10. XIII. yüzyılda Moğol tehlikesi ile karşı karşıya kalan Harzemşahlar, Selçuklular ait Ahlat ve civarını işgal etmişlerdir. Bu nedenle yaşanan savaşı Yassıçemen Savaşı'nı Harzemşahlari kaybetmişlerdir. Yenilgi, Harzemşah topraklarının Moğollar tarafından istila edilmesine yol açmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Selçukluların Anadolu'daki egemenlik alanının genişlemesine B) Selçuklu sınırlarının güvenliğinin artırılmasına C) Anadolu'da Türk siyasi birliğinin korunmasına D) Moğolların Anadolu'ya yönelik baskılarının artmasına E) Anadolu'da ekonomik faaliyetlerin yoğunlaşmasına 8. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçukluları tarafından uygulanan ikta sisteminin amaçları arasında yer almaz? A) Ordunun asker ihtiyacının karşılanmasını kolaylaştırmak B) Ülkedeki tarımsal üretimi sürekli denetim altında tutmak C) Devlet hazinesinden yapılan askeri harcamaları azaltmak D) Vergi toplanmasını kolaylaştırmak E) Göçebe yaşamı ülke genelinde sona erdirmek 11. Anadolu nun Türkleşmesinde büyük pay sahibi olan Türkiye Selçukluları devlet yazışmalarında Farsçayı kullanmışlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur? A) Selçukluların Bizans ile etkileşim içinde olması B) Türk dilinin gelişiminin yavaşlaması C) Anadolu da farklı etnik grupların bir arada yaşaması D) Türkiye Selçuklularının İran kültürünün etkisinde kalmaları E) İslam inancının Türk toplulukları arasında yaygınlaşması 9. Türkiye Selçukluları egemenlikleri altında yer alan topraklardaki liman şehirlerini iç bölgelere bağlamak için yollar ve köprüler inşa ettirmişlerdir. Selçukluların bu girişiminin temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir? A) Bizans ın egemenlik alanını daraltmak B) Sınır güvenliğini artırmak C) Ticari faaliyetleri kolaylaştırmak D) Azınlıkların denetim altında tutulmasını sağlamak E) Yerli tüccarlara yabancı tüccarlar karşısında rekabet gücü kazandırmak 12. Anadolu da 1241 yılında yaşanan Baba İshak İsyanı nın Türkiye Selçuklu yönetimi tarafından güçlükle bastırılması, Moğolları Anadolu ya doğru ilerleme yönünde cesaretlendirmiştir. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) İç sorunlar Selçukluların dış tehditlerle karşı karşıya gelmesine neden olmuştur. B) Azınlıkların devlete bağlılıkları sona ermiştir. C) Anadolu da Türk siyasi birliği korunamamıştır. D) Anadolu daki Selçuklu varlığı sona ermiştir. E) Anadolu da mezhep birliği sağlanmaya çalışılmıştır. 49

49 slam Tarihi ve Uygarl 1 / 5 Hz. Muhammed, Bedir Savaşı nda elde edilen ganimetin bir bölümünü devlet hazinesine aktarırken, önemli bir kısmını da savaşa katılan askerler arasında paylaştırmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? Çözüm : Hz. Muhammed'in Bedir Savaşı'nda elde edilen ganimetin bir bölümünü savaşa katılan askerler arasında paylaştırması, savaş hukukuna dair düzenlemeler gerçekleştirildiğine kanıt oluşturur. BİRLİKTE ÇÖZELİM slam Tarihi ve Uygarl 3 / 2 Hz. Osman Dönemi nde Şam valiliği görevinde bulunan Muaviye tarafından ilk İslam donanması oluşturulmuştur. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine olanak sağladığı söylenebilir? Çözüm : Donanmanın oluşturulması deniz aşırı fetihlerin gerçekleştirilmesine imkan sağlar. Bu nedenle Muaviye tarafından ilk İslam donanması oluşturulmuştur. A B C D E A B C D E slam Tarihi ve Uygarl 1 / 11 Hz. Ömer Dönemi'nde İslam Devleti'nde, devlet hazinesinin oluşturulması, Divan örgütünün kurulması girişimlerinin, I. mali alanda devlet örgütlenmesinin gerçekleştirilmesi, II. ordunun devlet yönetiminin uzağında tutulması, III. İslam inancıyla ilgili farklı yorumların ortaya çıkmasının engellenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? Çözüm : Hz. Ömer Dönemi'nde devlet hazinesinin oluşturulması ve Divan örgütünün kurulması, mali alanla ilgili yapılan düzenlemeler arasındadır. Orduyla veya İslam inancının farklı yorumlanması ile bir ilgisi yoktur. A B C D E Türk- slam Devletleri 1 / 5 Selçuklularda çiftçiler vergi toplama hakkını elinde bulunduran ikta sahiplerini şikayet etme hakkına sahipti. Haksız bulunan ikta sahibinin toprağı devlet tarafından geri alınırdı. Bu uygulama, I. ikta toprakları üzerindeki devlet denetiminin güçlü olması, II. ikta sahiplerinin görev ve yetkilerinin devletçe belirlenmiş olması, III. halkın haklarını özgürce arayabilme imkanlarının var olması durumlarından hangilerine kanıt olarak gösterilebilir? Çözüm : Selçuklularda çiftçilerin ikta sahiplerini şikayet etme hakkına sahip olması, haklarının özgürce arayabilme imkanlarının var olduğunu gösterir. Haksız bulunan ikta sahibinin elindeki toprağın devlet tarafından geri alınması ise ikta toprakları üzerinde devlet yönetiminin güçlü olduğunu ve ikta sahiplerinin görev ve yetkilerinin devletçe belirlendiği gösterir. A B C D E 50

50 Türk- slam Devletleri 2 / 6 I. Büyük Selçuklu Devleti II. Uygur Devleti III. Karahanlılar Devleti IV. Memlük Devleti V. Harzemşahlar Devleti Yukarıdaki devletlerden hangilerinin Türk - İslam kültürünün şekillenmesinde herhangi bir katkısı yoktur? Çözüm : Uygur Devleti'nin Türk-İslam kültürünün şekillenmesinde herhangi bir katkısı olamaz. Çünkü, Uygurlar Türk olmalarına karşın İslam inancına sahip değillerdi. Türkiye Tarihi 1 / 4 Türkiye Selçuklularının Kösedağ Savaşı'nda Moğol ordusu karşısında yenilgiye uğramalarının ardından Selçuklu sultanlarının Moğollar tarafından belirlenmeye başlandığı görülür. Bu gelişmenin, I. Selçuklu Devleti'nin siyasi varlığı sembolik hale gelmiştir. II. Anadolu'da Türk birliğinin sürmesi sağlanmıştır. III. Anadolu'da Moğol egemenliği başlamıştır. yargılarından hangilerini desteklediği savunulabilir? Çözüm : A B C D E Selçuklu sultanlarının Moğollar tarafından belirlenmesi, Selçuklu Devleti'nin siyasi anlamda bağımsızlığını kaybetttiğini gösterir. Moğolların, Selçuklu devlet yönetime karışmaları, Anadolu'da Moğol egemenliğinin başladığını göstermektedir. A B C D E Türk- slam Devletleri 3 / 5 Büyük Selçuklu topraklarında faaliyet gösteren Batınilik hareketinin çalışmaları, I. devletin merkezi otoritesinin zayıflaması, II. toplumsal düzenin korunmasının güçleşmesi, III. devlet yönetiminde daha çok İranlılara görev verilmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlamıştır? Çözüm : Batıniler, Büyük Selçuklu Devleti için ciddi sorun oluşturmuşlardır. Batınilerin faaliyetleri merkezi otoritenin korunmasını güçleştirmiştir. Düzenledikleri eylemlerde halktan kişilere de büyük zarar vermiş, toplumsal düzeni alt üst etmişlerdir. A B C D E Türkiye Tarihi 2 / 9 Avrupalılar IV. Haçlı Seferi'nde Kudüs'e ulaşmak yerine Bizans'ın başkenti İstanbul'u işgal etmiş ve burada bir Latin Krallığı kurmuşlardır. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilebilir? Çözüm : IV. Haçlı Seferi'nde Avrupalıların Bizans'ın başkenti İstanbul'u işgal etmesi ve burada bir Latin Krallığı kurmaları, Avrupalılar ile Bizans arasında siyasi ve mezhepsel rekabetin bulunması ile ilgilidir. Nitekim Haçlı seferleri ile gelen Avrupalılar Katolik, Bizanslılar ise Ortodoks mezhebindendi. A B C D E 51

51 DÖRT KÖŞE 1. Türkiye Selçukluları ile Harzemşahların Yassıçemen Savaşı'nda karşı karşıya gelmesi aşağıdaki devletlerden hangisinin sınırlarını genişletmesine ve otoritesini artırmasına zemin hazırlamıştır? A) Bizans İmparatorluğu B) Moğol İlhanlı Devleti C) Trabzon Rum İmparatorluğu D) Abbasi Devleti E) Karakoyunlular Devleti 3. Türkiye Selçuklularında hükümdarlar, I. Kervansaraylar inşa ettirmişlerdir. II. Ahi teşkilatına önem vermişlerdir. III. Kendi adlarına hutbe okutmuşlardır. Bu faaliyetlerden hangileri ekonomik düzeni koruma düşüncesinin birer ürünüdür? D) I ve II E) I, II ve III 2. Aşağıdakilerden hangisi Türk topluluklarının XI. yüzyıldan itibaren Anadolu'da siyasi egemenlik kurmaya başlamalarının sonuçlarından biri olarak gösterilemez? A) Anadolu'da ticari faaliyetlerin canlılığının artması B) Anadolu'da etnik yapının zamanla değişmeye başlaması C) Anadolu topraklarında sosyal düzenin güçlenmesi D) Anadolu'da Türk dilinin ve kültürünün yaygınlaşması E) Anadolu'da Hıristiyan unsurların kalmaması 4. Türkiye Selçuklularının Kırım'ın Suğdak Limanı na yönelik deniz seferlerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Balkanlarda siyasi egemenlik kurmak B) Anadolu'daki devlet otoritesini güçlendirmek C) Karadeniz ticareti üzerinde söz sahibi olmak D) Bizans'ın Ege Denizi'ndeki ekonomik üstünlüğüne son vermek E) Azınlık unsurlar üzerindeki devlet denetimini artırmak 52

52 03 3. bölüm 3. bölüm beylikten devlete ( ) dünya gücü: osmanl devleti ( ) aray fl y llar ( ) 53

53 BEYLİKTEN DEVLETE / 1 1. Osmanlı Beyliği nde görülen, I. medreselerin açılması, II. idari örgütlenmenin hızlanması, III. yaya ve müsellem ordusunun kurulması gelişmelerinden hangilerinin, beyliği devlet haline getirebilme hedefi ile ilişkili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 4. Fetret Devri'ni sona erdirerek Osmanlı tahtına geçen Çelebi Mehmet, Bizans la iyi geçinmeye çalışırken Balkanlarda da savunmada kalmıştır. Öte yandan Anadolu daki Türk beyliklerine karşı da pasif bir politika takip etmiştir. Bu politikalarda, I. siyasi açıdan toparlanmak için zaman kazanma, II. Anadolu da siyasi birliğin bozulmasını engelleme, III. Anadolu dan geçen ticaret yollarına alternatif olabilecek yeni ticaret yolları oluşmasını önleme düşüncelerinden hangilerinin rol oynadığı savunulabilir? D) I ve III E) II ve III 2. XIV. yüzyıl başlarından itbaren bağımsız hareket etmeye başlayan Osmanlı Beyliği, aynı yüzyılın sonlarına gelindiğinde geniş bir coğrafya üzerinde egemenlik kurmuş durumdaydı. Bu gelişmede, I. devletin merkezi otoritesinin güçlü tutulması, II. Ülke hanedan üyelerinin ortak malıdır. ilkesinin uygulanması III. Balkanlarda siyasi birliğin bulunmaması durumlarından hangilerinin kolaylaştırıcı etkisinden söz edilebilir? D) I ve III E) I, II ve III 5. Osmanlı Devleti nin, I. Edirne nin fethedilmesi, II. Bizans Devleti nin Balkan devletleri ile olan kara bağlantısının kesilmesi, III. Filibe nin egemenlik altına alınması girişimlerinden hangilerinde cihad düşüncesinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve III E) I, II ve III 3. Kösedağ Savaşı nı izleyen dönemde Anadolu da kurulan Türk beyliklerinden biri olan ve 1299 yılından itibaren bağımsız hareket etmeye başlayan Osmanlı Beyliği, Anadolu da bulunan diğer Türk beylikleriyle XIV. yüzyıldan başlayarak mücadelelere girişmiştir. Bu mücadelelerin, I. İslam birliğini sağlama, II. Anadolu da yeni topraklar kazanma, III. Anadolu da Türk siyasi birliğini sağlama amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III 6. Osmanlı Devleti nde Rumeli Beylerbeyliği daha I. Murat Dönemi nde kurulurken, Anadolu Beylerbeyliği nin kurulması için Yıldırım Bayezid Dönemi beklenmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisini destekler niteliktedir? A) Osmanlı yönetimleri Anadolu fetihlerini önemli görmemiştir. B) Balkanlarda yaşayan toplulukların etkisi altında kalınmıştır. C) Balkan fetihlerinin kalıcı olmasına özen gösterilmiştir. D) Devlet örgütlenmesi çalışmaları I. Murat Dönemi nde başlatılmıştır. E) Anadolu beylikleri ile iyi ilişkiler kurulmaya çalışılmıştır. 54

54 7. Osmanlı Devleti nin Kuruluş Dönemi boyunca aşağıdaki politikalardan hangisini takip ettiği savunulamaz? A) Anadolu da siyasi birlik sağlama B) Halifelik makamını ele geçirme C) Bizans Devleti nin varlığına son verme D) Anadolu da ticari etkinliğini artırma E) Balkanlarda toprak elde etme 10. Osmanlılara ait ilk para Osman Bey Dönemi nde bastırılmıştır. Osmanlı Beyliği nde yaşanan bu girişimin, I. ekonomik etkinliğinin artırılması, II. Bizans üzerinde askeri üstünlük sağlanması, III. ülke dışına para çıkışının önlenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenemez? D) I ve III E) II ve III 8. Osmanlı Devleti ile Timur Devleti arasındaki ilişkilerin Yıldırım Bayezid Dönemi nde bozulmasında, I. Timur dan kaçan Karakoyunlu ve Celayirli hükümdarlarının Osmanlı Devleti ne sığınması, II. toprakları Osmanlı egemenliğine giren Anadolu beylerinin Timur u kışkırtmaları, III. Osmanlı Devleti nin doğu yönündeki hızlı ilerleyişinden Timur'un endişe etmesi durumlarından hangilerinin rolünün olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 11. Osmanlı Devleti, XIV. yüzyılda Türk-İslam kültürünün Balkan topraklarında yaygınlaşması için ciddi çaba harcamıştır. Osmanlı yönetimlerinin, I. göçebe Türkmen gruplarının Rumeli topraklarına yerleştirilmesi, II. Türk beylikleriyle askeri mücadelelere girişilmesi, III. ticaret yollarının denetim altında tutulmaya çalışılması girişimlerinden hangileri, Balkanlarda Türk-İslam kültürünün yaygınlaştırılması amacına yöneliktir? 9. Balkan devletleri, Osmanlı Devleti nin XIV. yüzyılda başlayan fetihlerine tek başlarına karşı koyamadıklarından biraraya gelerek ittifak kurmaya ve Haçlı orduları oluşturmaya yönelmiştir. Bu gelişme aşağıdaki yargılardan hangilerini doğrulamaktadır? A) Osmanlı ekonomisi zaman içinde güçlenmiştir. B) Osmanlı Devleti Balkan devletlerine karşı siyasi ittifak arayışına girmiştir. C) Balkanlarda dinin de etkisiyle Osmanlı karşıtı oluşumlar gerçekleşmiştir. D) Osmanlı Devleti Balkanlardaki otoritesini koruyamamıştır. E) Osmanlı Devleti Balkanlarda toprak kayıpları yaşamıştır. 12. Ankara Savaşı nda Timur Devleti karşısında uğranılan yenilginin ardından başlayan Fetret Dönemi'nde, Anadolu Türk beylikleri birer birer bağımsız olmuştur. Buna karşılık Balkan topluluklarının Osmanlı yönetiminden ayrılmak için yaygın bir girişimde bulunmadıkları görülür. Bu durum, I. Osmanlı yönetimi Balkan toplumlarını baskı altında tutmuştur. II. Balkan ulusları, Osmanlı egemenliğini bağımsız olmaya tercih etmişlerdir. III. Osmanlı Devleti Balkan uluslarını Türkleştirme politikası izlemiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 55

55 BEYLİKTEN DEVLETE / 2 1. Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi'nde Anadolu beyliklerine bağlı bazı Türk boylarını ve aralarında kan davası gibi anlaşmazlıklar bulunan aşiretleri Balkan topraklarına yerleştirme yoluna gitmiştir. Bu uygulama, I. toplumsal düzenin korunmasını kolaylaştırma, II. devlet otoritesini güçlendirme, III. Türk toplulukları arasında göçebe yaşam biçimini yaygınlaştırma amaçlarından hangilerine yöneliktir? 4. Osmanlı Devleti, Kuruluş Dönemi nde topraklarını genişletirken sadece askeri mücadele yolunu kullanmamıştır. Osmanlı Devleti nin toprak kazanımı sürecinde askeri mücadele dışında, I. satın alma, II. akrabalık kurma, III. vasiyet yollarından hangilerinden yararlandığı söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III D) I ve II E) I, II ve III 2. Osmanlı Devleti 1353 yılında Rumeli topraklarına geçmiş, ve bölgedeki egemenlik alanını hızla genişletmeye başlamıştır. Osmanlı Devleti nde görülen, I. Karesioğulları Beyliği'nin egemenlik altına alınması, II. Germiyanoğulları topraklarının bir bölümünün çeyiz olarak Osmanlı egemenliğine girmesi, III. devletin mutlak bir yönetim anlayışına sahip olması gelişmelerinden hangilerinin bu süreci kolaylaştırıdığı söylenebilir? 5. Osmanlı Devleti'nin XIV. ve XV. yüzyıllarda denizlerdeki askeri etkinliğinin artmasında, I. Aydınoğulları, II. Karamanoğulları, III. Menteşeoğulları beyliklerinden hangilerinin egemenlik altına alınması rol oynamıştır? D) I ve III E) I, II ve III 6. Aşağıdakilerden hangisinin, Osmanlı Devleti'nin topraklarını genişleterek güçlü bir devlet haline gelmesinde etkili olduğu söylenemez? 3. Osmanlı Devleti nde gerçekleştirilen, I. tımar sisteminin oluşturulması, II. pençik sisteminin uygulanmaya başlanması, III. müsadere uygulamasının başlatılması girişimlerinden hangileri, askeri gücün artırılmasında doğrudan etkili olmuştur? A) Yetenekli devlet adamlarına sahip olunması B) Devletin kısa sürede çok uluslu bir toplum yapısına sahip hale gelmesi C) Bizans tekfurlarının merkezi yönetimle olan anlaşmazlıklarının değerlendirilmesi D) Anadolu Türk beylikleri arasında siyasi birliğin bulunmaması E) Osmanlı yönetimlerinin merkezi otoritenin korunmasına özen göstermeleri 56

56 7. Osmanlı Beyliği kuruluşunun ilk yıllarında ahiler ve Horasan erenleri olarak adlandırılan dervişler tarafından desteklenmiştir. Osmanlı Beyliği ne verilen bu destekte, I. Osmanlı Beyliği nin Rumeli fetihlerine yönelmesi, II. Osmanlı yönetimlerinin gaza ve cihad anlayışını öne çıkarması, III. Osmanlı Beyliği nin Bizans ile mücadelelere girişmesi durumlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? 10. Bizans Devleti nin Osmanlı Devleti karşısında etkinliğini yitirmesinde, I. Trabzon da bağımsız bir Rum devleti bulunması, II. tekfurların merkezden bağımsız hareket etmesi, III. Osmanlıların askeri etkinliğinin zaman içinde güçlenmesi durumlarından hangileri etkili olmamıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 8. Osmanlılarla Bizans arasında yapılan bir askeri mücadeledir. İzmit ve İznik yolunun Osmanlılara açılmasına ortam hazırlamıştır. Yukarıda sözü edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir? A) Koyunhisar Savaşı B) Maltepe Savaşı C) I. Kosova Savaşı D) Sırpsındığı Savaşı E) Bursa'nın egemenlik altına alınması 11. Osmanlı Devleti nde Ülke hanedanın ortak malıdır." uygulaması I. Murat Dönemi nde terk edilerek, "Ülke hükümdar ve oğullarının ortak malıdır." ilkesi benimsenmiştir. Bu değişiklikle aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenebilir? A) Türk geleneklerinin yönetimdeki etkinliğinin ortadan kaldırılmasının B) Taht kavgalarının azaltılmasının C) Saltanat makamının sahip olduğu yetkilerin artırılmasının D) Merkezi yönetim anlayışının terk edilmesinin E) Sadrazamın yönetim üzerindeki etkinliğinin azaltılması 9. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti nin uyguladığı iskan politikası ile ilişkili değildir? A) Daha çok konargöçer topluluklar iskana tabi tutulmuştur. B) İskan edilen toplulukların ayrıldıkları bölgenin ekonomik yapısının zedelenmemesine dikkat edilmiştir. C) İskan edilen topluluklardan bir süreliğine vergi alınmamıştır. D) Göç edenlerin eski yurtlarına geri dönmesi engellenmiştir. E) Göç edilen bölgelerde göçebe yaşam devlet tarafından özendirilmiştir. 12. Osmanlı Devleti nde yeni egemenlik altına alınan topraklar kısa bir süre içinde kayıt altına alınmış ve defterlere kaydedilmiştir. Bu uygulamanın, I. göçebe yaşam tarzının sona erdirilmesi, II. devletin gelir kaynaklarını belirlenmesi, III. azınlıkların ekonomik alanda etkin olmasının önlenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 57

57 BEYLİKTEN DEVLETE / 3 1. Osmanlı ordusunun 1302 yılında Koyunhisar Savaşı'nda başarı kazanması, aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır? A) İstanbul'un Osmanlılar tarafından kuşatılmasına B) Rumeli'de Osmanlı fetihlerinin başlamasına C) Bursa'nın Osmanlılar tarafından fethedilmesine D) Osmanlıların Bizans karşısındaki etkinliğini artırmasına E) Osmanlıların Marmara Denizi nde donanma sahibi olmalarına 4. Osmanlı Devleti'nde yönetim, göçebe Türkmen aşiretlerin yerleşik yaşama geçirilebilmesi için büyük çaba harcamıştır. Bu çabanın temel amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir? A) Askeri alanda yeni düzenlemeler yapmak B) Kültürel etkileşimi sağlamak C) Müslüman devletlerle ittifak kurulmasını kolaylaştırmak D) Azınlık unsurların devlete bağlılığını artırmak E) Devlet otoritesini güçlendirmek 2. Osmanlı Devleti nin 1363 Sazlıdere Savaşı ile Edirne yi ele geçirmesi Balkan devletlerini endişelendirmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Balkan devletlerinin savunma savaşlarına yönelmelerine B) Bizans Devleti nin Anadolu daki egemenliğinin sona ermesine C) Osmanlı Devleti nin haçlı saldırılarıyla uğraşmak zorunda kalmasına D) Ege Denizi nde Osmanlı varlığının güçlenmesine E) Bizans ın Avrupa devletleriyle olan ilişkilerinin sona ermesine 5. Osmanlı Devleti'nde devlet görevlilerine vergi geliri tahsis edilen topraklar, bu kişilerin görevden ayrılması ya da ölümünün ardından devlet tarafından geri alınmıştır. Bu uygulamanın, I. ticari faaliyetlerin devlet tarafından sıkı bir denetim altında tutulması, II. toprakların mülkiyet hakkınının devlete ait olması, III. Osmanlı topraklarında kölelik olgusunun var olması durumlarından hangileri ile ilişkili olduğu savunulabilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III 3. Osmanlı Devleti'nde hanedan üyelerinin hükümdar kararlarına müdahale etmesi mümkün değildir. Bu bilgi, I. Osmanlı Devleti'nde siyasi istikrarın korunmasına önem verilmiştir. II. Osmanlı Devleti nde merkeziyetçi yönetim anlayışı güçlüdür. III. Divan örgütü Osmanlı Devleti nde bir karar organı olarak çalışmıştır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III 6. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti nde kapıkulu ordusunun bölümlerinden olan Yeniçeri Ocağı nın görevleri arasında bulunmaktadır? A) Padişahın ve devlet hazinesinin güvenliğinin sağlanması B) Boğazların güvenlik ve denetiminin sağlanması C) Sınırların güvenliğinin sağlanması D) Düşman unsurların hazırlıkları hakkında bilgi toplanması E) Taşrada devlet otoritesinin ve asayişin korunması 58

58 7. Osmanlı Devleti'nde tımarlı sipahiler dirlik toprakların vergisini köylüden toplarken kanunlara uygun davranmak zorunda idi. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Yeniçeri Ocağı'nın mevcudunda azalma yaşanmasını önlemek B) Devletin toprak bütünlüğüne yönelik tehditleri ortadan kaldırma C) Halkın vergi yükünün kanuna aykırı olarak artırılmasını önlemek D) Halkı göçebelikten yerleşik yaşama geçilmesi konusunda özendirmek E) Gayrimüslim unsurların ekonomik alandaki etkinliğini azaltmak 10. II. Murat ın 1444 yılında oğlu Şehzade Mehmed i henüz 12 yaşında iken yerine bırakarak padişahlıktan çekilmesini fırsat olarak değerlendiren Avrupa devletleri, Edirne - Segedin Antlaşması nı bozdular. Macarlar önderliğinde bir haçlı ordusu oluşturdular. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Macarlar Balkanlardaki Osmanlı topraklarına egemen olmuşlardır. B) Balkan devletleri Osmanlı Devleti nde yaşanabilecek bir otorite boşluğundan yararlanmak istemişlerdir. C) Papa nın krallar üzerindeki etkinliği azalmıştır. D) Balkan devletleri Osmanlı Devleti nin Balkanlardaki ilerleyişini sona erdirmişlerdir. E) Osmanlı Devleti nin Balkanlarda Türk-İslam kültürünün yaygınlaştırma çabaları engellenmiştir. 8. Osmanlı Beyliği nde görülen, I. merkezi otoritenin güçlü tutulmasına özen gösterilmesi, II. adaletli ve hoşgörülü bir yönetim uygulanması, III. başarılı bir iskan siyaseti uygulanması durumlarından hangileri halkın yönetime bağlılığını güçlendirdiği söylenebilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III yılında Osmanlılar ile Venedikliler arasında ilk deniz savaşı gerçekleşmiş, fakat savaşta Osmanlılar başarılı olamamışlardır. Bu gelişme, I. Osmanlı Devleti denizlerde Avrupalı devletlerle boy ölçüşebilecek düzeye henüz ulaşamamıştır. II. Osmanlıların ticaret yolları üzerinde denetim sağlama çabaları başarısızlıkla sonuçlanmıştır. III. Osmanlı Devleti nin Balkanlardaki varlığı zarar görmüştür. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 9. Osmanlı Beyliği nin 1326 yılında Bursa yı almasından sonra, Orhan Bey in komutanlarından Akçakoca, Gazi Abdurrahman ve Karamürsel gibi beyler Kocaeli Yarımadası ndaki fetihlere devam ettiler. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Balkan topraklarına geçildiğine B) Bizans Devleti nin Osmanlı Beyliği ne bağlı hale geldiğine C) Bizans Devleti üzerindeki baskının artırıldığına D) Deniz ticareti üzerinde denetim sağlandığına E) Diğer Türk beyliklerinden destek alındığına 12. Niğbolu Savaşı ndan sonra Anadolu ya geçen Yıldırım Bayezid, kendisi Rumeli de iken Osmanlı topraklarına saldıran Karamanoğulları Beyliği üzerine yürüdü ve bu beyliğe son verdi. Bu sefer sonunda Konya, Karaman ve Niğde Osmanlı topraklarına katıldı (1397). Buna göre Yıldırım Bayezid in aşağıdakilerden öncelikle hangisini amaçladığı söylenebilir? A) Halifelik makamının elde edilmesini B) İslam birliğinin sağlanmasını C) Diğer Türk beyliklerinden askeri destek sağlanmasını D) Deniz ticareti üzerinde denetim sağlanmasını E) Anadolu da Türk siyasi birliğinin sağlanmasını 59

59 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 1 1. Osmanlı Devleti nde Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde; Suriye ele geçirilmiştir. Filistin toprakları elde edilmiştir. Mısır toprakları egemenlik altına alınmıştır. Bu gelişmelerin, I. İslamiyetin Balkanlarda yaygınlaştırılması, II. İslam dünyasında Osmanlı Devleti nin etkinliğinin artırılması, III. Baharat Yolu nun denetiminin ele geçirilmesi çabalarından hangilerini kolaylaştırdığı savunulabilir? 4. Fatih Sultan Mehmet İstanbul kuşatması öncesinde Balkan devletleri ve Karamanoğulları ile antlaşmalar yapmıştır. Fatih Sultan Mehmet in bu girişiminin, I. tüm dikkatini ve gücünü kuşatma üzerinde yoğunlaştırma, II. oluşabilecek dış tehditlerin kuşatmaya zarar vermesini önleme, III. Anadolu da bulunan Türk beyliklerine karşı güç kazanma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenemez? 2. Yavuz Sultan Selim in 1520 yılında ölümü üzerine Osmanlı tahtına tek erkek çocuk olan Kanuni Sultan Süleyman geçmiştir. Bu bilgi dikkate alındığında Osmanlı Devleti nde, I. Osmanlı Devleti nde egemenlik anlayışının değişmesi, II. hanedan üyeleri arasında taht mücadeleleri yaşanması, III. fetih politikalarının sürdürülmesi gelişmelerinden hangilerinin yaşanması beklenemez? 5. Osmanlı Devleti nin, I. Amasra nın fethedilmesi, II. Kırım Hanlığı nın himaye altına alınması, III. Mora Despotluklarının egemenlik altına alınması girişimlerinden hangileri, Karadeniz ticareti üzerindeki denetimini artırma amacına dönüktür? 3. Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde Osmanlı Devleti tarafından Fransa ya kapitülasyonlar verilmiştir. Osmanlılar bu şekilde Akdeniz ticaretini canlandırmaya, Baharat Yolu na işlerlik kazandırmaya ve Avrupa da Hıristiyan birliğinin oluşmasını engellemeye çalışmışlardır. Bu bilgilere bakılarak Osmanlı Devleti nin, I. siyasi, II. kültürel, III. ekonomik alanların hangileriyle ilgili hedefleri öne çıkarıldığı söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 6. Osmanlı Devleti 1521 yılında Rodos'u, 1570 yılında da Kıbrıs ı fethetmiştir. Bu girişimler, I. Yeni ticaret yollarının oluşumu engellenmeye çalışılmıştır. II. Akdeniz'deki askeri ve ekonomik etkinlik güçlendirilmek istenmiştir. III. Avrupa da Osmanlı karşıtı bir haçlı birliğinin oluşması engellenmek istenmiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 60

60 7. Osmanlı Devleti nin, I. Mısır Seferi nin düzenlenmesi II. Mohaç Meydan Savaşı nda Macar Krallığı nın yenilgiye uğratılması, 10. Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde ele geçirilen bazı topraklar şunlardır: I. Trabzon, II. Amasra, III. İstanbul un fethedilmesi III. Sinop girişimlerinden hangileri, Venedik ile karşı karşıya gelinmesine yol açmıştır? D) I ve III E) II ve III Bu girişimlerden hangilerinin Anadolu'da Türk siyasi birliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 8. Fatih Dönemi, Osmanlı Devleti nin idari yapılanmasında anlayış değişikliklerinin yaşandığı bir dönem olma özelliğine sahiptir. Bu dönemde Türk ailelere mensup kişiler üst düzey devlet kademelerinden uzaklaştırılırken, devşirme kökenli yöneticilerin öne çıkmaya başladığı görülür. Bu anlayış değişikliğinin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Azınlıkların yönetime katılımının sağlanması B) Ekonomik gelişmelerin denetim altında tutulması C) Taht kavgalarının sona erdirilmesi D) Padişahların yönetim üzerindeki otoritelerinin güçlendirilmesi E) Yabancı ülkelerle olan ilişkilerin kolaylaştırılması! Devşirme kökenli yöneticilerin güç alabilecekleri bir ailesi yoktu. 11. Fatih Sultan Mehmet İstanbul un alınmasının hemen ardından, Patrikhane yi İstanbul dan çıkarmak bir yana, himayesi altına aldığını ilan etmiştir. Bu politikayla ilgili olarak, I. Katolik dünyasının siyasi ve askeri tepkisinden çekinilmiştir. II. Avrupa da bir Katolik ve Ortodoks birliğinin oluşması engellenmek istenmiştir. III. Ortodoks unsurların devlete bağlılığı artırılmak istenmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve III E) II ve III 9. Osmanlı Devleti, XVI. yüzyılda Akdeniz ticaretini geliştirebilmek amacıyla bazı girişimlerde bulunmuştur. Bu girişimlerde, I. Mısır ve Suriye nin Osmanlı egemenliği altına alınması, II. ticaret yollarının açık denizlere kaymaya başlaması, III. Baharat Yolu nun canlılığının zaman içinde azalması gelişmelerinden hangilerinin rol oynadığı söylenebilir? 12. Osmanlı hükümdarı Yavuz Sultan Selim, Dulkadiroğulları Beyliği karşısında elde ettiği Turnadağ Savaşı ile Maraş ve civarını egemenlik altına almıştır. Bu gelişmeler dikkate alındığında, I. Anadolu daki Osmanlı etkinliği artırılmak istenmiştir. II. Safevilerin Anadolu daki siyasi etkinliği sona erdirilmiştir. III. Müslümanlar arasında mezhep birliği sağlanmaya çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 61

61 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 2 1. Fatih Sultan Mehmet Dönemi nde Mora Despotlukları ortadan kaldırılmış, Trabzon Rum İmparatorluğu na son verilmiştir. Bu girişimlerin ortak amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Anadolu da Rum varlığına son vermek B) Avrupa da Hıristiyan birliğinin oluşturulmasına engel olmak C) Karadeniz ticaret yolu üzerinde etkinlik sağlamak D) Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine müdahale etmesini engellemek E) Bizans ın yeniden kurulmasına yönelik çabaları engellemek 4. Fatih Dönemi nde 1480 yılında gerçekleştirilen deniz seferi ile Napoli Krallığı nın elinde bulunan Otranto Kalesi ele geçirilmiştir. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Avrupa daki mezhep mücadelelerinin canlı tutulmasına B) Katolik dünyası üzerinde denetim sağlanmasına C) Karadeniz de ekonomik ve askeri etkinliğin artırılmasına D) Osmanlı topraklarında mezhep mücadeleleri çıkarılmasının engellenmesine E) İpek Yolu üzerinde daha fazla denetim sağlanmasına 2. Osmanlı Devleti nde Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde gerçekleştirilen askeri girişimler İtalyan şehir devletlerini rahatsız etmiştir. Bu rahatsızlıkta, 5. Osmanlı Devleti ile Venedik arasında 1479 yılında imzalanan antlaşmada yer alan, I. Venedik savaş tazminatı ödeyecektir. II. Venedik İstanbul da elçilik açabilecektir. I. Venedik ve Ceneviz in denizlerdeki ticari konumlarının sarsılması, III. Venedik elçisi Osmanlı topraklarındaki Venedik vatandaşlarının davalarına bakacaktır. II. Osmanlı Devleti nin deniz ticareti üzerindeki denetiminin güçlenmesi, III. Osmanlı Devleti nin çok uluslu bir yapıya kavuşması durumlarından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? hükümlerinden hangileri, Venedik in hukuki ayrıcalıklar elde ettiğinin göstergesidir? 6. Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde düzenlenen Mısır Seferi nin ardından Osmanlı Devleti nin teokratik niteliğinin güçlendiği görülür. 3. Osmanlı Devleti nin, I. Orta Asya Türk hanlıkları ile irtibat kurma, II. İran ve Rusya üzerindeki baskıyı artırma, III. yeni ticaret yolları bulunmasını önleme hedeflerinden hangileri, XVI. yüzyılda gerçekleştirilmeye çalışılan Don-Volga Projesi ile ilişkilendirilebilir? Bu gelişmenin, aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak meydana geldiği söylenebilir? A) Mısır topraklarının Osmanlı Devleti'nin egemenliğine girmesi B) İslam dünyasında Osmanlıların siyasi ve ekonomik etkinliğinin artması C) Doğu Akdeniz kıyılarında kontrolün ele geçirilmesi D) Hicaz Emirliği nin Osmanlı Devleti ne bağlılığını bildirmesi E) Halifelik makamının Osmanlı padişahlarına geçmesi 62

62 7. Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilen, I. Dulkadiroğullarının egemenlik altına alınması, II. Safevilerin Çaldıran Savaşı nda yenilgiye uğratılması, 10. Boğdan toprakları üzerine sefere çıkan II. Bayezid, Kili ve Akkerman kalelerini ele geçirmiştir. Bu gelişme sayesinde, III. Akkoyunlularla Otlukbeli Savaşı nda karşı karşıya gelinmesi I. Avrupa'da Osmanlı karşıtı bir haçlı ordusu oluşturulmasının önlenmesi, gelişmelerinden hangilerinin Anadolu da Osmanlı etkinlik alanını genişlettiği söylenebilir? II. III. Kırım ile kara bağlantısı kurulması, Karadeniz üzerindeki denetimin artırılması D) I ve III E) I, II ve III hedeflerinden hangilerine ulaşıldığı söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 8. Osmanlı Devleti nde XVI. yüzyılda, I. Kıbrıs fethedilmiştir. II. III. Mısır toprakları egemenlik altına alınmıştır. Lehistan Krallığı himaye altına alınmıştır. Bu gelişmelerinden hangilerinin, Osmanlı Devleti nin Doğu Akdeniz deki etkinliğini artırmasını sağladığı söylenemez?! D) I ve III E) II ve III Sözü edilen bölgelerden hangileri Doğu Akdeniz ile ilintilidir? 11. Yavuz Sultan Selim in ölümünün ardından genç yaşta Osmanlı tahtına geçen Kanuni Sultan Süleyman ilk dönemlerde eski Memlük komutanlarından Canberd Gazali nin bağımsız olmak için çıkardığı isyan ile uğraşmak zorunda kalmıştır. Bu gelişme dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Osmanlı Devleti toprak kaybı yaşamıştır. B) Dini nitelikli isyanlar görülmüştür. C) Halk Anadolu daki isyanları desteklemiştir. D) Ülkede otorite boşluğu oluşturma çabaları ile karşılaşılmıştır. E) Mezhep farklılıkları toplumsal alanda karışıklıklara yol açmıştır. 9. Osmanlı tahtını elde etmek üzere isyan eden Şehzade Cem in Avrupalı devletlere sığınması ve Safevi tehlikesinin artması, II. Bayezid Dönemi'nde Osmanlı Devleti ni güç durumda bırakmıştır. Bu durum nedeniyle fetih hareketlerinin eski hızını yitirdiği görülür. Bu bilgi, aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir? A) Osmanlı toprak bütünlüğü korunamamıştır. B) Yaşanan iç sorunlar fetih politikalarını olumsuz şekilde etkilemiştir. C) Osmanlı Devleti nde idari alanda düzenlemelere gidilmek durumunda kalınmıştır. D) Osmanlı Devleti nin ekonomik gelirleri zamanla azalmıştır. E) Osmanlı Devleti Avrupalı devletlerle olan ilişkilerini geliştirmeye çalışmıştır. 12. Safevi Devleti Osmanlı Devleti nin Anadolu topraklarındaki otoritesini zayıflatmak için çaba harcamıştır. Safevilerin de etkisiyle XVI. yüzyılda Anadolu nun güneyinde çıkan Şahkulu İsyanı, Osmanlı yönetimini oldukça uğraştırmıştır. Bu bilgiye göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Osmanlıların Anadolu daki ilerleyişi sona ermiştir. B) Osmanlı Devleti nin Balkan etkinliği azalmıştır. C) Bağımsızlık amaçlı isyanlar ile karşılaşılmıştır. D) Azınlıkların devlete olan bağlılığı zayıflatılmıştır. E) Osmanlı Devleti nin toplumsal bütünlüğü bozulmak istenmiştir. 63

63 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 3 1. Osmanlı Devleti nde Fatih Sultan Mehmet Dönemi nde gerçekleştirilen, I. Kırım Hanlığı nın himaye altına alınması, II. Otranto nun egemenlik altına alınması, III. Taşoz, Midilli ve Semadirek in egemenlik altına alınması girişimlerinden hangilerinde donanmadan yararlanıldığı savunulabilir? 4. Kıbrıs'ın, I. Venedik'in elinde bulunması, II. önemli bir coğrafi konuma sahip olması, III. Anadolu, Suriye ve Mısır ın güvenliği açısından önem taşıması özelliklerinden hangileri, adayı Osmanlı Devleti açısından önemli hale getiren faktörler arasında gösterilebilir? D) I ve III E) I, II ve III! D) I ve III E) II ve III Kıbrıs'ın bulunduğu yer dikkate alınmalı. 2. Bizans ın, Osmanlı Devleti nde yaşanan taht kavgalarında sık sık taraf olması ve şehzadeleri taht için isyana teşvik etmesi, İstanbul'un fethinde önemli bir etken olmuştur. Yalnız bu bilgiye bakılarak, Osmanlı Devleti nin aşağıdakilerden hangisine önem verdiği söylenebilir? A) Ülkede siyasi istikrarın korunmasına B) İstanbul un devlet merkezi haline getirilmesine C) Vergi gelirlerinin artırılmasına D) Boğaz ticaretinin kontrol altına alınmasına E) Katolik-Ortodoks birliğinin engellenmesi! İstanbul'un fethi, taht için isyan çıkaran şehzadelerin önemli dayanağını ortadan kaldırmıştır yılında İnebahtı Deniz Savaşı'nda yenilgiye uğrayan ve donanması yakılan Osmanlı Devleti, buna rağmen Akdeniz'deki etkinliğini sürdürmüştür. Bu durumda, I. devletin askeri ve siyasi açıdan güçlü olması, II. kısa sürede yeni bir donanma inşa edebilecek ekonomik güce sahip olunması, III. Coğrafi Keşifler in dışında kalınması olgularından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. II. Bayezid'le kardeşi Cem arasında yaşanan taht kavgalarında, devşirme kökenli devlet adamları tahta geçen II. Bayezid'i desteklerken, Türk kökenli devlet adamlarının Şehzade Cem'i destekledikleri görülür. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Egemenlik anlayışının değişmesine B) Veraset sisteminde değişiklik yaşanmasına C) Taşrada dini nitelikli isyanların yaşanmasına D) Devlet kademelerinde güç dengelerinin değişmesine E) Fetih sürecinin hızlanmasına 6. Osmanlı Devleti nde Fatih Sultan Mehmet Dönemi nde yayınlanan Kanunname-i Al-i Osman ile padişaha nizam-ı alem düşüncesiyle kardeşlerini idam ettirme yetkisi verilmiştir. Bu düzenleme, I. ülkede siyasi istikrarın korunmasını önleme, II. taht mücadelelerinin yıkıcı etklerini azaltma, III. sadrazamların ve Divan ın yönetimdeki etkinliğini azaltma düşüncelerinden hangilerinin bir sonucu olarak nitelendirilebilir? 64

64 7. İstanbul'un fethine bağlı olarak yaşanan, I. ülkenin değişik yörelerindeki Türk ailelerin, bilim adamlarının ve sanatkarların İstanbul a yerleştirilmesi, II. İstanbul dan kaçan bazı Rum bilginlerin İtalya'ya yerleşmesi III. Ortodoks Kilisesi'nin Osmanlı hükümdarı himayesine girmesi gelişmelerinden hangileri, Avrupa da Rönesans hareketlerinin gelişiminde etkili olmuştur? D) I ve III E) II ve III 10. Osmanlı Devleti XVI. yüzyılda Avrupa da yaşanan Reform sürecinde Protestanlığın kurucusu Martin Luther'i desteklemiştir. Osmanlı Devleti nin bu politika ile aşağıdakilerden hangisini hedeflediği savunulabilir? A) Hint Denizi Seferleri'nin başarıya ulaşması B) Avrupalı devletlerin sömürgeci politikalarının sona erdirilmesi C) Avrupa da inanç özgürlüğünün sağlanması D) Avrupa da Hıristiyan birliğinin kurulmasının engellenmesi E) Reform hareketlerinin Ortodoksları etkilemesinin önlenmesi 8. II. Bayezid Dönemi'nde Osmanlı Devleti ile Memlük Devleti arasında uzun süreli askeri mücadeleler yaşanmıştır. Bu mücadelelerde I. Memlüklerin Şehzade Cem i himaye etmesi, II. doğuda Safevi tehlikesinin büyümesi, III. Hicaz su yolları sorununun yaşanması durumlarından hangileri etkili olmamıştır? D) I ve III E) II ve III 11. Osmanlı Devleti XVI. yüzyılda Portekiz ile karşı karşıya gelmek durumunda kalmıştır. Bu gelişmede, I. Portekizlilerin güçlü bir donanmaya sahip olmaları, II. Portekizlilerin Hint Okyanusu nda siyasi ve ekonomik etkinlik kurmaları, III. Osmanlıların Fas'ı himaye altına almaya çalışması amaçlarından hangileri bulunmaktadır? D) I ve III E) II ve III 9. İspanyolların 1492'de Beni Ahmer Devleti'ne son vermelerinin ardından Müslüman ve Yahudilere karşı uyguladıkları baskıcı politika karşısında Osmanlı Devleti nin bölgeye yardımı insani boyutun ötesine geçemememiştir. Bu durumum temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Devlet yönetimi tarafından Yeniçerilere güvenilmemesi B) İslam dünyasında birlik kurulmaya çalışılması C) Şehzade Cem İsyanı nın Osmanlı Devleti ni zor durumda bırakması D) İspanya topraklarının Osmanlı ülkesine uzak mesafede olması E) Osmanlıların denizlerde yeterince etkin bir gücünün olmaması 12. Venedik, kontrolü altında bulundurduğu Kıbrıs için Memlük Devleti ne verdiği vergiyi, 1517 yılından itibaren Osmanlı Devleti ne ödemeye başlamıştır. Bu gelişmeye aşağıdakilerden hangisinin yol açtığı söylenebilir? A) Osmanlı Devleti nin düzenlediği Mısır Seferi nin başarıyla sonuçlanması B) Safevi Devleti nin Çaldıran Savaşı nda yenilgiye uğratılması C) Şehzade Cem İsyanı nın Osmanlı yönetimi tarafından bastırılması D) Osmanlı Devleti nin Mohaç Meydan Savaşı nı kazanması E) İstanbul un fethi sonrasında yaşanan Osmanlı-Venedik savaşlarının sonuçsuz kalması 65

65 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 4 1. Osmanlı Devleti nde devlet yönetimiyle ilgili alınan kararlar Şeyhülislam tarafından dine uygunluk yönünden incelenirdi. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Yönetimde teokratik bir anlayışın egemen olduğunun B) Milliyetçilik düşüncesinin etkisizleştirilmeye çalışıldığının C) Divan örgütünün bir karar mekanizması olarak çalıştığının D) İlmiye sınıfının yönetimdeki etkinliğinin sınırlandırılmaya çalışıldığının 4. Osmanlı yönetimleri, Anadolu da farklı yörelerde çok sayıda kervansaray inşa etmiş, ticaret yolları üzerinde güvenliğin sağlanmasına çalışmışlardır. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisine neden olduğu savunulamaz? A) Osmanlı topraklarınfa ticari düzenin korunmasının kolaylaşması B) Anadolu nun uluslararası ticari etkinliğinin korunması C) Anadolu da ekonomik refahın artırılması D) Anadolu topraklarının savunulmasının kolaylaşması E) Anadolu daki şehirlerin sosyal canlılığının artması E) İslam öncesi dönem Türk devlet geleneklerine bağlılığın sürdüğünün 2. Osmanlı Devleti nde, padişahın ölümünün ardından tahta kimin geçeceği XVII. yüzyıla kadar kesin kurallarla belirlenmemiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini beraberinde getireceği söylenebilir? A) Halkın yönetime katılımının gecikmesini B) Taht mücadelelerinin yaşanmasını C) Merkezi otoritenin korunmasının kolaylaşmasını D) Dinin yönetim üzerindeki etkisinin azalmasını E) Saray halkının yönetimin uzağında tutulmasın 5. Kanuni Dönemi sadrazamlarından Rüstem Paşa, İstanbul a su getirilmesi için başlatılan çalışmalara karşı çıkmış, bu girişimin, Anadolu halkının topraklarını terk ederek İstanbul a yerleşmelerine yol açacağı düşüncesini ileri sürmüştür. Rüstem Paşa'nın bu düşüncesinin, I. ülkede sosyal düzenin bozulmasını önleme, II. tarım üretiminde azalmalar yaşanmasını engelleme, III. Yeniçerilerin sayısının artmasını önleme amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III! D) I ve II E) I, II ve III İstanbul'a su getirilmesi göçü teşvik edici bir kolaylık olarak görülmüş, köyden kente göçün hızlanmasının pek çok sorunu beraberinde getireceği düşünülmüştür. 3. Osmanlı Devleti nde Müslümanlardan tarım ürünü vergisi olarak Öşür alınırken, gayrimüslimlerden alınan tarım ürünü vergisine Haraç adı verilirdi. Bu durum, I. Din, ekonomik alanda siyasi alandan daha fazla etkili olmuştur. II. Azınlık unsurların tarımla uğraşması zorlaştırılmak istenmiştir. III. Din olgusu mali yapıda belirleyici olmuştur. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 6. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Ortodoks dünyasının Osmanlı Devleti nin himayesi altına girmesine neden olmuştur? A) Anadolu da Türk siyasi birliğinin sağlanması B) İstanbul'un fethi sonucunda Bizans ın ortadan kaldırılması C) Balkanlarda Osmanlı fetihlerinin başlaması D) Trabzon Rum İmparatorluğu nun yıkılması E) Rusya ile Küçük Kaynarca Antlaşması nın imzalanması 66

66 7. Aşağıdakilerden hangisinin Osmanlı Devleti nin ekonomik düzenine herhangi bir olumsuz etkisinden söz edilemez? A) Baharat Yolu nun işlerliğinin azalmaya başlaması B) Akdeniz ticaretinin gerilemeye başlaması C) Loncaların ekonomik yapı üzerinde denetim sahibi olması D) Yabancı devletlere kapitülasyonlar tanınması E) Coğrafi Keşifler in gerçekleşmesi 11. Osmanlı Devleti'nde Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde 1529 yılında düzenlenen Avusturya Seferi nde Viyana kuşatılmış, ancak bu kuşatmadan sonuç alınamamıştır. Osmanlı Devleti nin bu girişiminin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) İran karşısında Avusturya nın askeri desteğinin sağlanmasına B) Ticaret yolları üzerinde denetim sağlanmasına C) Osmanlı ordusunun karşısına çıkmayan Avusturya nın savaşa zorlanmasına D) Macaristan topraklarının egemenlik altına alınmasına E) Akdeniz in bir Türk gölü haline getirilmesine 8. I. İstanbul II. III. Mısır Suriye IV. Kıbrıs V. Sofya Yukarıda verilenlerden hangisinin egemenlik altına alınması, Osmanlı Devleti nin ticaret yolları üzerindeki etkinliği üzerinde belirgin bir etkiye sahip olmamıştır? A) I B) II C) III D) IV E) V 12. Osmanlı Devleti'nde egemenlik altına alınan bölgelerde geçerli olan hukuk kuralları bütünüyle ve hemen değiştirilmez, buralarda yaşayanların kendi kanunlarını bir müddet daha uygulamalarına izin verilirdi. Bu uygulama, I. ekonomik faaliyetleri denetim altına alma, II. III. azınlıkların devlet yönetimine katılmasını sağlama, bölge halkının devlete olan bağlılığını güçlendirme 9. Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti nde loncaların temel görev ve sorumlulukları arasında bulunmamaktadır? amaçlarından hangilerine yöneliktir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III A) Esnaf arasında dayanışmayı sağlamak B) Dirlik topraklarının denetlenmesini sağlamak C) Malların fiyatlarının belirlenmesinde rol almak D) Meslek eğitimi verilmesini sağlamak E) Haksız rekabeti engellemek 13. Osmanlı Devleti'nde merkeziyetçiliğe dayalı bir yönetim anlayışı egemen idi. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun bir sonucudur? 10. Osmanlı Devleti nde ilk olarak XV. yüzyılda açılan Enderun mektebinin temel kuruluş amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Şehzadelere yönetim deneyimi kazandırmak B) Ekonomik yapıda azınlıkların etkinliğini sınırlandırmak C) Eğitim faaliyetlerini ülke genelinde yaygınlaştırmak D) Devlet kademelerinde görev alacak memurları yetiştirmek E) Halkın eğitim seviyesinin yükselmesini sağlamak A) Divanda alınan kararların dine uygunluk bakımından gözden geçirilmesi B) Eyaletlerin yönetiminden beylerleyinin sorumlu tutulması C) Devlet yönetimi ile ilgili son kararların padişah tarafından verilmesi D) Hukuki anlaşmazlıkların çözümünde kadıların görevlendirilmesi E) Gayrimüslim halka inanç ve ibadet özgürlüğü verilmesi 67

67 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 5 1. Yeni Çağ da Avrupa da yaşanan mezhep çatışmalarının aşağıdakilerden hangisini engellediği savunulabilir? A) Avrupa da Hıristiyan birliğinin sağlanmasını B) Skolastik düşüncenin zayıflamasını C) Yeni mezheplerin ortaya çıkmasını D) Papa nın otoritesinin zayıflamasını E) Osmanlıların Balkan topraklarında daha rahat hareket etmelerini 5. Avrupalı denizciler XVI. yüzyılda Avrupalı krallar tarafından maddi anlamda desteklenmiştir. Bu desteğin, I. yeni kıta ve kültürlerle karşılaşılması, II. Avrupalı devletlerin sömürgeler elde etmesi, III. yeni ticaret yollarının oluşması gelişmelerinden hangilerini kolaylaştırdığı söylenebilir? D) I ve III E) I, II ve III 2. I. Mezhep anlaşmazlıklarının yaşanması II. III. Rönesans'ın gerçekleşmesi Haçlı Seferleri'nin düzenlenmesi IV. Reform'un başlaması V. Coğrafi Keşifler'in gerçekleşmesi Yukarıda verilen olaylardan hangisinin Avrupa'da Katolik Kilisesi'nin otoritesini olumsuz yönde etkilediği söylenemez? A) I B) II C) III D) IV E) V 6. Coğrafi Keşifler, batı - doğu arasındaki ticari taşımacılığın açık denizlere kaymasına yol açmış ve Baharat Yolu'nun önemi azalmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Müslüman devletlerin gelirlerinin azalmasına B) Osmanlı Devleti nin Avrupalı devletlerle olan askeri mücadelelerin azalmasına 3. I. Sömürgecilik düşüncesinin yaygınlaşması II. Burjuva sınıfının zenginliğini artırması III. Yeni kıta ve adaların keşfedilmesi C) Avrupa da dini anlaşmazlıkların yoğunlaşmasına D) İslam dünyasında mezhep çatışmaları yaşanmasına E) İslam inancının daha geniş kitlelere yayılmasına IV. Açık denizlerdeki limanların önem kazanması V. Yeni mezheplerin ortaya çıkması Yukarıda verilenlerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V 4. XVI. yüzyıldan başlayarak Avrupa da karşılaşılan önemli gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Feodal yönetimlerin etkinliği sona ermeye başlamıştır. II. Katolik Kilisesi nin otoritesi sarsılmıştır. III. Matbaanın kullanım alanı yaygınlaşmıştır. Bu gelişmelerden hangileri, Avrupa da yaşanan kültürel ve bilimsel ilerlemelerde etkili olmamıştır? 7. Rönesans, Avrupa toplumlarının dogmalara dayalı düşünce sisteminden kurtularak, bilimsel araştırma yöntemlerini benimsemelerine yol açmıştır. Bu durumun Avrupa da, I. akılcılığa dayalı düşünce sisteminin önem kazanması, II. dinin etkinlik alanının daraltılması, III. sömürgeci düşüncenin ortaya çıkması sonuçlarından hangilerine yol açtığı savunulabilir? 68

68 8. Bazı Avrupa ülkelerinde XVI. yüzyıldan başlayarak laik eğitim sisteminin yaygınlık kazanmaya başladığı görülür. Bu durumun aşağıdakilerden öncelikle hangisine bağlı olarak ortaya çıktığı savunulabilir? A) Avrupa da askeri mücadelelerin yoğunlaşması B) Papa nın Katolik dünyasında önemli bir etkinliğe sahip olması C) Doğu ülkeleriyle kültürel etkileşim yaşanması D) Avrupa da burjuvaların ekonomik zenginliklerinin artması E) Okulların din adamlarının denetiminden uzaklaştırılmaya başlanması 12. Yeni Çağ mutlak krallıkların askeri ve siyasi etkinliklerini artırdıkları bir dönem olma özelliğine sahiptir. Bu dönemde Avrupalı krallar topraklarını genişletebilmek amacıyla girişimlerde bulunmuşlardır. Bu dönemde, I. kralların papa ile olan bağları zayıflatmaya çalışmaları, II. kralların feodal beylerin topraklarını ele geçirmeye çalışmaları, III. kralların düzenli ve sürekli ordular kurmaya yönelmeleri girişimlerinden hangileri, merkezi krallıkların etkinliklerini artırmasını sağlamıştır? 9. Avrupa da Yeni Çağ dan başlayarak kağıdın daha yaygın şekilde kullanılmaya başlandığı görülür. D) I ve III E) I, II ve III Bu durumun, I. Avrupa da siyasi dengelerin değişmesi, II. Avrupa da eğitim düzeyinin yükselmesi, III. Avrupa da okuma-yazma oranının artması gelişmelerinden hangileri ile doğrudan bağlantılı olduğu söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 10. Aşağıdakilerden hangisi, Avrupa'da hem Rönesans'ın hem de Reform'un ortaya çıkışında etkili olmuştur? A) Katolik inancının farklı alanlarda baskı aracı haline gelmesi B) Avrupa'da halkın ekonomik durumunun kötü olması 13. Orta Çağ da Latince nin dışında bir dille yazılması yasaklanan İncil, XVI. yüzyıldan itibaren başta Almanca olmak üzere farklı dillere tercüme edilmiştir. Bu gelişmenin, I. Hristiyanlık inancının Avrupa da yaygınlaşması, II. din adamlarının toplumsal etkinliklerinin sarsılması, III. Katolik Kilisesi'nin etkinliğinin azalması olgularından hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? D) II ve III E) I, II ve III C) Avrupa'da ekonomik dengelerin değişmeye başlaması D) Avrupalı aydınların İlk Çağ klasik eserlerini incelemesi E) Feodal yönetim anlayışının ortadan kalkma sürecine girmesi 11. Coğrafi Keşifleri izleyen dönemde İngilizce, Fransızca ve İspanyolca nın dünyanın farklı bölgelerinde konuşulmaya başlandığı görülür. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Avrupalıların yeni ticaret yolları bulduklarının B) Avrupa kültürünün yeni yayılma alanları bulduğunun C) Avrupa da güçlü merkezi krallıkların kurulduğunun D) Katolik Kilisesi nin etkinlik alanının daraltıldığının E) Rönesans ın yaygınlaştığının 14. Hümanizm, ilk olarak edebiyatta ortaya çıkan, insan yaşamının değerini savunan ve insan sevgisini öne çıkaran bir akımdır. Bu akım, Avrupa da dini öğretilere bağlılığı sarsmıştır. Bu gelişmenin, aşağıdakilerden hangisini olumsuz etkilediği söylenebilir? A) Skolastik düşünceyi B) Ekonomik faaliyetleri C) Kültürel etkileşimi D) Devletler arası ekonomik rekabeti E) Avrupalı devletlerin çıkarlarını 69

69 DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ / 6 1. Yeni Çağ da Avrupa da yaşanan ekonomik gelişmeleri inceleyen bir araştırmacının, I. Reform, 5. Yeni Çağ da Avrupa da karşılaşılan gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Mesen sınıfı sanat faaliyetlerini desteklemiştir. II. Hümanizma, II. Katolik Kilisesi'nin toplumsal etkinliği sarsılmıştır. III. Coğrafi Keşifler gelişmelerinden hangileriyle ilgili çalışmalar yapması gereklidir? D) I ve III E) I, II ve III III. Akdeniz deki liman kentlerinin ticari canlılığı azalmıştır. Bu gelişmelerden hangilerinin, Avrupa nın sosyal ve kültürel yapısına etki ettiği söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 2. Avrupalı devletlerin XV. yüzyıldan itibaren düzenledikleri deniz aşırı seferler, sömürgeciliğin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Sömürgeci politikaların, I. Avrupalı devletlerin ekonomik etkinliklerinin artması, II. askeri deniz gücünün geri plana düşmeye başlaması, III. devletler arası ekonomik rekabetin artması gelişmelerinden hangilerine yol açtığı savunulabilir? D) I ve III E) I, II ve III 3. Avrupa da XV. yüzyılda yaşanan, aşağıdaki gelişmelerden hangilerinin Avrupa kıtasında yaşayan toplumların kültürel alanda ilerlemesine ortam hazırladığı söylenemez? 6. Avrupa nın pek çok toplumunu etkisi altına alan Rönesans, ilk olarak İtalya da başlamıştır. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilemez? A) İtalya da en yaygın mezhebin Katolik mezhebi olması B) İtalyanların Müslümanların bilimsel çalışmalarından etkilenmesi C) İtalyan toplumun ekonomik açıdan zengin olması D) İtalyan toplumunun Roma uygarlığının mirasçısı durumunda olması E) İtalya da merkezi bir siyasi baskının olmaması A) Kilise baskısının azalması B) Merkezi krallıkların güçlerini artırmaları C) Kağıdın kullanım alanının yaygınlaşması D) Matbaanın yaygın olarak kullanılmaya başlanması E) Basılan kitap sayısının zamanla artması 4. Avrupa da yaşanan, I. ticaretle uğraşan burjuvaların zenginleşmesi, II. modern orduların oluşturulmaya başlanması, III. toprağın bir zenginlik kaynağı olmaktan çıkmaya başlaması gelişmelerden hangileri, soyluların ekonomik etkinliklerinin azalmasına ortam hazırlamıştır? D) I ve II E) I ve III 7. Kutsal Roma Germen İmparatorluğu ile Alman prenslikleri arasında 1555 yılında imzalanan Augsburg Antlaşması; I. Avrupa toplumlarında kölelik olgusunun ortadan kaldırılması, II. Papa nın Avrupa daki etkinliğini bütünüyle yitirmesi, III. Protestan mezhebinin Papa tarafından resmen kabul edilmesi sonuçlarından hangilerine yol açmıştır? D) I ve II E) I ve III 70

70 8. XVI. yüzyılda Almanya da başlayan ve Alman prenslikleri tarafından desteklenen Reform düşüncesinin, bazı Kuzey Avrupa ülkeleri tarafından da destek gördüğü bilinmektedir. Aşağıdakilerden hangisi, bu desteğin temel nedeni olarak gösterilebilir? A) Kuzey Avrupa ülkelerinin kültürel etkileşime açık olması B) Kuzey Avrupa ülkelerinin ekonomik durumunun ileri düzeyde olması 11. Avrupa da skolastik düşünce anlayışının gerilemesinde, I. Coğrafi Keşifler in gerçekleşmesi, II. Reform düşüncesinin Avrupa toplumları arasında taraftar bulması, III. Hümanizma akımının ortaya çıkması gelişmelerinden hangilerinin rolünden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III C) Kuzey Avrupa ülkelerinin Papa nın baskısından uzaklaşmak istemeleri D) Katolik Kilisesi nin merkezinin İtalya da bulunması E) Avrupa da siyasi istikrarın sağlanmak istenmesi 12. Avrupa devletlerinin elinde bulundurduğu değerli maden miktarı XVI. yüzyılda ciddi miktarlarda artış göstermiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin sonucudur? A) Coğrafi Keşifler'in gerçekleşmesi 9. Avrupa da yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangileri arasında sebep sonuç ilişkisi bulunmamaktadır? A) Coğrafi Keşifler in Burjuva sınıfının başlaması güçlenmesi B) Protestanlık mezhebinin doğması C) Rönesans hareketlerinin başlaması D) Osmanlı Devleti nin ekonomik durumunun sarsılması E) Avrupa da sınır değişiklikleri yaşanması B) Rönesans ın Sanat faaliyetlerinin gerçekleşmesi özgürleşmesi C) Yeni ticaret yollarının Avrupa ya değerli bulunması maden girişinin yaşanması D) Rönesans ın Reform hareketlerinin gerçekleşmesi başlaması E) Reform un başlaması Katolik Kilisesi nin güçlenmesi 13. Aşağıdakilerden hangisinin Reform hareketlerine ortam hazırladığı söylenemez? A) Kilise nin insanların günahını affettirdiğini ileri sürmesi B) Kilise tarafından verilen endüljans belgesinin zamanla alınıp satılmaya başlanması C) Skolastik düşüncenin geçerliliğini yitirmeye başlaması D) Kralların derebeyleri karşısında güçlerini artırmaları 10. Reform u başlatan Alman din adamı Martin Luther, Katolik Kilisesi ni eleştirmiş, Hz. İsa tarafından öngörülmediğini söylediği endülüjans, aforoz ve günah çıkarma uygulamalarından dolayı Papa yı suçlamıştır. Buna göre Reform hareketleriyle ilgili olarak şağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Hıristiyanlıkta öze dönüşü amaçlamıştır. B) Mezhep anlaşmazlıklarının sona ermesini sağlamıştır. C) Katolik inancının Avrupa dışında yaygınlaşmasını hedeflemiştir. D) Avrupa da merkezi krallıkların gerilemesine neden olmuştur. E) Sınıf farklılıklarının sona erdirilmesini amaç edinmiştir. E) Baskıcı dini düşünce anlayışının zayıflatılmak istenmesi 14. Barutun XVI. yüzyıldan itibaren Avrupalı krallar tarafından etkin biçimde kullanılmaya başlandığı, bu gelişmenin de derebeylerini korumasız hale getirdiği görülür. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin sonuçları arasında gösterilebilir? A) Feodal yönetimlerin çöküş sürecinin hızlanması B) Sanayi Devrimi nin yaşanması C) Coğrafi Keşifler in gerçekleşmesi D) Rönesans ın başlaması E) Avrupa da dini alanda anlaşmazlıkların yoğunlaşması 71

71 ARAYIŞ YILLARI / 1 1. Osmanlı Devleti, II. Viyana Kuşatması nda yaşadığı büyük başarısızlığın ardından Avrupalı devletler karşısında savunmaya geçmiştir. Bu gelişmenin, I. Osmanlı yönetimlerinin fetih politikalarını sürdürmesi, 4. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda sadrazamlık makamına geçmesi için teklifte bulunulan Köprülü Mehmet Paşa, görevi kabul etmek için bazı şartlar ileri sürmüştür. Köprülü Mehmet Paşa nın bu girişimiyle ilgili olarak, I. Rahat çalışabileceği bir ortam sağlamak istemiştir. II. Osmanlı Devleti nin ganimet gelirlerinin artırılması, II. Çıkar çevrelerine karşı önlem almaya çalışmıştır. III. Osmanlı ülkesinde askeri alanda ıslahatların başlatılması, çabalarından hangilerini güçleştirdiği söylenebilir? III. Halkın desteğini almaya çalışmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) II ve III E) I, II ve III 2. Karlofça Antlaşması, Osmanlı Devleti nin XVII. yüzyıl sonlarında önemli toprak kayıpları yaşamasına neden olması bakımından önemlidir. Bu gelişmenin Osmanlı Devleti ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Anadolu topraklarında egemenliğin sarsılmasına 5. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda kapıkulu askerlerinin maaş ödemeleri gecikmeye ve maaşlar ayarı düşürülmüş paralarla verilmeye başlanmıştır. Bu gelişmelerin de etkisiyle İstanbul da isyanlar çıkmıştır. Buna göre, I. Mali alanda sorunlarla karşılaşılmıştır. II. Ekonomik alandaki sıkıntılar sosyal çalkantılara neden olmuştur. B) Osmanlı yönetimlerinin askeri alanda düzenlemelere yönelmesine III. Osmanlı Devleti nde merkezden uzak eyaletler arasında bağımsızlık düşüncesi güçlenmiştir. C) Avrupa ülkeleri örnek alınarak ıslahatlar yapılmasına D) Avrupalı devletlerle olan askeri mücadelelerin sona ermesine E) Osmanlı Devleti nin Karadeniz deki etkinliğini yitirmesine yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 3. XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında yaşanan askeri mücadelelerin temel nedenlerinden biri Macaristan topraklarının egemenlik altına alınmak istenmesiydi. Osmanlı Devleti nin ve Avusturya nın bu çabalarının, I. Orta Avrupa da egemenlik sağlama, II. Karadeniz ticareti üzerinde denetim sağlama, III. Avrupa dışında sömürgeler elde etme amaçlarından hangileriyle ilgili olduğu söylenemez? 6. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda karşılaşılan isyanların, devletin yönetim şeklini değiştirme amacı taşımadığı görülür. Bu bilgi dikkate alındığında, I. İsyan girişimleri devlet yöneticilerini ve yönetimin uygulamalarını hedef almıştır. II. Osmanlı topraklarında yaşanan isyanlarda dinin etkisi söz konusu olmuştur. III. Devlet yönetimi isyanların nedenleriyle ilgili çalışmalar gerçekleştirmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 72

72 7. XVII. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti nde, bilimsel araştırmalara yeterince ilgi gösterilmemiştir. Ayrıca eğitimle ilgili makamlara hak etmeyen ve ehil olmayan kişiler getirilmeye başlanmıştır. Bu durumun, I. medreselerin kapatılmasının gündeme gelmesi, II. Avrupa tarzında eğitim kurumlarının açılması, III. eğitim sisteminin yozlaşmaya başlaması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlaması beklenebilir? 10. Osmanlı ekonomisinde mevcut dengelerin XVII. yüzyıldan itibaren açık biçimde bozulması, devlet adamlarını zor durumda bırakmış ve çare arayışlarına yöneltmiştir. Devlet adamlarının hazinenin gelirlerini artırma adına en fazla başvurdukları yöntem halktan yeni vergiler alınması olmuştur. Bu durumun Osmanlı Devleti nde, I. toplumsal düzenin sarsılması, II. halkın devlet yönetimine olan güveninin sarsılması, III. toprak kayıplarının yaşanması gelişmelerinden hangilerine yol açtığı söylenebilir? 8. Osmanlı Devleti nin XVII. yüzyılda mali sorunlarla karşılaşmasında, I. Yeniçeri Ocağı nın mevcudunun sürekli olarak artırılması, II. dirlik sisteminin bozulmaya başlaması, III. askeri mücadelelerin uzun sürmeye başlaması gelişmelerinden hangilerinin etkisinden bahsedilebilir? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 11. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyıl padişahlarının ve devlet adamlarının gerçekleştirmeye çalıştıkları ıslahatlara süreklilik kazandırmak için çaba harcadıkları fakat başarı sağlayamadıkları görülür. Aşağıdakilerden hangisinin bu durumda daha fazla etkili olduğu söylenebilir? A) Yeniliklerin halktan kopuk olması B) Islahatların askeri yapı ile ilgili olması C) Avrupa da yaşanan gelişmelerden yararlanılmaması D) Toplumsal yapının çok uluslu olması E) Avrupalı devletlerle askeri mücadelelere girişilmesi 9. Osmanlı Devleti nin en önemli gelir kaynaklarından biri halktan toplanan vergilerdi. Ancak XVII. yüzyıldan başlayarak vergi toplama konusunda sıkıntılarla karşılaşılmaya başlanmıştır. Bu durum Osmanlı Devleti yle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Askeri yapıya yeterince önem verilmediğinin B) Üretim sisteminin çökmeye başladığının C) Islahat hareketlerinin yoğunlaştığının D) Avrupalı devletlerin Osmanlı iç işlerine karışmaya başladığının E) Azınlıklara yeni bazı haklar verilmek zorunda kalındığının 12. Osmanlı Devleti, Girit'i egemenlik altına alabilmek amacıyla büyük çaba harcamış, adanın fethedilebilmesi için 1645 yılında başlayan kuşatma ancak 1669 yılında başarıya ulaşabilmiştir. Osmanlı Devleti nin Girit'in fethine yönelik bu ısrarında, I. Karadeniz ticareti üzerindeki denetimin güçlendirilmeye çalışılması, II. adanın jeopolitik konumunun önemli olması, III. Avrupa da Hıristiyan birliğinin engellemek istenmesi olgularından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? 73

73 ARAYIŞ YILLARI / 2 1. Doğu Avrupa da bulunan Lehistan Krallığı, Osmanlı egemenliğinde bulunan Eflak ve Boğdan ın içişlerine karışıyordu. Bu gelişme üzerine XVII. yüzyılda Lehistan'a sefere çıkılmış ve Lehistan Krallığı vergiye bağlanmıştır. Bu bilgiye dayanarak, I. Osmanlı Devleti'nin Avrupa daki siyasi etkinliği pekiştirilmiştir. II. Osmanlı Devleti egemenlik haklarına müdahale edilmesine izin vermemiştir. III. Osmanlı Devleti'ndeki iç sorunlar dış politikada olumsuzluklara yol açmıştır. 4. Osmanlı Devleti nde köylünün toprağını terk ederek şehirlere göç etmesini engellemek için çaba harcanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu amaca yönelik uygulamalar arasında yer almaktadır? A) Olağanüstü dönemlerde avarız vergisinin toplanması B) Çiftbozan vergisinin yürürlüğe sokulması C) Gayrimüslim unsurlardan haraç vergisi alınması D) Müslümanlardan öşür adıyla ürün vergisinin alınması E) İltizam uygulamasının başlatılması yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. Osmanlı Devleti Avrupa daki etkinliğini artırabilmek için 1683 de Viyana yı kuşatmıştır. Bu girişimin başarısızlıkla sonuçlanması üzerine Papa nın da teşvikiyle birleşen Avusturya, Rusya, Lehistan, Venedik ve Malta "Kutsal İttifak" kurmuşlardır. Bu durum dikkate alındığında, I. dini inanç, II. siyasi çıkar, III. güvenlik unsurlarından hangilerinin, Avrupalı devletlerin bir araya gelmesini kolaylaştırdığı söylenebilir? 5. İran, XVII. yüzyıl boyunca Osmanlıların Anadolu da yaşanan Celali İsyanları ile uğraşmasından yararlanmaya dayalı politikalar izlemiştir. Bu durum, I. İran, Osmanlı topraklarında yaşanan iç sorunları değerlendirmek istemiştir. II. İran, Osmanlı toprak bütünlüğünün bozulmasına yol açmıştır. III. Osmanlı Devleti nde Avrupa örnek alınarak ıslahat girişimleri başlamıştır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III D) I ve III E) I, II ve III 3. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda ıslahatçı kişiliği ile ön plana çıkan II. Osman, devlet merkezinin İstanbul dan Anadolu ya taşınmasını gündeme getirmiştir. Bu düşüncenin, I. Osmanlı ülkesinde ıslahatlar için daha uygun bir ortam oluşturma, II. Avrupa dan gelebilecek tehlikelerden uzaklaşma, III. yenilik karşıtı çevrelerin baskısından uzaklaşma amaçlarından hangileri ile ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve III E) II ve III 6. Osmanlı Devleti nin XVII. yüzyılda imzaladığı bazı antlaşmalar ve bu antlaşmaların sonuçları şunlardır: I. Zitvatorok Antlaşması ile Kanije, Estergon fethedilmiştir. II. Karlofça Antlaşması ile Macaristan toprakları kaybedilmiştir. III. Bucaş Antlaşması ile Podolya bölgesi üzerinde egemenlik sağlanmıştır. Bu gelişmelerden hangilerinin, Osmanlı Devleti nin Avrupa daki etkinliğini artırdığı savunulamaz? D) I ve II E) I, II ve III 74

74 7. Genç Osman, saltanatı boyunca bazı ıslahat girişimlerinde bulunmuştur. Bu girişimlerden birisi de Şeyhülislamın fetva vermek dışındaki yetkilerini kısıtlamasıdır. Genç Osman ın bu girişiminin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Azınlıkların devlet yönetimine olan bağlılıklarını artırmak B) Ülkeye yönelik dış tehditleri ortadan kaldırmak C) Padişahın siyasi otoritesini güçlendirmek D) Şeyhülislamlık makamını ortadan kaldırmak E) Devletin teokratik yönetim şeklini sona erdirmek 10. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: Yeni ticaret yollarının devreye girmesi ile Baharat Yolu nun önemi azalmıştır. Ordudaki maaşlı unsurların sayısı zaman içinde artmıştır. Savaşlar gelir kaynağı olmaktan çıkmıştır. Bu gelişmelerin, Osmanlı Devleti nde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Avrupalı devletlerle olan dış ilişkilerin zarar görmesi B) Merkezi otoritenin güçlenmesi C) Sınırların genişlemesi D) Mali yapının sarsılması E) Siyasi ve ekonomik alanda Avrupa nın baskı altında tutulması 8. XVII. yüzyılda sayıları iyice artan Yeniçerilerle ilgili bazı düzenlemeler yapılmıştır. Yeniçerilerin ve sipahilerin sayılarının azaltılması yoluna gidilmiş ve görevini yapmayanların maaşları kesilmiştir. Bu girişimlerin, I. askeri yapıyı denetim altına alma, II. devletin mali yüklerini azaltma, 11. Osmanlı Devleti nde iltizam uygulamasına tabi tutulan toprakların zaman içinde devlet yönetimi tarafından genişletildiği görülür. Bu değişikliğin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? III. kapıkulu askerlerini disipline etme A) Saray masraflarının karşılanmak istenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III B) Kapıkulu askerlerinin sayısının artırılmak istenmesi C) Mevcut vergi sisteminin yeniden düzenlenmek istenmesi D) Dirlik toprakların daha verimli kullanılmasının sağlanmaya çalışılması E) Devlet hazinesinin artan nakit para ihtiyacının karşılanmaya çalışılması 9. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda tahtın devri ile ilgili düzenleme yapılmış, ekber ve erşed sistemi benimsenmiştir. Bu gelişmenin, I. veraset uygulamasının değişmesi, II. mali yapının yeniden düzenlenmesi, III. toplumsal karışıklıkların önlenmesi olgularından hangileri ile ilgili olduğu söylenebilir? 12. Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıl saray kadınlarının yönetimde etkin olmaya başladığı görülür. Bu durum aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır? A) Osmanlı merkezi otoritesinin zayıflamasına B) Osmanlı yönetim anlayışının değişmesine C) İlmiye sınıfının siyasi alandaki etkinliğinin azalmasına D) Taşra yönetimlerinin merkezle olan bağının güçlenmesine E) Yeniçeri Ocağı'nın siyasi etkinliğinin azalmasına 75

75 BİRLİKTE ÇÖZELİM Beylikten Devlete 1 / 1 Osmanlı Beyliği nde görülen, I. medreselerin açılması, II. idari örgütlenmenin hızlanması, III. yaya ve müsellem ordusunun kurulması gelişmelerinden hangilerinin, beyliği devlet haline getirebilme hedefi ile ilişkili olduğu söylenebilir? Beylikten Devlete 2 / 1 Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi'nde Anadolu beyliklerine bağlı bazı Türk boylarını ve aralarında kan davası gibi anlaşmazlıklar bulunan aşiretleri Balkan topraklarına yerleştirme yoluna gitmiştir. Bu uygulama, I. toplumsal düzenin korunmasını kolaylaştırma, II. devlet otoritesini güçlendirme, Çözüm : III. Türk toplulukları arasında göçebe yaşam biçimini yaygınlaştırma Osmanlı Beyliği'nde görülen, medreselerin açılması, idari örgütlenmenin hızlanması, yaya ve müsellem ordusunun kurulması gelişmelerinden hepsi beyliği devlet haline getirebilme hedefi ile ilişkilidir. A B C D E amaçlarından hangilerine yöneliktir? Çözüm : Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi'nde bazı Türk boylarını Balkan topraklarına yerleştirmekle, toplumsal düzenin korumasını kolaylaştırma devlet otoritesini güçlendirme amaçlarını hedeflemiştir. Osmanlı Devleti'nin Türk toplulukları arasında göçebe yaşam biçimini yaygınlaştırma gibi bir hedefi olmamıştır. A B C D E Beylikten Devlete / 10 Osmanlılara ait ilk para Osman Bey Dönemi nde bastırılmıştır. Osmanlı Beyliği nde yaşanan bu girişimin, I. ekonomik etkinliğinin artırılması, II. Bizans üzerinde askeri üstünlük sağlanması, III. ülke dışına para çıkışının önlenmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenemez? Çözüm : Osman Bey Dönemi'nde Osmanlılara ait ilk paranın bastırılması, ekonomik etkinliği artırılması amacına yöneliktir. A B C D E Beylikten Devlete 2 / 8 Osmanlılarla Bizans arasında yapılan bir askeri mücadeledir. İzmit ve İznik yolunun Osmanlılara açılmasına ortam hazırlamıştır. Yukarıda sözü edilen gelişme aşağıdakilerden hangisidir? Çözüm : Osmanlılarla Bizans arasında 1329 yılında yapılan Maltepe (Palekanon) Savaşı, İzmit ve İznik yolunun Osmanlılara açılmasına ortam hazırlamıştır. A B C D E 76

76 Dünya Gücü: Osmanl Devleti 1 / 5 Osmanlı Devleti nin, I. Amasra nın fethedilmesi, II. Kırım Hanlığı nın himaye altına alınması, III. Mora Despotluklarının egemenlik altına alınması girişimlerinden hangileri, Karadeniz ticareti üzerindeki denetimini artırma amacına dönüktür? Çözüm : Amasra'nın fethedilmesi ve Kırım Hanlığı'nın himaye altına alınması, Karadeniz ticaretini denetim altına almaya yöneliktir. Mora Despotluklarının Karadeniz ticareti ile bir ilgisi yoktur. A B C D E Dünya Gücü: Osmanl Devleti 4 / 8 I. İstanbul II. Mısır III. Suriye IV. Kıbrıs V. Sofya Yukarıda verilenlerden hangisinin egemenlik altına alınması, Osmanlı Devleti nin ticaret yolları üzerindeki etkinliği üzerinde belirgin bir etkiye sahip olmamıştır? Çözüm : İstanbul, Karadeniz ticaret yolu üzerinde bulunması açısından önemli bir yere sahiptir. Mısır, Suriye ve Kıbrıs ise Baharat ve İpek yolu üzerinde bulunan önemli duraklardır ve önemli limanlara sahiptirler. Sofya ise ticari yollar üzerinde yer alan önemli bir merkez olarak gösterilemez. Bu sebeple Sofya'nın egemenlik altına alınması Osmanlı Devleti'nin ticaret yolları üzerindeki etkinliği üzerinde bir etkiye sahip olmamıştır. A B C D E Aray fl Y llar 1 / 10 Dünya Gücü: Osmanl Devleti 4 / 2 Osmanlı Devleti nde, padişahın ölümünün ardından tahta kimin geçeceği XVII. yüzyıla kadar kesin kurallarla belirlenmemiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini beraberinde getireceği söylenebilir? Çözüm : Padişahın ölümünün ardından tahta kimin geçeceğinin kesin kurallara bağlanmaması, taht mücadelelerinin yaşanmasına sebep olacaktır. A B C D E Osmanlı ekonomisinde mevcut dengelerin XVII. yüzyıldan itibaren açık biçimde bozulması, devlet adamlarını zor durumda bırakmış ve çare arayışlarına yöneltmiştir. Devlet adamlarının hazinenin gelirlerini artırma adına en fazla başvurdukları yöntem halktan yeni vergiler alınması olmuştur. Bu durumun Osmanlı Devleti nde, I. toplumsal düzenin sarsılması, II. halkın devlet yönetimine olan güveninin sarsılması, III. toprak kayıplarının yaşanması gelişmelerinden hangilerine yol açtığı söylenebilir? Çözüm : Osmanlı Devleti'nin halktan yeni vergiler toplamaya yönelmesi toplumsal alanda sorunlara yol açmış ve halkın devletin olan güvenini sarsmıştır. A B C D E 77

77 DÖRT KÖŞE 1. Osmanlı Devleti bağımsızlığını ilan ettiği dönemden İstanbul un fethine kadar geçen sürede Bilecik, Bursa ve Edirne yi devlet merkezi olarak kullanmıştır. Buna göre, I. Anadolu beyliklerinin siyasi baskı yapmaları, II. fetihlerin daha çok batı yönünde olması, III. İslam öncesi Türk geleneklerinin yönetimde etkin olması olgularından hangilerinin devlet merkezinin belirlenmesinde rol oynadığı söylenemez? D) I ve II E) I ve III 3. Tarihi süreç incelendiğinde ekonomik alanda yaşanan değişimlerin siyasi alanda bazı gelişmelere ortam hazırladığı görülür. Yeni Çağ da yaşanan, I. zenginliklerini artıran burjuvaların ülke yönetimlerinde hak arayışına girmeleri, II. Coğrafi Keşifler sonucunda yeni kültürlerle karşılaşılması, III. Hıristiyanlığın sömürgeciliğe bağlı olarak yaygınlaşması gelişmelerinden hangileri bu duruma kanıt olarak gösterilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Fatih Sultan Mehmet, İstanbul u ele geçirmesini izleyen dönemde Venediklilere bazı ayrıcalıklar tanımış, Galata bankerlerinin faaliyetlerini sürdürmelerine izin vermiştir. Bu dönemde Avrupalılara bu tür ayrıcalıklar vermesinde, I. Ortodoks dünyasını denetim altına alma, II. İstanbul un ekonomik canlılığını koruma, III. Anadolu Türk birliğini sağlama amaçlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve III E) II ve III 4. XVII. yüzyıl boyunca Yeniçeriler tarafından çıkarılan isyanlara İstanbul isyanları denir. Aşağıdakilerden hangisi İstanbul isyanlarının nedenleri arasında gösterilemez? A) Bazı devlet adamlarının Yeniçerileri kendi çıkarları için kullanmaları B) Devşirme sisteminin bozulması C) Ulufe ve cülus ödemelerinin aksaması D) Yeniçeriler arasında "Devlet, Ocak içindir." anlayışının yerleşmesi E) Tımar sisteminin bozulması 78

78 04 4. bölüm 4. bölüm avrupa ve osmanl devleti (XVIII. yüzy l) en uzun yüzy l ( ) 79

79 AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ (XVIII.YÜZYIL) / 1 1. Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1774 yılında imzalanan ve Kırım ın kaybına yol açan Küçük Kaynarca Antlaşması'nda, "Kırım halkı halifeye bağlı kalmaya devam edecektir." hükmü yer almıştır. Bu hükmün aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Osmanlı toprak bütünlüğünün korunmasına B) Devletin ekonomik gelirlerinin artırılmasına C) Kırım halkı ile kültürel bağların korunmasına D) Yeni toprak kayıpları yaşanmasının önlenmesine E) Rusya ile askeri mücadelelerden kaçınmaya 4. Osmanlı Devleti nde III. Mustafa Devri'nde, Masraflar azaltılarak hazine gelirleri artırılmaya çalışıldı. Fransa dan gelen Baron Dö Tott un çabaları ile Osmanlı ordusu Avrupa tarzında düzenlenmeye çalışıldı. Deniz subayı yetiştirmek üzere Deniz Mühendishanesi açıldı. Bu düzenlemelerin, I. askeri, II. siyasi, III. ekonomik alanlardan hangileri ile ilgili olduğu söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 2. Küçük Kaynarca Antlaşması nda yer alan hükümlerden bazıları şunlardır: Rusya Karadeniz de donanma bulundurabilecektir. Rusya ya kapitülasyonlar verilecektir. Bu hükümlerin Osmanlı Devleti ni, I. ekonomik, II. hukuki, III. askeri alanların hangilerinde olumsuz etkilediği söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 5. Osmanlı Devleti nde III. Selim Dönemi'nde Fransızca öğreniminin ve kullanımının yaygınlaştığı görülür. Bu gelişme, I. halkın yönetimdeki etkinliğinin artırılmak istenmesi, II. Avrupa kültürünün etkisinde kalınması, III. Avrupa devletleriyle diplomatik ilişkilerin yoğunlaşması durumlarından hangilerinin sonucudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. Osmanlı Devleti nin XVIII. yüzyıldan itibaren Avrupa daki gelişmelerle yakından ilgilenmeye başladığı, Avrupalı subaylara Osmanlı ordusunun eğitimi ile alakalı görevler verildiği görülür. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Osmanlı yönetimi Avrupalı devletlerin üstünlüğü kabul etmiştir. B) Osmanlı Devleti nde askeri düzenlemelere önem verilmiştir. C) Bağımsızlık hareketleri Osmanlı yönetimince engellenmeye çalışılmıştır. D) Avrupa nın yetişmiş uzman gücünden faydalanılmıştır. E) Devletin gerilemesi engellenmeye çalışılmıştır. 6. Osmanlı Devleti nde XVIII. yüzyılda gerçekleştirilen ıslahat girişimleri daha çok askeri yapı ile ilgili olmuştur. Osmanlı Devleti nin bu tercihinde, I. ekonomik yapının bozulması, II. toprak kayıplarının yaşanması, III. idari alanda aksaklıkların yoğunlaşması gelişmelerinden hangilerinin rolü olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 80

80 7. Osmanlı Devleti nde XVIII. yüzyılda Hendesehane açılmıştır. Bu girişimin, I. Askeri alanda daha nitelikli bir eğitimin verilmesi, II. Avrupa devletleri ile askeri ittifak yapılması, III. Avrupa devletleri arasındaki çıkar çarışmalarından yararlanılması amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II 10. Osmanlı Devleti, 1699 yılında imzalanan Karlofça Antlaşması ile kaybettiği Azak ve Mora bölgelerini XVIII. yüzyıl başlarında geri almayı başarmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Askeri alanda etkinliğin korunduğuna B) Rusya ile askeri mücadelelerin sona erdiğine C) Avrupalı devletlerle ittifak yapıldığına D) Avrupa nın baskısının sona erdiğine E) Azınlıkların devlet yönetimine karşı isyan ettiğine D) I ve III E) II ve III 8. Rusya, Osmanlı topraklarında yaşayan Ortodoks Hıristiyanların 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile kendi himayesi altına girdiğini ileri sürmüştür. Bu gelişmenin, I. Osmanlı Devleti nin iç işlerine karışılması, II. Osmanlı topraklarında mezhep çatışmalarının yaşanması, III. Osmanlı toplumsal bütünlüğünün korunmasının güçleşmesi durumlarından hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 11. Osmanlı Devleti, Rusya ile Avrupa arasında yer alan Lehistan ı kontrol edebilmek için Rusya ile askeri mücadelelere girişmiştir. Osmanlı Devleti nin bu politikasının, Lehistan ın hangi özelliği ile ilgili olduğu savunulabilir? A) Mezhep farklılığı B) Kültürel yapı C) Ticari ilişki D) Dini yapı E) Coğrafi konum A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 12. Osmanlı Devleti nde III. Selim Dönemi nde kurulan Nizamı Cedit ordusu, Mısır ı işgal eden Fransız ordusu karşısında başarı elde etmiştir. 9. XVIII. yüzyılda Osmanlı devlet adamları tarafından ortaya konulan yenilik girişimlerinde toplumun belirgin bir desteğinden söz edilemez. Osmanlı ülkesinde yaşanan bu gelişme aşağıdakilerden hangisini göstermektedir? A) Halkın ıslahat sürecine dahil olmadığını B) Merkezi otoritenin güçlendiğini C) Devletin ekonomik gelirlerinin artırılmaya çalışıldığını D) Kültürel yapının yeterince canlı olmadığını E) Yenilik sürecinin sona erdiğini Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Ekonomik alanda yaşanan sorunların ortadan kaldırıldığının B) Osmanı Devleti üzerindeki Avrupa etkisinin sona erdiğinin C) Askeri alandaki ıslahatlatlardan olumlu sonuçlar alındığının D) Yenilik karşıtlarının Osmanlı yönetimi üzerindeki etkinliğinin sona erdirildiğinin E) Fetih hareketlerinin terk edilmek zorunda kalındığının 81

81 AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ (XVIII.YÜZYIL) / da sınır olaylarını bahane eden Rusya, Kırım ı işgal ederek Azak kalesini alırken, Avusturya da Osmanlı Devleti ne karşı savaş açtı. İki cephede savaşan Osmanlı Devleti başarılı olmuş, Avusturya ve Rusya ile Belgrat Antlaşması imzalanmıştır. Buna göre Osmanlı Devleti yle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Ekonomik yapı güçlendirilmiştir. B) Toprak bütünlüğünü hedef alan ittifaklara karşı mücadele edilmiştir. 4. Osmanlı Devleti nde XVIII. yüzyılda yaşanan, I. Azak Kalesi nin kaybedilmesi, II. Podolya nın Lehistan a verilmesi, III. Belgrat ın Avusturya ya bırakılması gelişmelerinden hangileri, Osmanlıların Balkan egemenliğini olumsuz etkilemiştir? D) I ve III E) II ve III C) Askeri mücadeleler iç politikada bazı sorunlara yol açmıştır. D) Fetih politikaları sürdürülmüştür. E) Anadolu da toprak bütünlüğünün korunmasında zorlanılmıştır. 2. Osmanlı Devleti, XVIII. yüzyıl içinde Balkanlarda önemli toprak kayıplarına uğramıştır. Bu kayıplarda, I. Balkan uluslarına geniş bir inanç özgürlüğü tanınması, II. yabancı devletlerin bölgeye yönelik siyasi ilgisinin yüksek olması, III. Rusya nın bölgedeki toplulukları kışkırtma politikaları izlemesi durumlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? 5. Osmanlı Devleti'nde, XVIII. yüzyılın hemen başında yaşanan isyan sonucunda padişah tahttan indirilmiş, bazı çevrelerde yönetimin Osmanlı hanedanından alınması konuşulmaya başlanmıştır. Bu iş için tanınmış birkaç ailenin ismi öne çıkmış, fakat bunun dışında başka herhangi bir gelişme olmamıştır. Bu durum aşağıdaki yargılardan hangisini desteklemektedir? A) Osmanlı Devleti'nde demokratik yönetim arayışları öne çıkmıştır. B) Osmanlı Devleti'nde halkın yönetimdeki etkisi artmıştır. C) Osmanlı Devleti'nde hanedana alternatif arayışı görülmüştür. D) Padişahın yetkileri kısıtlanmıştır. E) Osmanlı Devleti'nde sancak sistemi uygulamasına son verilmiştir. D) I ve III E) II ve III 6. XVIII. yüzyıl, Osmanlıların yeni topraklar kazanma politikasını bırakarak, Avrupa da yaşanan siyasi gelişmeleri daha yakından izlemeye çalıştıkları bir zaman dilimidir. 3. Osmanlı devlet adamları XVIII. yüzyılın belli dönemlerinde Avrupalı devletler ve İran ile barışa dayalı ilişkiler sürdürmeyi tercih etmişlerdir. Bu politika değişikliğinin, I Osmanlı Devleti tarafından Avrupa da sürekli elçilikler açılması, Osmanlı devlet adamlarının bu tutumları aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir? II. Rusya ya, Osmanlı topraklarında konsolosluk açma hakkının verilmesi, A) Fetih politikasının sürdürülmek istenmesi B) Balkan egemenliğine öncelik verilmesi C) Tımar sisteminin bozulması D) Askeri gücün zayıflaması E) Halkın yönetime olan güveninin sarsılması III. Osmanlı yönetiminin askeri yapıyı yeniden düzenlemeye çalışması gelişmelerinden hangilerine yol açtığı savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 82

82 7. Osmanlı Devleti nin XVIII. yüzyıldaki temel dış politikası topraklarını Avrupalı devletlerin ve Rusya nın saldırılarından korumak olmuştur. Bu bilgi dikkate alındığında, I. Osmanlı Devleti savunmaya dayalı bir politika izlemiştir. II. Osmanlılar Balkanlardaki egemenlik alanını genişletmeye çalışmıştır. III. Anadolu toprakları sömürge olma tehlikesi altına girmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 10. Osmanlı Devleti nin taşra teşkilatının bir parçası olan uzak eyaletlerin, devlet merkezi ile bağı XVIII. yüzyıl itibariyle zayıflamıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden öncelikle hangisinin doğal bir sonucudur? A) Toprak bütünlüğünün korunamaması B) Islahat girişimlerinin yoğunlaşması C) Halkın yerel yöneticileri desteklememesi D) Devlet otoritesinin zayıflaması E) Avrupalı devletlerle askeri mücadelelerin sürmesi A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. Osmanlı Devleti nin XVIII. yüzyılda giriştiği askeri mücadelelerin büyük çoğunluğu, Rusya ve Avusturya'ya karşı tek tek ya da birlikte girişilen savaşlardır. Bu gelişmenin, I. Yeniçerilerin sayısının azaltılmaya çalışılması, II. Müslüman devletlerden destek aranması, III. Osmanlı sınırlarının korunmasının güçleşmesi sonuçlarından hangilerini doğurduğu söylenebilir? 11. Osmanlı Devleti nin XVIII. yüzyılda Rusya ile yaptığı Küçük Kaynarca Antlaşması nda, "Rusya, Karadeniz ve Akdeniz deki Osmanlı sularında serbestçe ticaret yapabilecektir." hükmü yer almıştır. Bu maddenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Rusların Balkanlardaki etkinliğinin sınırlandırılmasına B) Rusların Osmanlı iç işlerine karışabilmesine C) Rusya nın ekonomik etkinliğinin artmasına D) Rus donanmasının Akdeniz e çıkmasına E) Osmanlı ülkesinde ıslahat çabalarının hızlanmasına D) I ve II E) I, II ve III! XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'ne yönelik saldırılar artmıştır. 12. XV. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti nin egemenliği altında olan Kırım, Rusya nın girişimleri sonucunda XVIII. yüzyılda bağımsız hale gelmiştir. Fakat, Kırım halkının halifeye dini bağlılığı sürdürülmeye çalışılmıştır. 9. I. Trablusgarp II. Mısır III. Suriye IV. Kıbrıs V. Girit Yukarıdakilerden hangisi, İngiliz sömürgelerine giden yolu kontrol altına almak ve ham madde akışını engelleyerek İngiliz ekonomisine darbe vurmak için XVIII. yüzyılda Fransa tarafından işgal edilmiştir? A) I B) II C) III D) IV E) V Bu gelişme, I. Osmanlı Devleti'nin Karadeniz üzerindeki etkinliği tehlikeye girmiştir. II. Osmanlı yönetimi Kırım ın Rus toprağı olduğunu kabullenmek zorunda kalmıştır. III. Osmanlı Devleti nin egemenlik alanı daralmıştır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) I ve III E) I, II ve III 83

83 AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ (XVIII.YÜZYIL) / 3 1. Osmanlı Devleti'nin Prut Savaşı'nda kazandığı başarının ardından 1711 yılında Rusya ile imzaladığı Prut Antlaşması aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır? A) Osmanlıların fetih politikalarının sona ermesine B) Islahat girişimlerinde Avrupa'nın örnek alınmaya başlanmasına C) Rusya ile askeri mücadelelerin sona ermesine D) Osmanlı yönetiminin XVII. yüzyılda kaybedilen toprakları geri alma ümidinin güçlenmesine E) Avrupalı devletlerin askeri desteğinin alınmasına 4. Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyılda askeri alanda bazı yeni düzenlemeler yapıldığı halde Yeniçeri Ocağı kaldırılamamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun temel nedeni olarak gösterilebilir? A) Devletin ekonomik gelirlerinin korunmaya çalışılması B) Askeri alanda Avrupa ordularının örnek alınmaya çalışılması C) Avrupalı devletlerin Osmanlı topraklarını parçalamaya çalışması D) Yeniçerilerin ayaklanma çıkarmasından endişe edilmesi E) Azınlıkların devlete olan bağlılığının korunmaya çalışılması 2. Avusturya, Rusya ile ittifak kurarak 1787 yılında Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etmiş, fakat belirgin bir başarısızlık yaşamamasına karşın 1791 yılında savaştan tek taraflı olarak çekilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Avusturya'nın bu tutumunun temel nedenidir? A) Fransız İhtilali'nin, çok uluslu bir yapıya sahip Avusturya'yı endişelendirmesi B) Rusya'nın Osmanlı birlikleri karşısında üstünlük sağlaması C) Rusya'nın sıcak denizlere ulaşmaya çalışması D) Osmanlı Devleti'nin ordusunu Avrupa tarzında modernize etmeye çalışması E) Avusturya'nın Rusların etkinliğini artırmasını istememesi 5. Osmanlı Devleti nde XVIII. yüzyılda iltizam uygulamasından vazgeçilerek, vergi toplama işinin hayat boyu kiralandığı malikane sistemine geçilmiştir. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilebilir? A) Osmanlı Devleti'nde milliyetçilik anlayışının güçlenmesi B) Osmanlı toplum yapısının çok uluslu özelliğe sahip olması C) Devlet yönetiminde sadrazamların öne çıkması D) Devletin bütçe açıklarının zamanla artması E) Rusya'nın Osmanlı içişlerine karışmasının önlenmek istenmesi 3. Osmanlı Devleti, XVIII. yüzyıl sonuna kadar Avrupalı ile olan diplomatik ilişkisini İstanbul'daki yabancı elçiler üzerinden yürütmüştür. Bu durum aşağıdakilerden hangisini güçleştirmiştir? A) Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasını 6. Osmanlı Devleti 1739 yılında imzaladığı Belgrat Antlaşması yla, daha önce Avusturya ya bırakmak zorunda kaldığı Belgrat ı geri almıştır. Bu gelişmeye bakılarak, I. Avusturya nın Balkanlarda etkinliğini artırması engellenmiştir. II. Balkanlardaki siyasi etkinlik korunmaya çalışılmıştır. B) Avrupa'da yaşanan siyasi gelişmelerin yakından izlenmesini III. Rusya nın, Osmanlı topraklarında yaşayan Ortodoksları himaye etmesi engellenmiştir. C) Osmanlı Devleti'nin kapitülasyonları kaldırmasını D) Azınlıkların haklarının korunmasını E) Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'ne karşı birlikte hareket etmesini yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 84

84 7. Osmanlı Devleti'ne sığınan Leh milliyetçilerini izleyen Rus birliklerinin Osmanlı topraklarına girmesi Osmanlı-Rus Savaşları'nın başlamasına yol açmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Osmanlı Devleti nin Lehliler tarafından güçlü bir devlet olarak görüldüğünün B) Kırım üzerindeki Rus etkisinin arttığının C) Rusya'nın Karadeniz de tutunamadığının D) Rusya'nın Osmanlı Devleti üzerinde etkinlik kuramadığının E) Rusya'nın Boğazlar üzerinde denetim sağlamaya çalıştığının 10. Osmanlı yönetimi XVIII. yüzyılda, I. idari ve askeri alanda yaşanan aksaklıkları sona erdirme, II. Rusların Karadeniz de donanma bulundurmasını engelleme, III. gayrimüslim unsurların daha fazla hakka sahip olmasını sağlama olgularından hangilerini devlet politikası haline getirmemiştir? D) I ve III E) II ve III 8. XVIII. yüzyılda Baltık Denizi'nden hareket eden Rus donanması Akdeniz'i geçerek Ege Denizi'ne kadar gelmiş ve Çeşme de demirli durumda bulunan Osmanlı donanmasını yakarak imha etmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinde gerçekleşmiştir? A) Osmanlı-Rus Savaşı B) Osmanlı - Rus Savaşı C) Kırım Savaşı D) Mısır İsyanı E) Yunan İsyanı 11. I. Osmanlı Devleti II. Fransa III. Avusturya - Macaristan IV. İngiltere Rusya'nın XVIII. yüzyılda Balkan uluslarına yönelik kışkırtıcı politikalar izlemesi ve bölgede nüfuzunu artırmaya çalışması yukarıdaki devletlerden öncelikle hangilerini endişelendirmiştir? A) Yalnız III B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 9. XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti nde taşrada görev yapan valilerin başlarında yönetici olarak bulundukları vilayetlerin yöresel kültürüyle içli dışlı olma düşüncesi taşımadıkları, aksine İstanbul la olan bağlarını sürekli olarak korumaya çalıştıkları görülür. Bu durumun, I. taşrada halk-devlet kaynaşmasının sağlanamaması, II. halkın yerel yöneticilere olan güveninin azalması, III. halkın vergi yükünün artması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. III. Selim XVIII. yüzyılın başlarındaki bir buyruğunda, memurlardan fermanları daha anlaşılır bir dille yazmalarını, saray tarihçilerinden de daha açık ve kolay anlaşılır bir dil kullanmalarını istemiştir. III. Selim'in bu isteği aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Dil konusunda hassas davranıldığının B) Türk dilinin yaygınlaştırılmak istendiğinin C) İdari kademelerde yaşanan sorunların ortadan kaldırıldığının D) Eğitim sisteminin düzeltilmesine yönelik düzenlemeler yapıldığının E) Osmanlı ülkesinde milliyetçi akımların yaygınlaştığının 85

85 AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ (XVIII.YÜZYIL) / 4 1. Aydınlanma Çağı Fransız düşünürlerinden Jan Jak Rousseau, ülke yönetimiyle ilgili kararların soylular tarafından değil, yalnızca millet tarafından verilebileceğini savunmuştur. Bu düşüncenin, Fransız İhtilali ile güçlenen, I. ulusal egemenlik, 4. Sanayi Devrimi, Avrupa ülkelerinde işsizliğin daha da artmasına, kıta genelinde üretim artışı yaşanmasına, büyük ölçekli şirketler kurulmasına ve köyden kente göçün artmasına ortam hazırlamıştır. Bu gelişmeler, I. Avrupa da toplumsal sorunlar artmıştır. II. milliyetçilik, II. Avrupalı devletlerin hammadde ihtiyacı artmıştır. III. laik devlet anlayışı III. Avrupa da halkın ekonomik durumu iyileşmiştir. olgularından hangileriyle doğrudan ilgili olduğu söylenebilir? D) I ve III E) II ve III yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Fransız İhtilali'nin güçlendirdiği milliyetçilik, demokrasi ve ulusal egemenlik düşüncelerinin Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenemez? A) Padişahın yetkilerinin sınırlandırılması B) Bağımsızlık isyanlarını engellemek amacıyla azınlıkların hak ve özgürlüklerinin genişletilmesi C) Yönetim tarafından alınan bir kararla ayanlık makamının kaldırılması D) Osmanlı halkının padişahın yanında yönetime katılması E) Toprak bütünlüğünü korumak amacıyla Osmanlıcılık düşüncesinin benimsenmesi 5. Avrupalı devletlerden İngiltere ve Fransa nın sömürgecilik yarışında Almanya ve İtalya ya göre daha hızlı davrandıkları ve dünyanın birçok bölgesinde sömürgeler elde ettikleri görülür. Almanya ve İtalya nın sömürgecilikte geri kalmalarında, I. nüfuslarının kalabalık olmaması, II. siyasi birliklerini geç kurabilmeleri, III. devletler arasında sömürge rekabetinin hızlanması unsurlarından hangilerinin etkisinden bahsedilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. Avrupa'da XVIII. yüzyılda başlayıp, XIX. yüzyılda hız kazanan Sanayi Devrimi aşağıdakilerden hangisine yol açmamıştır? A) Ucuz ve kaliteli üretim yapılarak maliyetlerin düşürülmesi B) Seri üretimin başlamasıyla Avrupa'da üretim artışı yaşanması C) Devletler arası ekonomik rekabetin hızlanması D) Ulus devletlerin kurulma sürecinin yavaşlaması E) Ucuz hammadde bulma ihtiyacının artmasına bağlı olarak sömürgecilik yarışının hızlanması 6. İngiltere nin sömürgesi durumundaki on üç Amerikan kolonisinin bağımsızlık için İngiltere kralına karşı verdikleri mücadeledeki önemli destekçilerinden biri Fransa olmuştur. Fransa nın bu tutumu aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Sömürgeciliği sona erdirmeye çalıştıklarının B) İngiltere nin çıkarlarına zarar vermek istediklerinin C) Ham madde ve pazar ihtiyaçlarının azaldığının D) Önemli bir deniz gücüne sahip olduklarının E) İngiltere nin Amerika kıtasındaki tüm sömürgelerini kaybettiklerinin 86

86 7. Milliyetçilik akımı Avrupa genelinde XVIII. yüzyılda başlayarak güçlenmiştir. Bu gelişmenin, I. imparatorlukların parçalanması, II. feodal yönetimlerin çökmesi, III. Avrupa da cumhuriyet yönetimlerinin yaygınlaşması olgularından hangilerine ortam hazırladığı savunulamaz? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. Avrupa da XVIII. yüzyılda yaşanan teknolojik gelişmeler deniz ve kara ulaşımını kolaylaştırmış ve hızlandırmıştır. Bu gelişmenin, I. ürünlerin uzak mesafelere daha kısa sürede ulaştırılabilmesi, II. devletler arasındaki ekonomik ve siyasi rekabetin gerilemesi, III. sanayileşme sürecinde küçük devletlerin ön plana çıkarak güçlenmeleri durumlarından hangilerine neden olduğu savunulabilir? D) I ve III E) II ve III 8. Fransız İhtilali, Fransa da vatandaşlar arasında eşitlik ilkesinin kabul edilmesini sağlamıştır. Bu gelişme aşağıdaki yargılardan hangisiyle ilişkilendirilebilir? A) Fransa da krallık yönetimine son verilmiştir. B) Ülkede isyanları engellemek amacıyla azınlık hakları genişletilmiştir. C) Toplumsal sınıf farklılıkları ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. D) Fransa nın Avrupa daki askeri ve siyasi etkinliği artırılmıştır. E) Avrupa da devletler arası sınırların yeniden belirlenmesi sağlanmıştır. 11. Sanayi Devrimi ile birlikte Avrupa da dev fabrikalar ve büyük ölçekli şirketler kurulmaya başlanmıştır. Bu sürecin Avrupa da, I. el emeğine dayalı olarak üretim yapılan atölyelerin kapanmaya başlaması, II. küçük üreticinin rekabet gücünün azalması, III. gelir dağılımında toplumsal adaletin sağlanması sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 9. Avrupa da yaşanan, I İhtilallerinin yaşanması, II. Reform hareketlerinin gerçekleşmesi, 12. Fransız İhtilali nin yaşanmasında, kralın ülkede yaşanan mali krizi aşmak için halka yeni vergiler koymak istemesi önemli bir rol oynamıştır. Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? III. Sanayi İnkılabı nın gerçekleşmesi A) Fransa da meşruti monarşi yönetimi kurulmuştur. gelişmelerinden hangilerinde din olgusunun herhangi bir etkisinden bahsedilemez? D) I ve III E) II ve III B) Milliyetçilik ilkesinin güçlenmesi sağlanmıştır. C) Fransa ihtilal sürecinde dış tehditlerle karşı karşıya kalmıştır. D) Fransa nın toprak bütünlüğü korunamamıştır. E) İhtilalde ekonomik etkenler belirleyici rol oynamıştır. 87

87 EN UZUN YÜZYIL ( ) / 1 1. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda Osmanlıcılık düşüncesi ön plana çıkarılmıştır. Bu durumun, I. ulus bilincinin gelişiminin gecikmesi, II. azınlık unsurlara bazı haklar verilmesi, III. milliyetçilik düşüncesinin Türk unsurlar arasında yaygınlaşması gelişmelerinden hangilerine neden olduğu söylenebilir? 4. Tanzimat Fermanı'nda, "Rüşvet ve adam kayırma sona erdirilecek, herkes kanun karşısında eşit kabul edilecektir." hükümleri yer almıştır. Bu hükümler dikkate alındığında, Osmanlı yönetiminin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya çalıştığı savunulabilir? A) Dini anlaşmazlıkların sona erdirilmesi B) Azınlıklara inanç özgürlüğü verilmesi C) Yeni topraklar elde edilmesi D) Askeri gücün artırılması E) Halkın devlete olan güveninin artırılması 2. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Sırp İsyanı, II. Yunan İsyanı, III. Mısır İsyanı Bu gelişmelerden hangileri milliyetçilik düşüncesi ile ilgili değildir? 5. Osmanlı Devleti nden ayrılmak isteyen Sırplara 1812 yılında imzalanan Bükreş Antlaşması ile Osmanlı yönetimi tarafından bazı ayrıcalıklar verilmiştir. Bu gelişmenin Osmanlı Devleti nde aşağıdakilerden hangisini güçlendirdiği savunulabilir? A) Batılılaşma çabalarını B) İslamcılık düşüncesini C) Azınlıkların bağımsızlık düşüncelerini D) Devlet otoritesini E) Askeri etkinliği 3. İngiltere, Hindistan sömürgelerine giden yollar üzerinde bulunan Osmanlı topraklarının güçlü başka bir devletin egemenliğine girmesini engellemeye çalışmıştır. İngiltere nin bu çabasına bakılarak, I. İngiltere, sömürgeleri ile bağlantısını güçleştirecek gelişmelere karşı çıkmıştır. II. Osmanlı toprak bütünlüğü İngiltere tarafından tehdit edilmiştir. III. Osmanlı Devleti nin Akdeniz de güçlenmesi sağlanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 6. Osmanlı yönetimleri XIX. yüzyılda bazen İngiltere, bazen Fransa, bazen de Almanya ile yakın siyasi işbirliği içine girmeye çalışmışlardır. Bu politika, Osmanlı Devleti ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir? A) Ekonomik alanda etkinlik artırılmıştır. B) Sanayileşme adına bazı adımları atılmıştır. C) Avrupalı devletler üzerinde baskı kurulmuştur. D) Avrupalı devletler arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanılmaya çalışılmıştır. E) Rusya nın Balkanlarda etkili olması engellenmiştir. 88

88 7. Osmanlı Devleti nin egemenliği altında yer alan Mısır, Fas ve Tunus XIX. yüzyılda işgal edilmiştir. Bu gelişmelerin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Osmanlı Devleti nin Kuzey Afrika daki siyasi varlığının azalmasına B) Osmanlı topraklarının sömürge olmasının engellenmesine C) Osmanlı Devleti nde idari alanda düzenlemeler yapılmasına D) Avrupalı devletlerden siyasi destek alınmasına E) Azınlıklara yeni bazı haklar verilmesine 10. Osmanlı Devleti nde 1856 yılında Islahat Fermanı yayınlanmıştır. Osmanlı yönetiminin bu girişiminde, I. halkın devlet yönetimine doğrudan katılımını sağlama, II. azınlıklara yeni haklar vererek Avrupalı devletlerin desteğini sağlama, III. ekonomik alandaki kötüye gidişi durdurma amaçlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti nin çalışmaları sonucunda padişah tarafından ikinci defa ilan edilen Meşrutiyet yönetimi ile birlikte siyasal partiler kurulmuştur. Bu gelişmenin Osmanlı ülkesinde, I. siyasal yaşamın demokratikleşmesi, II. yeni topraklar elde etme politikalarının ortaya çıkması, III. halkın siyasal tercihlerini özgürce ortaya koyabilmesi sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? D) I ve II E) I ve III 11. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: Loncalar etkinliklerini kaybetmiştir. İşsizlik artmıştır. Köyden kente göç hızlanmıştır. Bu gelişmeler, I. Vergi gelirleri azalmıştır. II. Toplumsal düzenin korunması güçleşmiştir. III. Mali alanda devlet denetimi güçlendirilmiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 9. Rusya, Balkanlarda etkinlik alanını genişletmeyi planlamış, bu amaçla Slav ulusları nüfuzu altına alma esasına dayanan bir politika izlemiştir. Bu bilgi dikkate alındığında, Rusya ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Doğu yönünde yayılma siyaseti izlemiştir. B) Milliyetçilik düşüncesini siyasi etkinliğini güçlendirmek için kullanmıştır. C) Karadeniz i tümüyle egemenliği altına almıştır. D) Sıcak denizlere ulaşma politikasını başarıya ulaştırmıştır. E) Osmanlı yönetimi ile siyasi işbirliği yolları aramıştır. 12. Kırım Savaşı ndan sonra imzalanan Paris Antlaşması nda, "Osmanlı toprak bütünlüğü Avrupalı devletler tarafından korunacaktır." maddesi yer almıştır. Bu madde dikkate alındığında, I. Osmanlı Devleti nde Batı tarzında ıslahat girişimleri hızlanmıştır. II. Avrupalı devletlerin siyasi desteğine olan ihtiyaç azalmıştır. III. Osmanlı Devleti toprak bütünlüğünü koruyamaz duruma gelmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 89

89 EN UZUN YÜZYIL ( ) / 2 1. İngiltere, Süveyş Kanalı nın 1869 yılında açılmasından bir süre sonra Mısır ı işgal etmiştir. Bu gelişme, I. İngiltere Doğu Akdeniz deki ekonomik çıkarlarını korumaya çalışmıştır. II. Osmanlı Devleti nin ekonomik gelirleri artmıştır. III. Mısır ın ekonomik ve siyasi önemi artmıştır. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? D) I ve II E) I ve III! Süveyş Kanalı'nın açılması, Akdeniz ile Kızıldeniz arasında gemi geçişine imkan sağlamıştır. 4. l. Osmanlı topraklarına bol miktarda yabancı mal girmeye başlamıştır. II. Yabancı tüccarların Osmanlı topraklarında ticaret yaparken ödedikleri vergilerin miktarı azaltılmıştır. III. Avrupa tarzında yenilik girişimleri sürdürülmüştür. Bu gelişmelerden hangilerinin, XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti nde sanayileşme olgusunu olumsuz etkilediği savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Tanzimat Fermanı nda,"herkesten gelirine göre vergi alınacaktır." hükmüne yer verilmiştir. Bu hüküm dikkate alındığında, Osmanlı yönetiminin, 2. Osmanlı Devleti nde, ilki 1876 da, ikincisi ise 1908 yılında olmak üzere iki defa Meşrutiyet ilan edilmiştir. Bu gelişmeler, I. Osmanlı Devleti'nde yönetim şekli değiştirilmiştir. II. Meşruti yönetim süreklilik kazanamamıştır. III. Azınlıkların devlete olan bağlılığı artırılmıştır. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? I. toplumda adalet düşüncesinin güçlendirilmesi, II. gayrimüslim unsurların devlet yönetimine katılması, III. vergi sisteminin yeniden düzenlenmesi amaçlarından hangilerine ulaşmaya çalıştığı savunulabilir? D) I ve II E) I ve III D) I ve II E) I ve III yılında açılan Osmanlı Mebusan Meclisi nde, gayrimüslim toplulukların temsilcileri önemli bir oran teşkil etmekteydi. Meclis'in bu yapısı dikkate alındığında, 3. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda, I. Meclis-i Mebusan açılmıştır. II. Tanzimat Fermanı yayınlanmıştır. III. Anayasal yönetime geçilmiştir. Bu gelişmelerden hangileri Osmanlı Devleti nde mutlak yönetim biçiminin sona erdiğine kanıt olarak gösterilemez? D) I ve II E) I, II ve III I. Osmanlı Devleti'nde padişahın yetkileri Meclis e devredilmiştir. II. Azınlıklar ülke yönetimine katılma imkanı elde etmiştir. III. Meşrutiyet rejimi azınlıkların çalışmaları sonucunda yaşama geçirilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 90

90 yılında İstanbul da düzenlenen Tersane Konferansı nda bir araya gelen Avrupalı devletler, Osmanlı yönetiminden şu isteklerde bulunmuşlardır: Bosna Hersek te valinin belirlenmesine Osmanlı yönetimi karışmamalıdır. Bulgar azınlığa özerklik verilmelidir. Sırbistan ve Karadağ da bulunan Osmanlı askerleri geri çekilmelidir. Bu istekler dikkate alındığında, Avrupalı devletlerin aşağıdakilerden hangisini hedefledikleri söylenebilir? A) Osmanlı topraklarında bağımsızlık düşüncesini sona erdirme B) Osmanlı Devleti'nde yaşanan azınlık sorunlarını çözme C) Osmanlı toprak bütünlüğünün parçalanmasını engelleme 9. Osmanlı Devleti, Müslüman toplulukların yanında gayrimüslim unsurları da egemenliği altında bulunduran çok uluslu bir devlet görünümündeydi. Ancak XIX. yüzyılda yaşanan gelişmeler, gayrimüslim azınlıkların Osmanlı egemenliğinden ayrılmasına yol açmıştır. Bu durumda, I. Osmanlı topraklarında yaşayan gayrimüslim azlınlıkların Avrupalı devletler tarafından kışkırtılması, II. Rusların Panslavizm politikaları izlemeleri, III. milliyetçilik düşüncesinin Osmanlı topraklarında yayılmaya başlaması gelişmelerinden hangilerinin rolünden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III D) Sömürgeci düşüncesinin devletler arası alanda bir sorun oluşturmasını önleme E) Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki egemenliğini azaltma! Balkanlardaki uluslara verilecek ayrıcalıklar Osmanlıların bölgeyi elinde tutmasını zorlaştıracaktır. 10. Tanzimat Fermanı nda yer alan, Herkesten gelirine göre vergi alınacaktır. Mahkemeler halka açık yapılacaktır. hükümleri dikkate alındığında, I. ekonomik, II. III. hukuki, kültürel alanlardan hangileri ile ilgili bir gelişmeden söz edildiği savunulamaz? 8. Osmanlı Devleti için XIX. yüzyılda devletler arası platformda "Hasta Adam" nitelemesi kullanılmıştır. Rus çarının bir görüşme sırasında İngiltere elçisine hasta adamın mirasının paylaşılmasından söz ettiği bilinmektedir. D) I ve II E) I ve III Rus çarının bu yaklaşımı aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir? A) Rusya, Osmanlı Devleti ne karşı Avrupalı devletlerle siyasi işbirliği sağlamaya çalışmıştır. B) Osmanlı topraklarında yaşayan azınlıkların hakları korunmak istenmiştir. C) Almanya ya karşı İngiltere nin desteği alınmaya çalışılmıştır. D) Osmanlı Devleti nin askeri gücünden çekinilmiştir. E) Osmanlı Devleti nin kaybettiği toprakları geri almasından endişe edilmiştir.! Rusya'nın bu yaklaşımı tek başına Osmanlı Devleti ile ilgili planlarını gerçekleştirmesinin zorluğuyla ilgilidir da İngiltere ile imzalanan Kale-i Sultaniye Antlaşması'na göre, Osmanlı Devleti, barış zamanında boğazlardan savaş gemisi geçmesini engelleyecekti. İngiltere nin bu isteği aşağıdakilerden hangisine yöneliktir? A) Osmanlı donanmasını Rus saldırıları karşısında korumaya B) Karadeniz'de sömürgeler elde etmeye C) Rusya'nın Karadeniz e inmesini önlemeye D) Rusya nın Akdeniz e inmesini önlemeye E) Boğazların uluslararası bir statü kazanmasını önlemeye 91

91 EN UZUN YÜZYIL ( ) / 3 1. İngiltere, 1878 yılında Osmanlı Devleti'ne başvurarak Kıbrıs'ın kendi yönetimlerine verilmesini talep etmiştir. İngilizlerin bu talebinin temel amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Osmanlı Devleti nin toprak bütünlüğünü korumak B) Hint sömürge yolunun güvenliğini korumak C) Osmanlı ülkesindeki azınlık unsurların haklarını korumak D) Almanya nın Osmanlı yönetimi üzerinde etkinlik sağlamasını engellemek E) Akdeniz de devletler arası barışın korunmasını sağlamak 4. Osmanlı Devleti nin XIX. yüzyılda topraklarını korumakta büyük güçlükler yaşadığı görülür. Aşağıdakilerden hangisi, bu durumda daha fazla etkili olmuştur? A) Ülkede tarım üretiminin sürekli şekilde gerilemesi B) Askeri alanda Avrupa ülkeleri örnek alınarak yenilikler yapılması C) Dış tehditler karşısında denge siyaseti izlenmesi D) Ulusçuluk düşüncesinin azınlıklar arasında yaygınlaşmasına karşı çözüm bulunamaması E) Hazine harcamalarının azaltılamaması 2. Osmanlı Devleti nde halk Meşrutiyet in ilanı ile birlikte ilk kez seçme ve seçilme hakkını kullanmıştır. Fakat bu gelişmeye rağmen anayasa ile padişaha tanına yetkiler son derece genişti. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Osmanlı Devleti nde saltanat yönetiminin sona erdiğinin B) Meclis-i Mebusan ın üyelerinin padişah tarafından belirlendiğinin C) Saltanat makamının mutlak yetkilerini korumaya devam ettiğinin D) Gayrimüslimlere ekonomik alanda bazı haklar verildiğinin E) Osmanlı Devleti nde padişahlık makamının varlığının tartışılmaya başlandığının 5. Osmanlı Devleti nde, II. Mahmut Dönemi nde gerçekleştirilen, Sekban-ı Cedit ordusunun kurulması, Eşkinci Ocağı nın oluşturulması girişimleri Yeniçerilerin karşı çıkmaları nedeniyle başarısız olmuştur. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Osmanlı Devleti nde askeri alandaki ıslahatlar sona ermiştir. B) Yeniçeriler ıslahat sürecinde önemli bir engel durumuna gelmişlerdir. C) Osmanlı padişahları askeri alanda disiplin sağlamaya çalışmıştır. D) Ülke güvenliğinin artırılmasına dönük çabalar sergilenmiştir. E) Yenilik girişimlerine süreklilik kazandırılamamıştır. 3. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda gerçekleştirilen I. müsadere uygulamasının kaldırılması, II. karantina uygulamasının başlatılması, III. Yeniçeri Ocağı nın kaldırılması düzenlemelerden hangileri, özel mülkiyet anlayışının güçlenmesine ortam hazırlamıştır? 6. İngiltere, Osmanlı Devleti nin XIX. yüzyılda taraf olduğu aşağıdaki antlaşmalardan hangisini çıkarlarına ters görerek tepki göstermiştir? A) Berlin Antlaşması B) Paris Barış Antlaşması C) Hünkar İskelesi Antlaşması D) Kütahya Antlaşması E) Bükreş Antlaşması 92

92 7. Mısır İsyanı nın ilk dönemlerinde Kavalalı Mehmet Ali Paşa yı destekleyen Avrupalı devletler, Mısır ordusunun Kütahya da Osmanlı ordusunu yenmesinin ardından Mehmet Ali Paşa'ya karşı harekete geçmişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi, Avrupalı devletlerin bu politika değişikliğinin nedenleri arasında gösterilebilir? A) İstanbul'un tehlike altına girmesi B) Rusya'nın güçlenmesini istememeleri C) Boğazlara egemen olmak istemeleri D) Osmanlı toprak bütünlüğünü korumaya çalışmaları E) Rusya nın Karadeniz de güçlenmesinin istenmemesi 10. Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda önemli toprak kayıplarına uğramıştır. Bu yüzyılda kaybedilen topraklar ve bu toprakları egemenlikleri altına alan devletler aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmemiştir? A) Kıbrıs - İngiltere B) Cezayir Fransa C) Mısır İngiltere D) Kars Rusya E) Tunus - İngiltere 11. Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı Devleti nin XIX. yüzyıldaki en önemli önceliği durumundadır? 8. Osmanlı egemenliği altındaki Arap halkı, devlet içinde yaşayan diğer bazı toplulukların aksine XIX. yüzyılda bağımsızlık için ciddi ayaklanma çıkarmamıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Araplar arasında Batılılaşma düşüncesinin güçlenmesi B) Arapların uluşçuluk düşüncesinden daha geç etkilenmeleri C) Arapların ekonomik anlamda güçlü olmamaları D) Yaşadıkları coğrafyanın güç koşullara sahip olması E) Arap topraklarının devlet merkezinden uzakta olması A) Kapitülasyonları kaldırma B) Toprak kayıplarını telafi etme C) Yerli sanayinin gelişmesini sağlama D) Toprak bütünlüğünü koruma E) İngiltere nin Akdeniz de güçlenmesini önleme 12. Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda gerçekleştirilen yenileşme hareketlerini daha önceki dönemlerde gerçekleştirilen ıslahatlardan farklı kılan temel özellik aşağıdakilerden hangisidir? A) Ordu ve donanmanın güçlendirilmeye çalışılması B) Mali yapının geliştirilmesi ile ilgili düzenlemeler içermesi C) Islahatlara bazı çıkar çevrelerinin karşı çıkması D) Batı kültürünün etkisiyle gerçekleşmesi 9. Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1878 yılında imzalanan Ayastefanos Antlaşması, başta İngiltere olmak üzere Avrupa devletlerince kabul edilmemiş, bu antlaşmanın yerine Berlin Antlaşması imzalanmıştır. Avrupa devletlerinin Ayastefanos Antlaşması na karşı çıkmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Osmanlı'nın topraklarını korumak istemeleri B) Milliyetçilik düşüncesini engellemeye çalışmaları C) Balkan uluslarının bağımsızlığını engellemek istemeleri D) Rusya'nın fazla güçlenmesini çıkarlarına aykırı görmeleri E) Osmanlı Devleti nin Almanya'ya yakınlaşmaya başlaması E) Devletin yönetim şeklinde değişiklikler öngörmesi Osmanlı-Rus Savaşı nın Osmanlı ülkesinde, I. Balkanlarda ilk bağımsızlık isyanlarının ortaya çıkması, II. Meclis-i Mebusan'ın kapatılması, III. Duyun-ı Umumiye İdaresi nin kurulması sonuçlardan hangilerine yol açtığı söylenebilir? 93

93 EN UZUN YÜZYIL ( ) / 4 1. Osmanlı Devleti'nde görülen, I. Yeniçeri Ocağı nın kaldırılması, II. Batılı tarzda eğitim veren okulların açılması, III. kapitülasyonların genişletilmesi gelişmelerinden hangilerinin, toplumsal ve kültürel yapıda değişmelere ortam hazırladığı söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 4. Osmanlı Devleti nin XIX. yüzyılda giriştiği askeri mücadeleleri kaybetmesi, I. ülke nüfusunun azalması, II. çok uluslu toplum yapısının sona ermesi, III. askeri ıslahatlara hız verilmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlamıştır? D) I ve II E) I ve III yılında imzalanan Baltalimanı Anlaşması ile Osmanlı Devleti nin siyasi destek karşılığında İngiltere ye önemli ekonomik ayrıcalıklar verdiği görülür. Bu bilgiye bakılarak, I. Azınlıkların ekonomik alandaki etkinliği azaltılmaya çalışılmıştır. 5. Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut Dönemi'nde klasik eğitim kurumları olan medreseler varlıklarını sürdürmüş, bununla birlikte devlet tarafından Avrupa tarzında eğitim kurumları açılmıştır. Bu durumun Osmanlı toplumunda, I. mali sorunların artması, II. kültürel alanda ikiliklerin oluşması, II. İthalatın azaltılması için girişimlerde bulunulmuştur. III. eğitim alanındaki gerilemenin sona erdirilmesi III. Osmanlı Devleti toprak bütünlüğünü koruyabilmek için mali ödünler vermek durumunda kalmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) Yalnız III 3. Osmanlı Devleti nde yerli üretiminin XIX. yüzyılda ciddi şekilde gerilediği ve yerli üreticilerin Avrupalı üreticilerle rekabet edemedikleri görülür. Osmanlı yönetiminin bu olumsuz durumu sona erdibilmek adına, I. ithalattan alınan vergilerin yükseltilmesi, II. askeri alandaki düzenlemelere devam edilmesi, III. azınlıkların sahip oldukları hakların genişletilmesi yollarından hangilerine başvurduğu savunulabilir? D) I ve III E) II ve III 6. Osmanlı Devleti nde ilk demiryolu hatları, Batı Anadolu da kıyıya dik uzanan nehir vadileri boyunca inşa edilmiştir. Bu girişimin, I. iç bölgelerdeki tarım ürünlerinin liman kentlerine ulaştırılmasını kolaylaştırma, II. Avrupalı devletlerin Osmanlı yönetimi üzerindeki baskısını azaltma, III. azınlıkların devlete bağlılığını artırarak toplumsal bütünlüğü koruma amaçlarından hangileri ile ilgili olduğu söylenebilir? A) Yalnız l B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 94

94 7. Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda, I. meşrutiyet, II. cumhuriyet, III. mutlakiyet yönetimlerinden hangilerinin görüldüğü savunulabilir? D) I ve II E) I ve III 10. Osmanlı Devleti'nin Rusya ile 1833 yılında imzaladığı Hünkar İskelesi Antlaşması'nda, - Osmanlı topraklarına bir saldırı durumunda Rusya yardım gönderecektir. - Rusya saldırıya uğrarsa Osmanlı Devleti boğazları kapatacaktır. hükümleri yer almıştır. Bu hükümler dikkate alındığında, I. Osmanlı Devleti, dış destek olmaksızın topraklarını koruyamamıştır. II. Ruslar Karadeniz de kendilerine karşı bir tehdit oluşmasını istememişlerdir. 8. XIX. yüzyılda Osmanlı devlet kademelerinde görev alanların önemli bir bölümünün Avrupa daki Osmanlı elçiliklerinde görev yapmış kişiler olduğu bilinmektedir. Bu durumun, III. Osmanlı Devleti nin Rusya ile olan askeri mücadeleleri sona ermiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III I. Osmanlı ülkesinde reform düşüncesinin gelişmesi, II. Osmanlı toprak bütünlüğünün korunmasının kolaylaşması, III. azınlık unsurların devlet yönetimiyle olan bağının güçlenmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 11. Avrupa'da görülen, I. Avrupalı devletlerin pazar gereksiniminin artması, D) I ve III E) II ve III II. III. Almanya'nın ulusal birliğini kurması, milliyetçilik düşüncesinin etkisini artırması gelişmelerinden hangileri Osmanlı Devleti'ni olumsuz şekilde etkilemiştir? D) I ve III E) I, II ve III 9. Osmanlı Devleti'nin toprakları XIX. yüzyılda Avrupalı devletler için daha önemli bir konuma gelmiştir. Bu gelişmede, I. Osmanlı Devleti'nin mali yapısının kötü bir durumda bulunması, II. Osmanlı topraklarının zengin ham madde kaynaklarına sahip olması, III. Osmanlı topraklarının büyük bir pazar durumunda olması durumlarından hangilerinin rol oynadığı söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 12. Osmanlı Devleti'nde görülen, I. Sırbistan'ın bağımsızlığını kazanması, II. Bulgaristan'ın bağımsızlığını ilan etmesi, III. Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması, IV. Avusturya'nın Bosna Hersek'i topraklarına kattığını açıklaması gelişmelerinden hangileri XIX. yüzyılda gerçekleşmiştir? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV E) I, II ve IV 95

95 BİRLİKTE ÇÖZELİM Avrupa ve Osmanl Devleti (XVIII. Yüzy l) 1 / 1 Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1774 yılında imzalanan ve Kırım ın kaybına yol açan Küçük Kaynarca Antlaşması'nda, "Kırım halkı halifeye bağlı kalmaya devam edecektir." hükmü yer almıştır. Bu hükmün aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? Avrupa ve Osmanl Devleti (XVIII. Yüzy l) 3 / 8 XVIII. yüzyılda Baltık Denizi'nden hareket eden Rus donanması Akdeniz'i geçerek Ege Denizi'ne kadar gelmiş ve Çeşme de demirli durumda bulunan Osmanlı donanmasını yakarak imha etmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinde gerçekleşmiştir? Çözüm : Küçük Kaynarca Antlaşması'nda yer alan, "Kırım halkı halifeye bağlı kalmaya devam edecektir." maddesi Kırım'ın Osmanlı Devleti ile olan kültürel bağlarının korunmasına yöneliktir. A B C D E Çözüm : Osmanlı-Rusya Savaşı sırasında, Rus donanması Akdeniz üzerinden Ege'ye gelerek Çeşme'de Osmanlı donanmasını yakmıştır. A B C D E Avrupa ve Osmanl Devleti (XVIII. Yüzy l) 2 / 2 Osmanlı Devleti, XVIII. yüzyıl içinde Balkanlarda önemli toprak kayıplarına uğramıştır. Bu kayıplarda, I. Balkan uluslarına geniş bir inanç özgürlüğü tanınması, II. yabancı devletlerin bölgeye yönelik siyasi ilgisinin yüksek olması, Avrupa ve Osmanl Devleti (XVIII. Yüzy l) 4 / 3 III. Rusya nın bölgedeki toplulukları kışkırtma politikaları izlemesi durumlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? Çözüm : Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyıl içinde Balkanlarda önemli toprak kayıplarına uğramasında, yabancı devletlerin bu bölgeye yönelik ilgilerinin yüksek olması ve özellikle Rusya'nın Balkanlardaki toplulukları kışkırtma politikası izlemesi etkili olmuştur. A B C D E Avrupa'da XVIII. yüzyılda başlayıp, XIX. yüzyılda hız kazanan Sanayi Devrimi aşağıdakilerden hangisine yol açmamıştır? Çözüm : Avrupa'da XVIII. yüzyıl başlayıp, XIX. yüzyılda hız kazanan Sanayi Devrimi'nin ulus devletlerinin kurulma sürecinin yavaşlamasına neden olduğu söylenemez. Bunun tam tersine Sanayi Devrimi, getirdiği ekonomik zenginlikle ulus devletlerin kurulma sürecine hız kazandırmıştır. A B C D E 96

96 En Uzun Yüzy l ( ) 1 / 2 Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Sırp İsyanı, En Uzun Yüzy l ( ) 3 / 5 Osmanlı Devleti nde, II. Mahmut Dönemi nde gerçekleştirilen, Sekban-ı Cedit ordusunun kurulması, II. Yunan İsyanı, Eşkinci Ocağı nın oluşturulması III. Mısır İsyanı Bu gelişmelerden hangileri milliyetçilik düşüncesi ile ilgili değildir? Çözüm : Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda yaşanan Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı (Mısır İsyanı) milliyetçilik düşüncesi ile ilgili bir isyan girişimi değildir. Sırp ve Yunan isyanlarınında ise milliyetçilikten kaynaklanan bağımsızlık düşüncesi ön plandadır. A B C D E girişimleri Yeniçerilerin karşı çıkmaları nedeniyle başarısız olmuştur. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? Çözüm : II. Mahmut Dönemi'nde gerçekleştirilen söz konusu girişimlerin başarısız olması, Osmanlı Devleti'nde askeri alandaki ıslahatların sona erdiği anlamına gelmez. Bu yöndeki düzenlemeler daha sonraki dönemde de sürdürülmüştür. A B C D E En Uzun Yüzy l ( ) 2 / 3 Osmanlı Devleti nde XIX. yüzyılda, I. Meclis-i Mebusan açılmıştır. II. Tanzimat Fermanı yayınlanmıştır. En Uzun Yüzy l ( ) 4 / 5 Osmanlı Devleti'nde II. Mahmut Dönemi'nde klasik eğitim kurumları olan medreseler varlıklarını sürdürmüş, bununla birlikte devlet tarafından Avrupa tarzında eğitim kurumları açılmıştır. Bu durumun Osmanlı toplumunda, III. Anayasal yönetime geçilmiştir. I. mali sorunların artması, Bu gelişmelerden hangileri Osmanlı Devleti nde mutlak yönetim biçiminin sona erdiğine kanıt olarak gösterilemez? Çözüm : Osmanlı Devleti'nde XIX. yüzyılda Meclis-i Mebusan'ın açılması ve anayasal yönetime geçilmesi, halkın yönetime katılımıyla ilgilidir ve mutlak yönetim biçiminin sona erdiğini gösterir. Tanzimat Fermanı'nın yayınlanması ise halka verilen bir takım hak ve özgürlüklerden oluşur. Mutlak yönetim biçiminin sona erdiğini göstermez. A B C D E II. kültürel alanda ikiliklerin oluşması, III. eğitim alanındaki gerilemenin sona erdirilmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? Çözüm : II. Mahmut Dönemi'nde dini eğitim veren medreseler ile Avrupa tarzı eğitim veren okulların bir arada faaliyet göstermesi, kültürel alanda ikiliklerin yaşanmasına ortam hazırlamıştır. A B C D E 97

97 DÖRT KÖŞE 1. Osmanlı Devleti nde 1826 yılında Yeniçeri Ocağı nın kaldırılmasının, I. Osmanlı Devleti nde ıslahat çabalarının hızlanması, II. padişahın otoritesinin güçlendirilmesi, 3. Osmanlı Devleti'nde 1876 yılında Meşrutiyet ilan edilmiş, anayasa hazırlanarak Meclis-i Mabusan açılmıştır. Bu gelişmeler aşağıdaki yargılardan hangisini doğrular niteliktedir? III. Osmanlı Devleti nde toprak kayıpları sürecinin sona erdirilmesi A) Askeri yapı yeniden düzenlenmiştir. B) Padişahın yetkileri artmıştır. gelişmelerinden hangilerine neden olduğu söylenebilir? C) Islahat girişimleri başarılı olmuştur. D) Halk yönetimde etkin hale gelmiştir. E) Baskıcı bir yönetim anlayışı benimsenmiştir. 2. Almanya ve İtalya'nın sömürgecilik yarışında diğer büyük Avrupalı devletlere oranla geç kalmasında, I. siyasi birliklerini geç kurmaları, II. Almanya nın Akdeniz e kıyısı olmaması, III. ekonomik etkinliklerini artırmaya çalışmaları durumlarından hangileri rol oynamıştır? 4. Osmanlı Devleti nde II. Mahmut un 1808 yılında ayanlarla imzaladığı Sened-i İttifak, padişahın otoritesini güçlendirmek için destek arayışı olarak nitelendirilebilir. Buna göre Sened-i İttifak aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Osmanlı devlet otoritesinin zayıfladığına B) Padişahın yetkilerinin kısıtlandığına C) Batı tarzındaki yenilik çabalarının sona erdiğine D) Askeri yapının güçlendirildiğine E) Egemenlik anlayşının değiştiğine 98

98 05 5. bölüm 5. bölüm 1881'den 1919'a mustafa kemal milli mücadele'nin haz rl k dönemi 99

99 1881'DEN 1919'A MUSTAFA KEMAL 1. Atatürk, Gençliğe Hitabesi'nde: "Ey Türk gençliği! Birinci vazifen, Türk istiklalini, Türk cumhuriyetini, ilelebet, muhafaza ve müdafaa etmektir. Mevcudiyetin ve istikbalinin yegane temeli budur." demiştir. Buna göre, Atatürk için aşağıdakilerden öncelikle hangisi söylenebilir? A) İleri görüşlü olduğu B) Ulusal bağımsızlığa önem verdiği C) Ulus egemenliğini etkin kılmaya çalıştığı D) İdealist olduğu E) Barışsever olduğu 4. Mustafa Kemal Paşa, 30 Ekim 1918'de Osmanlı Devleti nin Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından Suriye Cephesi'nde Yıldırım Orduları Kumandanlığı'na atanmıştır. Bu görevi üstlendiği dönemde ateşkesin uygulanması bakımından İstanbul hükümetini uyaran telgraflar çekmiş ve sadrazama bazı tavsiyelerde bulunmuştur. Bu bilgiye göre Mustafa Kemal le ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) İtilaf Devletletleri arasında görüş ayrılıkları çıkarılmasına çalışmıştır. B) Almanya ile işbirliğinin sürdürülmesini istemiştir. C) Ateşkesin beklenmedik gelişmelere yol açabileceğini düşünmüştür. D) Ateşkesin geçersiz hale getirilmesini sağlamaya çalışmıştır. E) İşgallere karşı Anadolu da direniş dernekleri kurulmasına çalışmıştır. 2. Balkan Savaşı'ndan sonra Mustafa Kemal, Sofya merkez olmak üzere Bükreş, Belgrad ve Çetine ataşemiliterliklerinde vazife almıştır. Bu görevlerin Mustafa Kemal e, I. Balkan devletlerinin siyasi ve askeri durumlarını yakından inceleme, II. III. Balkan devletleriyle askeri ittifak yolları bulma, Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti ne yönelik baskılarını sona erdirme imkanlarından hangilerini sağladığı söylenebilir? 3. Mustafa Kemal Paşa, Mondros sonrasında geldiği İstanbul da Boğaz dan geçerken, demirlemiş durumdaki İtilaf Devletleri donanmasını görmüş ve bu manzara karşısında yaverine şunu söylemiştir: ''Geldikleri gibi giderler.'' Bu söz Mustafa Kemal Paşa nın, I. kararlılık, II. bağımsızlığa düşkünlük, III. ileri görüşlülük özelliklerinden hangilerine sahip olduğunu göstermektedir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Osmanlı yönetimi tarafından 30 Nisan 1919 da IX. Ordu Müfettişliği ne atanan Mustafa Kemal Paşa nın yetki alanı Sıvas, Van, Trabzon, Erzurum vilayetleri ile Samsun sancağını içine alıyordu. Müfettişliğin yetki alanı içinde iki kolordu bulunuyordu. Bu bilgi, I. Mustafa Kemal in Anadolu ya bölgesel fakat geniş yetkilerle donatılmış olarak çıkmıştır. II. Mustafa Kemal Paşa nın Anadolu ya çıkışı, bölgesel direniş derneklerinin kurulmasını sağlamıştır. III. Mustafa Kemal Paşa Mondros hükümlerinin uygulanmasını engellemiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) I ve II E) I, II ve III 100

100 6. Mustafa Kemal Paşa nın IX. Ordu Müfettişliği görevinin yetki alanı içinde iki kolordu bulunmakta idi. Bunlarda ilki merkezi Sıvas'ta bulunan ve Samsun'a Mustafa Kemal ile beraber giden General Refet (Bele) komutasındaki III. Kolordu, diğeri de merkezi Erzurum'da bulunan ve kumandanı General Kazım Paşa (Karabekir) olan XV. Kolordu idi. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırdığı söylenebilir? A) İstanbul Hükümetinin işgallere karşı kayıtsız kalmasının önlenmesi B) Azınlıkların Batı Anadolu da çıkardıkları taşkınlıkların sona erdirilmesini C) Anadolu da bir Milli Mücadele başlatma çabalarını D) Padişahın otoritesinin sona erdirilmesini E) Mebusan Meclisi nin yeniden açılmasını 9. Mustafa Kemal genç bir subayken İttihat ve Terakki çevreleri ile temas kurmuş, ancak ordu mensuplarının siyasi bir kuruluş haline gelen İttihat ve Terakki içinde görev almamalarını önermiştir. Mustafa Kemal in bu tutumunda aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilebilir? A) Kanun-ı Esasi de yapılan değişikliklerle padişahın yetkilerinin azaltılması B) Padişahlık yönetimine karşı olmasının C) Halkın bir bölümünün İttihatçı politikaları benimsememesi D) Çok partili siyasal yaşama taraftar olması E) Askerlik ve siyasetin içi içe olmasının olumsuzluklara yol açacağını düşünmesi 7. "Savaş, zorunlu ve hayati olmalıdır. Milleti savaşa götürünce vicdanımda acı duymamalıyım. Öldüreceğiz diyenlere karşı ölmeyeceğiz, diye savaşa girebiliriz. Lakin millet hayatı tehlikeye düşmedikçe savaş bir cinayettir." Mustafa Kemal'in bu sözleri özellikle onun kişiliğinin hangi yönünü gösterir? A) Barıştan yana olduğunu B) Yaratıcı düşünceye sahip olduğunu 10. Atatürk, "Benim naçiz vücudum elbet birgün toprak olacaktır. Ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır." demiştir. Bu söz Atatürk'ün hangi yönünü vurgulamaktadır? A) Komutanlığını B) Devletler arası ilişkilere önem vermesini C) Vatan ve millet sevgisini D) Barışseverliğini E) Demokrasiye olan düşkünlüğünü C) İleri görüşlü olduğunu D) Vatansever olduğunu E) Gerçekçi olduğunu 8. Atatürk, "Türkiye Cumhuriyeti Devleti, şeyhler, dervişler, müritler memleketi olamaz." demiştir. Buna göre, Atatürk'ün aşağıdakilerden hangisine önem verdiği söylenebilir? A) Akılcılık ve bilimsellik B) Ulusal bağımsızlık C) Ulusal egemenlik D) Yurtta sulh cihanda sulh E) Milli birlik ve beraberlik 11. Atatürk, Türk milletini milli birlik ruhu içinde başarıya ulaştırmıştır. Değerli bir asker, büyük bir komutan olduğu kadar, tam bir inkılapçı ve geleceği gören bir devlet adamıdır. Askeri başarılarını, sosyal ve siyasi başarılar takip etmiştir. Buna göre, Atatürk'le ilgili olarak, I. Çok yönlü bir kişiliğe sahiptir. II. Tek partiye dayalı yönetimlere karşı olmuştur. III. Millete hizmet düşüncesiyle hareket etmiştir. yorumlarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 101

101 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 1 1. Birinci Balkan Savaşı öncesinde Osmanlı ordusunda önemli miktarda subayın terhis edildiği ve komutanlar arasında politik fikir ayrılıkları yaşandığı görülür. Bu durumun Osmanlı Devleti'yle ilgili olarak, I. Balkanlardaki etkinliğin azalmasının engellenmesi, II. toprak bütünlüğünün korunmasının güçleşmesi, III. Balkan Savaşları'nda başarısızlık yaşanması gelişmelerinden hangileri üzerinde etkisinin bulunduğu söylenebilir?! Ordu siyaset ayrımının gerçekleştirilememesinin ne tür sonuçlara yol açtığına dikkat etmelisin. 4. İngiltere, XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü korumaya çalışırken, aynı yüzyılın sonunda Osmanlı topraklarının paylaşılmasını sağlamaya çalışmıştır. Osmanlı Devleti'yle ilgili olarak yaşanan bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Osmanlı askeri gücünün artırılmaya çalışıldığının B) Avrupa'dan yeterince destek alınamadığının C) Avrupalıların Osmanlı ekonomisi üzerinde etkinlik sağladığının D) Osmanlı Devleti'ne karşı haçlı saldırılarının başladığının E) Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'yle ilgili çıkarlarının değiştiğinin 2. Osmanlı Devleti'nde 1908'de ikinci kez Meşrutiyet ilan edilmiş, ancak bir sene sonra rejimi hedef alan bir ayaklanma yaşanmıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'yle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Yeni rejimin uygulamalarından memnun olmayan çevrelerin var olduğunun B) Hükümdarın meşrutiyet yönetimine taraftar olduğunun C) Avrupa devletlerin baskısı altında kalındığının D) Demokratikleşme çabalarının sona erdiğinin E) Bağımsızlık isyanlarının başladığının yılında II. Meşrutiyet'in ilan edilmesini takip eden dönemde yaşanan siyasi istikrarsızlık, Bulgaristan'ın bağımsızlığını ilan etmesine, Yunanistan'ın Girit'i, Avusturya-Macaristan'ın da Bosna-Hersek'i topraklarına katmasına zemin hazırlamıştır. Buna göre, Osmanlı Devleti ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir? A) Merkezi otorite güçlendirilmeye çalışılmıştır. B) Islahat girişimlerine halktan destek aranmıştır. C) Toprak bütünlülüğünün korunamamasında yalnızca dış etkenler etkili olmuştur. D) İç politikadaki sıkıntılar dış tehditleri büyütmüştür. E) Dış baskılar iç politikada anlaşmazlıklar yaşanmasına yol açmıştır. 3. Osmanlı yönetimi Trablusgarp'ın İtalyanlar tarafından işgaline sessiz kalmamış, bölgeye gönderilen subaylarla yerli halkı direniş için teşkilatlamıştır. Balkan sorununun büyümesi ve bölgedeki devletlerle savaş ihtimalinin artması üzerine İtalya'nın barış teklifi Osmanlı yönetimince 1912'de kabul edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Trablusgarp politikasındaki bu değişikliğin aşağıdakilerden öncelikle hangisi ile ilgili olduğu savunulabilir? A) Trablusgarp'ın önemli görülmemesi B) Denizlerdeki hakimiyetin artırılmak istenmesi C) Birden fazla cephede savaşılmak istenmemesi D) Avrupalı devletlerin desteğinin elde edilemeye çalışılması E) Donanmanın yeterince güçlü olmaması 6. I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması'na göre, Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez hattı olarak belirlenmiştir. Ayrıca Ege adalarının geleceğine büyük devletler karar verecekti. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Osmanlı Devleti Trakya'daki topraklarını tamamen kaybetmiştir. B) Osmanlıların Ege ve Balkan egemenliği sona ermiştir. C) Balkan sorunu çözümlenmiştir. D) Balkan ülkeleri arasında kalıcı ittifaklar kurulmuştur. E) Osmanlı mali sorunları azaltılmaya çalışılmıştır. 102

102 7. Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki siyasi ve askeri etkinliği XIX. yüzyılın son dönemlerinde büyük ölçüde azalmıştır. Buna göre, I. Selanik'in Yunanistan'a bırakılması, II. on iki adanın geçici olarak İtalya'ya bırakılması, III. Ege adalarının Yunanistan'ın denetimine bırakılması gelişmelerinden hangileri yukarıdaki bilgiyi destekler niteliktedir? D) I ve II E) I ve III 10. II. Meşrutiyet'in ilanı sonrasında Kanun-ı Esasi'de yapılan değişiklikle, üyeleri padişah tarafından belirlenen Ayan Meclisi'nin görüşmelerini gizli değil, açık şekilde yapması esası benimsenmiştir. Bu gelişmenin Osmanlı Devleti'nde aşağıdakilerden hangisini güçlendirdiği savunulabilir? A) Padişahın mutlak otoritesini B) Ayan Meclisi'nin etkinliğini C) Azınlıkların yönetimdeki etkinliğini D) Ulusal bağımsızlık düşüncesini E) Demokrasi düşüncesini 8. Durum I: 1876 yılında kabul edilen Kanun-ı Esasi'ye göre, hükümet padişaha karşı sorumlu tutulmuştur. Durum II: 1908 Kanun-ı Esasisi'ne göre ise hükümet padişaha karşı değil, Meclis'e karşı sorumlu idi. Her iki durum birlikte dikkate alındığında, Osmanlı Devleti'yle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Ulusal egemenlik ilkesi uygulanmaya başlanmıştır. B) Azınlıklara devlet memuru olma hakkı ilk kez tanınmıştır. C) Padişahın yetkileri sınırlandırılmaya çalışılmıştır. D) Demokratikleşme çabaları halk tarafından desteklenmiştir. E) Avrupa siyaseti üzerinde etkili olunmuştur. 11. Osmanlı yönetimi, devletin bünyesi içinde yaşayan bütün etnik unsurları bir arada tutmak için çaba harcamış, bu amaçla azınlıklara önemli ayrıcalıklar vermiştir. Osmanlı topraklarında yaşayan azınlıklar, XIX. yüzyılın sonundaki Osmanlı - Rus savaşlarında Ruslara destek olmayı tercih etmişlerdir. Bu bilgi dikkate alındığında, I. Milliyetçilik düşüncesi öne çıkmıştır. II. Osmanlıcılık düşüncesi etkinliğini yitirmiştir. III. Osmanlı yönetimi Rusya'ya karşı Avrupalı devletlerin desteğini almıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 9. Osmanlı toprak bütünlüğüne yönelik tehditlerin XIX. yüzyılda artması bazı devlet adamları ve aydınlar tarafından ortaya çeşitli fikir akımlarının atılmasına yol açmıştır. Bu devlet adamlarının bir kısmına göre, din, dil, ırk ayrımı yapmaksızın, herkesin eşit haklara kavuşturulması gerekli idi. Bu bilgilere göre, I. Osmanlı toplumsal bütünlüğü güçlendirilmeye çalışılmıştır. II. Dağılma süreci durdurulmaya çalışılmıştır. III. Toprak kayıpları önlenmeye çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. Osmanlı Devleti'nin en yakın müttefiki durumunda olan Almanya, İtalya'nın bir Osmanlı toprağı olan Trablusgarp'ı işgaline karşı sessiz kalmıştır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Almanya, İtalya'nın askeri gücünden endişe etmiştir. B) Almanya kendi çıkarları doğrultusunda politikalar izlemiştir. C) Almanya Avrupa'da siyasi istikrarın sağlanmasını hedeflemiştir. D) Osmanlı toprak bütünlüğü Almanya tarafından tehdit edilmiştir. E) Osmanlı topraklarının önemi azalmıştır. 103

103 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 2 1. XIX. yüzyıl sonlarında ön plana çıkarılan İslamcılık akımı, Müslümanların halife etrafında bir bütün olarak hareket etmesini, Osmanlı toprak bütünlüğünün korunması için gerekli görmüştür. Bu bilgi dikkate alındığında, I. din dayanışması, II. ümmetçilik, III. demokrasi düşüncelerinden hangilerinin öne çıkarılmak istendiği söylenebilir? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 4. Avrupalı devletlerin Osmanlı topraklarını parçalama çabalarının XX. yüzyılda yoğunluk kazandığı görülür. Bu durumda Osmanlı Devleti'nin, I. toplum yapısının çok uluslu olması, II. meşrutiyet yönetimine sahip olması, III. zengin yeraltı kaynaklarına sahip bulunması özelliklerinden hangilerinin kolaylaştırıcı rol oynadığı söylenebilir? D) I ve III E) I, II ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Bulgaristan ve Sırbistan, 1912'de imzaladıkları bir antlaşmayla Osmanlı Devleti'ne karşı birlikte hareket etme kararı almışlardır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini tehlikeye düşürdüğü söylenebilir? A) Osmanlı Devleti'nin Ege'deki ticari etkinliğini B) Avrupa'daki siyasi istikrarı C) Balkanlardaki Osmanlı topraklarını D) Osmanlı Devleti'nin Anadolu egemenliğini E) Osmanlı Devleti'nin Avrupalı devletlerle olan ilişkilerini 5. Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı öncesinde Afrika'daki egemenliğini tamamen kaybetmiş, Balkanlardan ise büyük ölçüde çekilmek zorunda kalmıştı. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilemez? A) Avrupalı devletlerin sömürgeci politikalar izlemesi B) Avrupalı devletlerin milliyetçilik düşüncesini yaygınlaştırmaya çalışmaları C) Mutlak yönetim anlayışının sona erdirilmesi D) Osmanlı askeri gücünün azalması E) Azınlıkların devlete olan bağlılığının sarsılması 3. Aşağıdakilerden hangisi, I. Balkan Savaşı'nın ardından Balkan devletleri arasında askeri mücadeleler yaşanmasına ortam hazırlamıştır? A) Osmanlı topraklarının paylaşımında anlaşmazlıklar yaşanması 6. İtalya, Trablusgarp Savaşı'nda karşılaştıkları güçlü savunma karşısında iç bölgelere girememiş ve yerli milis güçlerinin direnişini kıramamıştır. İtalya bu durum karşısında, Osmanlı Devleti'ni barışa zorlamak için, I. Kıbrıs'a abluka uygulama, B) Balkan devletlerinin Rusya tarafından desteklenmesi C) İngiltere'nin Balkanlardaki etkinliğini artırmaya çalışması II. III. Ege'deki on iki adayı işgal etme, Osmanlı ülkesinde yaşayan azınlık unsurları bağımsızlık için kışkırtma D) Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki kayıplarını telafi etmeye çalışması E) Bazı Balkan uluslarının yeni bağımsız devletler kurmaya çalışması yollarından hangilerine başvurmuştur? D) I ve II E) I ve III 104

104 7. Osmanlı egemenliği altında yaşayan Araplar bağımsız olmak için XX. yüzyılda isyan çıkarmış ve Osmanlı yönetimine karşı İngilizlerle birlikte hareket etmişlerdir. Bu gelişme, I. ümmetçilik, II. ulusçuluk, III. batıcılık düşüncelerden hangilerinin etkinliğinin sona erdiğine kanıt olarak gösterilebilir? D) I ve II E) I ve III 10. Balkan Savaşları'nın kaybedilmesi Balkan Türklerinin önemli bir bölümünün Anadolu'ya göç etmesine yol açmıştır. Bu gelişmenin, I. Osmanlı topraklarında toplumsal düzeninin sarsılması, II. Osmanlı topraklarında demografik dengelerin değişmesi, III. askeri alanda düzenlemelerin yoğunlaşması durumlarından hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. Osmanlı yönetimi, Trablusgarp Savaşı'nın ardından imzalanan Uşi Antlaşması ile Ege'deki On İki Ada'yı Yunan işgalinden endişe ettiği için geçici olarak İtalya'nın yönetimine bırakmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) İngiltere'nin Osmanlı Devleti'ne yönelik baskılarını artırdığının B) Osmanlı Devleti'nin topraklarını tek başına koruyamayacak durumda olduğunun C) Osmanlı yönetiminin İtalya ile olan siyasi ve askeri ilişkileri geliştirmek istediğinin D) Osmanlı yönetiminin ekonomik düzenlemeleri öne çıkarmaya çalıştığının E) Osmanlı Devleti'nde Rusya ile işbirliği arayışlarının başladığının 9. Balkan Savaşları başladığında Osmanlıların kişilik ordusuna karşılık, Balkan devletleri kişilik orduya sahip durumdaydı. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini güçleştirdiği savunulabilir? A) Batı tarzında yenilikler yapılmasını B) Osmanlı Devleti'nin Balkan topraklarını savunmasını C) Osmanlı topraklarında siyasal istikrarın sağlanmasını D) Toplumsal bütünlüğün korunmasını E) Ekonomik gelirlerin korunmasını 11. XX. yüzyıl başlarında görülen, I. pazar arayışlarının yoğunlaşması, II. Avrupa sanayisinin ham madde ihtiyacının artması, III. Avrupa'da işçi sınıfının güçlenmesi durumlarından hangilerinin Osmanlı topraklarının önemini artırdığı savunulabilir? 12. XIX. yüzyıl başlarında İngiltere ve Fransa ile görüşen İtalya, bu iki devlete Trablusgarp'ın kendi nüfuz alanı içinde olduğunu kabul ettirdi. İngiltere ve Fransa, yükselen Alman tehlikesi karşısında İtalya'yı yanlarında tutabilmek için, bu devletin Trablusgarp'la ilgili planlarına sessiz kaldılar. İngiltere ve Fransa'nın politik tutumları aşağıdaki yargılardan hangisini doğrulamaktadır? A) Kuzey Afrika'da siyasi sömüregecilik faaliyetleri gerilemiştir. B) Osmanlı Devleti'nin devletler arası saygınlığı artmıştır. C) Osmanlı Devleti'nin Almanya ile bağları zayıflamıştır. D) Devletler arası dengeler ulusal çıkarlar doğrultusunda oluşmuştur. E) Almanya-İngiltere rekabeti gerilemiştir.! Devletler arası ilişkilerde ön plana çıkan faktörlerin neler olduğuna dikkat etmelisin. 105

105 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 3 1. Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'na girerek siyasi yalnızlıktan kurtulmayı ve uluslararası platformda daha etkili hale gelebilmeyi amaçlamıştır. Bu bilgilere bakılarak, I. Osmanlı maliyesinde düzelmeler sağlanmıştır. 4. Wilson İlkeleri, dünya barışının korunabilmesi için I. Dünya Savaşı sonunda yayınlanmış bir bildiridir. Bu bildiride yer alan, I. Yenen devletler yenilen devletlerden toprak almayacaktır. II. Osmanlı yönetimi siyasi etkinliğini artırmayı hedefle- II. Osmanlı topraklarındaki azınlıklara kendi gelecekleri- miştir. ni belirleme hakkı tanınacaktır. III. Osmanlı Devleti savaş öncesinde askeri gücünü artırmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III III. Boğazlar bütün devletlerin gemilerine açık olacaktır. hükümlerinden hangileri Osmanlı Devleti'nin çıkarlarına uygun bir nitelik taşımaktadır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 2. I. Dünya Savaşı'na girerken geniş bir bölgede egemenlik sahibi olan Osmanlı Devleti'nin toprakları üzerinde savaştan sonra çok sayıda bağımsız devlet ortaya çıkmıştır. Bu gelişme aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir? A) Askeri mücadeleler sona ermiştir. B) Bağımsız Türk devletlerinin sayısı artmıştır. C) Osmanlı toprak bütünlüğü parçalanmıştır. D) Kapitülasyonlar kaldırılmıştır. E) Çok uluslu yapı korunmuştur.! I. Dünya Savaşı çok uluslu imparatorlukların parçalanmasına ortam hazırlamıştır. 5. İtilaf Devletleri I. Dünya Savaşı sırasında diğer İttifak Devletleri için başvurmadıkları bir uygulamayı, Osmanlı Devleti için uygulamış ve gizli antlaşmalarla Osmanlı topraklarını paylaşmışlardır. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisinin etkisinden söz edilebilir? A) Savaşı bitirmek için politik çözüm arayışları sergilenmesi B) Almanya'nın gücünün korunmak istenmesi C) Uluslararası barışın korunmak istenmesi D) Dinin devletler arası ilişkilerde etkili olması E) Osmanlı topraklarının önemli görülmesi 3. I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan antlaşmalar yenik devletlerin halklarını zor durumda bırakmış, Avrupa'da barışı ve istikrarı sağlayamamıştır. Bu durumun, I. Avrupa ülkelerinde toplumsal sorunlar yaşanması, II. ulus devlet anlayışının gerilemesi, III. yeni bir dünya savaşının yaşanması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 6. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda mücadele ettiği, I. Romanya, II. Kanal, III. Çanakkale cephelerinden hangileri, Hint sömürge yolu üzerinde denetim sağlama amacı ile ilgilidir? 106

106 7. I. Dünya Savaşı, insan kaybı dikkate alındığında o döneme kadar yaşanan savaşların hepsinden daha yıkıcı olmuştur. Bu gelişmenin, I. sınır anlaşmazlıkları yaşanması, 11. I. Dünya Savaşı'nın sonrasında yeni sınırlar belirlenirken milliyetçilik düşüncesi dikkate alınmamıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenebilir? A) İmparatorlukların kurulması II. III. sömürgecilik anlayışının sürmesi, yıkım gücü yüksek silahların kullanılması B) Azınlık sorunları yaşanması C) Ekonomik ilişkilerin zayıflaması durumlarından hangileri ile ilgili olduğu savunulabilir? D) Barışın kalıcı hale gelmesi E) Askeri mücadelelerin sona ermesi 8. I. Dünya Savaşı'nın çıkmasında etkili olan, I. ham madde ihtiyacının artması, II. pazar arayışlarının hızlanması, III. silahlanma yarışının yaşanması gelişmelerinden hangilerinin ekonomik alanla doğrudan ilgili olduğu söylenebilir? 12. I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı Devleti ve Avusturya Macaristan İmparatorluğu gibi çok uluslu devletler parçalanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin sonuçları arasında gösterilebilir? A) Ekonomik ilişkilerin gerilemesi B) Askeri ittifakların sona ermesi C) Sınırların yeniden belirlenmesi D) Demokrasi düşüncesinin zayıflaması E) Sömürgeciliğin sona ermesi 9. Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'na girdikten kısa bir süre sonra Müslümanlara yönelik cihad çağrısında bulunmuştur. Bu girişim aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Din dayanışmasının öne çıkarılmaya çalışıldığının B) İtilaf Devletlerinin Osmanlı yönetimi ile yakınlaştığının C) Milliyetçi düşüncelerin güçlendiğinin D) İngiltere'nin baskılarının sona erdiğinin E) Müslüman toplumların askeri etkinliğini arttığının 13. I. Dünya Savaşı'nın başlamasında etkili olan, I. Almanya'nın Alsas-Loren bölgelerini elinde tutması, II. silahlanma yarışının hızlanması, III. sömürgeci politikaların hız kazanması gelişmelerinden hangileri diğerlerine göre daha geniş bir etki alanına sahiptir? D) I ve III E) II ve III 10. I. Dünya Savaşı'nda Filistin cephesinde gerçekleşen İngiliz saldırısında, Osmanlı Devleti'nin Yıldırım Orduları Grubunun kayıpları 75 bin esir, 360 top, 800 lokomotif, 468 yük ve yolcu vagonu idi. Bu kayıplar göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Osmanlı Devleti'nin büyük kayıplara uğradığına B) Rus ordusunun zor durumda olduğuna C) ABD'nin savaşa katılmasına ortam hazırlandığına D) Osmanlı ordusunun teknik açıdan üstün olduğuna E) Kayıpların Osmanlı ordusunu etkilemediğine 14. I. Dünya Savaşı, İslam dünyasında ümmetçi anlayışın geçerliliğinin kalmadığını göstermiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun göstergesidir? A) Almanya'nın Osmanlı Devleti ile ittifak yapması B) Arapların İngiltere ile birlikte hareket etmesi C) Osmanlı Devleti'nin büyük kayıplar yaşaması D) Savaş sırasında gizli antlaşmalar yapılması E) Savaş sonrasında toprak kayıpları yaşanması 107

107 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 4 1. I. Almanya II. Avusturya-Macaristan III. İngiltere IV. Fransa V. Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nın çıkmasında yukarıdaki devletlerden hangisinin mevcut uluslararası siyasi dengeleri değiştirerek ekonomik kazanım elde etme çabası etkili olmuştur? A) I B) II C) III D) IV E) V 4. I. Dünya Savaşı'ndan önce Almanya'yı destekleyen İtalya'nın daha sonra İtilaf grubuna geçmesinde, I. Avusturya-Macaristan ile toprak anlaşmazlıkları yaşaması, II. Rusya'nın Panslavist politikalarından endişe etmesi, III. Akdeniz'de etkinlik alanını genişletmek istemesi durumlarından hangileri etkili olmuştur? D) I ve III E) I, II ve III 2. Osmanlı yönetimi I. Dünya Savaşı'nın öncesinde, Almanyaşya karşı İngiltere ve Fransa'nın yanında yer alma yönünde girişimlerde bulunmuş, fakat bu girişim İngiltere tarafından olumlu karşılanmamıştır. Osmanlı Devleti'ne karşı takip edilen bu politikanın nedeninin aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Avrupa'da sınırların değişmesini istememeleri B) Uluslararası ekonomik dengeleri bozmaktan kaçınmaları C) Osmanlı askeri gücünden çekinmeleri D) Osmanlı topraklarını parçalama planları yapmaları E) Osmanlı topraklarının stratejik açıdan önemli olması 5. Fransa ve İngiltere, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmasını istemişlerdir. İngiltere ve Fransa'nın bu tutumlarıyla ilgili olarak, I. Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında yer almasını engellemeye çalışmışlardır. II. Almanya'nın askeri etkinliğini artırmasından endişe etmişlerdir. III. Boğazlar üzerinde denetim sağlamayı hedeflemişlerdir. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve III E) II ve III 3. I. Dünya Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleri'nin yenilen devletlerle imzaladıkları antlaşmalara bakıldığında, bu antlaşmaların önemli kısıtlamalar ve ağır yükümlülükler içerdiği görülür. İtilaf Devletleri'nin hazırladıkları antlaşmalara bu tür hükümler koydurmalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Devletler arası rekabetin sona erdirilmesi B) Yenilen devletlerin kontrol altında tutulması C) Avrupa'da ekonomik yıkım yaşanmasının engellenmesi D) Azınlık sorunlarını çözülmesi E) Silahlanma yarışının sona erdirilmesi 6. İngiltere Dışişleri Bakanı, 23 Ocak 1915'te ülkesinin Atina büyükelçisine gönderdiği bir telgrafta, "İtilaf Devletleri yanında savaşa katılması halinde, Batı Anadolu sahillerinin Yunanistan'a bırakılabileceğini ifade etmiştir." İngilizlerin bu tutumu dikkate alındığında, I. Savaşta yeni cepheler açılması önlenmeye çalışılmıştır. II. Osmanlı toprakları savaşta pazarlık unsuru olarak kullanılmıştır. III. Yunanistan'a Ege'de etkinliğini güçlendirme imkanı sunulmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 108

108 7. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda Almanya ile işbirliğine yönelmesinde, I. İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı Devleti'ne karşı olumsuz bir yaklaşım sergilemesi, II. İtilaf Devletleri'nin Rusya'yı kendi yanlarında tutmayı tercih etmesi, III. siyasi yalnızlık ortamından uzaklaşılmak istenmesi durumlarından hangileri etkili olmuştur? D) I ve II E) I, II ve III 10. İtilaf Devletleri'nin katılımıyla 18 Ocak 1919'da toplanan Paris Barış Konferansı'nda, I. Avrupa siyasi haritasının yeniden belirlenebilmesi, II. İtilaf grubu arasında anlaşmazlık nedeni olan konuların çözüme kavuşturulması, III. imzalanacak barış antlaşmalarının esaslarının belirlenmesi hedeflerinden hangilerine yönelik çalışmalar yapılmıştır? D) II ve III E) I, II ve III 8. İngiltere'nin I. Dünya Savaşı'nda Basra üzerinden cephe açarak Irak topraklarını işgal etmeye başlamasında, I. bölgede önemli petrol kaynaklarının var olması, II. Rusya'ya içinde bulunduğu siyasi kargaşa ortamından çıkabilmesi için yardım ulaştırılmak istenmesi, III. Orta Doğu'da bir Yahudi devletine ortam hazırlanmak istenmesi olgularından hangilerinin rolü olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 11. Almanya, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda kendi yanında savaşa katılmasını sağlamak için ciddi çaba harcamıştır. Almanya'nın, I. Osmanlı Devleti'nin ekonomik gücü, II. Osmanlı padişahının halife sıfatına sahip olması, IIl. Osmanlı topraklarının önemli hammadde kaynaklarına sahip olması unsurlarından hangilerine bağlı olarak Osmanlı Devleti'yle ittifak kurmaya çalıştığı söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 9. Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nın başladığı günlerde yayınladığı bir bildiri ile kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırdığını açıklamıştır. Buna göre, I. Uluslararası siyasi karışıklık ortamından yararlanılmaya çalışılmıştır. II. Avrupalı devletlere olan ekonomik bağımlılık sona erdirilmeye çalışılmıştır. III. Almanya'nın askeri ve siyasi desteği elde edilmeye çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve III E) II ve III 12. Osmanlı Devleti'nin İngiltere'ye sipariş ettiği ve yapımı tamamlanan iki savaş gemisi, I. Dünya Savaşı nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Devleti'ne teslim edilmemiştir. İngiltere'nin bu tutumuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Alman donanmasının güçlenmesini istememiştir. B) Uluslararası tepkiden endişe etmiştir. C) Savaş gemilerinin kendisine karşı kullanılmasından çekinmiştir. D) Ekonomik çıkarlarının zedelenmesini istememiştir. E) Rusya'nın Osmanlı topraklarıyla ilgili planlarını desteklememiştir. 109

109 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 5 1. Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında İstanbul'a gelen Mustafa Kemal, İstanbul'da kalınarak işgallerin engellenemeyeceğini fark etmiştir. Bu durumun, Mustafa Kemal'i aşağıdakilerden hangisine yönelttiği söylenebilir? 4. Mondros Ateşkesi döneminde faaliyet gösteren direniş cemiyetlerinin, I. işgallare karşı İstanbul Hükümeti ile birlikte hareket etme, II. bölgesel kurtuluşu hedefleme, A) Anadolu'ya geçme yolları aramaya III. Türklük düşüncesinin etkisiyle hareket etme B) İstanbul Hükümetine bağlı kalmaya C) İtilaf Devletlerinin desteğini almaya D) Mondros Ateşkesi'ni uygulamaya E) Düzenli ordu kurmaya özelliklerinden hangilerine sahip oldukları söylenemez? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III C) II ve III 2. Bazı Osmanlı devlet adamları oldukça ağır hükümler içeren Mondros Ateşkesi'ni başarılı bir antlaşma olarak nitelendirmişlerdir. Bu durum, I. Ateşkes Osmanlı Devleti için olumlu hükümler içermiştir. II. Osmanlı devlet yönetimi ulus iradesinin ortaya çıkmasına çalışmıştır. III. Ateşkesin yol açabileceği tehlikeler kavranamamıştır. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III C) II ve III 5. İtilaf Devletleri Mondros Ateşkesi'ne şu hükümlerin konulmasını sağlamışlardır: Osmanlı orduları derhal terhis edilecektir. Osmanlı donanması İtilaf Devletlerinin kontrolüne bırakılacaktır. Bu hükümlerin, aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu söylenebilir? A) Haberleşmeyi ülke genelinde denetim altında tutma B) Ekonomik yapıyı kontrol altında tutma C) Barış antlaşmasını geciktirme D) İtilaf Devletleri arasında anlaşmazlık yaşanmasını önleme E) Osmanlı Devleti'ni savunma gücünden yoksun bırakma 3. Osmanlı devlet adamları, Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalarken Wilson Prensipleri'ni bir güvence olarak görmüşlerdir. Osmanlı devlet adamlarının, Wilson Prensipleri'nin aşağıdaki hükümlerinden hangilerini güvence olarak gördüğü söylenebilir? A) Cemiyet-i Akvam kurulacaktır. B) Gizli diplomasiye son verilecek ve antlaşmalar açık yapılacaktır. C) Galip devletler yenilen devletlerden toprak almayacaklardır. D) Osmanlı egemenliğindeki uluslara geleceklerini belirleme hakkı tanınacaktır. E) Boğazlar bütün ticaret gemilerine açık olacaktır. 6. Mondros Ateşkesi'nde yer alan, Osmanlı Devleti elinde bulunan İtilaf Devletleri ve Ermeni esirlerini serbest bırakacaktır. İtilaf Devletlerinin elinde bulunan Osmanlı esirleri serbest bırakılmayacaktır. hükümlerinin aşağıdakilerden hangisiyle çeliştiği savunulabilir? A) Azınlık hakları B) Ateşkes kararları C) Ekonomik özgürlük D) Devletler arası eşitlik E) Ticari çıkar 110

110 7. İtilaf Devletlerinin Türk yurdunu işgale başlamaları üzerine halk tarafından kurulan direniş cemiyetleri, kendi yörelerinin işgalden arındırılmasını sağlamaya çalışmışlardır. Bu durum aşağıdakilerden hangisini doğrulamaktadır? A) İtilaf Devletleriyle askeri mücadelelerin sona erdiğini B) Ulusal kurtuluş bilincinin henüz oluşmadığını C) İşgallere karşı mücadelede padişahın desteğinin alındığını D) İtilaf Devletlerinin baskılarının sona erdirildiğini E) Mustafa Kemal'in lider konumuna geldiğini! Her yörenin kendi kurtuluşu için mücadeleye yönelmesi neyin olmadığının göstergesidir? 10. Amiral Bristol Raporu'nda, "Yunan ordusu Anadolu'yu terk etmeli ve yerlerine İtilaf kuvvetleri yerleştirilmelidir." maddesi yer almıştır. Bu hüküm dikkate alındığında, I. Yunan işgalinin haksız olduğu ortaya konulmuştur. II. Türk topraklarının işgal edilemeyeceği vurgulanmıştır. III. Batı Anadolu'daki işgaller sona erdirilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 11. Doğu Anadolu'da faaliyet gösteren Ermeni çeteleri, bölgede yaşayan Türkleri göçe zorlamış ve bu amaçla katliamlara girişmişlerdir. 8. İtilaf Devletleriyle Osmanlı Devleti arasında imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Barış görüşmeleri sürecinin başlatılması B) Osmanlı Devleti'nde yönetim şeklinin değiştirilmesi C) Osmanlı topraklarında yaşayan azınlıkların denetim altında tutulması D) Osmanlı topraklarında toplumsal düzenin korunması E) Osmanlı Devleti'yle Avrupa devletleri arasında ilişkilerin güçlendirilmesi Ermenilerin bu politikalarında, I. Wilson İlkeleri'nden yararlanma, II. İstanbul Hükümeti'nin desteğini elde etme, III. Mondros Ateşkesi'nin uygulanmasını önleme amaçlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 9. Mondros Ateşkes Antlaşması'nda "Osmanlı Devleti'ndeki bütün telgrafhaneler, İtilaf Devletlerinin denetimi altına bırakılacaktır." hükmü yer almıştır. Bu hükmün aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Azınlık cemiyetlerinin çalışmalarını engellemeye B) Anadolu'da bölgesel direniş cemiyetleri kurulmasını önlemeye C) Padişahın otoritesini güçlendirmeye D) İşgallerin halk arasında duyulmasını geciktirmeye E) İç güvenliğin sağlanmasına 12. Mondros Ateşkesi'ni izleyen dönemde Türk topraklarını işgale başlayan İtilaf Devletleri, bu girişimlerini kolaylaştırabilmek için bazı yollara başvurmuşlardır. Aşağıdakilerden hangisi İtilaf Devletlerinin işgallerini kolaylaştırma düşüncesi ile ilgilidir? A) İşgalin Avrupa basını tarafından takip edilmesine izin verilmesi B) Diğer İttifak Devletleriyle barış antlaşmaları imzalanması C) Osmanlı topraklarındaki azınlıkların bağımsızlık için kışkırtılması D) Petrol kaynakları barındıran bölgelerin işgal edilmesi E) Savaş sırasında gizli antlaşmalar yapılması 111

111 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 6 1. Mondros'un ardından direniş amacıyla kurulan milli cemiyetler, ilk planda bölgelerinde Türklerin çoğunluk olduğunu kanıtlamak için basın yoluyla mücadele etmiş, ancak bu mücadeleden olumlu bir sonuç alamamışlardır. Bu durum milli cemiyetleri aşağıdakilerden hangisine yöneltmiştir? A) Bölgesel olarak silahlı direnişin örgütlenmesine B) İstanbul Hükümeti'nin desteğinin aranmasına C) Manda ve himayeye yönelik arayışların başlatılmasına D) İşgallere siyasi yolla çözüm bulma arayışlarına hız verilmesine E) Yabancı devletlerin askeri ve siyasi desteğinin aranmasına 4. I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri arasında imzalanan gizli antlaşmalarla Osmanlı toprakları bu devletlerce paylaşılmıştır. İtilaf Devletlerinin bu girişimi aşağıdakilerden hangisine yöneliktir? A) Osmanlı Devleti'nin askeri direniş gücünün kırılmasına B) Savaştan sonraki toprak paylaşımında anlaşmazlık yaşanmamasına C) ABD'nin savaşa dahil edilmesine D) Uluslararası kamuoyunun tepkisinin önlenmesine E) Osmanlı topraklarındaki azınlıkların Osmanlı yönetimine karşı kışkırtılmasına 2. Mondros'tan sonra Anadolu'da işgalci durumunda bulunan Fransızlar büyük bir tepki çekerken, aynı durum İtalyanlar için söz konusu olmamıştır. Bu farklılıkta, I. Fransızların Ermenileri Türk halkına karşı kışkırtmaları, II. İtalyan güçlerinin halka kötü davranmaması, 5. I. Dünya Savaşı'nda imzalanan gizli antlaşmalarda İtalya'ya bırakılmasına karar verilen İzmir, savaştan sonra düzenlenen Paris Barış Konferansı'nda Yunanistan'a bırakılmıştır. Bu değişiklikte aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur? III. Fransızların Antep, Urfa ve Maraş'ın yönetimini İngilizlerden devralmaları A) İzmir'in Osmanlı Devleti için önemli bir şehir durumunda olması durumlarından hangileri etkili olmuştur? 3. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Anadolu'da gerçekleşen işgaller içerisinde Türk halkının en fazla tepkisini çeken gelişme Yunanlıların İzmir'i işgali olmuştur. B) İzmir'de Rum azınlığın bulunması C) İtalya'nın Akdeniz'de çok fazla güçlenmesinin istenmemesi D) Fransa'nın İngiltere ile birlikte hareket etmesi E) İngiltere'nin işgallere karşı bir direniş oluşmasını istememesi Türk halkının bu tepkisinde aşağıdakilerden hangisi daha fazla etkilidir? A) Padişahın İtilaf Devletleri'nin baskısı ve kontrolü altında olması B) Yunanlıların İngiliz Hükümeti tarafından desteklenmesi C) Anadolu'da farklı etnik kökenden azınlıkların yaşaması D) İzmir'in önemli bir ekonomik merkez durumunda olması E) Yunan işgalinin kalıcı olacağından endişe edilmesi 6. İtilaf Devletleri tarafından görevlendirilen Amiral Bristolşün hazırladığı raporda yer alan, İzmir'in Yunanlılar tarafından işgalinin haksız olduğu hükmü aşağıdakilerden hangisini ortaya koymuştur? A) İtilaf Devletleri arasında anlaşmazlık olduğunu B) İşgallerin kalıcı olamayacağını C) Türk tezlerinin doğru olduğunu D) Anadolu'da Rum nüfusun azaldığını E) Azınlıkların İtilaf Devletlerine zarar verdiğini 112

112 7. Kurtuluş Savaşı öncesinde İtilaf Devletlerinin Türk yurdunu paylaşma ve azınlıklara bu topraklarda bağımsız devletler kurdurma planları, Türk halkı tarafından tepki ile karşılanmış ve çok sayıda direniş derneğinin kurulmasına ortam hazırlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi, Türk yurdunda azınlıklara bağımsız devlet kurdurulması düşüncesine karşı faaliyet gösteren dernekler arasında yer almaz? A) Kilikyalılar Cemiyeti B) Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti C) Trabzon ve Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti D) Mavri Mira Cemiyeti E) İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti 10. I. Dünya Savaşı'nda alınan yenilgi ve bunun ardından yapılan Mondros Ateşkesi'nden sonra Osmanlı yönetimi İtilaf Devletlerinin baskısı altına girmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamamıştır? A) Osmanlı yönetiminin millete karşı sorumluluklarını yerine getirememesine B) Azınlıkların bağımsızlık faaliyetlerine hız vermelerine C) Anadolu'da yer yer isyanlar çıkmasına D) Halkın işgallere karşı tepkisiz kalmasına E) Osmanlı yönetiminin direniş gücünden yoksun hale gelmesine 8. Osmanlı yönetimi, I. Dünya Savaşı'nın bitiminde İtilaf Devletleri'yle imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra yaşanan işgallere karşı tepkisiz kalmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) İnkılap çabalarının başlatılmasına B) Kuva-yı Milliye birliklerinin oluşmasına C) Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun kabul edilmesine D) Siyasi partilerin kurulmasına E) Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayınlanmasına 11. Mondros Ateşkesi'nin ardından İstanbul'da faaliyet göstermeye başlayan Teali İslam Cemiyeti, Müslümanların halifenin istekleri doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini savunuyordu. Buna göre Teali İslam Cemiyeti ile ilgili olarak, I. Din dayanışması düşüncesinin öne çıkarılmasını amaçlamıştır. II. Bölgesel nitelikli direniş girişimlerinin örgütlenmesine çalışmıştır. III. İstanbul Hükümeti'nin otoritesinin korunması gerektiğini savunmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 9. Mondros Ateşkesi sonrasında Kuva-yı Milliye birliklerinin kurulmasında aşağıdakilerden hangisinin rolü daha büyüktür? A) İtilaf Devletleri donanmasının Boğazlara yerleşmesi B) Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda yenilgiye uğraması C) Osmanlı Devleti'nin otoritesinin korunmak istenmesi D) Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesi E) Anadolu'nun farklı yörelerinin İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesi 12. İzmir'in Yunanlılar tarafından işgali Türk halkını derinden etkilemiş ve endişelendirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu işgalin yol açtığı olumlu bir gelişmedir? A) Osmanlı yönetiminin etkisiz kalması B) Yunanlılara olan İngiliz desteğinin görülmesi C) İşgallere karşı siyasi çözüm arayışlarının zayıflamaya başlaması D) Rum azınlığın Yunan güçleriyle işbirliği yapması E) Halk arasında direniş bilincinin oluşması 113

113 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 7 1. İstanbul Hükümeti, Erzurum Kongresi'nden sonra Mustafa Kemal ile bazı arkadaşlarının tutuklanması yönünde karar vermiş, ancak bu kararı uygulatma imkanı bulamamıştır. İstanbul Hükümeti'nin emirlerini uygulatamamasında, I. İstanbul Hükümeti'nin İtilaf güçlerinin baskısı altında kalması, II. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıkları yaşanması, III. İstanbul Hükümeti'nin Anadolu'daki otoritesinin azalması durumlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III 4. İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal ederek Osmanlı Mebusan Meclisi'ni dağıtmışlardır. Bu gelişme dikkate alındığında, I. İstanbul Hükümetinin otoritesi korunmaya çalışılmıştır. II. İşgal girişimlerine karşı direniş düşüncesinin güçlenmesi engellenmek istenmiştir. III. Ulusun iradesi yok edilmek istenmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?! Mebusan Meclisi üyeleri halkın seçtiği kişilerdir. 2. Milli Mücadele sırasında Erzurum, Balıkesir ve Alaşehir de yöresel nitelikli kongreler düzenlendiği görülür. Bu faaliyetler dikkate alındığında, I. Ulusal kurtuluş düşüncesi öne çıkarılmıştır. II. İşgallere karşı direniş düşüncesi bölgesel nitelik taşımıştır. III. Düzenli ordu kurma çalışmaları başarıyla tamamlanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Yabancı bir devletin mandasının kabul edilmesi teklifleri Erzurum ve Sivas kongrelerinde tartışılmış ve halkın temsilcileri tarafından reddedilmiştir. Kongrelerde sergilenen manda karşıtı bu tutum aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Köklü inkılaplar yapılacağının B) Kuva-yı Milliye birliklerinin güçlendiğinin C) Halkın saltanat makamına olan bağlılığının azaldığının D) Koşulsuz bağımsızlığın hedeflendiğinin E) Halk arasında kurtuluş ümitlerinin azaldığının 3. Misak-ı Milli'de, "Türk topraklarındaki azınlıklara verilecek haklar, yabancı ülkelerdeki Müslüman azınlıklara verilecek haklar kadar olacaktır." kararı yer almıştır. Bu karar, I. Osmanlı Devleti'ne yönelik baskıların azaltılması, II. Avrupalı devletlerle olan ilişkilerin sınırlandırılması, III. kültürel farklılıkların sona erdirilmesi düşüncelerinden hangileri ile ilgilidir? D) I ve II E) I, II ve III 6. Mustafa Kemal, Amasya Görüşmeleri'nde bir araya geldiği İstanbul Hükümeti temsilcisinden, Osmanlı Mebusan Meclisi'nin İstanbul dışında toplanmasını istemiştir. Mustafa Kemal'in bu isteğinde, I. Milli Mücadele'de saltanat kurumunun desteğinin alınmak istenmesi, II. Meclis çalışmalarının İtilaf güçlerinin baskısı altında kalabileceğinin düşünülmesi, III. Osmanlı Mebusan Meclisi üyelerinin halk tarafından seçilecek olması durumlarından hangilerinin rolünden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III 114

114 7. Kurtuluş Savaşı sırasında yayınlanan genelgelerde yer verilen, I. Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. II. Bağımsızlığı milletin azim ve kararı kurtaracaktır. III. İşgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmelidir. kararlarından hangileri, halk arasında ulusal direniş bilincini güçlendirme amacına yöneliktir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. Milli Mücadele sırasında İstanbul basınında çıkan bazı yazılarda Mustafa Kemal'den asi ya da hayalci olarak söz ediliyordu. İstanbul basınının bu tutumunun aşağıdakilerin hangisinden kaynaklandığı söylenebilir? A) Silahlı direnişin kurtuluşu sağlamayacağını düşünmeleri B) Vatanın bütünlüğünden yana olmaları C) Azınlık cemiyetlerinin ayrılıkçı faaliyetlerini hızlandırmaları D) Padişahın halife unvanına da sahip olması E) Meşrutiyet yönetiminden yana olunması 8. Ulusal Kurtuluş Savaşı sırasında İtilaf Devletlerinin işgallerine karşı gerçekleştirilen örgütlenmenin kongreler yoluyla sağlanmaya çalışıldığı görülür. Bu çabanın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) İstanbul Hükümeti ile birlikte hareket edilmesi B) Saltanat makamının kaldırılması C) Kurtuluş Mücadelesi'nin halka mal edilmesi D) İtilaf güçleri arasında görüş ayrılıkları çıkarılması E) Azınlıkların durumunun iyileştirilmesi 11. Kurtuluş Savaşı sırasında ortaya konulan, işgallere karşı protesto mitinglerinin yapılması, direniş cemiyetlerinin oluşturulması, bölgesel ve ulusal kongreler düzenlenmesi girişimlerinin Milli Mücadele ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini desteklediği savunulabilir? A) Ekonomik amaçlar öne çıkarılmıştır. B) İnkılaplar yapılması hedeflenmiştir. C) Bölgesel olma özelliği sona erdirilememiştir. D) Halk hareketi olma özelliği taşımıştır. E) Avrupalı ülkelerin dostluğunun kazanılmasını hedeflemiştir. 9. Mustafa Kemal Paşa Mondros Ateşkesi'nden sonra İstanbul'da iken bazı devlet adamları ile görüşme imkanı bulmuş, ancak bu kişileri işgaller karşısında ümitsiz görmüştür. Kendi düşüncesi sorulduğunda ise "Cesaretli olunuz." demiştir. Bu gelişme ve ifade dikkate alındığında, Mustafa Kemal Paşa ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) İstanbul Hükümeti'nin otoritesini olumsuz etkilemiştir. B) İşgaller karşısında kurtuluş umudunu kaybetmemiştir. C) Saltanat kurumunu zayıflatmaya çalışmıştır. D) İşgallerin engellenemeyeceğini düşünmüştür. E) Osmanlı ordusunun terhis edilmesini önlemeye çalışmıştır. 12. İstanbul Hükümeti, yayınladığı bir bildiri ile Amasya Genelgesi'nin kanunsuz olduğunu ve bu genelgeye uyacak olanların ağır şekilde cezalandırılacağını ilan etmiştir. İstanbul Hükümeti'nin bu girişiminin aşağıdakilerden hangisini hedeflediği savunulabilir? A) Kendi denetiminde bir direniş hareketi oluşturmak B) İşgalleri bir an önce sona erdirmek C) Yurdun farklı yörelerinde kurulan direniş cemiyetlerini desteklemek D) Silahlı direniş çabalarını ayakta tutmak E) Milli Mücadele'nin etkinliğini kırmak 115

115 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 8 1. Erzurum Kongresi'nde bir araya gelen temsilciler, "Osmanlı Mebuslar Meclisi'nin bir an önce toplanması için çaba harcanmalıdır. kararını almışlardır. Kongrede alınan bu kararın, I. İstanbul Hükümeti'nin keyfi girişimlerine engel olma, II. İstanbul Hükümeti'nin faaliyetlerinin denetim altına alınması sağlama, III. Milli Mücadele için dış destek bulma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. İstanbul'un işgal edilmesi ve Osmanlı Mebuslar Meclisi'nin kapatılması üzerine ordu komutanlarına bir genelge gönderen Mustafa Kemal, olağanüstü yetkilere sahip bir meclis açılmasının gerekliliğini belirtmiştir. Mustafa Kemal'in bu teklifinin aşağıdakilerden hangisine verilen önemi ortaya koyduğu savunulabilir? A) Saltanatın devamınının sağlanması B) Osmanlı Devleti'nin sona erdirilmesi C) Yönetim yetkisininin padişahtan devralınması D) Ulus iradesinin Milli Mücadele'ye yansımasının sağlanması E) İstanbul Hükümeti'nin Anadolu'daki otoritesinin korunması 2. Yunanlıların İzmir'in işgalinin ardından gerçekleştirdikleri zulümler, Avrupa kamuoyuna yansımış ve tepkiler doğmasına ortam hazırlamıştır. Bu durum İtilaf Devletlerinin, ABD'li Amiral Bristol başkanlığında bir inceleme heyetini bölgeye göndermesine yol açmıştır. Bu gelişmelere göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Yunan işgalinin Anadolu'nun içlerine yönelmesi engellenmiştir. B) Yunanistan İtilaf Devletleri'nin askeri ve siyasi desteğini kaybetmiştir. C) İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları sona erdirilmiştir. D) Yunan işgaline haklılık kazandırılmaya çalışılmıştır. E) Yunanistan'ın askeri ve siyasi etkinliği artmıştır. 5. Milli Mücadele sırasında düzenlenen bölgesel ve ulusal kongrelerde, Milli sınırlar içinde vatan topraklarının bir bütün olduğu ve parçalanamayacağı ifade edilmiştir. Manda ve himaye arayışları kesin bir dille reddedilmiştir. Yukarıdaki kararlar dikkate alındığında, I. Anadolu'da yeni bir devletin kurulması için çaba harcanmıştır. II. Ulusal bağımsızlık düşüncesinden ödün verilmemiştir. III. Silahlı kurtuluş çabalarına öncelik verilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. Mustafa Kemal Paşa tarafından hazırlanan Amasya Genelgesi'nde yer alan, I. Ulusun bağımsızlığını yine ulusun azmi ve kararı kurtaracaktır. II. Her türlü etki ve denetimden uzak ulusal bir kurul oluşturulmalıdır. III. Vatanın bütünlüğü ve ulusun bağımsızlığı tehlikededir. maddelerinden hangilerinin, Türk Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesini ifade ettiği söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Mart 1920'de İstanbul'u işgal eden İtilaf Devletleri halka yönelik olarak yayınladıkları bildirilerle, işgalin geçici olduğunu ve Osmanlı padişahının otoritesinin Anadolu'daki isyancılara karşı korunmasının amaçlandığını ileri sürmüşlerdir. İtilaf Devletleri'nin yayınladıkları bu bildirilerin, aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) İstanbul Hükümeti'nin otoritesinin zayıflatılmasına B) Milli Mücadele'nin etkinliğinin artırılmasına C) Türk halkının olası tepkilerinin engellenmesine D) Kendi kamuoylarının desteğinin elde edilmesine E) Azınlık isyanlarının çıkmasının engellenmesine 116

116 7. Sivas Kongresi'ni takip eden dönemde, Milli Mücadele'ye karşı düşmanca tutumlar sergileyen Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmek zorunda kalmış, yerine Ali Rıza Paşa Hükümeti kurulmuştur. Yeni kurulan hükümet, Amasya'da Temsil Kurulu ile görüşmüştür. Bu gelişme ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) İstanbul Hükümeti'nin siyasi etkinliği artmıştır. B) Temsil Kurulu bütün yurtta yetkili hale gelmiştir. 10. Milli Mücadele sırasında düzenlenen Balıkesir, Alaşehir ve Nazilli kongrelerinin faaliyetleri, I. doğuda bağımsız bir Ermeni devletinin kurulması, II. Yunan işgalinin yayılmasının önlenmesi, III. ulusal egemenlik ilkesinin hayata geçirilmesi amaçlarından hangilerine yöneliktir? D) I ve II E) I, II ve III C) İstanbul Hükümeti Temsil Kurulu'nun kontrolünde hareket etmeye başlamıştır. D) İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığı çıkarılmak istenmiştir. E) İstanbul Hükümeti Temsil Kurulu'nu hukuken tanımıştır. 8. Amasya Genelgesi'yle ortaya konulan en önemli ilkelerden biri, "Ulusun geleceğini yine ulusun azim ve kararı kurtaracaktır." maddesidir. Bu hükmün, I. ulusal egemenlik ilkesinin hayata geçirilmesi, II. halifelik makamının baskıdan kurtarılması, III. meşruti yönetim anlayışının sürdürülmesi olgularından hangilerini öngördüğü savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 9. "Türk ulusu sanayi, teknik ve ekonomik ihtiyaçlara önem verir. Bundan dolayı devlet ve ulusumuzun içerden ve dışarıdan bağımsızlığı ve yurdumuzun bütünlüğü saklı kalmak koşuluyla, herhangi bir devletin teknik, sanayi, ekonomik yardımını kabul edebiliriz." Erzurum Kongresi kararları arasında bulunan bu hüküm dikkate alındığında, Milli Mücadele taraftarlarının aşağıdakilerden hangisine karşı tepkili oldukları savunulabilir? A) Bazı delgelerin saltanat kurumuna bağlılıklarını sürdürmelerine B) Yabancıların Anadolu'da ekonomik yatırımlarda bulunmasına C) Batılılaşma çabalarına D) Ulusal bağımsızlık ilkesinin göz ardı edilmesine E) Misak-ı Milli kararlarına 11. Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükümeti temsilcisi ve Temsil Kurulu Başkanı arasında varılan uzlaşma sonucunda şu kararlar ortaya çıkmıştır: Meclis-i Mebusan'ın toplanması sağlanacaktır. İşgallere karşı konulacak, Türk toprakları düşmana terk edilmeyecektir. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İstanbul Hükümeti'nce tanınacaktır. Azınlıklara sosyal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilmeyecektir. Bu kararlar dikkate alındığında, Amasya Görüşmeleri'yle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Türk tarafında görüş ayrılığını sona erdirme imkanı belirmiştir. B) TBMM'nin açılması süreci başlatılmıştır. C) İstanbul Hükümeti Temsil Kurulu'nun yönetimi altına girmiştir. D) Ulusal egemenlik ilkesi benimsenmiştir. E) Padişah Milli Mücadeleyi yönlendirmeye başlamıştır. 12. Amasya Genelgesi'nde, I. Ulusal sınırlar içinde vatan bir bütündür. II. Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır. III. Ulusal varlığımıza saygı duyulması koşuluyla dış yardım alınabilecektir. kararlarından hangilerinin yer aldığı savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 117

117 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / 9 1. Mustafa Kemal Paşa, Erzurum Kongresi'nde "Tarih, bir milletin varlığını ve hakkını hiçbir zaman inkar edemez, milletimiz aleyhinde verilen hükümler mutlaka iflasa mahkumdur." demiştir. Mustafa Kemal'in bu ifadeleri dikkate alındığında, I. Avrupa kamuoylarının desteği elde edilmeye çalışılmıştır. II. Kurtuluş Savaşı'nın başarılı olacağına yönelik inanç korunmuştur. III. Saltanat makamı tartışılmaya başlanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 4. Türk halkı, bulunduğu bütün olumsuz koşullara ve olanaksızlıklara karşın, Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı topyekün bir kurtuluş mücadelesi vermiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisine kanıt olabilir? A) Himaye düşüncesinin bazı çevreler tarafından öne çıkarıldığına B) Osmanlı yönetiminin desteğinin alındığına C) Direniş cemiyetlerinin yeterince etkili olamadığına D) Bağımsızlık mücadelesinin kararlılıkla ortaya konulduğuna E) Düzenli ordunun kurulmaya çalışıldığına D) II ve III E) I, II ve III 2. Temsil Kurulu ile İstanbul Hükümeti temsilcisi arasında yapılan Amasya Görüşmesi'nde, "Azınlıklara sosyal ve siyasi dengeyi bozacak ayrıcalıklar verilmemelidir." kararı alınmıştır. Bu kararın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Toplumsal düzenin korunmasına B) Temsil Kurulu'nun yetki alanının genişletilmesine C) Ulusal egemenlik ilkesinin benimsenmesine D) Anadolu'da bir meclisin açılmasına E) İtilaf Devletleri'nin ekonomik destekten yoksun bırakılmasına 5. Amasya Görüşmesi'nde de varılan karar uyarınca açılması kararlaştırılan Osmanlı Mebuslar Meclisi 12 Ocak 1920 tarihinde çalışmalarına başlamıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Himaye taraftarlarının artmasına B) Anadolu'daki işgallerin sona ermesine C) Türk ulusunun gelişmeler karşısındaki iradesinin ortaya çıkmasına D) Anadolu'da yeni bir devletin kurulmasına E) Milli Mücadeleciler ile İstanbul Hükümeti arasındaki anlaşmazlıkların sona ermesine 3. Milli Mücadele döneminde, milli bir kurulun oluşturulması gerektiği kararları alınmış ve bu yönde girişimlerde bulunulmuştur. Bu girişimde, I. ulusun bağımsızlığının tehlike altında olması, II. ülke topraklarında siyasi otorite boşluğu yaşanmasının önlenmek istenmesi, III. İstanbul Hükümetinin işgaller karşısında görevini yerine getirememesi durumlarından hangilerinin rol oynadığı söylenebilir? D) II ve III E) I, II ve III 6. Temsil Kurulu, Milli Mücadele sırasında Damat Ferit Paşa Hükümeti'ni tanımadığını, ancak Milli Mücadele'nin padişaha karşı bir başkaldırı olmadığını ilan etmiştir. Bu bilgiye bakılarak Temsil Kurulu'yla ilgili, I. Halkın padişaha olan bağlılığı dikkate alınmıştır. II. Padişah ve hükümete karşı farklı politikalar izlenmiştir. III. Osmanlı Hükümeti'nin desteğine ihtiyaç duyulmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 118

118 7. Amasya Genelgesi'nde, "İstanbul Hükümeti görevini yerine getirememektedir. Bu durum ulusumuzu yokmuş gibi göstermektedir." ifadesi yer almıştır. Bu ifade dikkate alındığında, I. ulusu temsil edecek bir kurumun oluşturulması, II. saltanatın kaldırılması, III. siyasi çözüm arayışlarının sona erdirilmesi durumlarından hangilerinin gerekliliği vurgulanmıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 10. Erzurum Kongresi'nde "Milli iradeyi hakim kılmak esastır." kararı alınmıştır. Bu kararla, I. ümmetçi anlayış, II. ulus egemenliği, III. azınlıkların durumu konularından hangilerinin vurgulandığı söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 11. Milli Mücadele sırasında düzenlenen kongrelerde alınan, 8. Mustafa Kemal, Mebusan Meclisi için İstanbul'a gidecek Milli Mücadele taraftarı milletvekillerinden, Meclis'te bir Müdafaa-i Hukuk grubu kurmalarını istemiştir. Mustafa Kemal'in bu şekilde, I. İngiltere'nin desteğini sağlama, II. düzenli orduyu kurabilme, III. Milli Mücadele'yi Meclis'te etkin hale getirme amaçlarından hangilerine ulaşmak istediği söylenemez? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III! Mustafa Kemal'in bu isteği Milli Mücadele'nin milletvekillerine anlatılabilmesi amacına yöneliktir. Ulusal iradeyi egemen kılmak esastır. Manda ve himaye kabul edilemez. kararları, I. ulusal bağımsızlık, II. saltanat kurumu, III. ulusal egemenlik unsurlarının hangilerinden ödün verilmeyeceğini göstermektedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 12. Milli Mücadele karşıtı tutumuyla bilinen Damat Ferit Paşa, Sivas Kongresi'nin engellenememesinin ardından sadrazamlıktan istifa etmek durumunda kalmıştır. 9. İstanbul Hükümeti, dönemin Şeyhülislamından Milli Mücadele hakkında olumsuz fetvalar almış ve bu fetvaları Anadolu'da dağıtılmasını sağlamıştır. Bu girişimin, aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu söylenebilir? A) İtilaf Devletlerinin işgallerini engellemek B) Azınlıkların taşkınlıklarını engellemek C) Milli Mücadele'ye destek olmak D) Halkın Milli Mücadele'ye olan güvenini sarsmak E) İnkılap girişimlerini engellemek Bu bilgiye dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) İstanbul Hükümeti Milli Mücadele'ye askeri destek sağlamıştır. B) Temsil Kurulu, Osmanlı yönetimini etkisi altına almıştır. C) Osmanlı yönetimi ulusal iradeyi öne çıkarmaya çalışmıştır. D) İstanbul Hükümeti'nin Milli Mücadele karşıtı girişimleri başarılı olmamıştır. E) Osmanlı yönetimi, Milli Mücadele ile diyalog kurmak istemiştir. 119

119 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / İlk TBMM çalışmalarına başladıktan sonra "Padişah ve halifenin durumu, İtilaf Devletleri'nin baskısından kurtulduktan sonra Meclis tarafından belirlenecektir." kararını almıştır. Buna göre, I. TBMM, yönetim şekliyle ilgili düzenlemeleri Milli Mücadele sonrasına bırakmıştır. II. İstanbul Hükümeti'nin halk üzerindeki otoritesine zarar verilmek istenmemiştir. III. TBMM meşruti bir yönetime taraftar olduğunu ilan etmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 4. Yeni Türk Devleti'nin 1921 yılında hazırlanan ilk anayasasında cumhuriyet yönetimiyle ilgili bir ifade yer almamıştır. Bu bilgiye dayanarak, aşağıdakilerden hangisinin önlenmeye çalışıldığı savunulabilir? A) Yabancı devletlerin Yeni Türk Devleti'ni baskı altına almaları B) Padişahın TBMM'yi etkisiz kılma teşebbüsleri C) İtilaf Devletleri'nin İstanbul Hükümeti ile işbirliği yapması D) Yeni Türk Devleti'nin teokratik bir yönetim şekline sahip olması E) Meclis'teki saltanat yanlılarının tepki göstermeleri A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. TBMM'nin otoritesine karşı Kuva-yı Milliye liderleri tarafından çıkarılan isyanların aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir? A) İşgallere karşı koyulmasının güçleşmesine B) Azınlık haklarının korunmasına C) İstanbul Hükümeti'nin zayıflamasına D) Padişah'ın Anadolu'da daha etkin hale gelmesine E) İngilizlerin otoritesinin zayıflamasına Anayasası'nda "TBMM üyeleri yalnız kendilerini seçen ilin milletvekili olmayıp, aynı zamanda bütün milletin vekilidir." hükmü yer almıştır. Bu maddenin Anayasa'da yer alması ile, I. birlik ve beraberliğin sağlanması, II. toplumsal eşitliğin sağlanması, III. seçime katılımın artırılması hedeflerinden hangilerinin amaçlandığı savunulabilir? 3. İlk TBMM tarafından kabul edilen 1921 Anayasası'nda, "Büyük Millet Meclisi'nin başkanı, hükümetin de başkanıdır." ifadesine yer verilmiştir. Buna göre TBMM'nin aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olduğu savunulabilir? A) Güçler ayrılığı ilkesini hayata geçirme B) Meclis Hükümeti Sistemi'ni benimseme C) Bünyesinde siyasal partileri barındırma D) Yargı görevini üstlenme E) Halkın bütününün seçme ve seçilme hakkına sahip olmasını sağlama Nisan 1920'de açılan ilk Meclis, Mustafa Kemal'in genelgesi sonucu seçilen milletvekilleri ile Osmanlı Mebuslar Meclisi'nden gelen milletvekillerinden oluşmaktaydı. Bu bilgilere dayanarak, I. Meclis'te farklı siyasi görüşlerin yer bulması engellenmiştir. II. Meclis'te fikir ayrılıklarının görülmesi engellenmiştir. III. Halk iradesine saygı gösterilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 120

120 7. TBMM'ye karşı Kurtuluş Savaşı sırasında çıkarılan ayaklanmaları engellemek için "Hıyanet-i Vataniye Kanunu" çıkarılmıştır. Bu bilgilere dayanarak, I. TBMM'nin otoritesini korumaya dönük hukuki düzenlemeler yapılmıştır. 10. İlk TBMM'ye karşı çıkarılan ayaklanmalarda Anadolu halkı üzerindeki otoritesini yitirmek istemeyen İstanbul Hükümeti'nin kışkırtmalarının önemli bir etkisi vardır. Buna göre, I. TBMM otoritesini güçlendirmek için İstanbul Hükümeti'yle uzlaşmak zorunda kalmıştır. II. Yargı gücü toplumsal bütünlüğü sağlamada kullanıl- II. İstanbul Hükümeti ulusçu bir yaklaşımla hareket et- mıştır. miştir. III. Hukuk sisteminde çağdaş değişikliklere gidilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? III. İstanbul Hükümeti toplumsal birlik ve bütünlüğe zarar vermiştir. yargılarından hangilerine ulaşılır? D) I ve III E) I, II ve III 8. İstanbul Hükümeti Milli Mücadele'nin etkinliğini kırmak için Osmanlı Devleti'nde askerliğin kaldırıldığını ve vergilerin affedildiğini ilan etmiştir. Buna göre, I. Halkın uzun süren savaşlardan duyduğu bıkkınlıktan faydalanılmak istenmiştir. II. İstanbul hükümeti işgallere karşı halkın desteğini aramıştır. III. Ulusal bağımsızlığın korunması için ekonomik ödünler verilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 11. İlk TBMM isyancılara karşı Hiyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, İstiklal Mahkemeleri'ni kurmuş ve suçluları, üyelerinin tamamı milletvekili olan bu mahkemelerde yargılamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin doğru olduğu savunulabilir? A) Güçler ayrılığı ilkesi uygulanmıştır. B) Halkın TBMM'ye olan güveni azalmıştır. C) İlk TBMM üyelerinin çoğunluğunu hukukçular oluşturmuştur. D) Azınlıkların etkinliği kırılamamıştır. E) TBMM olağanüstü yetkilerle çalışmalar yapmıştır. D) II ve III E) I, II ve III 9. TBMM karşıtı ayaklanmaların bazılarının çıkmasında İtilaf Devletleri tarafından Boğazların etrafından tampon bölge oluşturulması düşüncesi etkili olmuştur. İtilaf Devletleri'nin bu tutumunun, I. stratejik öneme sahip olan Boğazlara milli kuvvetleri yaklaştırmama, II. İstanbul Hükümeti'nin Türk halkı üzerindeki otoritesini güçlendirme, III. İstanbul'un İtilaf Devletleri'nden sadece birinin egemenliğine girmesini önleme amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 12. Meclis bünyesinde toplanmış milli iradeyi, vatanın geleceğine hakim kılmak ilk TBMM'nin temel ilkelerinden biri durumunda olmuştur. Bu bilgiye dayanarak TBMM'nin, I. Milli Mücadele'nin Meclis'in alacağı kararlar doğrultusunda yönlendirilmesi, II. halk iradesinin vatanın hayati meselelerinde dayanak noktası olması, III. Meclis'in yürütme ve yargı gücünü birbirinden ayırması amaçlarından hangilerine ulaşmaya çalıştığı savunulabilir? 121

121 MİLLİ MÜCADELE'NİN HAZIRLIK DÖNEMİ / İstanbul'un işgalinin ardından 19 Martta bir bildiri yollayan Mustafa Kemal, Anadolu'da bir meclisin açılmasının gerektiğini ifade etmiştir. Bu ifade aşağıdakilerden hangisine verilen önemin açık bir kanıtıdır? A) Ulusal kültürün korunmasına B) Ulusal iradeye C) Yargı yetkisine D) Padişahlık kurumuna E) Çok uluslu yapının korunmasına 4. İstanbul Hükümeti TBMM'nin gerçekleştirdiği Milli Mücadele'yi engellemek için uğraşmış, bu anlamda Türk halkının dini duygularını kullanmaya çalışmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul Hükümeti'nin bu çabası ile ilgilidir? A) İtilaf Devletlerinin baskısı altında hareket edilmesi B) Anadolu'da düzenlenmeye çalışılan kongrelerin engellenmeye çalışılması C) İstanbul basınının Milli Mücadele'ye karşı kullanılması D) Azınlıklar tarafından Anadolu'da isyanların çıkarılması E) Şeyhülislamdan Milli Mücadele karşıtı fetva alınması Nisan 1920'de çalışmalarına başlayan TBMM, ilk anayasası olan Teşkilat-ı Esasi'yi 1921 yılında yürürlüğe sokmuştur. Buna göre, 5. İtilaf Devletleri ve İstanbul Hükümeti TBMM'nin otoritesini sona erdirmek için ellerinden gelen çabayı göstermişlerdir. Bu bilgilere göre, I. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıklarının çıkması, I. ulusal ekonominin kurulmasını sağlama, II. Amasya Görüşmeleri'nin gerçekleştirilmesi, II. idari işleri düzene koyma, III. Anadolu'da TBMM karşıtı isyanların çıkarılması III. yabancı ülkelerle askeri ittifaklar kurabilme hedeflerinden hangileri, anayasanın hazırlanma amaçlarından biri olarak gösterilebilir? D) I ve III E) II ve III durumlarından hangilerinin TBMM'nin Anadolu'daki otoritesini zayıflatma düşüncesi ile ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve III E) II ve III Nisan 1920'de göreve başlayan ilk TBMM'de, Mustafa Kemal tarafından verilen önergede, "Bir hükümet kurulması gereklidir." kararı yer almıştır. Bu karar, I. Ülkede idari boşluk yaşanması engellenmek istenmiştir. II. İtilaf Devletleri İstanbul Hükümeti'ni desteklemekten vazgeçmişlerdir. III. Saltanat makamının kaldırılmasına karar verilmiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 6. İstanbul'un işgali ve Meclis-i Mebusan'ın dağıtılmasının ardından Ankara'da açılan TBMM, farklı ideolojik görüşlere mensup milletvekillerinin uyum içinde çalıştığı bir meclis olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi, bu durumun oluşumunda temel etken olarak nitelendirilebilir? A) Ulusal egemenlik ilkesinin gündeme gelmesi B) Halifelik makamının varlığını sürdürmesi C) İnkılaplar yapılmasının gerekli olması D) Saltanata bağlılığın güçlenmesi E) Vatanın kurtuluşu için mücadele edilmesi D) I ve III E) II ve III 122

122 7. Ulusal Kurtuluş Savaşı sırasında Milli Mücadele saflarında bulunan insanlar arasında, saltanat yanlısı yurtsever kişilerin var olduğu görülür. Bu durum, I. ulusal bağımsızlık, 11. İlk TBMM, Batı Cephesi Komutanlığı'na Albay İsmet Bey'i atamıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Yunanlılara karşı sergilenen direniş çabaları başarılı olmuştur. II. III. ulusal egemenlik, ulusal ekonomi B) TBMM zaman içinde yargı yetkisini de kullanmıştır. C) TBMM yürütme yetkisini kullanmıştır. unsurlarından hangilerinin öneminin yeterince kavranamadığının göstergesidir? D) TBMM saltanat makamı ile uyumlu hareket etmiştir. E) Yabancı devletlerle siyasi ittifak amaçlanmıştır. D) I ve III E) II ve III 8. İlk TBMM'nin temel varlık nedeni hiç şüphesiz Türk yurdunu işgalden arındırmak olmuştur. Buna göre, TBMM'nin öncelikli hedefinin aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir? 12. TBMM, Milli Mücadele döneminde işgal girişimlerinin yanında ülke içinde birtakım sorunlarla uğraşmak durumunda kalmıştır. Buna göre, I. Yunan işgalinin yayılması, A) Ulusal bağımsızlığın sağlanması B) Siyasal partilerin kurulması II. III. azınlıkların taşkınlıkları ile uğraşılması, TBMM'nin otoritesini hedef alan isyanların çıkması C) Batı tarzı reformlar yapılması D) Azınlıkların haklarının korunması E) Ekonomik kalkınmanın gerçekleşmesi gelişmelerinden hangileri, iç sorun olarak nitelendirilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 9. İlk TBMM, yasama ve yürütme yetkilerine sahip bir meclis durumundaydı. Buna göre, ilk TBMM ile ilgili olarak, 13. İlk TBMM tarafından kabul edilen "TBMM'nin üzerinde hiçbir güç yoktur." kararı dikkate alındığında, I. İtilaf Devletlerinin barış önerilerinin kabul edilmesi, I. Demokrasi düşüncesi öne çıkarılmıştır. II. Güçler birliği ilkesi benimsenmiştir. II. III. İstanbul Hükümeti'nin kararlarının tanınması, yabancı devletlerden yardım alınması III. Meşrutiyet ilan edilmeye çalışılmıştır. unsurlarından hangilerine karşı çıkıldığı söylenebilir? yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 10. Aşağıdakilerden hangisi, Milli Mücadele sırasında ulusal egemenlik ilkesini gerçekleştirmek için atılan adımlar arasında gösterilebilir? D) I ve III E) II ve III 14. Mustafa Kemal, TBMM'nin açılmasının hemen öncesinde yayınladığı bildiride, "yeni bir Meclis kurulacağını ve milletin bağımsızlığını temin edecek tedbirleri alacağını" belirtmiştir. Bu bilgiye bakılarak, I. Osmanlı toprak bütünlüğü korunmuştur. A) Havza Genelgesi'nin yayınlanması B) İşgalci güçlerle mücadele edilmesi II. III. Ulus iradesi esas alınmıştır. Saltanat kurumuna bağlılık güçlenmiştir. C) Direniş cemiyetlerinin kurulması D) TBMM'nin açılması E) Amasya Görüşmeleri'nin gerçekleştirilmesi yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 123

123 BİRLİKTE ÇÖZELİM Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 1 / 2 Osmanlı Devleti'nde 1908'de ikinci kez Meşrutiyet ilan edilmiş, ancak bir sene sonra rejimi hedef alan bir ayaklanma yaşanmıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'yle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? Çözüm : II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinden sonra rejimi hedef alan bir ayaklanma yaşanması, yeni rejiminin uygulamalarından memnun olmayan çevrelerin olduğunu gösterir. Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 2 / 1 XIX. yüzyıl sonlarında ön plana çıkarılan İslamcılık akımı, Müslümanların halife etrafında bir bütün olarak hareket etmesini, Osmanlı toprak bütünlüğünün korunması için gerekli görmüştür. Bu bilgi dikkate alındığında, I. din dayanışması, II. ümmetçilik, III. demokrasi düşüncelerinden hangilerinin öne çıkarılmak istendiği söylenebilir? A B C D E Çözüm : İslamcılık akımına bağlı olarak müslümanların halife etrafında bir bütün olarak hareket etmesi, din dayanışması ve ümmetçilik anlayışı ile ilişkilidir. A B C D E Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 1 / 6 I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması'na göre, Osmanlı Devleti'nin batı sınırı Midye-Enez hattı olarak belirlenmiştir. Ayrıca Ege adalarının geleceğine büyük devletler karar verecekti. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 2 / 11 XX. yüzyıl başlarında görülen, I. pazar arayışlarının yoğunlaşması, II. Avrupa sanayisinin hammadde ihtiyacının artması, III. Avrupa'da işçi sınıfının güçlenmesi durumlarından hangilerinin Osmanlı topraklarının önemini artırdığı savunulabilir? Çözüm : I. Balkan Savaşı sonunda imzalanan Londra Antlaşması'na göre, Osmanlı Devleti'nin batı sınırının Midye-Enez hattı olarak belirlenmesi ve Ege adalarının geleceğinin büyük devletlerin kararına bırakılması, Osmanlıların Ege ve Balkan egemenliğinin sona erdiğinin göstergesidir. A B C D E Çözüm : XX. yüzyıl başlarında Avrupa'da pazar arayışlarının yoğunlaşması ve hammadde ihtiyacının artması, hammadde açısından zengin fakat sanayileşmede geri kalmış olan Osmanlı Devleti'nin önemini artırmıştır. A B C D E 124

124 Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 3 / 4 Wilson İlkeleri, dünya barışının korunabilmesi için I. Dünya Savaşı sonunda yayınlanmış bir bildiridir. Bu bildiride yer alan, I. Yenen devletler yenilen devletlerden toprak almayacaktır. Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 5 / 6 Mondros Ateşkesi'nde yer alan, Osmanlı Devleti elinde bulunan İtilaf Devletleri ve Ermeni esirlerini serbest bırakacaktır. İtilaf Devletlerinin elinde bulunan Osmanlı esirleri serbest bırakılmayacaktır. II. Osmanlı topraklarındaki azınlıklara kendi geleceklerini belirleme hakkı tanınacaktır. hükümlerinin aşağıdakilerden hangisiyle çeliştiği savunulabilir? III. Boğazlar bütün devletlerin gemilerine açık olacaktır. hükümlerinden hangileri Osmanlı Devleti'nin çıkarlarına uygun bir nitelik taşımaktadır? Çözüm : Wilson ilkelerinde yer alan "Yenen devleler yenilen devletlerden toprak almayacaktır." hükmü, Osmanlı Devleti'nin çıkarlarına uygun nitelik taşımaktadır. "Azınlıklara kendi geleceklerini belirleme hakkının tanınması" ve "Boğazların bütün devletlerin gemilerine açık olması" hükümleri ise Osmanlı Devleti'nin çıkarlarına ters düşmektedir. Çözüm : Mondros Ateşkesi'nde yer alan "Osmanlı Devleti elinde bulunan İtilaf Devletelri ve Ermeni esirlerinin serbest bırakılması, fakat İtilaf Devletleri'nin elinde bulunan Osmanlı esirlerinin serbest bırakılmaması" kararı, devletler arası eşitlik ilkesine uyulmadığının kanıtıdır. A B C D E A B C D E Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 4 / 4 I. Dünya Savaşı'ndan önce Almanya'yı destekleyen İtalya'nın daha sonra İtilaf grubuna geçmesinde, I. Avusturya-Macaristan ile toprak anlaşmazlıkları yaşaması, II. Rusya'nın Panslavist politikalarından endişe etmesi, III. Akdeniz'de etkinlik alanını genişletmek istemesi durumlarından hangileri etkili olmuştur? Çözüm : I. Dünya Savaşı'ndan önce Almanya'yı destekleyen İtalya'nın daha sonra İtilaf grubuna geçmesinde, Avusturya- Macaristan ile toprak anlaşmazlıkları yaşaması ve Akdeniz havzasında sömürge elde etmek istemesi etkili olmuştur. A B C D E Milli Mücadele'nin Haz rl k Dönemi 9 / 10 Erzurum Kongresi'nde "Milli iradeyi hakim kılmak esastır." kararı alınmıştır. Bu kararla, I. ümmetçi anlayış, II. ulus egemenliği, III. azınlıkların durumu konularından hangilerinin vurgulandığı söylenebilir? Çözüm : Milli iradenin hakim kılınması, ulus egemenliğinin yerleştirilmeye çalışıldığının göstergesidir. A B C D E 125

125 DÖRT KÖŞE 1. Osmanlı Devleti ile Balkan devletleri arasında Balkan Savaşı'nın yaşanmasında, I. Rusya'nın bölgede Panslavist politikalar izlemesi, II. Balkan devletlerinin Osmanlı Devleti'ni Balkanlardan çıkarmak istemeleri, 3. Mustafa Kemal Paşa, Amasya Genelgesi'nde, Sivas'ta ulusal bir kongre toplanmasını istemiş, bu kongreye katılacak delegelerin kongre ile ilgili bilgileri milli bir sır olarak saklamalarını talep etmiştir. Bu bilgilere dayanarak, III. milliyetçilik akımının Balkan topraklarında yaygınlaşması I. Milli Mücadele halk iradesine dayandırılmak istenmiştir. durumlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III II. III. Kongrenin İtilaf Devletlerince engellenmesinden çekinilmiştir. Bölgesel kongrelerden sonuç alınamayacağı vurgulanmıştır. yorumlarından hangileri yapılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Mondros Ateşkesi'nde, Doğu Anadolu'da bulunan altı vilayette herhangi bir karışıklık çıkması durumunda, bu bölgelerin İtilaf Devletleri tarafından işgal edileceği maddesi yer almıştır. Bu maddenin, I. Doğu Karadeniz'de bağımsız bir Pontus Rum devleti kurulması, 4. I. Dünya Savaşı'nın ardından dünya genelinde sivil savunma örgütlerinin oluşturulmaya başlandığı görülür. Bu gelişmenin temel nedeninin aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Savaşlarda sivil kayıplarının artması B) Uluslararası örgütlerin kurulması C) Demokratik yönetimlerin yaygınlaşması II. III. bağımsız bir Ermeni devleti kurulması, Anadolu'da toplumsal karışıklıklar yaşanmasının önlenmesi D) Ekonomik rekabetin sürmesi E) Sömürge düşüncesinin varlığını koruması amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 126

126 06 6. bölüm 6. bölüm kurtulufl savafl 'nda cepheler türk ink lab 127

127 KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER / 1 1. Yunanlılar karşısında kazanılan I. İnönü Zaferi nin ardından gerçekleştirilen Londra Konferansı, İtilaf Devletlerinin TBMM yi hukuken tanıdıkları önemli bir diplomatik gelişmedir. Londra Konferansı nın gerçekleştirilmesinde, I. Yunan saldırılarının başarılı şekilde geri püskürtülmesi, 4. Büyük Taarruz, TBMM nin Yunan güçleri karşısında kazandığı bir askeri başarıdır. Fakat bu savaşın ardından gerçekleşen Mudanya Ateşkes görüşmeleri, Yunanistan ın içinde yer almadığı İtilaf Devletleri heyeti ile gerçekleştirilmiştir. Bu durum, I. Yunanlılar İtilaf Devletleri tarafından yönlendirilmiştir. II. İtilaf Devletlerinin İstanbul Hükümeti üzerindeki baskı- II. İtilaf Devletleri Türk tarafının tüm isteklerini kabul et- larını artırmaları, mek durumunda kalmışlardır. III. başarısızlığa uğrayan Yunan güçlerine zaman kazandırılmak istenmesi III. Yeni Türk Devleti nin bağımsızlığı dünya devletlerine kabul ettirilmiştir. gelişmelerinden hangilerinin etkili olduğu söylenemez? D) I ve II E) I ve III yargılarından hangilerine kanıt oluşturmaktadır? D) I ve III E) II ve III 2. "Milli Mücadele, ekonomik yokluklar içerisindeki bir ulusun güç koşullarda gerçekleştirdiği bir fedakarlık ve kahramanlık örneğidir." tezini savunan bir araştırmacı, bu tezini desteklemek için aşağıdaki gelişmelerden öncelikle hangisini örnek gösterebilir? A) Tekalif-i Milliye Emirleri nin yayınlanmasını B) Havza Genelgesi nin yayınlanmasını C) İşgalci güçlerle mücadele edilmesini D) Anadolu nun değişik yörelerinde kongreler düzenlenmesini E) Bölgesel direnişin ulusal kimliğe kavuşturulmaya çalışılmasını 5. İtilaf Devletleri Mudanya Ateşkesi ile Osmanlı Devleti nin başkenti olan İstanbul un yönetimini TBMM ye bırakmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir? A) TBMM nin güçler birliği ilkesini benimsediğinin B) Sevr in yeniden gündeme getirilmeye çalışıldığının C) Saltanat kurumunun etkinliğinin artırılmaya çalışıldığının D) Osmanlı Devleti nin varlığının hukuki açıdan sona erdiğinin E) Halifelik ve saltanatın birbirinden ayrıldığının 3. İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti nin I. Dünya Savaşı nda yenilgiye uğramasını takip eden dönemde; I. Türk boğazlarının yönetimini uluslararası bir komisyona havale etmişlerdir. II. Azınlık unsurları himaye etmişlerdir. III. Osmanlı Mebusan Meclisi ni dağıtmışlardır. Yukarıdaki gelişmelerden hangileri, doğrudan Türk ulusunun iradesinin yok edilmeye çalışıldığını göstermektedir? D) I ve II E) I ve III 6. Anadolu nun değişik yörelerini paylaşarak işgal eden İtilaf Devletleri, kendi aralarındaki bazı konularda ciddi anlaşmazlıklara düşmüşlerdir. Bu anlaşmazlıklarda, I. İtalya nın etkinliğini artırmasının istenmemesi, II. ulusal çıkarların çatışması, III. İstanbul Hükümeti nin Milli Mücadele'ye karşı çıkması gelişmelerinden hangilerinin bu durumda herhangi bir etkisinden bahsedilemez? 128

128 7. Mustafa Kemal, I. İnönü Zaferi nin ardından düzenlenme kararı alınan Londra Konferansı ndan somut bir sonuç alınamayacağını görüşmeler başlamadan önce etrafındakilere ifade etmiştir. Ancak buna rağmen konferansa bir heyet gönderilmesine karar verilmiştir. Sonuç alınamayacağı düşünülmesine rağmen Londra Konferansı na temsilci gönderilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Uluslararası ittifaklar içinde yer almak istenmesi B) Saltanat kurumunun otoritesinin zayıflatılmak istenmesi C) İtilaf Devletleri üzerinde baskı oluşturulmak istenmesi D) Türk tezlerinin dünya kamuoyuna duyurulmak istenmesi 10. Sovyet Rusya ile TBMM Devleti arasında I. İnönü Savaşı ndan sonra imzalanan Moskova Antlaşması nda, Taraflardan birinin tanımadığı bir antlaşmayı diğer devlet de tanımayacaktır. maddesi yer almıştır. Bu madde dikkate alındığında, I. TBMM Rusya ile siyasi işbirliği imkanı elde etmiştir. II. Rusya Karadeniz deki etkniliğini artırmaya yönelmiştir. III. Diplomatik başarılar TBMM nin askeri etkinliğini artırmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III E) Ulusal egemenlik ilkesinin gerçekleştirilmek istenmesi 8. Sovyet Rusya, Kurtuluş Savaşı sırasında TBMM Hükümeti ile ilişkilerini geliştirmek istemiş, iki taraf arasında karşılıklı görüşmeler başlatılmıştır. Rusların Doğu Anadolu da toprak talebinde bulunmaları bu süreci duraklatmış, ancak TBMM birliklerinin I. İnönü Savaşı nı kazanması Rusya nın TBMM ile bir antlaşma yapmasını sağlamıştır. Bu gelişmeler dikkate alındığında, I. TBMM uluslararası alanda siyasi etkinlik kazanmıştır. II. Misak-ı Milli den ödün verilmiştir. III. Askeri başarılar TBMM nin pazarlık gücünü artırmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 11. İtilaf Devletleri, TBMM nin belirleyeceği bir temsilcinin İstanbul Hükümeti delegasyonu içinde yer almak kaydıyla Londra Konferansı na katılabileceğini bildirmiştir. Mustafa Kemal Paşa bu şekilde bir daveti kesin bir dille reddetmiştir. İtilaf Devletlerinin TBMM Hükümeti ni ayrı bir heyet halinde çağırmak istememesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Sevr in TBMM ye kabul ettirilmek istenmesi B) TBMM nin hukuken tanınmak istenmemesi C) Misak-ı Milli den taviz elde edilmek istenmesi D) Anadolu daki İtilaf güçlerinin güvenliğinin artırılmak istenmesi E) İtilaf Devletleri arasında anlaşmazlık çıkmasının engellenmek istenmesi 9. Kurtuluş Savaşı sırasında İstanbul Hükümeti tarafından takip edilen, I. işgaller karşısında tepkisiz kalma, II. Milli Mücadele yi bir isyan hareketi olarak nitelendirme, III. Mustafa Kemal i idam cezasına çarptırma politikalarından hangileri, Mustafa Kemal in Anadolu halkı üzerindeki otoritesini sarsmaya yöneliktir? 12. İtilaf Devletleri, TBMM ve Yunan tarafına Sakarya Savaşı ndan sonra ateşkes teklif etmişlerdir. Bu ateşkese göre, iki taraf da askeri güçlerini İtilaf Devletlerinin denetimine bırakacaktı. TBMM Hükümeti böyle bir ateşkes teklifini geri çevirmiştir. TBMM Hükümeti nin ateşkesi kabul etmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Yunanlılara güvenilmemesi B) Kalıcı bir barış yapılmak istenmesi C) Egemenlik haklarına ters düşmesi D) Silahlı mücadelenin sona erdirilmek istenmesi E) Yunan ordusunun gücünü artırmaya çalışması 129

129 KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER / Nisan 1920 de açılan ilk TBMM nin yaptığı harcamalar incelendiğinde, o dönemlerde hazırlanan bütçelerdeki en önemli harcama kaleminin savunma giderleri olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, I. işgallere karşı mücadele edilmesi, 4. I. İnönü Muharebesi nin ardından düzenlenme kararı alınan Londra Konferansı öncesinde İtilaf Devletleri tarafından "Türkler savaş yanlısıdır." iddiaları ortaya atılmıştır. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Misak-ı Milli nin hayata geçirilmesi II. ekonomik yapının yeterince güçlü olmaması, B) TBMM birliklerine zaman kazandırılması III. Anadolu'da yeni bir devletin kurulmuş olması olgularından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? C) TBMM Hükümeti üzerinde uluslararası baskı kurulması D) TBMM İstanbul Hükümeti birlikteliğinin sağlanması E) İstanbul Hükümetinin otoritesinin güçlendirilmesi Anayasası nda TBMM'nin bütün güçlerin üstünde olduğu ifade edilmiş, fakat yeni devletin rejimiyle ilgili herhangi bir hüküm yer almamıştır. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin rolünden söz edilebilir? A) Cumhuriyet vurgusunun Milli Mücadele taraftarları arasında anlaşmazlıklara yol açabilecek olması B) TBMM de siyasi partilerin varlığına izin verilmemesi C) Saltanat makamının otoritesinin korunmak istenmesi D) Halkın TBMM ye güven duyması E) Azınlıkların denetim altında tutulmaya çalışılması 5. Mustafa Kemal, Kurtuluş Savaşı sırasında yaptığı bir konuşmada, "Biz bağımsız yaşamaktan başka bir şey istemiyoruz. TBMM, bağımsızlığının tanınması konusunda ısrarlıdır ve en önemli davası da budur." ifadelerini kullanmıştır. Bu sözler dikkate alındığında, ulaşılmak istenen hedefle ilgili olarak, I. Uluslararası ittifaklar içinde yer alınmaya çalışılmıştır. II. Ulusal bağımsızlık konusunda ödünsüz davranılmıştır. III. Ulusal egemenliğin sağlanması hedeflenmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 3. Sakarya Savaşı öncesinde TBMM tarafından yayınlanan Tekalif-i Milliye Emirleri uyarınca, Halkın elindeki temel ihtiyaç maddelerinin yüzde kırkını, bedeli sonradan ödenmek kaydıyla orduya teslim etmesine karar verilmiştir. Ordunun ihtiyaçlarını karşılamaya yarayabilecek bütün terk edilmiş mallara el konulması kararlaştırılmıştır. Buna göre Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayınlanması aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) TBMM güçlerinin halk tarafından desteklenmediğine B) İstanbul Hükümeti nden destek alınamadığına C) Yabancı devletlerden yardım kabul edildiğine D) İtilaf Devletleri'nin İstanbul Hükümeti üzerindeki baskılarının arttığına E) Kurtuluş mücadelesinin güç koşullar altında sürdürüldüğüne 6. İtilaf Devletleri Kurtuluş Savaşı sırasında düzenledikleri Londra Konferansı nda, daha önce Türk tarafına güç kullanarak dayattıkları Sevr Antlaşması nın bazı maddelerinde değişiklik yapabileceklerini belirtmişlerdir. Bu gelişme dikkate alındığında, I. Türk halkının direnişi kırılmaya çalışılmıştır. II. Sevr in ilk hali ile kabul ettirilemeyeceği anlaşılmıştır. III. Kuva-yı Milliye birliklerinin kurulması engellenmeye çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 130

130 7. TBMM, Türk birliklerinin Eskişehir Kütahya Muharebeleri nde aldığı yenilginin ardından "Topraklarımıza yönelik hücumu durdurabilmek için ülkenin mevcut bütün kaynaklarını harekete geçirmek gereklidir." kararını benimsemiştir. Bu dönemde görülen, I. Tekalif-i Milliye Emirleri nin yayınlanması, II. askere alma işlemlerinin hızlandırılması, III. İstiklal Mahkemeleri'nin kurulması gelişmelerinden hangileri, TBMM'nin askeri ve siyasi etkinliğini artırma amacına yöneliktir? D) I ve II E) I, II ve III Ağustos 1922 de başlatılan Büyük Taarruz un Yunanlıların kesin yenilgisiyle sonuçlanacağının anlaşılması, baştan beri Yunanlılara ciddi bir destek sağlayan İngilizleri harekete geçirmiştir. İngilizlerin Türk saldırısının durdurulması ve iki taraf arasında derhal bir ateşkes yapılmasına yönelik çabaları, Fransa ve İtalya tarafından dikkate alınmamıştır. Yaşanan bu gelişmeler dikkate alındığında, I. Yunanlılar, İtalyanlar ve Fransızlar tarafından desteklenmeye başlamıştır. II. Türk ordusunun ilerleyişi durdurulmaya çalışılmıştır. III. İtilaf Devletleri arasında fikir ayrılıkları yaşanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 8. İşgalci Yunan kuvvetleri karşısında I. İnönü Savaşı nda başarılı olunması, düzenli ordu kurma çalışmalarına olumlu katkı yapmış ve askerden kaçma olayları azalmaya başlamıştır. Buna göre Milli Mücadele ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) TBMM karşıtı isyanlar sona ermiştir. B) Askeri başarılar, TBMM nin Anadolu halkı üzerindeki otoritesini güçlendirmiştir. C) İtilaf Devletleri TBMM nin tezlerini kabul etmek zorunda kalmışlardır. D) Anadolu daki işgaller sona ermiştir. E) Ekonomik gelişmeler askeri yapıyı olumlu şeklide etkilemiştir. 11. Milli Mücadele, hem ulusal bağımsızlığın hem de ulusal egemenlik ilkesinin gerçekleştirilmeye çalışıldığı bir süreçtir. Buna göre, I. direniş amaçlı genelgelerin yayınlanması, II. Kuva-yı Milliye birliklerinin kurulması, III. milletin azim ve kararına güvenildiğinin vurgulanması durumlarından hangileri, bağımsızlığın sağlanması yönünde adımlar atıldığını göstermektedir? D) I ve II E) I, II ve III 9. TBMM nin Kurtuluş Savaşı sırasında yaşadığı en önemli sıkıntılardan biri, Türk ordusunun işgalci güçleri topraklarımızdan atacak yeterli saldırı gücüne ulaşamamış olmasıydı. Aşağıdakilerden hangisi bu durumun bir kanıtıdır? A) İstanbul Hükümeti'nin Milli Mücadele'ye desteğinin sağlanamaması B) Londra Konferansı ndan somut herhangi bir karar çıkmaması C) Sakarya Savaşı sonrasında yapılan taarruzların başarılı olamaması D) Kuva-yı Milliye nin kaldırılması E) TBMM karşıtı isyanlarla karşılaşılması 12. Büyük Taarruz un ardından İngilizlerin İstanbul u boşaltma konusunda herhangi bir girişimde bulunmaması üzerine harekete geçen TBMM Hükümeti, Türk ordusuna savaş için hazırlık yapılması emrini vermiş, bir savaş durumunda Sovyet Rusya nın desteğinin sağlanacağını ilan etmiştir. Bu girişimlerin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir? A) Musul Sorunu nun çözülmesini B) TBMM nin hukuken tanınmasını C) Silahlı mücadelenin sürdürülmesini D) İngiliz Hükümeti'nin barışa zorlanmasını E) Avrupalı devletlerin desteğinin alınmasını 131

131 KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER / 3 1. Doğu Cephesi nde yaşanan çatışmaların ardından TBMM ile Ermenistan arasında 2 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, I. Ermenistan'ın TBMM'yi tanıması, II. Ermenistan ın Misak-ı Milli'yi kabul etmesi, III. Ermenistan ın Sevr Antlaşması'nı tanımadığını kabul etmesi gelişmelerinden hangilerine neden olmuştur? D) I ve III E) I, II ve III 4. Düzenli orduya geçiş çalışmalarının henüz sürdüğü bir dönemde Yunanlıların I. İnönü Savaşı na yol açan saldırılarının, I. işgalleri yayarak Anadolu'da daha fazla toprağı kontrol altına alma, II. Eskişehir i ele geçirerek demiryolu ulaşımının kontrolüne sahip olabilme, III. düzenli ordunun kurulmasına fırsat vermeden TBMM'yi saf dışı bırakma hedeflerinden hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? D) I ve III E) I, II ve III 2. TBMM tarafından farklı tarihlerde alınan kararlarla Maraş'a "Kahraman", Antep'e "Gazi", Urfa'ya ise "Şanlı" unvanları verilmiştir. Bu gelişmede aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulabilir? A) İşgallere karşı mücadelenin bu şehirlerde halk tarafından verilmiş olması B) Ekonomik açıdan önemli olmaları C) Farklı etnik grupları barındırmaları D) Güney sınırımıza yakın bölgelerde bulunmaları E) Halkın TBMM ye olan bağlılığının artırılmak istenmesi 5. TBMM de Başkomutanlık Yasası'nın yürürlük süresinin uzatılması gündeme geldiğinde bazı milletvekilleri sürenin uzatılmasını istememiştir. Buna rağmen Meclis, başkomutanlığın süresiz olarak Mustafa Kemal'de kalmasına karar vermiştir. Meclisin bu kararı almasında, I. Mustafa Kemal'e güven duyulması, II. saltanat makamına bağlılığın korunması, III. halkın Milli Mücadele ye olan desteğinin yeterince artırılamaması durumlarından hangileri etkili olmuştur? D) I ve III E) I, II ve III 3. İtilaf Devletleri ve özellikle de İngilizler, Batı Anadolu'yu topraklarına katarak Büyük Yunanistan'ı kurmayı hedefleyen Yunanlıları desteklemiştir. İtilaf Devletlerinin bu destekle aşağıdakilerden hangisini amaçladıkları savunulabilir? A) TBMM ile İstanbul Hükümeti arasında ikilik çıkarmayı B) Doğu Anadolu da Ermeni devleti kurulmasını kolaylaştırmayı C) Sevr Antlaşması'nı Osmanlı Devleti'ne zorla kabul ettirmeyi D) Direniş derneklerinin birleştirilmesini engellemeyi E) Yunanlıların ekonomik kayba uğramasını önlemeyi 6. Kurtuluş Savaşı'nın en kanlı mücadelesi olarak bilinen Sakarya Savaşı, Mustafa Kemal'in "Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün bir vatandır. Vatanın her karış toprağı kanla sulanmadıkça düşmana bırakılamaz" emriyle farklı bir boyut kazanmıştır. Mustafa Kemal in bu emrinin, I. yurdun bir bütün halinde savunulması, II. Tekalif-i Milliye Emirleri nin yayınlanması, III. Yunan güçlerine karşı saldırıya geçilmesi olgularından hangileriyle ilişkilendirilebilir? D) I ve III E) I, II ve III 132

132 7. TBMM tarafından 5 Ağustos 1921'de kabul edilen Başkomutanlık Yasası ile Mustafa Kemal üç ay süre ile geçerli olmak üzere Başkomutanlık yetkisine sahip hale getirildi. Bu yetki, TBMM'nin yetkilerinin bir süre için Mustafa Kemal'e devredilmesi anlamına gelmektedir. Bu düzenlemenin, I. daha hızlı karar alabilme, II. kararları daha süratli bir şekilde hayata geçirme, III. Anadolu da direniş cemiyetleri oluşturma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 10. Aşağıdakilerden hangisi, Sakarya Savaşı'nın TBMM birlikleri tarafından kazanılmasının yol açtığı sonuçlar arasında gösterilemez? A) İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları artmıştır. B) İsmet Paşa ya TBMM tarafından "Mareşal" unvanı verilmiştir. C) Yunan ordusunun saldırı gücü ortadan kaldırılmıştır. D) Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile Kars Antlaşması imzalanmıştır. E) Fransızlar Ankara Antlaşması'nı imzalayarak Anadolu'yu terk etmişlerdir. 8. Hazırlıklarını tamamlayan Yunanlılar 10 Temmuz 1921'de saldırıya başlamıştır. TBMM birlikleri bu kez Yunan saldırısı karşısında duramamış, Afyon, Eskişehir ve Kütahya düşman işgali altına düşmüştür. Eskişehir-Kütahya Savaşları'nın TBMM için başarısızlıkla sonuçlanması, I. başkentin Kayseri'ye taşınmasının gündeme gelmesi, II. Ankara'nın işgal tehlikesi ile karşı karşıya kalması, III. çekilme kararı alan Fransızların beklemeye geçmeleri sonuçlarından hangilerine ortam hazırlamıştır? 11. Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayınlanmasının hemen ardından harekete geçen Yunan güçleri, TBMM birliklerine saldırmış ve Sakarya Savaşı yaşanmıştır. Yunanlıların saldırısında aşağıdakilerden hangisinin rolünden söz edilebilir? A) İtalyanların Anadolu dan çekilmiş olması B) Fransızların çekilme için TBMM ile görüşmeler yapması C) İstanbul un İtilaf Devletlerinin işgali altında bulunması D) Yunanlıların Trakya daki bazı bölgeleri işgal etmiş olması E) TBMM birliklerinin savaş gücünün artmasının engellenmek istenmesi D) I ve III E) I, II ve III 9. Başkomutanlık yetkisini üzerine alan Mustafa Kemal, ordunun toparlanması ve güçlendirilmesi için çalışmalara başlamıştır. Aşağıdakilerden hangisinin bu amaca yönelik olduğu söylenebilir? A) 1921 Anayasası nın kabul edilmesi B) Tekalif-i Milliye Emirleri'nin yayınlanması C) Meclis hükümeti sisteminin benimsenmesi D) TBMM de siyasi partilerin kurulmasının engellenmesi E) Başkomutanlık yetkisinin geçici nitelik taşıması Ağustos 1922 de başlayan Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanması, I. Kurtuluş Savaşı'nın askeri aşamasının sona ermesi, II. Türk ordusunun Doğu Trakya ve Marmara bölgesini de işgalden kurtarmak amacıyla kuzeye yönelmesi, III. İngiliz birlikleri ile çatışmaların yaşanması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlamıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 133

133 KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER / 4 1. Yunanlılar karşısında kazanılan I. İnönü Zaferi nin ardından gerçekleştirilen Londra Konferansı, İtilaf devletlerinin TBMM yi hukuken tanıdıkları önemli bir diplomatik gelişmedir. Bu bilgi dikkate alındığında, I. TBMM'nin İstanbul Hükümeti'nden bağımsız hareket etmesi, II. Yunanlılara karşı askeri başarılar kazanılması, III. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıkları olması gelişmelerinden hangilerinin İtilaf Devletleri'nin TBMM'yi tanımalarında etkili olduğu söylenemez? D) I ve II E) I ve III 4. Büyük Taarruz un başarıyla sonuçlanmasının ardından gerçekleşen Mudanya Ateşkes Görüşmeleri Türk tarafının Doğu Trakya daki Yunan işgalinin bir an önce sona erdirilmesini istemesi nedeniyle kilitlenmiştir. Sorun, İtilaf Devletleri temsilcilerinin bu talebi kabul etmesiyle çözümlenmiştir. Bu bilgiler ışığında Türk tarafının, I. toprak bütünlüğünün korunması, II. Batı Trakya'daki Türk azınlığının haklarının korunması, III. ulusal egemenlik ilkesinin güçlendirilmesi konularından hangileriyle ilgili ödünsüz bir tutum izlediği söylenebilir? D) I ve III E) II ve III 2. Anadolu nun değişik yörelerini paylaşarak işgal eden İtilaf Devletleri, zaman içinde kendi aralarındaki bazı konularda ciddi anlaşmazlıklara düşmüşlerdir. Bu durumda, I. İngiltere nin Yunanlılara askeri destek sağlanması konusunda ısrarlı davranması, II. Fransızların Ermeni unsurların desteğini elde etmeleri, III. İstanbul Hükümeti nin Milli Mücadele'ye karşı çıkması gelişmelerinden hangilerinin herhangi bir etkisinden bahsedilemez? 5. İtilaf Devletleri, Anadolu içlerine yönelik ilk Yunan saldırısının başarısız olması üzerine Londra da bir barış konferansı düzenleme kararı almış, bu konferansa hem İstanbul Hükümeti ni hem de TBMM Hükümeti ni davet etmişlerdir. İtilaf Devletlerinin bu girişimlerinin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Osmanlı Devleti nin iç işlerine karışmaya B) Kurtuluş mücadelesini çözüme bağlamaya C) Türk tarafı arasındaki anlaşmazlıklardan yararlanmaya D) Yeni bir Türk devletinin kurulmasını engellemeye E) İstanbul Hükümeti nin etkinliğini azaltmaya 3. Aşağıdakilerden hangisi, I. İnönü Savaşı sonrasında gerçekleşen gelişmeler arasında gösterilemez? A) TBMM'nin otoritesinin artması B) Askere alma işlemlerinin hızlanması C) TBMM ordusunun saldırı gücüne ulaşması D) Afganistan'la dostluk antlaşmasının imzalanması E) Sovyet Rusya'yla Moskova Antlaşması'nın imzalanması 6. TBMM birliklerinin Kazım Paşa komutasında Ermeniler karşısında kazandıkları askeri başarıların aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenemez? A) Doğu Cephesi nin kapanması B) Batı Cephesi nin güçlendirilmesi C) Doğu sınırının güvence altına alınması D) Ermeni meselesinin Türk tarafı açısından çözülmesi E) Fransızların Ermenilerle işbirliğini sona erdirmesi 134

134 7. Misak-ı Milli sınırları içinde yer alan Hatay ile ilgili olarak Sakarya Savaşı nın sonrasında imzalanan Ankara Antlaşması'nda bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme ile Hatay Fransa nın denetimine bırakılmış, ancak resmi dilinin Türkçe olması ve özel bir yönetime sahip bulunması sağlanmıştır. Bu gelişmeler dikkate alındığında, I. Misak-ı Milli sınırları korunmuştur. II. Hatay ın özel bir statüye kavuşturulması sağlanmıştır. III. İtalyanlar karşısında Fransızların desteği alınmaya çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 10. TBMM Hükümeti nin Kurtuluş Savaşı sırasında yardım aldığı yabancı devletlerden biri Sovyet Rusya dır. İki taraf arasında yapılan diplomatik görüşmeler ve imzalanan antlaşmalar ile bu ülkeden silah yardımı sağlanmıştır. Bu yardım ile Rusya nın, I. Boğazları egemenliği altına alabilme, II. Türkiye de demokrasi düşüncesini güçlendirme, III. İtilaf Devletlerinin Boğazlara sahip olmasını engelleme hedeflerinden hangilerine ulaşmaya çalıştığı savunulabilir? 8. TBMM ile Ermenistan arasında 2 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalanmış ve bu antlaşma uyarınca Aras Nehri ile Çıldır Gölü arası sınır olarak belirlenmiştir. Bu gelişme dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Yeni Türk Devleti nin doğu sınırının bir bölümü yeniden belirlenmiştir. B) İngilizler işgallerin kalıcı olamayacağını fark etmişlerdir. C) İstanbul Hükümeti ile olan anlaşmazlıkların sona erdirilmesi gündeme gelmiştir. 11. Moskova Antlaşması'nın başlangıç kısmında, "Milletlerin kendi geleceğine serbestçe karar verebileceği" ilkesine yer verilmiştir. Antlaşmaya koyulan bu hükümle aşağıdakilerden hangisinin hedeflendiği söylenebilir? A) Sınırların değişmezliğinin sağlanması B) Askeri işbirliği sağlanması C) Ekonomik rekabetten kaçınılması D) Bağımsızlığa karşılıklı saygı gösterilmesi E) Boğazların ticaret gemilerine açık tutulması D) Sevr in geçersiz hale gelmesi sağlanmıştır. E) İstanbul Hükümeti nin etkinliği sona erdirilmek istenmiştir. 9. Fransızlar, TBMM birliklerinin Batı Cephesi nde Yunanlılara karşı kazandığı Sakarya Savaşı sonrasında Anadolu'yu terk etme kararı almışlardır. Fransızlar bu kararı aşağıdakilerden hangisi ile hayata geçirmişlerdir? A) Ankara Antlaşması B) Gümrü Antlaşması C) Londra Konferansı D) Büyük Taarruz E) I. İnönü Savaşı 12. Osmanlı Mebusan Meclisi nde görüşülmesi gereken Sevr Antlaşması, padişah başkanlığında toplanan Şura-yı Saltanat ta görüşülmüş ve Sevr in onaylanmasına karar verilmiştir. Bu bilgiler dikkate alındığında, Şura-yı Saltanat ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) İtilaf Devletleri arasında ikilik çıkarılmaya çalışılmıştır. B) Toprak bütünlüğünün korunması konusunda kararlılık sergilenememiştir. C) İşgal girişimlerine karşı sessiz kalınmayacağı ifade edilmiştir. D) Anadolu da direniş örgütlenmesi kararı alınmıştır. E) Himaye düşüncesi gündeme getirilmiştir. 135

135 TÜRK İNKILABI / 1 1. Yeni Türk Devleti nde görülen, I. Saltanatın kaldırılması, 4. Türkiye de gerçekleştirilen, I. Soyadı Kanunu nun kabul edilmesi, II. TBMM nin açılması, II. Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun'un hazırlanması, III. halifeliğin kaldırılması III. Miladi takvimin kullanılmaya başlanması gelişmelerinin gerçekleşme sıralaması, aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak veriilmiştir? A) I - II - III B) II - III - I C) II - I - III D) I - III - II E) III - I - II düzenlemelerinden hangileri, eğitim sisteminde gerçekleştirilen çağdaşlaşma girişimleriyle ilişkilendirilemez? D) I ve II E) I ve III 2. Lozan Barış Görüşmeleri ne katılan TBMM Heyeti, kapitülasyonların kaldırılması ve Ermeniler için Anadolu da toprak talep edilmesi gibi konularda taviz vermeme kararlılığına sahip bir şekilde Lozan a gitmiştir. TBMM nin bu tutumu dikkate alındığında, I. laik yönetim, II. ulusal bağımsızlık, III. ulusal egemenlik unsurlarından hangilerinin korunmasına özen gösterildiği savunulabilir? D) I ve II E) I ve III 5. TBMM Hükümeti, Lozan Barış Antlaşması na Türk topraklarında yaşayan bütün azınlıkların Türk vatandaşı olarak kabul edileceği ilkesinin konulmasını sağlamıştır. TBMM Hükümeti nin bu şekilde aşağıdakilerden hangisini hedeflediği söylenebilir? A) Türk Devleti nin iç işlerine müdahale edilmesini önlemek B) Halkın yönetime katılımını sağlamak C) Azınlıklara Türk kültürünü benimsetmek D) Avrupa devletleri ile siyasi ittifak kurabilmek E) Ülkede ticari yapıyı canlandırmak 3. Türk tarafı adına Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren Lozan Antlaşması nın imzalanması ile Sevr Antlaşması nın herhangi bir geçerliliği kalmamıştır. Misak-ı Milli den bazı tavizler verilmiş, fakat bağımsızlığımızı zedeleyen ekonomik ayrıcalıklar ortadan kaldırılmıştır. Buna göre Lozan Antlaşması ile ilgili olarak, I. İtilaf Devletleri işgallerinin haksız olduğunu kabullenmişlerdir. II. Anadolu nun bir Türk toprağı olduğu uluslararası platformda onaylanmıştır. III. TBMM, dış politika hedeflerinin tamamını gerçekleştirmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) I ve II E) I ve III 6. Mudanya Ateşkesi nin imzalanmasının ardından barış konferansı için İtilaf Devletleri tarafından çağrı yapılmıştır. TBMM, Lozan kentinde düzenlenmesi kararı alınan bu konferansa İstanbul Hükümeti nin de davet edilmesinin gündeme gelmesi üzerine saltanat kurumunu kaldıran bir kanunu kabul etmiştir. TBMM nin bu kararı ile ilgili olarak, I. TBMM, Türk ulusunun tek meşru temsilcisi haline gelmiştir. II. Görüşmelerde yaşanması olası ikiliğin önüne geçilmiştir. III. Türkiye de demokratik bir yönetim kurulmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 136

136 7. Yeni Türk Devleti nin ulusal bağımsızlığının gerçekleştirilmesini sağlayan İlk TBMM, çağdaşlaşmaya yönelik atılımlar için yeterli görülmemiştir. Bu nedenle yeni bir meclisin oluşturulması gerekli görülmüş ve TBMM tarafından seçim kararı alınmıştır. TBMM seçimlerinin yenilenmesinde, I. uluslararası alanda askeri etkinliğin artırılması, II. çok partili siyasal yaşama geçilmesi III. inkılaplar için uygun siyasal ortamın oluşturulması hedeflerinden hangilerinin etkisinden söz edilebilir? 10. İlk TBMM 23 Nisan 1920 de çalışmalarına başlamıştır. 1 Kasım 1922 de saltanat kurumu kaldırılmıştır. Buna göre, I. Ulusal iradenin yönetime egemen olması amaçlanmıştır. II. Yeni Türk Devleti nde hukuki düzenlemelere öncelik tanınmıştır. III. Laik bir devlet yönetimi oluşturulmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve III E) II ve III 8. Yeni Türk Devleti nin iç politikada karşılaştığı önemli sorunlardan biri rejim tartışmaları olmuştur. Devlet başkanlığı ile ilgili yetki ve sorumluluk karmaşasının önüne geçilmeye, Meclis hükümeti prensibinin getirdiği sorunlar ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. TBMM tarafından gerçekleştirilen, I. TBMM seçimlerinin yenilenmesi, II. cumhuriyetin ilan edilmesi, III. halifeliğin kaldırılması düzenlemelerinden hangileri, rejim tartışmalarını sona erdirme ve devlet başkanlığı ile ilgili yetki ve sorumluluk karmaşasını önleme amacına yöneliktir? 11. Cumhuriyetin ilan edilmesini takip eden dönemde siyasal partilerin kurulduğu, ancak Cumhuriyet Halk Partisi dışındaki partilerin bir süre sonra kapatılmak zorunda kalındığı görülür. Atatürk dönemi iç siyasetinde yaşanan bu gelişme ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Ekonomik bunalımların etkisinde kalınmıştır. B) Laik eğitim anlayışı yerleştirilmek istenmiştir. C) Demokratikleşme arayışları devlet tarafından sınırlandırılmaya çalışılmıştır. D) Çok partili siyasal yaşam için ortam yeterince olgunlaşmamıştır. E) Dış tehditler demokratikleşme çabalarını engellemiştir Saltanat ve halifelik milli egemenlik ilkesi ile çelişen kurumlardır. 9. Saltanatın kaldırılmasının ardından TBMM tarafından halifelik makamına getirilen Abdülmecit Efendi nin yetkisini aşan bazı davranışlar içine girmesi, bu kurumu tartışılır hale getirmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) İlk TBMM nin seçim kararı alarak çalışmalarını sona erdirmesi B) 1921 Anayasası nın kabul edilerek yürürlüğe sokulması C) Siyasal partilerin kurulmaya çalışılması D) Saltanat makamının kaldırılması - Saltanat, 1 Kasım 1922 de kaldırılmasına rağmen halifelik muhafaza edilmiştir. Bu iş için 3 Mart 1924 tarihi beklenmek zorunda kalınmıştır. Halifelik makamının saltanat ile birlikte kaldırılamamasında, I. halkın olası tepkilerinden çekinilmesi, II. yeni rejimin halifenin siyasi desteğine ihtiyaç duyması, III. halifelik kurumunun milli egemenlik ile uyuşabileceğinin düşünülmesi olgularından hangilerinin etkisinden bahsedilebilir? E) Halifelik makamının kaldırılması 137

137 TÜRK İNKILABI / 2 1. Mudanya Ateşkesi nden kısa bir süre sonra Lozan da başlayan barış konferansı, Avrupalı devletlerin Türk tarafının isteklerine karşı katı ve tavizsiz çıkışları sonucunda kesintiye uğramıştır. Bu gelişme ile ilgili olarak, I. Türk tarafı baskılar karşısında ödün vermek durumunda kalmıştır. 4. TBMM, Yeni Türk Devleti nin kurulması ve ulusal bağımsızlığın sağlanmasını takip eden dönemde çalışma temposunu hiç düşürmemiş ve pek çok önemli gelişmeye imza atmıştır. Aşağıdakilerden hangisi, TBMM nin bu dönemde ortaya koyduğu çabalarla ilişkilendirilemez? A) Ulusal ekonominin oluşturulmaya çalışılması II. III. İnkılaplar konusunda Avrupalı devletlerin desteği alınamamıştır. İtilaf Devletleri Türk tarafının haklı isteklerini dahi karşılamaktan kaçınmıştır. B) Türkiye deki yabancı yatırımlarının devlet kontrolü altına alınması C) Devlet yönetiminin demokratikleşmesi için çaba harcanması yargılarından hangilerine ulaşılamaz? D) Toplumsal çağdaşlaşmaya yönelik düzenlemeler gerçekleştirilmesi E) Yabancı sermayenin ülke ekonomisindeki etkinliğinin artırılması 2. TBMM nin halifelik makamını kaldırma kararı almasında, I. halifenin inkılap sürecinin önünde bir engel olarak görülmesi, II. yeni kurulan cumhuriyet yönetiminin güçlendirilmek istenmesi, III. ülkede siyasal partilerin kurulması için uygun ortamın hazırlanması hedeflerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? 5. Yeni kurulan Türk Devleti nin en önemli hedeflerinden birisi devlet yönetimini din kurallarının etkisinden kurtarmak olmuştur. Aşağıdakilerden hangisinin bu hedefle çeliştiği savunulabilir? A) TBMM de güçler birliği ilkesinin benimsenmesi B) İstiklal Mahkemelerinin kurulması C) 1921 Anayasası'nda, "Devletin dini İslam dır." ibaresinin yer alması D) Saltanatın kaldırılması E) Meclis hükümeti sisteminin uygulanması 3. TBMM nin aşağıdaki girişimlerimlerinden hangisi, halifeliği siyasal dayanaktan yoksun bırakma amacına yöneliktir? A) Saltanatın kaldırılması B) Avrupa tarzı yenilikler öngörülmesi C) TBMM'nin açılması D) Güçler birliği ilkesinin benimsenmesi E) Anayasal yönetime geçilmesi 6. I. Irk üstünlüğü II. Millet ve vatan sevgisi III. Ulusal çıkarların korunması olgularından hangilerinin cumhuriyetin ilk yıllarında ortaya koyulan milliyetçilik anlayışı ile çeliştiği savunulabilir? 138

138 7. Türkiye de cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren egemen kılınmaya çalışılan laik düşünce gereğince, kimse dini inançlarından dolayı kınanamaz, haklarından yoksun bırakılamaz. Bu bilgi dikkate alındığında, I. devletin tüm dinlere eşit mesafede olması, II. inanç özgürlüğünün devlet tarafından korunması, III. devletin vatandaşları arasında inanç ve mezhep ayrımı yapmaması olgularından hangileri, laik düşünce sisteminin gerekleri arasındadır? 10. Ulusal egemenlik kavramı, demokratik bir devlet yönetiminin oluşturulması için gerekli olan en önemli unsurlardan biridir. Aşağıdakilerden hangisinin, Türkiye'de ulusal egemenlik ilkesinin yaşama geçirilmesi amacına yönelik olduğu savunulabilir? A) Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi B) Düzenli ordunun kurulması C) Bakanların meclis içinden seçilmesi D) Kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi E) Yabancı yatırımların sınırlandırılmaya çalışılması D) I ve III E) I, II ve III 8. Atatürk, Türk milletinin dünya milletler ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi haline gelmesini hedeflemiştir. Atatürk ün bu çabası, I. bağımsızlığa karşılıklı saygı ilkesinin ön plana çıkarılması, 11. Yeni Türk Devleti, Türk çiftçisini desteklemeyi ve tarımdaki çalışma yöntemlerini çağın gerektirdiği düzeye çıkarmayı hedeflemiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında gerçekleştirilen, II. Türk kültürünün dünya genelinde yaygınlaştırılması, I. Aşar vergisinin kaldırılması, III. askeri ve siyasi konularda Avrupalı devletlerle birlikte II. Millet Mektepleri'nin açılması, hareket edilmesi III. Ziraat Mektebi nin açılması olgularından hangileriyle ilişkilendirilebilir? D) I ve II E) I ve III düzenlemelerinden hangilerinin yukarıda belirtilen hedefle ilgili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 9. Yeni rejimin güçlenmesini sağlamak Halkın belirli bir seviyede siyasi olgunluğa erişmesini sağlamak Türkiye Cumhuriyeti nde yukarıdaki hedeflerin tam olarak sağlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi uygulanmıştır? A) Tek partiye dayalı yönetim uygulamasının sürdürülmesi B) Cumhuriyetin ilanından sonra 1921 Anayasası nda bazı değişiklikler yapılması C) Ekonomide ulusallaşmaya yönelik yeni kararların alınması D) Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin devletin denetimi altına alınmaya çalışılması E) Meclis hükümeti sisteminin benimsenmesi 12. Cumhuriyet döneminde, ulaşım imkanlarının iyileştirilmesi için girişimlerde bulunulmuş, demiryolları yapımına özel bir önem verilmiştir. Bu girişimin, I. ticari yaşama canlılık kazandırma, II. ekonomik kalkınmayı hızlandırma, III. yabancı devletlerle ekonomik ilişkileri sınırlandırma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 139

139 TÜRK İNKILABI / 3 1. Cumhuriyetin ilk yıllarında Avrupalı devletlerle olan ticari ilişkilerin kolaylaştırılması için bazı düzenlemeler gerçekleştirilmesi gerekmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu düzenlemeler arasında gösterilebilir? A) Yeni ölçü ve tartı birimlerinin kullanılmaya başlanması B) Kabotaj Kanunu nun düzenlenmesi C) Aşar vergisinin kaldırılması D) Latin harflerinin kabul edilmesi 4. Yeni Türk Devleti nde görülen, I. tekke ve zaviyelerin kapatılması, II. yeni ölçü birimlerinin kabulü, III. Türk Medeni Kanunu nun kabulü girişimlerinden hangileri, dinsel devlet düzeninin dayanaklarını ortadan kaldırma amacına yöneliktir? D) I ve III E) I, II ve III E) Teşvik-i Sanayi Kanunu nun hazırlanması 2. Yeni Türk Devleti nde yargı yetkisi, millet adına eylemde bulunan bağımsız mahkemelere verilmiştir. Bu durum yargı bağımsızlığının sağlanması için atılmış önemli bir adımdır. Bu uygulamayla aşağıdakilerden hangisi sağlanmak istendiği söylenebilir? A) Siyasi istikrarın korunması B) Yargının etki altında kalmasının önlenmesi C) Güçler birliği ilkesinin hayata geçirilmesi D) Güvenlik güçlerinin yetkilerinin genişletilmesi E) TBMM nin etkinliğinin artırılması Ağustos 1920 de imzalanan Sevr Antlaşması, İtilaf Devletleri'nin Türk yurdunu aralarında taksim ettikleri bir yok etme projesidir. İtilaf Devletleri 24 Temmuz 1923 te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ile işgallerin sona erdirildiğini ve Türk yurdunun bütünlüğünü resmen kabul etmişlerdir. İtilaf Devletleri'nin bu politika değişikliğiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Elde ettikleri kazanımları yeterli görmüşlerdir. B) Yunanistan a olan askeri ve siyasi desteklerini sürdürmüşlerdir. C) Ulusal direniş karşısında başarılı olamayacaklarını fark etmişlerdir. D) Osmanlı Devleti nin varlığını korumak istemişlerdir. E) ABD nin baskısı altında kalmışlardır yılında yaşanan Şeyh Sait İsyanı, halifelik makamının TBMM tarafından kaldırılmasına bir tepki niteliği taşımıştır. Bu bilgiye göre, ayaklanmanın, I. laik devlet düzeni, II. devlet otoritesi, III. ümmetçilik unsurlarından hangilerini hedef aldığı savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III yılında çıkarılan Soyadı Kanunu ile her ailenin bir soyadı alması kanuni zorunluluk haline getirilmiştir. Bu arada soyadlarının Türkçe dışında bir dilden seçilmesi yasaklanmıştır. Bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisini korumaya yönelik olduğu savunulabilir? A) Batılılaşma çabalarını B) Ulusal kültürü C) İnanç özgürlüğünü D) Siyasal kültürü E) Devletler arası saygınlığı 140

140 yılları arasındaki zaman dilimi Türkiye de tek parti dönemi olarak adlandırılır. Türkiye de var olan bu yapı, 10. Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında yaşanan, I. kongrelerin düzenlenmesi, II. saltanatın kaldırılması, I. farklı siyasi tercihlerin özgürce ortaya koyulması, III. TBMM nin açılması II. siyasi partilerin kurulması, III. yönetim anlayışının demokratikleşmesi çabalarından hangilerini geciktirmiştir? D) I ve II E) I, II ve III gelişmelerinden hangileri, Türk ulusunun kendi kaderini belirleme düşüncesine sahip olduğunu ortaya koymaktadır? D) II ve III E) I, II ve III 8. İsviçre nin Lozan kentinde düzenlenen barış görüşmelerinde bir araya gelen çok sayıda devlet, imzalanan antlaşma ile TBMM Devleti nin bağımsızlığını resmen tanımışlardır. Yeni Türk Devleti nin varlığının dünya devletleri tarafından kabul edilmesindeki temel etken aşağıdakilerden hangisidir? A) Saltanat makamı ile halifelik makamının birbirinden ayrılması B) Uluslararası ittifakların gündeme gelmesi C) İşgal girişimlerinin TBMM tarafından askeri başarılar kazanılarak engellenmesi D) İtilaf Devletlerinin Anadolu nun işgali sırasında büyük ekonomik kayıplara uğramaları E) Demokratik rejimlerin dünya genelinde güç kazanması 11. Yeni Türk Devleti nin ilk yıllarından itibaren, yönetimi daha önce yabancılar tarafından üstlenilen demiryolu taşımacılığı, limanların idaresi Türk Devleti tarafından satın alınmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir? A) Ülkede toplumsal birlik ve beraberlik düşüncesinin güçlendirilmesi B) Yerli özel sektörün ülkedeki faaliyetlerinin sınırlandırılması C) Yabancı bankaların Türkiye ye yatırım için teşvik edilmesi D) Devletler arası ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi E) Mali yapının yabancıların denetiminde çıkarılması 9. İnkılapçı düşünce, kalıplaşmayı, durağanlığı, köhneleşmeyi, işlevini kaybetmeyi, çağın gerisinde kalmayı engellemek için vardır. Bu bilgilere göre İnkılapçı düşüncenin temel işlevinin aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir? A) Yenilik düşüncesini sürekli kılmak B) Ekonomik düzenlemeleri öne çıkarmak C) Devlet otoritesini güçlendirmek D) Devletler arası işbirliğini özendirmek E) Toplumsal eşitliği sağlamak 12. Mustafa Kemal, cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye de aile kurumunun çağdaşlaştırılmasına büyük önem vermiş ve bu yönde düzenlemeler yapılmasını istemiştir. Mustafa Kemal in bu düşüncesinin aşağıdakilerden hangisi ile hayata geçirilmek istendiği söylenebilir? A) Kabotaj Kanunu nun hazırlanması B) Tekke ve zaviyelerin kapatılması C) Türk Medeni Kanunu nun kabul edilmesi D) İtalya dan ceza hukukunun alınması E) Türk Dil Kurumu nun kurulması 141

141 TÜRK İNKILABI / 4 1. Cumhuriyet in ilk yıllarında, I. Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmıştır. II. Türk Medeni Kanunu kabul edilmiştir. III. İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Bu girişimlerden hangilerinin, doğrudan yeni rejimi koruma düşüncesiyle ilişkili olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 4. I. Türkiye nin devletler arası ekonomik çıkarlarını gözetme II. Yabancı devletlerin ulusal bağımsızlıklarına saygılı olma III. Osmanlı Devleti nin eski toprakları üzerinde nüfuz sahibi olma olgularından hangilerinin Türkiye Cumhuriyeti nin 1930 lu yıllardaki ulusal hedefleri arasında yer aldığı söylenemez? 2. Türkiye de gerçekleştirilen, I. Türk Parası nı Koruma Kanunu nun çıkarılması, II. Merkez Bankası nın kurulması, III. aşar vergisinin kaldırılması girişimlerinden hangilerinde ulusal ekonomik yapının güçlendirilmesi düşüncesinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 5. Atatürk, "Hükümetlerin uygulamaları olumsuz olup da millet itiraz etmez ve iktidarı düşürmezse bütün kusur ve kabahatlere katılmış demektir." demiştir. Bu sözün, I. hükümetlerin halk ve yetkili kurumlar tarafından denetlenmesi, II. halkın yönetim yetkisine sahip çıkması, III. hükümetlerin politikalarının halk tarafından desteklenmesi olgularından hangilerinin önemini vurgulamaya yönelik olduğu söylenebilir?! Seçimlerin niçin belli sürelerle gerçekleştirildiğini dikkate almalısın. 3. Atatürk ün bağımsızlığın sağlanmasını takip eden dönemde üzerinde durduğu konulardan biri de, ulusal ekonominin kurulması meselesiydi. Bu durumun aşağıdakilerden hangisi ile ilgili olduğu savunulabilir? A) Siyasi bağımsızlığın bağımsız bir ekonomi olmadan korunamayacağına inanılması B) Yerli sanayinin kurulmasında güçlüklerle karşılaşılması C) Yeterince yabancı yatırımcı bulunamaması D) Ulusal egemenliğin yeterince güçlendirilememesi E) Özel sektör yatırımcılarının kontrol altında tutulmaya çalışılması 6. Yeni Türk Devleti laiklik ilkesini benimsemiş ve bu düşüncenin güçlendirilmesi için bazı girişimlerde bulunmuştur. Aşağıdaki düzenlemelerden hangisinin, laiklik düşüncesinin güçlendirilmesi çabaları ile ilgili olduğu söylenebilir? A) Yeni Türk alfabesinin kullanılmaya başlanması B) TBMM nin açılması C) Türk Dil Kurumu nun açılması D) İstanbul Üniversitesi nin açılması E) Tekke ve zaviyelerin kapatılması 142

142 7. Mustafa Kemal Atatürk, "Milletin saltanat ve hakimiyet makamı yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'dir." demiştir. Bu sözlerin aşağıdakilerden hangisini vurgulamaya yönelik olduğu söylenebilir? A) Sanayi yatırımlarını B) Toplumsal bütünlüğü C) Halifelik makamının etkisini D) Halk iradesinin üstünlüğünü E) Hukuki yapının demokratikleşmesini 10. TBMM, Osmanlı Devleti nde kullanılan tartı ve ölçü birimlerinin kullanımına son vermiş, Avrupa da yaygın olan metrik sistemin kullanılmasını benimsemiştir. Bu düzenlemenin, I. Avrupa ile olan ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi, II. devletler arası ekonomik rekabetin azaltılması, III. Avrupa ile olan kültürel bağların güçlendirilmesi düşüncelerinden hangileri ile ilgili olduğu söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. Cumhuriyet in ilk yıllarında gerçekleştirilen düzenlemelerden bazıları şunlardır: I. Kabotaj Kanunu kabul edilmiştir. II. Yeni ölçü ve tartı birimleri kullanılmaya başlanmıştır. III. Efendi, hoca, şeyh, bey, hanım gibi bazı unvanların kullanımı yasaklanmıştır. Bu düzenlemelerden hangilerinin, toplumsal alanda ayrıcalıklı zümrelerin oluşmasını engellemeye yönelik olduğu söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 11. Yeni Tük Devleti nin kurucuları Türkiye de ekonomik yaşamı boğmakta olan unsurların ortadan kaldırılmasını hedeflemişlerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu yönde gerçekleştirilen düzenlemeler arasında yer alır? A) Halifeliğin kaldırılması B) Avrupa hukukundan yararlanılması C) Saltanatın kaldırılması D) Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi E) Kapitülasyonların kaldırılması 9. Cumhuriyet in ilk yıllarında yapılan düzenlemelerden bazıları şunlardır: Osmanlı Devleti nden kalma rütbe ve nişanların kullanılması yasaklanmıştır. Tekke ve zaviyeler kapatılmıştır. Kadınlara siyasi haklar verilmiştir. Bu düzenlemeler aşağıdakilerden hangisini sağlama amacına yöneliktir? A) Ekonomik gelişmeyi B) Siyasi ittifaklar kurulmasını C) Uluslararası ilişkilerin artırılmasını D) Kültürel etkileşimin yoğunlaştırılmasını 12. Türkiye de TBMM tarafından gerçekleştirilen bir düzenlemeyle büyücülük, muskacılık ve üfürükçülük gibi uğraşlar yasaklanmıştır. Bu girişim aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir? A) Dini duyguların kötü amaçlarla kullanılmasının engellenmesi B) Toplumsal alanda eşitlik düşüncesinin uygulamaya geçirilebilmesi C) Mezhep anlaşmazlıkları yaşanmasının engellenmesi D) Eğitim faaliyetlerinin kolaylaştırılması E) Ulus egemenliği ilkesinin pekiştirilmesi E) Toplumsal eşitlik olgusunun güçlendirilmesini 143

143 BİRLİKTE ÇÖZELİM Kurtulufl Savafl 'nda Cepheler 1 / 1 Yunanlılar karşısında kazanılan I. İnönü Zaferi nin ardından gerçekleştirilen Londra Konferansı, İtilaf Devletlerinin TBMM yi hukuken tanıdıkları önemli bir diplomatik gelişmedir. Londra Konferansı nın gerçekleştirilmesinde, I. Yunan saldırılarının başarılı şekilde geri püskürtülmesi, II. İtilaf Devletlerinin İstanbul Hükümeti üzerindeki baskılarını artırmaları, III. başarısızlığa uğrayan Yunan güçlerine zaman kazandırılmak istenmesi gelişmelerinden hangilerinin etkili olduğu söylenemez? Çözüm : Londra Konferansı'nın gerçekleştirilmesinde düzenli TBMM birliklerinin Yunan kuvvetleri karşısındaki başarısı etkili olmuştur. Ayrıca İtilaf Devletleri bu konferansla Yunan güçlerine toparlanmaları için zaman kazandırmaya çalışmıştır. I. İnönü Zaferi TBMM'nin askeri başarısı olduğundan dolayı Londra Konferansı'nın İstanbul Hükümeti ile bir ilgisi yoktur. A B C D E Kurtulufl Savafl 'nda Cepheler 3 / 1 Doğu Cephesi nde yaşanan çatışmaların ardından TBMM ile Ermenistan arasında 2 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, I. Ermenistan'ın TBMM'yi tanıması, II. Ermenistan ın Misak-ı Milli'yi kabul etmesi, III. Ermenistan ın Sevr Antlaşması'nı tanımadığını kabul etmesi gelişmelerinden hangilerine neden olmuştur? Çözüm : Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı zafer kazanılmış ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşmaya göre, Ermeniler, Misak-i Milli'yi kabul edecek ve Sevr'i tanımayacaktı. Bu antlaşmanın Ermeniler tarafından kabulü Ermenistan'ın TBMM'yi tanıdığını gösterir. A B C D E Kurtulufl Savafl 'nda Cepheler 4 / 7 Misak-ı Milli sınırları içinde yer alan Hatay ile ilgili olarak Sakarya Savaşı nın sonrasında imzalanan Ankara Antlaşması'nda bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenleme ile Hatay Fransa nın denetimine bırakılmış, ancak resmi dilinin Türkçe olması ve özel bir yönetime sahip bulunması sağlanmıştır. Kurtulufl Savafl 'nda Cepheler 1 / 5 İtilaf Devletleri Mudanya Ateşkesi ile Osmanlı Devleti nin başkenti olan İstanbul un yönetimini TBMM ye bırakmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir? Çözüm : İtilaf Devletleri'nin Mudanya Ateşkesi ile Osmanlı Devleti'nin başkenti olan İstanbul'un yönetimini TBMM'ye bırakmış olması, artık Osmanlı Devleti'nin varlığının hukuki açıdan sona erdiğinin kanıtıdır. A B C D E Bu gelişmeler dikkate alındığında, I. Misak-ı Milli sınırları korunmuştur. II. Hatay ın özel bir statüye kavuşturulması sağlanmıştır. III. İtalyanlar karşısında Fransızların desteği alınmaya çalışılmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? Çözüm : Ankara Antlaşması'nda, Hatay'ın Fransa'nın denetimine bırakılması fakat resmi dilinin Türkçe olmasının sağlanması ve özel bir yönetime kavuşturulması, Hatay'ın özel bir statü kazandığının göstergesidir. A B C D E 144

144 Türk nk lab 1 / 2 Lozan Barış Görüşmeleri ne katılan TBMM Heyeti, kapitülasyonların kaldırılması ve Ermeniler için Anadolu da toprak talep edilmesi gibi konularda taviz vermeme kararlılığına sahip bir şekilde Lozan a gitmiştir. TBMM nin bu tutumu dikkate alındığında, I. laik yönetim, II. ulusal bağımsızlık, III. ulusal egemenlik unsurlarından hangilerinin korunmasına özen gösterildiği savunulabilir? Çözüm : Türk nk lab 2 / 5 Yeni kurulan Türk Devleti nin en önemli hedeflerinden birisi devlet yönetimini din kurallarının etkisinden kurtarmak olmuştur. Aşağıdakilerden hangisinin bu hedefle çeliştiği savunulabilir? Çözüm : 1921 Anayasası'nda yer alan, "Devletin dini İslam'dır." ibaresi devlet yönetiminin din kurallarının etkisinden soyutlanamadığının göstergesidir. Laik düşünce sistemine göre, "Devletin dini kurallara dayalı olarak çalışmaması ve tüm dinlere eşit mesafede durması" ilkesi benimsenmiştir. Kapitülasyonların kaldırılması ve milli sınırlardan taviz ve- A B C D E rilmemesi, ulusal bağımsızlık ilkesi ile ilişkilidir. A B C D E Türk nk lab 1 / 5 TBMM Hükümeti, Lozan Barış Antlaşması na Türk topraklarında yaşayan bütün azınlıkların Türk vatandaşı olarak kabul edileceği ilkesinin konulmasını sağlamıştır. TBMM Hükümeti nin bu şekilde aşağıdakilerden hangisini hedeflediği söylenebilir? Türk nk lab 4 / 3 Atatürk ün bağımsızlığın sağlanmasını takip eden dönemde üzerinde durduğu konulardan biri de, ulusal ekonominin kurulması meselesiydi. Bu durumun aşağıdakilerden hangisi ile ilgili olduğu savunulabilir? Çözüm : Lozan Barış Antlaşması'na göre, Türk topraklarında yaşayan bütün azınlıklar Türk vatandaşı olarak kabul edilmiştir. Böylece yabancı devletlerinin iç işlerimize müdahale etmeleri önlenmek istenmiştir. Çözüm : Bağımsız bir ekonomiye sahip olmayan bir devletin siyasi bağımsızlığından da söz edilemez. Bu sebeple Atatürk, cumhuriyetin ilk yıllarında ulusal ekonominin kurulmasına büyük önem vermiştir. A B C D E A B C D E 145

145 DÖRT KÖŞE 1. Lozan barış görüşmeleri sırasında İtilaf Devletlerinin hiç bir konuda geri adım atmamaları görüşmelerin kesilmesine ve Türk heyetinin ülkeye dönmesine neden olmuştur. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Yeni Türk devletinin bağımsızlığının tüm dünyaca kabul edildiğinin B) Türk heyetinin ulusal çıkarların korunması konusunda kararlı davrandığının C) Yunanlıların İngilizlere olan askeri desteğinin sürdüğünün D) İngiltere'nin ekonomik kayıplarını telafi ettiğinin E) Türkiye'nin devletlar arası eşitlik ilkesini dikkate almadığının 3. Musul'un hangi devletin sınırları içinde yer alacağı konusu Lozan Antlaşması'ndan sonra da Türkiye ile İngiltere arasında sorun olmayı sürdürmüştür. Bu sorunun aşağıdakilerden hangisini güçleştirdiği söylenebilir? A) Türkiye'de ulusal ekonominin kurulmasını B) Türkiye ile İngiltere arasındaki siyasi ilişkilerin düzelmesini C) İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki sömürgelerini koruma çabalarını D) Türk Devleti'nin Balkan devletleriyle ilişkilerini geliştirmesini E) Türkiye'de Avrupa tarzındaki reform çabalarının sürmesini 2. "Ben toprak meraklısı değilim. Barış bozma alışkanlığım yoktur." Atatürk ün bu sözü aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir? A) Laik devlet yönetimi B) Devletçi ekonomik yaklaşım C) Milli birlik ve beraberliğin korunması D) Yurtta Barış, Cihanda Barış ilkesi E) Çağdaşlık ve Batılılaşma düşüncesi 4. Cumhuriyetin ilk yıllarında İstanbul Darulfünunu İstanbul Üniversitesi haline geitirilmiş, bir süre sonra da Ankara Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi kurulmuştur. Bu girişimler aşağıdakilerden hangisine önem verildiğini göstermektedir? A) Türkiye'deki yabancı okulların devlet denetimi altına alınmasına B) Okuma yazma oranının yükseltilmesine C) Yükseköğretim alanında çağdaş bir yapı oluşturulmasına D) Eğitim harcamalarının azaltılmasına E) Dini eğitimin devlet denetimi altına alınmasına 146

146 07 7. bölüm 7. bölüm atatürkçülük ve atatürk ilkeleri atatürk dönemi d fl politikas - atatürk'ün ölümü milli güvenlik 147

147 ATATÜRKÇÜLÜK VE ATATÜRK İLKELERİ / 1 1. Aşağıdakilerden hangisi, Atatürk milliyetçiliği ile ilgili doğru bir nitelendirmedir? A) Irk üstünlüğü esasını öngörür. B) Din birliğini öne çıkarır. C) Egemenlik altında bulundurulan toprakların genişletilmesi hedefine dayalıdır. D) İnsan ve insanlık sevgisinden kaynaklanmaktadır. E) Devletler arası ekonomik rekabeti ortadan kaldırmayı amaç edinir. 4. Türkiye de gerçekleştirilen, I. halifeliğin kaldırılması, II. medreselerin kaldırılması, III. Şer iye ve Evkaf Vekaleti nin kaldırılması düzenlemelerinden hangileri Laiklik düşüncesini güçlendirme amacına yöneliktir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. Yüzyıllarca Türklerin denetimi altında bulunan Boğazlar, Lozan Barış Antlaşması nda uluslararası bağımsız bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır. Bu durumun, 5. Atatürkçü düşüncenin sistemine süreklilik kazandırılması önemli bir gerekliliktir. Bu durumun, I. İnkılapçılık, I. ulusal bağımsızlık, II. Devletçilik, II. laiklik, III. Milliyetçilik III. ulusal egemenlik unsurlarından hangileriyle çeliştiği savunulabilir? ilkelerinden öncelikle hangilerini önemli hale getirdiği söylenebilir? 3. Cumhuriyetin ilk yıllarında, I. Tekke ve zaviyelerin kapatılmasına, türbe ziyaretlerinin yasaklanmasına karar verilmiştir. II. Kullanılan ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesine karar verilmiştir. III. TBMM tarafından alınan bir kararla Kabotaj Kanunu kabul edilmiştir. Bu düzenlemelerden hangileri milliyetçilik düşüncesi ile ilişkilendirilebilir? 6. Atatürk İlkeleri, ileri dünya devletlerinin sahip olduğu evrensel değerlerinden yararlanmayı öngören bir anlayışa sahiptir. Yalnız bu bilgiye göre Atatürk İlkeleri'nin, I. çağdaşlaşma, II. ulusal bağımsızlık, III. ulusal geleneklerin korunması kavramlarının hangilerini önemli gördüğü söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 148

148 7. Atatürk İlkeleri, Türk ulusunun yüzyıllardan beri geliştirerek yaşattığı geleneklerine ve karakterine uygun bir ilkeler bütünüdür. Buna göre, Atatürk İlkeleri nin, I. Batılılaşma, II. evrensellik, III. ulusçuluk özelliklerinden hangilerine sahip olduğu vurgulanmıştır? 10. Atatürk bir konuşmasında, Vatan kesinlikle esenliğe kavuşacak, millet kesinlikle mutlu olacaktır. ifadelerini kullanmıştır. Bu sözler Atatürk ün hangi yönünü öne çıkarmaktadır? A) Fedakarlık B) Ümitsizliğe yer vermeme C) Hukuka saygı D) İnsan ve insanlık sevgisi E) Barışseverlik Anayasa sında, Türkiye Devleti nin dini, İslam dır." ibaresi yer almaktaydı. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine ters düştüğü savunulabilir? A) Ekonominin ulusallaştırılması girişimleri B) Laiklik düşüncesinin güçlendirilmesi çabaları C) Ulusal bağımsızlığın korunması D) Devletçi ekonomik anlayış E) Devletin uluslararası saygınlığının artırılmaya çalışılması 11. Yeni Türk Devleti nde, yasama görevini üstlenecek milletvekillerinin halkın seçimiyle iş başına gelmesi konusu dikkatle uygulanmaya çalışılmıştır. Bu durum Türkiye de, I. devlet yönetiminde ulus egemenliği ilkesinin yaşama geçirilmesi II. saltanat yönetiminin varlığının ve haklarının korunması III. ulusal bağımsızlık ilkesinin korunmasına özen gösterilmesi konularından hangilerinin ön planda tutulduğunu göstermektedir? 9. Atatürk, Türk dilinin sadeleştirilmesi, özleştirilmesi ve yabancı dillerin gramer kurallarının etkisinden kurtulması konularına büyük önem vermiş ve konu ile ilgili bilimsel bazı çalışmaları bizzat takip etmeye çalışmıştır. Atatürk ün bu çabalarının, I. Milliyetçilik, II. Cumhuriyetçilik, III. Laiklik ilkelerinden hangileriyle ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I ve III 12. TBMM tarafından 1926 yılında yapılan bir düzenleme ile Türk karasularında ve limanlarında taşımacılık yapma hakkı yabancı işletmelerden alınarak devletleştirilmiştir. Bu düzenlemenin, I. Halkçılık, II. Devletçilik, III. Milliyetçilik ilkelerinden hangileriyle ilgili olduğu söylenebilir? 149

149 ATATÜRKÇÜLÜK VE ATATÜRK İLKELERİ / 2 1. Türk dili, Osmanlılar döneminde yabancı dilbilgisi kurallarının ve kelimelerin etkisi altında kalmıştır. Yeni Türk Devleti ile birlikte bu konuya büyük önem verilmiş, Türk dilinin zenginleştirilmesine çalışılmıştır. Bu çalışmaların, I. Milliyetçilik, II. Cumhuriyetçilik, III. Halkçılık ilkelerinden hangilerinin doğrudan bir sonucu olduğu söylenebilir? 4. Atatürk bir konuşmasında, "Gerçi bize milliyetçi derler. Ama, biz öyle milliyetçileriz ki, işbirliği eden bütün milletlere hürmet ve riayet ederiz. Onların milliyetlerinin bütün gereğini tanırız. Bizim milliyetçiliğimiz her halde bencil ve mağrur bir milliyetçilik değildir." demiştir. Bu söz dikkate alındığında, Atatürk'ün milliyetçilik anlayışı ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Devletler arası ekonomik rekabetin sona erdirilmesini esas alır. B) Siyasi çıkarları ekonomik çıkarların önünde görür. C) Yabancı devletler askeri işbirliğine gidilmesine karşıdır. D) Uluslararası alanda dayanışma ilkesinin egemen kılınmasını hedefler. E) Türk siyasi birliğinin sağlanması amacına yönelik olarak faaliyet göstermiştir. 2. Türk kadını 1930 da belediye seçimlerine, 1933 te muhtarlık seçimlerine, 1934 te de milletvekili seçimlerine katılma hakkını elde etmiştir. Bu gelişmelerin Türk toplumunda aşağıdakilerden hangisini sağladığı söylenebilir? A) Kadınların sosyal alanda ayrıcalıklar elde etmelerini B) Siyasi alanda kadın-erkek eşitliğinin sağlanmasını C) Ekonomik alanda ilerlemenin hızlandırılmasını D) Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını E) Yönetim alanında milliyetçi unsurların öne çıkmasını 5. Atatürk, "Bilelim ki, ulusal benliğini bilmeyen milletler başka milletlere yem olurlar." demiştir. Atatürk bu sözüyle aşağıdaki ilkelerden öncelikle hangisinin önemini vurgulamaktadır? A) İnkılapçılık B) Cumhuriyetçilik C) Milliyetçilik D) Laiklik E) Devletçilik 3. Atatürk, hukuk önünde milletin bütün fertlerinin eşit olması gerektiğini vurgulamış ve her ne şekilde olursa olsun toplumsal ayrıcalıkların varlığını kabul etmemiştir. Atatürk ün bu düşünceleri dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Gayrimüslim unsurlar baskı altına alınmıştır. B) Halkın devlete olan bağlılığı korunmaya çalışılmıştır. C) Rejim karşıtı çevrelerle mücadele edilmiştir. D) Halkçılık ilkesi egemen hale getirilmeye çalışılmıştır. E) Avrupalı devletlerin beklentilerine uygun davranılmıştır. 6. ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt, 1937 yılında yaptığı bir konuşmada, "Avrupa'nın en kıymetli devlet adamı Avrupa'da değil, Boğazların gerisinde, Ankara'da yaşayan Mustafa Kemal dir." demiştir. ABD Başkanı nın bu ifadesi aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Türk İnkılabı'nın Avrupa'da yaşanan gelişmelerden etkilendiğinin B) Türkiye'de ekonomik girişimlerin başarıya ulaştığının C) ABD ile ekonomik ve siyasi ittifaklar kurulduğunun D) Avrupalı devletlere karşı ABD'den destek alındığının E) Atatürk ün uluslararası alanda saygınlığa sahip olduğunun 150

150 7. Atatürk kendi yazdığı Medeni Bilgiler isimli kitapta, sosyalist yönetim anlayışı ile ilgili olarak, "Amaçları ulusal değildir. Kişisel özgürlük ve eşitlik tanımazlar. Halk egemenliğine riayetleri yoktur." ifadelerini kullanmıştır. Bu ifadeler dikkate alındığında, Atatürk ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Devletçi ekonomik yapılanmayı benimsememiştir. B) Totaliter rejimleri reddetmiştir. 10. Atatürk, devlet işlerinin din kurallarından tamamen ayrı biçimde yürütülmesi için çaba harcamıştır. Bu çaba akla ve bilime dayalı bir hukuk anlayışının egemen hale getirilmesi düşüncesi ile yakından ilgilidir. Bu bilgi dikkate alındığında, I. Dinin toplumsal etkinliği zayıflatılmaya çalışılmıştır. II. Dinin siyasi alandaki etkinliği sona erdirilmek istenmiştir. C) Yönetim alanında Batı tarzı düzenlemelere karşı çıkmıştır. III. Dini inançların bir baskı aracı olması engellenmeye çalışılmıştır. D) Sovyet Rusya ile yakınlaşma politikası izlemiştir. E) Rusya ya karşı Avrupalı devletlerden askeri ve siyasi destek aramıştır. yargılarından hangilerinin Atatürk ün bu çabaları ile bağlantılı olduğu söylenebilir? 8. Türkiye de, I. halk iradesinin öne çıkarılması, II. devletler arası işbirliğine katkıda bulunulması, III. devletin ekonomik kalkınmada öncü rolü üstlenmesi girişimlerinden hangileri, Atatürk İlkeleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir? D) I ve II E) I, II ve III 11. Atatürk bir konuşmasında, "Türk toplumunu oluşturan başlıca çalışma grupları şunlardır: Çiftçiler, küçük sanat sahibi, esnaf, amele ve işçi, serbest meslek sahipleri, sanayiciler, tüccarlar ve memurlar. Bunların her birinin çalışması diğerlerinin ve bütün toplumun hayat ve mutluluğu için zorunludur." demiştir. Bu sözler ışığında, I. Demokratik düşüncenin yaşama geçirilmesi ekonomik çabaların önünde görülmüştür. II. Devletçilik ilkesi, ekonomik temel ekonomik yöntem olarak benimsenmiştir. 9. Yunanistan Başbakanı Venizelos, 1934 yılında Norveç Nobel Komitesi Başkanlığı'na yazdığı mektupta, "Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluşuyla bölgedeki istikrarsız durum sona ermiştir. Barış dünyasına bu değerli katkı, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa sayesinde yapılabilmiştir. Bu nedenle, Yunanistan Hükümeti Başbakanı sıfatıyla, Mustafa Kemal Paşa'nın Nobel Barış Ödülü'ne adaylığını takdim etmekten şeref duymaktayım." ifadelerini kullanmıştır. Yunan Başbakanı na ait bu ifadeler, Atatürk ün ortaya koyduğu, I. Yurtta barış dünyada barış, II. ulusal egemenlik, III. milli birlik ve beraberlik ilkelerinden hangileri ile ilişkilendirilebilir? D) I ve II E) I, II ve III III. Sosyal düzenin korunması toplumu oluşturan meslek gruplarının dayanışması ile mümkün olabilir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 12. I. İnanç ve ibadet özgürlüğünü korumak II. Ulusal egemenlik ilkesini güçlendirmek III. Avrupa kültürünün Türk toplumunda yaygınlaştırılmasını sağlamak amaçlarından hangileri, Atatürk İlkeleri nin hedefleri arasında yer almıştır? D) I ve II E) I, II ve III 151

151 ATATÜRKÇÜLÜK VE ATATÜRK İLKELERİ / 3 1. Atatürk ün milliyetçilik anlayışı aşağıdakilerden hangisini desteklemez? A) Uluslararası işbirliğinin geliştirilmesini B) Devletler arası barış arayışlarının desteklenmesini C) Türk ekonomisinin kalkındırılması çabalarını D) Tüm dünyadaki Türklerin ortak sınır altında toplanmasını E) Toplumsal dayanışma olgusunun güçlendirilmesini 4. Atatürk ün Milliyetçilik ilkesini, I. Halkçılık, II. Milli Birlik ve Beraberlik, III. Laiklik ilkelerinden hangileri bütünlemektedir? D) I ve II E) I, II ve III 2. Cumhuriyet Dönemi'nde ortaya konulan, I. Türk Dil Kurumu'nun açılması, II. Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması, III. Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi düzenlemeleri, aşağıdaki Atatürk İlkeleri nden hangileriyle doğru olarak eşleştirilmiştir? I II III A) Devletçilik Milliyetçilik Halkçılık B) Milliyetçilik Devletçilik Halkçılık C) Halkçılık Devletçilik Milliyetçilik D) Laiklik Halkçılık Cumhuriyetçilik 5. Türkiye, cumhuriyetin ilk yıllarından laik ve üniter devlet yapısını güçlendirmeye çalışmıştır. Aşağıdaki gelişmelerden hangisinin bu politikaya zarar verme amacı taşıdığı söylenebilir? A) Yunanistan ile nüfus mübadelesi sorununun yaşanması B) Balkan Antantı nın imzalanması C) Sadabat Paktı nın oluşturulması D) Şeyh Sait İsyanı nın çıkması E) Azınlıkların statüsü konusunun Lozan Antlaşması ile çözümlenmesi E) Cumhuriyetçilik Laiklik Halkçılık 3. "Demokrasi durmadan yükselen bir denizi andırmaktadır. XX. yüzyıl, birçok zorba hükümetlerin bu denizde boğulduğunu göstermiştir. Demokrasi, egemenliği kullananın amacı ne olursa olsun temelde ulus egemenliğini gerçekleştirmektir." Atatürk'ün bu sözüyle doğrudan bağlantılı ilke aşağıdakilerden hangisidir? A) Cumhuriyetçilik B) Milliyetçilik C) Laiklik D) Devletçilik E) İnkılapçılık 6. Aşağıdakilerden hangisi cumhuriyetçilik düşüncesi ile bağdaşmaz? A) Halkın yöneticilerini seçimle belirlemesi B) Egemenliğin halka ait olması C) Herhangi bir kişi, grup ya da zümrenin yönetimle ilgili ayrıcalığa sahip olamaması D) Halk tarafından seçilen yöneticiler, görevli kurumlarca ya da halk tarafından denetlenebilmesi E) Halk tarafından seçilen milletvekillerinin yargı yetkisini üstlenmesi 152

152 7. Atatürk, "demokrasinin tam ve en belirgin hükümet şekli cumhuriyettir" demiştir. Atatürk ün, demokrasinin işleyebilmesi için, I. bireylerin siyasi alanda özgürce tavır alabilmeleri, II. bireylerin toplumsal olaylarda kişisel tercihleriyle yer almaları, III. toplumsal yaşama katılımın ön plana çıkarılması durumlarından hangilerini gerekli gördüğü söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 10. Atatürk tarafından ortaya koyulan devletçilik anlayışı SSCB nin sosyalist ve Batı dünyasının kapitalist ekonomik anlayışlarından uzaktır. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Devletçi yaklaşım devletler arası ekonomik ittifakları esas kabul eder. B) Atatürk ün devletçilik anlayışı azınlıkların ekonomik etkinliklerini sona erdirmeyi amaçlamıştır. C) Atatürk ün devletçilik anlayışı Türkiye'ye özgü nitelikler taşımaktadır. D) Atatürk ün ekonomi düşüncesi özel mülkiyet kavramını sınırlamaya çalışmıştır. E) Cumhuriyetin ilk yıllarında gerçekleştirilen ekonomik kalkınma çabaları başarılı olamamıştır. 8. Atatürk, bir konuşmasında Sizler, yani yeni Türkiye nin genç evlatları, yorulsanız dahi beni takip edeceksiniz... demiştir. Atatürk ün, bu sözüyle aşağıdakilerden hangisini vurguladığı söylenebilir? A) Inkılapçılık düşüncesinin sürekli hale getirilmesi gerektiğini B) Devletçiliğe dayalı bir ekonomik modelin uygulanacağını C) Halk arasında eşitlik düşüncesinin egemen kılınması gerektiğini D) Eğitim sisteminin milliyetçi esaslar üzerine bina edileceğini E) Laik düşünce sisteminin benimseneceğini 11. Aşağıdakilerden hangisi, laiklik ilkesinin Türkiye ye sağladığı yararlar arasında gösterilemez? A) Toplumsal birlilk ve beraberliğin korunmasına katkı sağlamıştır. B) Dinin toplum üzerindeki etkinliğinin sona erdirilmesini sağlamıştır. C) Türk milletine çağdaş bir yaşam biçimi kazandırılmasını kolaylaştırmıştır. D) Din duygularının, siyasi amaçlarla kullanılmasını güçleştirmiştir. E) Mezhep kavgalarının engellenmesinde rol üstlenmiştir. 12. İnkılapçılık ilkesi durağan değildir. 9. Türkiye de 1930 lu yıllarda Devletçilik ilkesinin ön plana çıkarılmasında, I. özel girişimcilerin yeterli sermayeye sahip olmamaları, II. bazı alanlarda yatırımların devlet tarafından yapılmak zorunda kalınması, III. ekonomik ilerlemenin sınırlı kalması durumlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III Bu yargının, I. koşulların farklılaşmasına bağlı olarak değişime ayak uydurulması, II. yenilik sürecinin ve düşüncesinin sürekli hale getirilmesi, III. mevcut eski kurumların düzeltilmesinin sağlanması düşüncelerinden hangileriyle ilişkili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 153

153 ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKASI - ATATÜRK'ÜN ÖLÜMÜ / 1 1. TÜrkiye nin dış politikada güçlü olmanın en önemli koşullarından biri, bağımsız ve kendi ayakları üzerinde durabilen bir ekonomiye sahip olabilmesidir. Yeni Türk Devleti nin, I. Kabotaj Kanunu nun kabul edilmesi, II. Misak-ı İktisadi'nin kabul edilmesi, III. İzmir İktisat Kongresi nin toplanması girişimlerinden hangileri, bu görüşü destekleyen uygulamalardan birisi olarak nitelendirilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Yeni Türk Devleti nin, Milletler Cemiyeti ne üye olunması, Montrö Sözleşmesi nin imzalanması girişimlerinin, I. Türkiye nin uluslararası alandaki saygınlığının artması, II. Türkiye de ulusal egemenlik ilkesinin güçlenmesi, III. Türkiye nin yer altı kaynaklarının daha iyi değerlendirilmesi gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II 2. Türkiye Cumhuriyeti, yakın coğrafyasında ve dünyada barışı korumaya yönelik bir politika takip etmiştir. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Türkiye nin bu yaklaşımına kanıt olarak gösterilemez? A) Balkan Paktı nın imzalanması B) Sadabat Paktı nın kurulması C) Milletler Cemiyeti ne üye olunması D) İngiltere nin Musul a yönelik politikalarına karşı çıkılması E) Yunanistan ile yaşanan mübadele sorununun siyasi yollarla çözümlenmesi! D) I ve III E) I, II ve III Devletler arası ittifaklara üye olunması bir devletin diplomatik alandaki konumuna olumlu etki yapabilir. 5. Türkiye Cumhuriyeti İtalya nın ve Almanya nın dünya barışını tehdit etmesi karşısında, uluslararası bir komisyon tarafından yönetilen Boğazlar üzerinde tam denetim sağlamaya dönük girişimler başlatmıştır. Türkiye nin bu tutumunda, I. ulusal bağımsızlığın sağlanması, II. Türkiye nin egemenlik haklarını gölgeleyen durumların ortadan kaldırılması, III. dış politikada daha etkin bir konuma gelinmesi düşüncelerinden hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? 3. Atatürk ün dış politikadaki önemli ilkelerinden biri de, ulusun hayatı ve geleceği tehlikede olmadığı sürece savaşa başvurmamaktı. Atatürk ün bu tutumunun, I. savaşın ülkelerin kalkınma çabalarına önemli oranda darbe vurması, II. silahlanma yarışı için önemli kaynakların ayrılmasının gerekmesi, 6. Atatürk Dönemi'nde devlet, saldırgan ve maceracı bir politika takip etmekten uzak durmuştur. Bu bilgiler ışığında, Türk dış politikasının, III. silahlı kuvvetlerin savaş kabiliyetinin artırılmak istenmesi I. emperyalist, II. yayılmacı, düşüncelerinden hangilerinden kaynaklandığı savunulamaz? III. akılcı özelliklerden hangilerine sahip olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 154

154 7. İngiltere Türkiye nin Musul la ilgili iddialarını zayıflatmak ve Türk Hükümetinin bu meseleyle ilgilenmesini engellemek için girişimlerde bulunmuştur yılında Güneydoğu Anadolu bölgesinde yaşanan Şeyh Sait Ayaklanması nda İngiltere nin bu çabalarının etkisinden söz edilebilir. Bu bilgiye bakılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Türkiye nin toplumsal huzuru zedelenmeye çalışılmıştır. B) Türkiye nin Sovyet Rusya ile yakınlaşması istenmemiştir. C) Türkiye nin Musul meselesine eğilmesi engellenmek istenmiştir. D) Türkiye iç sorunlarla meşgul edilmek istenmiştir. E) Türkiye nin Misak-ı Milli yi gerçekleştirme çabaları engellenmek istenmiştir. 10. Türkiye, Musul meselesiyle ilgili olarak demografik yapıyı da dikkate alarak bölge halkının kendi geleceğini halkoylaması ile tayin etmesi gerektiğini savunmuştur. Fakat Milletler Cemiyeti Türkiye nin bu haklı talebini dikkate almayarak İngiltere nin isteklerine uygun kararlar vermiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Milletler Cemiyeti nin uluslararası sorunlar karşısında tarafsızlığını koruyamadığının B) Türkiye nin taleplerinin uluslararası hukuka aykırı olduğunun C) İngiltere nin Milletler Cemiyeti nin otoritesini sınırlamaya çalıştığının D) Uluslararası anlaşmazlıklarda ekonomik ilişkilerin temel belirleyici olduğunun E) Türkiye nin sömürgeci düşünceyi sona erdirmek istediğinin 8. Türkiye nin, I. Boğazlar üzerinde egemenlik sağlanması için Montrö de uluslararası bir konferans toplanması, II. Musul'un elde edilmeye çalışılması, III. Milletler Cemiyeti ne üyelik kararı alınması girişimlerinden hangileri, ülke çıkarlarının korunması için askeri mücadelenin göze alınmasını gerekli kılmıştır? D) I ve II E) I, II ve III 11. Montrö Boğazlar Sözleşmesi nde yabancı savaş gemilerinin Boğazlardan geçişine sınırlama getirilmiş ve bu geçişlerde Türkiye ye denetim yetkisi verilmiştir. Bu bilgilere dayanarak, I. Boğazların stratejik ve askeri önemi artmıştır. II. Türkiye nin Boğazlar üzerindeki etkinliği artırılmıştır. III. Kapitülasyonların kaldırılması sağlanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 9. I. Boğazlar Komisyonu nun yetkilerinin Montrö Antlaşması yla birlikte Türk Hükümetine geçmesi II. Irak, Afganistan ve İran ın katılımıyla Sadabad Paktı nın oluşturulması III. Musul un İngiltere nin mandaterliğindeki Irak a bırakılması gelişmelerinden hangileri, Türkiye nin devletler arası alandaki etkinliğini ve saygınlığını artırmıştır? D) I ve II E) I, II ve III 12. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk ün dış politika esaslarından birisi olarak kabul edilemez? A) Uluslararası sorunların barış yoluyla çözümlenmesi B) Misak-ı Milli nin gerçekleştirilmesi C) Devletler arası ekonomik rekabetin sona erdirilmesi D) Barışı korumak amacıyla uluslararası organizasyonlara üye olunması E) Ulusal bağımsızlığımızı hedef alan devletlere karşı tavır alınması 155

155 ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKASI - ATATÜRK'ÜN ÖLÜMÜ / 2 1. Türkiye Cumhuriyeti II. Dünya Savaşı na katılmamış olmasına rağmen, savaş süresince ciddi bir ekonomik bunalım yaşamıştır. Yaşanan bu gelişmenin, I. savaş süresince ülkede mal temininde sıkıntı yaşanması, 4. Alman halkı I. Dünya Savaşı nın ardından kendilerine imzalatılan Versay Antlaşması nı ve onun getirdiği ağır şartları kabullenememiştir. Bu durumun aşağıdaki gelişmelerden hangisine yol açtığı savunulabilir? A) Uluslararası siyasi istikrarın sağlanamamasına II. III. askeri alanda önemli harcamalar yapılmak durumunda kalınması, devletçi ekonomik politikaların takip edilmesi B) Birleşmiş Milletler in kurulmasına C) İngiltere nin siyasi etkinliğinin azalmasına D) Sömürgeci politikaların sona ermesine olgularından hangileriyle ilişkili olduğu savunulabilir? E) Uluslararası ekonomik istikrarın kalıcı hale getirilmesine 2. Almanya ve İtalya nın 1930 lu yıllarda izledikleri saldırgan dış politika nedeniyle, Avrupa da yeniden savaş rüzgarları esmesi üzerine harekete geçen Türkiye, I. Hatay ın kendi topraklarına katılmasını sağlamıştır. II. Uluslararası bazı ittifaklara katılmıştır. III. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazları silahlandırma hakkını elde etmiştir. Türkiye nin bu girişimlerinden hangileri, Avrupa da ortaya çıkan tehlikelere karşı ülke güvenliğini artırma amacı taşımaktadır? 5. "Türkiye Cumhuriyeti topraklarını ele geçirmek isteyenlerle savaşmayı, bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı gösteren devletlerle dostane ilişkiler kurmayı temel prensip olarak benimsemiştir." Atatürk ün ortaya koyduğu ilke dikkate alındığında, I. ulusal bağımsızlığı koruma, II. egemenlik alanını genişletme, III. uluslararası barışın korunmasında rol alma olgularından hangileri, Türkiye Cumhuriyeti nin dış politika hedefleri arasında gösterilemez? 3. Türkiye, Atatürk Dönemi nde bir yandan çağdaşlaşma amacına yönelik olarak yenilikler yapılmasını sağlarken, diğer yandan daha önce çözümlenemeyen bazı uluslararası sorunların üzerine kararlılıkla gitmiştir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Laik yönetim karşıtı çevreler etkisiz hale getirilmiştir. B) Demokratik bir yönetim oluşturulmuştur. C) Sınır güvenliğinin sağlanmasında zorlanılmıştır. D) İç ve dış sorunlarla aynı anda uğraşılmıştır. E) Misak-ı Milli kararları tümüyle yaşama geçirilmiştir 'lardan itibaren devletler arası siyasi gerginliğin artmaya başlaması, askeri gücü olmayan bir komisyon tarafından yönetilen Boğazları tehdit altına sokmuştur. Türkiye nin çağrısıyla 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Boğazların yönetimini ve silahlandırma hakkını Türkiye ye bırakmıştır. Türkiye nin bu çabalarıyla ilgili olarak, I. Dış tehditlere karşı ülke topraklarının güvenliği artırılmak istenmiştir. II. Ulusal ekonomik kalkınma gerçekleştirilmek istenmiştir. III. Avrupalı devletlerle olan ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi amaçlanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılamaz? 156

156 7. TBMM Hükümeti, Osmanlı Devleti'nden kalan borçların kendisine düşen kısmını belli bir takvim dahilinde ödemeyi Lozan Antlaşması'yla kabul etmiştir. Fakat 1930 ların başından itibaren borç ödemelerinde sıkıntılar yaşanmıştır. Özellikle Fransa'nın itirazları üzerine bu ülke ile yapılan görüşmeler sonucunda yeni bir ödeme planı hazırlanmıştır. Türkiye nin ödeme sorunu yaşamasında aşağıdakilerden hangisi temel belirleyici olmuştur? A) Askeri harcamalara kaynak ayrılması B) Bayındırlık çalışmalarına önem verilmesi C) 1929 ekonomik bunalımının olumsuz etkileri altında kalınması D) Kapitülasyonların kaldırılmış olması E) Kabotaj Kanunu nun çıkarılması 10. Türk Hükümeti tarafından 1925 yılında yapılan düzenleme ile; - Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulması zorunluluğu getirilmiştir. - Ders kitaplarında Türkiye aleyhine ifadelere yer verilmesi yasaklanmıştır. Bu girişimlerin, I. eğitim sisteminin ulusal niteliğinin güçlendirilmesi, II. azınlık okullarının ve yabancı okulların denetim altına alınması, III. Avrupalı devletlerle olan kültürel ilişkilerin güçlendirilmesi amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 8. Atatürk bir konuşmasında, "Milli sınırlarımız içinde kendi gücümüze dayanarak varlığımızı sürdürmek, milletin mutluluk ve kalkınması için çalışmak, büyük hayaller peşinde milleti uğraştırmamak, izlediğimiz dış politikanın esasıdır." ifadelerini kullanmıştır. Atatürk ün, bu sözleriyle aşağıdakilerden hangisini vurgulamaya çalıştığı söylenebilir? A) Uluslararası barışa olan güvenini B) Ulus egemenliğine olan inancını C) Misak-ı Milli nin gerçekleştirilmesine çalışılacağını D) Gerçekçi olmayan bir dış politika izlenmeyeceğini E) Ekonomik ilişkilerin öne çıkarıldığını 11. Türkiye, 1934 yılında bazı komşu devletlerle Balkan Antantı nı kurmuştur. Bu antantın temel amacı, üye devletlerin sınır güvenliğini artırmaktı. Türkiye, 1932 yılında Milletler Cemiyeti ne üye olmuştur. Bu teşkilatın temel amacı uluslararası barışı korumaktı. Türkiye nin bu girişimleri ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Ekonomik çıkarlar önem kazanmıştır. B) Avrupa tarzı inkılaplar yapılmıştır. C) Uluslararası ittifaklar gerçekleştirilmiştir. D) Avrupalı devletlerin kontrolünde hareket edilmiştir. E) Sömürgeci politikalar sona erdirilmiştir. 9. Lozan Barış Görüşmeleri sırasında Yunanistan la Türkiye arasında imzalanan bir protokolle, Rum ve Türk azınlıkların karşılıklı olarak yer değiştirmelerine karar verilmiştir. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir? A) Azınlıkların tümünü Türkiye dışına çıkarmak B) Batı Trakya'da Türk kültürünün varlığının sürmesini sağlamak C) Azınlıkla ilgili sorunları azaltabilmek D) Ege Denizi'ndeki egemenliğini güçlendirmek E) Anadolu da Türk nüfusun artmasını sağlamak 12. Türkiye de bulunan yabancı okullarında, toplu dini tören yapılması, dini simge, resim ve heykellerin bulundurulması 1925 yılında yasaklanmıştır. Bu gelişme bazı devletlerin tepkisine yol açmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Ülkede laik eğitim sisteminin egemen kılınması B) Avrupa tarzı yeniliklerin sona erdirilmesi C) Siyasi alanda denge politikası izlenmesi D) Ekonomik gelişmelerin hızlandırılması E) Türkiye deki yabancı okulların kapatılması 157

157 MİLLİ GÜVENLİK / 1 1. Bir ulusun hedeflerine ulaşabilmek amacıyla kullandığı maddi ve manevi kaynakların toplamına "Milli Güç" adı verilir. Bu bilgiler dikkate alındığında, I. siyasi, II. ekonomik, III. askeri unsurlardan hangileri milli güç kaynakları arasında kabul edilebilir? 5. Türk Silahlı Kuvvetleri nin ihtiyaç duyduğu araç ve gereçlerin yurt içinde üretilmesinin gerekliliğinin aşağıdakilerden hangisine dayandığı savunulamaz? A) Ekonominin kalkındırılması B) Savaş ve barış ortamında dışa bağımlılığın azaltılması C) Yeni istihdam imkanlarının oluşturulması D) Yurtdışına döviz akışının azaltılması E) Dünyada yaşanan askeri mücadelelerden kazanım elde edilmesi D) I ve II E) I, II ve III 6. Aşağıdaki Milli Güvenlik Kurulu üyelerinden hangileri kurul toplantılarına katılmasına rağmen oy kullanma hakkına sahip değildir? 2. Aşağıdakilerden hangisinin Jandarma Genel Komutanlığı nın adli görevleri arasında bulunduğu savunulamaz? A) Suç delillerinin toplanması B) Tutukevlerinin dış korumalarının yapılması C) Sanıkların adli makamlara sevk edilmesi A) Cumhurbaşkanı B) Başbakan C) Genelkurmay Başkanı D) Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri E) Adalet Bakanı D) Suçluların ve tutukluların yargılamasının yapılması E) Suç delillerinin tespit edilmesi 7. Türk Silahlı Kuvvetleri nin caydırıcı bir güce sahip olmasının, 3. Aşağıdakilerden hangisi Milli Güvenlik Kurulu na başkanlık yapar? A) Başbakan B) Cumhurbaşkanı C) Genelkurmay Başkanı D) Milli Savunma Bakanı E) Dışişleri Bakanı I. komşu devletlerin barış politikası izlemeye mecbur olması, II. Türkiye nin siyasi gücünün artması, III. Türkiye nin devletler arası etkinliğinin yükselmesi gelişmelerinden hangilerine neden olduğu savunulamaz? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Sahil Güvenlik Komutanlığı barış ortamında görev ve hizmet yönünden aşağıdaki kurumlardan hangisine bağlıdır? A) İçişleri Bakanlığı B) Genelkurmay Başkanlığı C) Deniz Kuvvetleri Komutanlığı D) Adalet Bakanlığı E) Kara Kuvvetleri Komutanlığı 8. Aşağıdakilerden hangisi Sahil Güvenlik Komutanlığı nın görevleri arasında gösterilemez? A) Ülke karasularının güvenliğinin sağlanması B) Deniz yoluyla yapılan kaçakçılığın önlenmesi C) Denizlerde suçlular hakkında gerekli işlemlerin yapılması D) Sahillerin ve iç suların korunması E) Denizlerde ticaret gemilerinin seyir güvenliğinin sağlanması 158

158 9. Türk Silahlı Kuvvetleri, İç Hizmet Kanunu na göre, doğal afet durumlarında halka yardım ve destek vermekle yükümlüdür. Bu uygulamanın, I. Silahlı kuvvetlerin koruma ve kollama dışında da görevleri bulunmaktadır. 12. Günümüzde devletlerin dünya siyasetindeki etkinlikleri genel olarak sahip oldukları ekonomik güçleriyle doğru orantılıdır. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Ekonomik kalkınmışlık dışa bağımlılığı artırmaktadır. II. III. Sivil Savunma kuruluşları doğal afetlerde halkın ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalabilmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri doğal afetlerde siyasi yetkilerle donatılmaktadır. B) Hukuk, dış politikanın en önemli unsuru durumundadır. C) Ülkeler arasındaki ekonomik rekabeti sona erdirmek önemli bir öncelik durumundadır. yargılarından hangilerine kanıt olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III D) Ekonomik ittifaklar günümüzde siyasi ittifaklardan daha önemli durumdadır. E) Askeri gücün en önemli dayanak noktalarından bir tanesi ekonomik güçtür. 10. Bir coğrafyanın, bölge veya dünya üzerinde askeri açıdan taşıdığı öneme "jeostratejik konum" adı verilmektedir. Bu bilgiler dikkate alındığında, I. silah sanayisinin dışa bağımlı olması, II. yer şekillerinin savunmaya elverişli olması, III. ekonomik faaliyetlerin geliştirilmesine öncelik verilmesi unsurlarından hangileri, bir ülkenin jeostratejik konumun açısından avantajlı olduğunu göstermektedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 13. Yunanistan, Türkiye nin Batı ile bütünleşme çabalarını uluslararası alanda engellemeye çalışmaktadır. Yunanistan ın bu çabalarının, I. Türkiye yi etnik kökenli iç istikrarsızlığa sürükleme, II. Türkiye nin siyasi etkinliğini artırmasını önleme, III. Türkiye nin ekonomik çıkarlarını gerçekleştirmesinin önüne geçme amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 11. Milli hedef, bir ulusun çıkarlarının gerçekleştirilmesinde ulaşılması gereken ve ulaşıldıktan sonra da korunup devam ettirilmesi gerekli olan belirli ve somut amaçlardır. Milli hedefin, I. milli nitelikli olma, II. toprakların genişletilmesini hedefleme, III. ulusa rağmen belirlenme özelliklerinden hangilerine sahip olduğu savunulamaz? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 14. Türkiye'de yargı görevi bağımsız mahkemeler tarafından yürütülmektedir. Türkiye de, I. Anayasa Mahkemesi, II. Danıştay, III. Yargıtay kurumlarından hangileri yargı görevinin yerine getirilmesinde rol alır? D) I ve II E) I, II ve III 159

159 MİLLİ GÜVENLİK / 2 1. Bir devletin coğrafyasına ait canlı, cansız doğal ve yapay, gerçek ve nisbi tüm değerler onun milli gücünün coğrafi unsurlarını oluşturur. Bu tanım dikkate alındığında, I. jeopolitik konum, II. iklim, III. yer altı zenginlikleri unsurlarından hangilerinin coğrafi güçle ilgili olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III 4. Demografik (nüfus) güç, bir devlet için son derece önemlidir. Ancak, nüfusun çokluğu gelişim düzeyi bakımından eşdeğer ve yakın devletler arasında bir güçlülük ifadesi olarak görülebilir. Buna göre, I. besin kaynaklarının yetersiz olması, II. ülke topraklarının geniş olması, III. iş olanaklarının kısıtlı olması olgularından hangilerinin nüfusun çokluğunu olumsuz bir unsur haline getirdiği söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 2. Devletlerin ulusal çıkarlarını korumak amacıyla kullandıkları unsurlardan biri de siyasal güçtür. Aşağıdakilerden hangisinin ülkemizde siyasal gücü artırdığı savunulamaz? A) Ulus egemenliği ilkesine dayanan bir yönetim anlayışının benimsenmesi B) Dış ilişkilerde gerilim politikalarının izlenmesi C) Ekonomik yapının istikrara kavuşturulması D) Toplumsal bütünlüğün güçlendirilmesi E) Askeri gücün caydırıcı bir niteliğe sahip olması 5. Milli Güvenlik Kurulu, Cumhurbaşkanı nın başkanlığında, Başbakan, Genel Kurmay Başkanı, Milli Savunma Bakanı, İçişleri ve Dışişleri Bakanları, Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri Komutanları, Jandarma Genel Komutanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri'nden oluşur. Toplantı gündemine göre bu daimi üyelerin dışında bakan ya da diğer görevliler de çağrılabilir. Buna göre, Milli Güvenlik Kurulu toplantıları ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Yalnızca olağanüstü durumlarda toplanır. B) Askeri yetkililerin katılımı sağlanır. C) İlgili görevliler gereği durumunda katılır. D) Devlet başkanının gözetiminde gerçekleşir. E) Sivil yönetimden temsilciler yer alır. 3. Gerekli görülen durumlarda devletin sıkıyönetim ilan etme hakkı vardır. Bu bilgiye göre, I. savaş halinin ortaya çıkması ve savaşı gerektiren ayaklanmaların yaşanması, II. vatan ve cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir ayaklanmanın olması, III. büyük çaplı yıkımlara yol açan doğal afetlerin yaşanması gelişmelerinden hangileri sıkıyönetim ilanını gerektirdiği söylenemez? D) I ve II E) I ve III 6. Türkiye nin konumu ve komşularımızın amaçları dikkate alındığında, ülkemizin konumunun ne denli önemli olduğu daha iyi anlaşılır. Buna karşın Türkiye nin toprak bütünlüğünün başarıyla korunmuş ve genel bir savaşa girilmemiştir. Bu bilgi, silahlı kuvvetlerimizle ilgili olarak, I. Caydırıcı bir güç durumundadır. II. Silah ve malzeme açısından dışa bağımlı değildir. III. İttifaklara üye olma yanlısı değildir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) I ve II E) I ve III 160

160 7. Milli çıkar, bir milletin kendi güvenliği, refahı ve mutluluğu için gerekli olduğuna inandığı hususlardır. Buna göre, I. ekonomik istikrarın korunmasını demokratik hakların önünde kabul etme, II. devleti ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü koruma, III. bölgesinde devletler arası barışın korunması çabalarını destekleme amaçlarından hangilerinin Türkiye nin milli çıkarları arasında olduğu söylenebilir? 10. Jandarma Genel Komutanlığı, emniyet, asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanun ve nizamların verdiği görevleri yerine getiren silahlı, askeri bir güvenlik kuvvetidir. Buna göre, I. ülkede toplumsal karışıklıkların yaşanmasını önleme, II. kaçakçılığa engel olma, III. devletin dış politikası ile ilgili teklifler sunma görevlerinden hangilerinin Jandarma ile ilgili olduğu söylenemez? D) I ve II E) I ve III 8. Batı Avrupa Birliği, Alman tehdidine karşı kurulmuş bir organizasyondur. Ancak zamanla Sovyet tehdidine karşı bir ittifak haline gelmiştir. Yaşanan bu değişikliğin, I. ekonomik çıkarların devletler arası barışı güçlendirmesi, II. devletler arası siyasi dengelerin değişmesi, III. uluslararası kalıcı barışın sağlanması olgularından hangilerine bağlı olarak gerçekleştiği söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 11. I. Suç delillerini tespit etmek ve suçluları yakalamak için aramalar yapma II. Yakalanan suçluların gözetim altında tutulmasını sağlama III. Yangın, su baskını, deprem gibi afetlerde olay yerinde tedbir alma IV. siyasal partilerin faaliyetlerinin denetim altına alınmasını sağlama Yukarıdakilerden hangileri, polis teşkilatının görev ve yetkileri arasında gösterilemez? A) Yalnız IV B) I ve II C) II ve III D) II ve IV E) III ve IV 9. Seferberlik ilanı sonucunda, Üretim ve hizmet öncelikleri değiştirilebilir. Lüks tüketimde tasarrufa ve sınırlamaya gidilebilir. Özgürlükler kısıtlanabilir. Bu gelişmelerin, I. devletler arası ilişkilerin yoğunlaşması II. devletler arasında ekonomik rekabetin artması, III. olağanüstü bir durumla karşılaşılması durumlarından hangilerine bağlı olarak ortaya çıktığı söylenemez? D) I ve II E) I ve III 12. Ülkemizde ilçe ve illerde merkezden gönderilen kaymakam ve valilerin yanında, seçimle göreve gelen belediye başkanları birlikte görev yapmaktadır. Buna göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Merkezi yönetim il yönetimlerini tam olarak denetleyememiştir. B) İdari yöneticilerin belirlenmesinde seçim ve atama yolu birlikte kullanılmaktadır. C) Ekonomik faaliyetler devlet denetimi altına alınmaya çalışılmıştır. D) Atama ile gelen idareciler seçim ile gelen yöneticilere bağlı olarak faaliyet göstermiştir. E) Yönetimde güçler birliği ilkesi benimsenmiştir. 161

161 BİRLİKTE ÇÖZELİM Atatürkçülük ve Atatürk lkeleri 1 / 4 Türkiye de gerçekleştirilen, I. halifeliğin kaldırılması, Atatürkçülük ve Atatürk lkeleri 3 / 2 Cumhuriyet Dönemi'nde ortaya konulan, I. Türk Dil Kurumu'nun açılması, II. medreselerin kaldırılması, II. Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması, III. Şer iye ve Evkaf Vekaleti nin kaldırılması III. Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi düzenlemelerinden hangileri Laiklik düşüncesini güçlendirme amacına yöneliktir? düzenlemeleri, aşağıdaki Atatürk İlkeleri nden hangileriyle doğru olarak eşleştirilmiştir? Çözüm Türkiye'de gerçekleştirilen; halifeliğin, medreselerin ve Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması düzenlemelerinin hepsi laiklik düşüncesi yolunda atılmış adımlardır. Bilindiği üzere halifeliğin kaynağı dini otoriye dayanır. Medreseler dini eğitim veren kurumlardır. Şer'iye ve Evkaf Vekaleti ise dini işler ile ilgili faaliyet yürüten bir bakanlıktı. A B C D E Çözüm Türk Dil Kurumu'nun açılması, milliyetçilik düşüncesi doğrultusunda yapılmıştır. Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılması, devletçilik düşüncesi doğrultusunda yapılmıştır. Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi halkçılık ilkesi doğrultusunda yapılmıştır. A B C D E Atatürkçülük ve Atatürk lkeleri 2 / 8 Türkiye de, Çözüm I. halk iradesinin öne çıkarılması, II. devletler arası işbirliğine katkıda bulunulması, III. devletin ekonomik kalkınmada öncü rolü üstlenmesi girişimlerinden hangileri, Atatürk İlkeleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir? Halk iradesinin öne çıkarılması cumhuriyetçilik ilkesi ile ilgilidir. Devletler arası işbirliğine katkıda bulunulması milliyetçilik, devletin ekonomik kalkınmada öncü rolü üstlenmesi ise devletçilik ilkesi ile ilgilidir. A B C D E Atatürkçülük ve Atatürk lkeleri 3 / 5 Çözüm Türkiye, cumhuriyetin ilk yıllarından laik ve üniter devlet yapısını güçlendirmeye çalışmıştır. Aşağıdaki gelişmelerden hangisinin bu politikaya zarar verme amacı taşıdığı söylenebilir? Şeyh Said isyanı gibi devlet rejimine yönelik bir ayaklanma cumhuriyetin laik ve üniter devlet yapısına zarar verme amacı taşımıştır. A B C D E 162

162 Atatürk Dön. D fl Pol. - Atatürkün Ölümü 2 / 'lardan itibaren devletler arası siyasi gerginliğin artmaya başlaması, askeri gücü olmayan bir komisyon tarafından yönetilen Boğazları tehdit altına sokmuştur. Türkiye nin çağrısıyla 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Boğazların yönetimini ve silahlandırma hakkını Türkiye ye bırakmıştır. Türkiye nin bu çabalarıyla ilgili olarak, I. Dış tehditlere karşı ülke topraklarının güvenliği artırılmak istenmiştir. II. Ulusal ekonomik kalkınma gerçekleştirilmek istenmiştir. III. Avrupalı devletlerle olan ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi amaçlanmıştır. Atatürk Dön. D fl Pol. - Atatürkün Ölümü 2 / 12 Çözüm Türkiye de bulunan yabancı okullarında, toplu dini tören yapılması, dini simge, resim ve heykellerin bulundurulması 1925 yılında yasaklanmıştır. Bu gelişme bazı devletlerin tepkisine yol açmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? Türkiye'de bulunan yabancı okullarda, toplu dini tören yapılması, dini simge, resim ve heykellerin bulundurulmasının yasaklanması, laik eğitim sisteminin egemen kılınmaya çalışılmasıyla ilgilidir. A B C D E Çözüm 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Boğazların yönetimini ve silahlandırma hakkını Türkiye'ye bırakmıştır. Bu sözleşme dış tehditlere karşı alınmış bir güvenlik önlemi olup, ulusal ekonomik kalkınma ve Avrupalı devletlerle olan ekonomik ilişkilerimizle bir ilgisi yoktur. A B C D E Milli Güvenlik 2 / 4 Demografik (nüfus) güç, bir devlet için son derece önemlidir. Ancak, nüfusun çokluğu gelişim düzeyi bakımından eşdeğer ve yakın devletler arasında bir güçlülük ifadesi olarak görülebilir. Atatürk Dön. D fl Pol. - Atatürkün Ölümü 2 / 9 Çözüm Lozan Barış Görüşmeleri sırasında Yunanistan la Türkiye arasında imzalanan bir protokolle, Rum ve Türk azınlıkların karşılıklı olarak yer değiştirmelerine karar verilmiştir. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir? Lozan Barış Görüşmeleri sırasında, Rum ve Türk azınlıkların karşılıklı olarak yer değiştirmelerine karar verilmesi, azınlıklarla ilgili sorunları azaltma amacına yöneliktir. A B C D E Buna göre, I. besin kaynaklarının yetersiz olması, II. ülke topraklarının geniş olması, III. iş olanaklarının kısıtlı olması olgularından hangilerinin nüfusun çokluğunu olumsuz bir unsur haline getirdiği söylenebilir? Çözüm Bir ülkede besin kaynaklarının yetersiz olması ve iş olanaklarının kasıtlı olması, o ülkede nüfusun çokluğunu olumsuz bir unsur haline getirebilir. A B C D E 163

163 DÖRT KÖŞE 1. Atatürk, "Bugün günün ağardığını nasıl görüyorsam, uzaktan bütün doğu milletlerinin de uyanışlarını öyle görüyorum. Bağımsızlık ve egemenliklerine kavuşacak olan çok kardeş millet vardır." demiştir. Atatürk ün bu sözleri dikkate alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Dünya barışı tehlikeye girmiştir. B) Devletler arası siyasi rekabetin sona erdirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. 3. Atatürkçülük, çağdaşlaştırıcı bir ideoloji olarak yeniliğe açık olmuş ve sürekli yeniliğe yönelmeyi hedeflemiştir. Bu çaba ile doğrudan ilgili olan Atatürk ilkesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Cumhuriyetçilik B) Laiklik C) Devletçilik D) Milliyetçilik E) İnkılapçılık C) Egemenlik alanının genişletilmesi amaçlanmıştır. D) Sömürgeci politikaların sona ereceği vurgulanmıştır. E) Yabancı devletlerin Türkiye üzerindeki baskıları zamanla artmıştır. 2. I. Vatan birliği esasına dayalıdır. II. Türk ulusunun yüceltilmesini amaç edinir. III. Kültürel farklılıkları ortadan kaldırmayı amaçlar. Yukarıdaki özelliklerden hangileri Atatürk milliyetçiliği ile paralellik taşımaz? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 4. Türkiye Cumhuriyeti nin 1934 te Balkan Antantı na ve 1937 de Sadabat Paktı na üye olmasının ortak amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu savunulabilir? A) Akdeniz ticaretinin güvence altına alınması B) Ülke sınırlarının güvence altına alınması C) Ülkede iç güvenliğinin sağlanması D) Sınır ihtilaflarının ortadan kaldırılması E) Boğazların güvenliğinin sağlanması 164

164 08 genel tekrar testleri genel tekrar testleri genel tekrar testi I genel tekrar testi 2 genel tekrar testi 3 genel tekrar testi 4 genel tekrar testi 5 genel tekrar testi 6 genel tekrar testi 7 genel tekrar testi 8 genel tekrar testi 9 genel tekrar testi

165 GENEL TEKRAR TESTİ / 1 1. Tarih öncesi döneme ait bir yerleşim biriminde yapılan arkeolojik kazılarda çok sayıda tunç boğa ve geyik heykelciği ile karşılaşılmıştır. Bu duruma bakılarak, I. Maden dönemini yaşamışlardır. II. Yazıyı kullanmışlardır. III. Sanat anlayışlarında hayvan figürü öne çıkmıştır. yargılarından hangilerinin bu yerleşim biriminde yaşamış halk için doğru olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 4. XII. yüzyılda Avrupa'da kullanımda bulunan altın paralar çoğunlukla İslam ve Bizans darphanelerinde basılıyordu. Avrupalıların basabildiği gümüş paralar ise İslam ve Bizans paralarının taklidi olmaktan öteye gidemiyordu. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir? A) Doğu toplumlarının Avrupa kültürünün etkisinde kaldıklarını B) Avrupa'da devletler arasında anlaşmazlıklar yaşandığını C) İslam devletlerinin ekonomik açıdan üstün durumda olduklarını D) Haçlı Seferlerinin düzenlendiğini E) Bizans ve İslam devletleri arasında ekonomik ittifak kurulduğunu 2. Makedonya kralı Büyük İskender, savaşta yendiği toplumlarla barış antlaşması imzalarken, bu ülkelerin kütüphanelerindeki kitapları devretme koşulunu da öne sürüyordu. Aynı uygulama, ondan sonra devletin başına geçen bazı komutanlarca da sürdürülmüştür. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Askeri etkinliğinin artırılmasına önem verildiğine B) Makodon kültürünün yayılmaya çalışıldığına C) Doğu toplumlarının kültürel etkisinin sınırlandırıldığına D) Kültürel yapının geliştirilmesine önem verildiğine E) Dinin toplumsal alanda etkin olduğuna 5. Orta Doğu'da M.Ö yıllarında başlayan üretici yaşam anlayışı, Avrupa'da M.Ö yıllarında başlamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisini kanıtlar niteliktedir? A) Avrupalı toplumların daha ileri bir uygarlığa sahip olduğunu B) Toplumların gelişmişlik düzeyinin birbirlerinden farklı olduğunu C) Avrupa'da merkezi krallıkların yaygın olduğunu D) Yerleşik yaşamın Orta Doğu'da geç başladığını E) Yazının kullanılmaya başlandığını 3. Türk topluluklarının İlk Çağ'da Orta Asya'dan göç etmelerinde bölge kaynaklarının artan nüfusu beslemek için yetersiz kalması etkili olmuştur. Bu durum dikkate alındığında Türk göçlerinde, 6. Türk - İslam devletlerinde merkeziyetçi yönetim anlayışının yeterince güçlendirilemediği görülür. Bu durumun, I. Türk devletlerinin siyasi varlıklarının kısa sürmesi, I. ekonomik, II. hükümdarların sınırsız yetkilere sahip olması, II. siyasi, III. dini unsurlardan hangilerinin rolünden söz edilebilir? III. toprak bütünlüğünün korunmasında zorluklarla karşılaşılması sonuçlarından hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 166

166 7. Avrupa'da yılları arasında yaşanan kıtlıkta on binlerce kişi hayatını kaybetmiştir. Bu bilgi dikkate alındığında Avrupa'yla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Askeri mücadeleler yaşanmıştır. B) Ekonomik kaynaklar yetersiz kalmıştır. C) Din, toplumsal alandaki rolünü yitirmiştir. D) Toplumsal çatışmalar yaşanmıştır. E) Toplumsal sınıf farklılıkları sorgulanmaya başlanmıştır. 10. Fatih Sultan Mehmet, Katoliklerin amansız düşmanı durumundaki Gennadios'u patrik tayin etmiş, resmi protokolde kendisine seçkin bir yer vermişti. Fatih'in bu politikasının, I. Ortodoksları, Katolik Avrupa'ya karşı yanında tutma, II. Balkanlarda İslam inancını yaygınlaştırma, III. Ortodoksların ekonomik etkinliğini sınırlandırma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 8. Bizans'ın merkezi otoritesinin zayıflaması, Türkiye Selçuklularının rahat hareket etmelerini sağlamıştır. Süleyman Şah Dönemi nde, Kocaeli Yarımadası hakimiyet altına alınmış, Boğazdan geçen gemilerden vergi alınmaya başlanmıştır. Bu bilgiye göre, I. Selçuklu egemenliği İstanbul'a kadar uzanmıştır. II. Bizans üzerindeki Türk baskısı artırılmıştır. III. Bizans'ın Anadolu'da toprağı kalmamıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 11. I. Dünya Savaşı başlarında Almanya ile Avusturya - Macaristan'ın toplam nüfusları civarındaydı. Hammadde kaynakları da sınırlıydı. İngiltere, Fransa ve Rusya'nın nüfusu ise toplam civarında idi. Bu bilgiler aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Avrupa'da sınırların değişmesinin engellendiğinin B) Avrupa'da nüfus dengesinin Almanya'dan yana olduğunun C) Güç dengesinin İtilaf Devletleri'nden yana ağır bastığının D) Avusturya - Macaristan'ın önemli bir askeri güce sahip olduğunun E) Avrupa'da bazı devletlerin savaşa girmekte kararsız kaldıklarının 9. XIV. yüzyılda Sırp Krallığı nda, her köylünün haftada iki gün devletin toprağında ücretsiz çalışması gerekiyordu. Osmanlı egemenliğindeki Balkan topraklarında yaşayan halkın yılda sadece üç gün tımar sahibi olan sipahinin toprağında çalışma zorunluluğu bulunuyordu. Her iki duruma bakılarak, I. Balkan uluslarının Osmanlı yönetimini benimsemesi kolaylaştırılmıştır. II. Osmanlı egemenliğinde yaşayan Balkan ulusları ekonomik açıdan avantaj elde etmişlerdir. III. Osmanlılar Balkan egemenliği için bölge halkıyla mücadele etmek zorunda kalmışlardır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 12. Sivas Kongresi'nin toplanmaması için devreye giren Fransız Jandarma Müfettişi, Sivas Valisi Reşit Paşa'ya böyle bir kongre gerçekleştiği takdirde şehrin işgal edileceğini ve kongrenin dağıtılacağını bildirdi. İngilizler de Samsun üzerinden Sivas'ı işgal edeceklerini bildirdiler. İtilaf Devletleri'nin bu tutumlarının aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) İstanbul Hükümeti'ni etkisizleştirmeye B) Azınlıkların çalışmalarını kontrol etmeye C) Anadolu'da halkın güvenliğini sağlamaya D) Milli Mücadele girişimlerini sindirmeye E) Milli Mücadele taraftarlarını silahlı çatışmaya zorlamaya 167

167 GENEL TEKRAR TESTİ / 2 1. TBMM tarafından 1934 yılında yapılan bir düzenlemeyle "ağa, hoca, bey, hacı, hanım" gibi unvanların kullanımı yasaklanmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Kadın-erkek eşitliğini sağlamaya B) Ekonomik kalkınmayı hızlandırmaya C) Mezhep anlaşmazlıkları yaşanmasını önlemeye D) Siyasal partilerin kurulmasını sağlamaya E) Toplumsal ayrıcalıkları ortadan kaldırmaya 4. Mısır, İlk Çağ'da Firavun adı verilen kralların mutlak yönetimleri altında idare edilirdi. Firavun, tanrıların en büyük rahibi ve onlarla konuşabilen tek kişi olarak görülürdü. Bu durum, Mısır toplumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Merkezi yönetimin güçlendirilemediğinin B) Din ve devlet işlerinin iç içe olduğunun C) Tek tanrılı dinlerin toplumda etkin olduğunun D) Ticari faaliyetlerin devlet tarafından yönlendirildiğinin E) Laik yönetim anlayışının benimsendiğinin 2. Cezayir'de yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen ve tarih öncesi dönemde avlanma için kullanıldığı anlaşılan sivriltilmiş taşların, Güney Amerika'da yaşayan ve Gauchos adı verilen topluluk tarafından da kullanıldığı bilinmektedir. Bu durumun; I. ihtiyaçların benzerliği, II. kültürel etkileşim, III. ticari faaliyetlerin başlaması olgularından hangileri ile ilgili olduğu söylenemez? 5. Orta Asya Türk kültüründe belli dönemlerde festivaller düzenlenir, bayramlar kutlanırdı. Hakan bu zaman dilimlerinde halka yönelik şölenler düzenlerdi. Orta Asya Türk topluluklarıyla ilgili bu durum aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Türklerde sosyal yapının canlı olduğunun B) Türklerin inanç sisteminin çok tanrılı niteliğe sahip olduğunun C) Türk topluluklarının üstün savaşçı özellikleri ile öne çıktıklarının D) Türk topluluklarında sınıf farklılıklarının görüldüğünün E) Türkler arasında sözlü kültürün geliştiğinin 3. Hititlerde kralın yanında Pankuş adı verilen bir meclis bulunuyordu. Bu meclis soylular tarafından oluşturulmaktaydı. Ayrıca Tavananna olarak bilinen kraliçe de devlet yönetiminde söz sahibiydi. Hititlerde görülen bu yapı aşağıdaki yargılardan hangisini doğrulamaktadır? A) Demokratik bir yönetim anlayışı oluşmuştur. B) Merkezi otorite güçlendirilememiştir. C) Kralın siyasi etkinliği sınırsız değildir. D) Özel mülkiyet kavramı ortaya atılmıştır. E) Yabancı devletlerin baskısı altında kalınmıştır. 6. Emeviler Dönemi'nin başlarında vergi sistemi yeni baştan düzenlenmiş, tarımsal faaliyetlere önem verilmiştir. Bu girişimler, I. İslam inancının yaygınlaştırılması, II. devlet gelirlerinin artırılması, III. mali yapının güçlendirilmesi düşüncelerinden hangileri ile ilişkilendirilebilir? 168

168 7. Suriye ve Mısır toprakları üzerinde denetim kuran Şii Fatımi Devleti, Büyük Selçuklu Devleti'ne karşı düşmanca politikalar takip etmiştir. Fatımi Devleti'nin bu politikalarına bakılarak, I. İslam devletleri arasında siyasi rekabet yaşanmıştır yılları arasında Macaristan'dan 6 milyon akçe vergi toplayan Osmanlı Devleti, aynı dönemde bu ülkeye yapacağı yatırımlar için 23 milyon akçe harcamıştır. Bu bilgi, I. Macar topraklarında kalıcı olunmak istenmiştir. II. III. İslam birliği sağlanamamıştır. Fatımiler Türk siyasi birliğinin kurulmasına engel olmuştur. II. III. Orta Avrupa da siyasi etkinliğin korunmasına çalışılmıştır. Sömürgeci politikalar engellenmek istenmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 8. XII. yüzyılda Avrupa devletleri için adeta bir banka haline gelen Venedik, pek çok gemiye ve Akdeniz limanlarının pek çoğunda ambarlara sahipti. Bu bilgilere bakılarak Venedik için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Askeri etkinliğini artırmak için çaba harcamıştır. B) Papa'nın siyasi alandaki etkinliğini sınırlandırmıştır. C) Kara ticaretindeki etkinliğini artırmaya çalışmıştır. D) Önemli bir ekonomik güç haline gelmiştir. E) Hıristiyan birliğinin sağlanmasına çalışmıştır. 9. Anadolu'da XIII. yüzyılın ikinci yarısından XIV. yüzyılın başlarına kadar bazı önemli devlet adamlarının, kadıların, müderrislerin, büyük tüccarların ahi teşkilatlarına üye olmak istedikleri görülür. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır? A) Ahilerin devlet politikalarını belirlediğinin 12. Amerikalı Amiral Bristol, Yunanlıların Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra İzmir ve civarında Hıristiyan halkın Türkler tarafından katledildiğine dair barış konferansına yanlış bilgi verdiklerini ortaya koyan bir rapor yayınlamıştır. Bu raporun aşağıdakilerden hangisini ortaya çıkardığı söylenebilir? A) Yunanlıların Anadolu'da işgallerine son vereceklerini B) İngiltere'nin Yunanlılara olan desteğinin azaldığını C) Yunanlıların Avrupa'da sınırlarını genişletmek istediklerini D) Yunanlıların uluslararası kamuoyuna gerçekleri yansıtmadığını E) İtalya'nın Akdeniz'de gücünü artırdığını B) Ahilik kurumunun sosyal itibarının yüksek olduğunun C) Azınlık unsurlarında Ahilere katılabildiklerinin D) Dinin devlet yönetiminde etkin olduğunun E) Ahilerin devletten daha etkin hale geldiğinin 10. Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi boyunca konar-göçer toplulukları yerleşik hayata geçirmek için çaba harcamışlardır. Bu çabanın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Padişahın yetkilerinin artırılmasına B) İslam inancının yayılmasına C) Azınlıkların güvenliklerinin sağlanmasına D) Halkın yönetime katılmasına E) Devlet otoritesinin güçlendirilmesine 13. Avarlar, Slav tarihinin önemli unsurları arasında sayılır. Avar baskısıyla Doğu Avrupa ve Balkanlara inen Slavlar, Slav kültürünü ve toplumunu şekillendirdiler. Slav topluluklarının idari ve askeri teşkilatlarında Avar etkisinin izleri açıkça görülmektedir. Bu bilgiler dikkate alındığında, I. Avarlar, Balkan toplulukları üzerinde etkinlik sağlamıştır. II. Slav toplulukları Türk kültürünü benimsemiştir. III. Avarlar, Slav toplulukların baskıları altında kalmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I ve III 169

169 GENEL TEKRAR TESTİ / 3 1. Devletler arası siyasi yazışmaları, ferman, berat gibi resmi evrakları inceleyen Diplomatik bilimi, belgelerin sahte olup olmadıkları noktasında araştırma yapar. O devre ait kağıt ve mürekkebin niteliği, şekil ve içerik açısından yazının üslubu dikkate alınır. Bu çalışmaların aşağıdakilerden öncelikle hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Olayların gelecek dönemlerdeki etkilerinin ortaya koyulmasına B) Sözlü belgelerin yazıya geçirilmesine C) Tarihi olayların üzerinden bir süre geçmesinin beklenmesine D) Belgelerin güvenilirliğinin belirlenmesine 4. Gazne hükümdarlarından Sultan Mahmut, saltanatı boyunca Hindistan'ı hedef alan çok sayıda sefer düzenlemiş ve İslam inancının Hindistan'da yayılmasını sağlamıştır. Bu bilgi dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) İpek Yolu üzerinde tam denetim sağlanmıştır. B) Askeri mücadeleler ekonomik kazanımlara yol açmıştır. C) İslam inancının yayılmasında askeri girişimlerin rolü vardır. D) Türk siyasi birliğinin sağlanması hedeflenmiştir. E) Ticaret yollarının canlılığının artırılması hedeflenmiştir. E) Tarih araştırmalarında gözlem metodunun kullanılmasına 2. Kül Tigin'in 731'de, Bilge Kağan'ın da 734'te ölmesi, Kök Türk Devleti'nde iç çekişmelerin başlamasına yol açtı. Basmil, Karluk ve Uygur Türkleri çıkardıkları isyan sonrasında Kök Türk Devleti'ni ortadan kaldırdılar. Buna göre, Kök Türk Devleti nin yıkılmasında aşağıdakilerden hangisinin rolünün vurgulandığı savunulabilir? A) Dış baskılarla karşılaşılması B) Ekonomik yetersizlikler yaşanması C) Boylar arasında mücadeleler yaşanması D) Yabancı kültürlerin etkisi altında kalınması 5. Avrupa'da Katolik din adamları Haçlı Seferleri'nin kesin olarak zaferle sonuçlanacağını iddia etmiş, ancak bu iddiaların gerçekleşmediği görülmüştür. Bu durumun, I. Avrupa'da ekonomik sorunların artması, II. halkın Katolik Kilisesi'ne olan güveninin sarsılması, III. Katolikliğin Avrupa daki toplumsal etkinliğinin sona ermesi sonuçlarından hangilerine neden olduğu savunulamaz? D) I ve III E) II ve III E) Askeri yapının güçlendirilmeye çalışılması 3. Müslümanlar, Arap Yarımadası'ndan kuzeye doğru ilerledikçe, Yunan kültürünün etkili olduğu Antakya, Harran, Urfa gibi şehirleri fethettiler. Bu şehirlerdeki klasik yazma eserler, özellikle Abbasiler Dönemi'nde toplanarak Arapçaya çevrilmeye başlandı. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmelerin sonucu olarak gösterilebilir? A) Yunan dilinin Arap toplumu arasında yayılması B) Müslüman toplulukların Yunan kültüründen etkilenmeleri C) Yunan inancının Orta Doğu da yaygınlaşması D) Anadolu'nun Müslümanların kontrolü altına girmesi E) Arap dilinin Anadolu'da yaygınlaşması yılında yaşanan Miryokefalon Savaşı, Bizans'ın Türkler karşısındaki son saldırısı olarak nitelendirilir. Bizans bu savaşın ardından savunmaya geçmek zorunda kalmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A) Bizans'ın Balkanlarda yayılma politikasına yönelmesine B) İslam dünyasında siyasi birlik arayışlarının başarıya ulaşmasına C) Bizans'ın Türkler için büyük bir askeri tehlike olmaktan çıkmasına D) Halifenin dini alandaki etkinliğinin güçlenmesine E) Selçukluların Bizans askeri teşkilatını örnek almasına 170

170 7. İstanbul'un Osmanlılar tarafından fethinin bazı sonuçları şunlardır: İtalya'ya giden Bizanslı bilginler Rönesans hareketlerine dolaylı katkılar sağlamışlardır. İstanbul, Osmanlı başkenti haline getirilmiştir. Bu sonuçların, I. kültürel, II. askeri, 10. Avrupa'da Orta Çağ'da din adamlarının etkisiyle şekillenen skolastik düşünce zamanla etkinliğini yitirmiştir. Bu değişimin, I. dini, II. sosyal, III. kültürel alanlardan hangilerinde farklılaşmalara neden olduğu söylenebilir? III. siyasi alanlardan hangileriyle doğrudan ilgili olduğu söylenemez? D) I ve II E) I, II ve III D) I ve II D) II ve III 8. Osmanlı Devleti'nde XVI. yüzyılda dokuma sektöründe düzeni bozan ve standart dışı üretim yapan bazı Yahudiler, esnafın şikayetleri üzerine meslekten uzaklaştırılmışlardır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Devletin Müslüman tüccarları öne çıkarmaya çalıştığının B) Azınlıkların ekonomik haklarının kısıtlandığının C) Yabancılara ayrıcalıklar tanındığının D) Din farklılıklarının ticari yaşamda belirleyici olduğunun E) Devletin ekonomik yapı üzerinde denetime önem verdiğinin 11. TBMM'nin otoritesini hedef alarak düşman işgalinin daha da yayılması ve kardeş kanı dökülmesinden başka bir işe yaramayan isyanlar, Milli Mücadele taraftarlarını zor durumda bırakmıştır. İşgalci güçlerle mücadele etmesi gereken birlikler, isyancı kuvvetler üzerine gönderilmek zorunda kalınmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine neden olduğu savunulabilir? A) Kuva-yı Miliye'nin padişahın etkisine girmesine B) Azınlık unsurlarının Anadolu'dan çıkarılmasına C) Milli Mücadele koşullarının ağırlaşmasına D) İtilaf Devletleri'nin Sevr'de değişiklikler yapılmasını teklif etmelerine E) Düzenli ordu birliklerinin etkinliğinin sona ermesine 9. Osmanlılar, bir bölgeyi ilk fethettiklerinde ya da sancak ve kazalarda belirli aralıklarla tahrir adı verilen sayım yaparlardı. Bu sayıma göre sancağın ya da kazanın vergi yükümlüsü erkek nüfusu ile ne kadar vergi ödeyecekleri tespit edilirdi. Bu girişimlerin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Devletin gelir kaynaklarının belirlenmesi B) Asker ihtiyacının karşılanması C) İslam inancının yeni fethedilen bölgelerde yaygınlaştırılması D) Göçebe yaşamın sona erdirilmesi E) Yerel halkla yöneticilerin kaynaşmasının sağlanması 12. Yeni Türk Devleti nde, ülkedeki yabancı okullarda Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk öğretmenler tarafından okutulmasına ve bu okulların Türk müfettişler tarafından kontrol edilmesine dair bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemenin temel amacının aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Eğitim kurumlarının denetim altında tutulması B) Yabancı okullarının yaygınlaştırılması C) Yabancı dille eğitime ağırlık verilmesi D) Yabancı devletlerin Türkiye'deki ekonomik etkisinin sona erdirilmesi E) Azınlıkların eğitim çabalarının sınırlandırılması 171

171 GENEL TEKRAR TESTİ / 4 1. Roma İmparatorluğu'nun temelleri, devletin MÖ. VIII. yüzyılda Roma merkezli olarak kurulmasıyla atıldı. MÖ. 510 yılında Etrüsk krallarının egemenliğine son veren Romalılar cumhuriyet rejimini kabul ettiler. MÖ. 44 yılında ise cumhuriyet döneminin sona ermesiyle imparatorluk dönemi başladı. Bu gelişmeler dikkate alındığında Romalılarla ilgili olarak, 4. Selçuklular Anadolu'da fethettikleri yerlerde ilk olarak cami, medrese ve zaviye inşa eder, bunun yanında ilim adamlarını, nitelikli iş gücünü ve tüccarları da bu bölgelere yönlendirirlerdi. Bu uygulamalara bakılarak, I. kültürel, II. ekonomik, I. Devletin yönetim şekli zamanla değişiklik göstermiştir. III. dini II. Toprak bütünlüğü korunamamıştır. III. Toplumsal sınıf farklılıkları sona erdirilmiştir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? alanlardan hangileri ile ilgili girişimlerin öne çıkarıldığı söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III D) I ve II E) I, II ve III 2. Uygurlarla ilgili özelliklerden bazıları şunlardır : I. Tarım üretimini öne çıkarmışlardır. II. Saray ve tapınaklar inşa etmişlerdir. III. Kendilerine özgü bir alfabe kullanmışlardır. Bu özelliklerden hangileri, Uygurların yerleşik yaşam tarzını benimsediğinin doğrudan kanıtıdır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 5. Osmanlı Devleti 1854 yılında ilk defa Avrupa'dan borç almıştır. Sık sık alınmaya başlanan bu borçların çoğu gelir getirecek işlere yatırılamamıştır. Abdülaziz Dönemi'nde alınan paralar, daha çok saraylar, demiryolları, donanma ve ordu için harcanmıştır. Yaşanan bu sürecin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A) İç borçlanma sürecinin sona erdirilmesi B) Azınlıkların ticari etkinliklerinin kısıtlanması C) Ekonomik yapının canlanması D) Mali yapının bütünüyle çökmesi E) Osmanlı Devleti nde bankaların kurulması 3. Türk toplulukları İslam ı, İslam devletlerinin baskısı altında kalarak değil, uzun bir tanıma devresinden sonra kendiliklerinden kabul etmişlerdir. Bu bilgi göz önüne alındığında, I. ticari ilişki, II. kültürel etkileşim, III. askeri mücadele unsurlarından hangilerinin Türklerin İslam'ı benimsemesinde rol oynadığı söylenemez? D) I ve III E) II ve III 6. Avrupalı denizci devletlerin girişimleri XVI. yüzyılda sömürgecilik anlayışının doğmasına ve sömürge imparatorluklarının oluşmasına ortam hazırlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin sonuçları arasında gösterilebilir? A) Ekonomik dengelerin değişmesi B) Akdeniz limanlarının öneminin artması C) Avrupa da toplumsal eşitlik kavramının güçlenmesi D) Avrupa'da mezhep birliğinin sağlanması E) Hıristiyanlığın Avrupa'da yaygınlaşması 172

172 7. Mısır İsyanı sırasında Osmanlı yönetimine yardım etmeyi reddeden İngiltere ve Fransa, Osmanlıların isteği ile Rus donanmasının İstanbul Boğazı'na yerleşmesi karşısında endişeye kapılmıştır. İngiltere ve Fransa'nın endişelenmesine yol açan temel etken aşağıdakilerden hangisidir? A) Osmanlı askeri gücünden yararlanılmak istenmesi B) Rusya'nın Doğu Avrupa'da etkinliğini artırmaya çalışması C) Mısır İsyanı'nın bastırılması D) Osmanlı yönetim şeklinin değişebileceğinin düşünülmesi 10. Lozan Antlaşması'nda alınan kararla, Anadolu'da yaşayan Rumların Yunanistan'a, Batı Trakya hariç Yunanistan'da yaşayan Türklerin de Türkiye'ye göç etmesi sağlanmıştır. İki ülke arasındaki bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Toplumsal düzeni güçlendirmek B) Askeri ittifak ortamı oluşturmak C) Toplumsal eşitlik ilkesini hayata geçirmek D) Ekonomik işbirliğini artırmak E) Farklı inançların bir arada yaşamasını sağlamak E) Rusya'nın Boğazlar'da kalıcı olabileceğinin düşünülmesi 8. İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İzmir'in işgalini protesto etmiş, yayınladığı bir telgrafta; "Avrupa on milyon Müslüman ve Türkün imhasına karar vermişse, milletimiz buna uymayacak ve vatan uğrunda çarpışarak ölmeye hazır bulacaktır. Tarih bütün bir milletin varlığını savunmak için nasıl öldüğünü gösterecektir." ifadelerine yer vermiştir. Bu ifadelere bakılarak, I. Padişahlık yönetimine son verilmek istenmiştir. II. İşgallere karşı tepkisiz kalınmayacağı ilan edilmiştir. III. Direnişin basın-yayın yoluyla sürdürüleceği vurgulanmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 11. Balkan Savaşları'ndan önce herhangi bir sınır değişikliğini kabul etmeyeceklerini ilan eden Avrupalı devletler, Bulgarlar Çatalca'ya kadar ilerleyince tavır değiştirmiş, Balkan devletlerinin elde ettikleri toprak kazanımını korumaları gerektiği düşüncesini seslendirmeye başlamışlardır. Bu durum, I. Avrupalı devletler savaştan önce Balkan devletlerinin başarısından emin olamamışlardır. II. Avrupalı devletler Balkan devletlerinin yanında yer almışlardır. III. Osmanlı Devleti'nin gerçekleştirdiği ıslahatlar Avrupalı devletler tarafından yakından izlenmiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? D) I ve II E) I ve III Mart 1920'de İstanbul'u işgal ederek Osmanlı Mebusan Meclisi'ni dağıtan İtilaf Devletleri, yakalayabildikleri milletvekillerini tutuklayarak sürgüne göndermişlerdir. İtilaf Devletleri'nin bu girişimlerinin, I. kendi aralarında anlaşmazlıklar oluşmasını önleme, II. ulus iradesini etkisiz hale getirme, III. Osmanlı yönetimini tam bir etki altına alma amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? 12. Atatürk'ün devletçilik anlayışı, her ekonomik unsuru devlete ait olarak kabul eden sosyalizmden uzaktır. Aşağıdakilerden hangisi bu bilgiye kanıt olarak sunulabilir? A) Yabancı şirketlerin devlet tarafından satın alınması B) Askeri yatırımlara önem verilmesi C) Devletler arası alanda eşitlik ilkesinin benimsenmesi D) Temel tüketim malzemelerini devletin üretmesi E) Özel sektörü desteklemek için ucuz kredi olanakları sağlanması 173

173 GENEL TEKRAR TESTİ / 5 1. Yontma Taş Dönemi'nde süren Buzul Çağı, Cilalı Taş Dönemi'nde sona ermiş ve havalar ısınmaya başlamıştır. Bu değişim insanların doğayı keşfetmesi için uygun bir zemin hazırlamıştır. Bu gelişmelere bakılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Çevresel koşullar insan yaşamı için daha uygun hale gelmiştir. B) Çok tanrılı dinler yaygınlaşmaya başlamıştır. C) Toplumsal çatışmalara ortam hazırlanmıştır. D) Hukuk kuralları hazırlanmıştır. E) Kölelik olgusunun temelleri atılmıştır. 4. Osmanoğullarının yerleştikleri Söğüt ve Domaniç bölgeleri Bizans sınırında yer almaktaydı. Tehlikeli sayılabilecek bu coğrafi konum Osmanlılar tarafından bir avantaja dönüştürülmüştür. Sahip olunan bu coğrafi konumun Osmanlıları aşağıdakilerden hangisine zorladığı söylenebilir? A) Anadolu beylikleri ile mücadele edilmesine B) Savaşa hazır askeri kuvvetler oluşturulmasına C) Vergi sisteminin oluşturulmasına D) Mutlak yönetim anlayışının benimsenmesine E) Deniz gücü oluşturulmasına 2. Güneş tutulmasını hesaplayan Tales, Dünyanın yuvarlak olduğunu ileri süren Pisagor, tıp alanında öncü sayılan Hipokrat, filozof Anaksimenes İyonyalıdır. Modern tarih anlayışının kurucularından sayılan Herodot da İyonya'da yaşamıştır. Bu gelişmelerin İyonya'da, I. deniz ticaretinin öne çıkarılması, II. özgür düşünce ortamının var olması, III. bilimsel çalışmaların yoğun olması 5. Aşağıda verilenlerden hangisi, Yeni Türk Devleti'nde ulusalcı düşüncenin önemsendiğinin göstergesi sayılabilir? A) Hafta sonu tatilinin Pazar'a alınması B) Eğitim dilinin Türkçe olması C) Yeni ölçü ve tartı birimlerinin kabul edilmesi D) Soyadı Kanunu'nun hazırlanması E) Tarım Kredi Kooperatifleri'nin kurulması durumlarından hangilerine bağlı olarak ortaya çıktığı savunulabilir? Ekim 1912'de İsviçre'nin Uşi şehrinde İtalya ve Osmanlı Devleti arasında imzalanan antlaşma ile Osmanlıların Afrika'daki son toprak parçası olan Trablusgarp İtalya'ya bırakıldı. Bu gelişme göz önünde tutulduğunda, yılında İtalya'da yayınlanan bir devlet emri ile memurlar piskoposların kontrolüne tabi hale getirilmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? I. Osmanlı Devleti nin egemenlik alanı daraltılmıştır. II. Osmanlı Devleti, Avrupalı devletlere yönelik denge politikasına son vermiştir. A) Papa'nın yetkilerinin sınırlandırılmaya çalışıldığının B) Soyluların yönetim yetkilerini kaybettiğinin III. Osmanlı Devleti nin Afrika'da egemenliği sona ermiştir. C) Din adamlarının siyasi alanda etkili olduğunun D) İtalya da Hıristiyan birliğinin sağlanmaya çalışıldığının E) Avrupa'da mezhep anlaşmazlıkları yaşandığının yargılarından hangilerinin doğru olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 174

174 7. Matbaa ve kağıdın Avrupalı toplumlarca yaygın şekilde kullanılmaya başlanmasının, I. okur-yazar oranının artması, II. skolastik düşünce anlayışının zayıflaması, III. sömürgeci politikaların güç kazanması olgularından hangileri üzerinde hızlandırıcı bir etkiye sahip olduğu söylenebilir? 10. Boğazlar Lozan Barış Antlaşması nda alınan karar uyarınca uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmış ve Boğazların iki yakasında belirli bir bölge askerden arındırılmıştır. Bu karar aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Boğazların ekonomik ve siyasi öneminin azaldığının B) Boğazların ticari canlılığının artırılmak istendiğinin C) İtilaf Devletlerinin Türk tarafının Boğazlarla ilgili isteklerini kabul ettiklerinin D) Türk Devleti'nin Boğazlar üzerindeki etkinliğinin güçlendiğinin Mayıs 1919'da Samsun'a çıkan Mustafa Kemal Paşa, gözlemlerini bir rapor halinde 22 Mayıs'ta İstanbul Hükümeti'ne gönderdi. Bu raporda; "Samsun bölgesinde Rumlar siyasi emellerinden vazgeçerlerse asayişin kendiliğinden düzeleceğini, Türklüğün yabancı mandasına ve kontrolüne tahammülünün olmadığını..." bildirdi. E) Boğazların tek başına herhangi bir ülkeye bırakılmak istenmediğinin Mustafa Kemal Paşa'nın bu ifadelerle, I. Rumların Doğu Karadeniz de kargaşaya yol açtığı ifade edilmiştir. 11. TBMM tarafından gerçekleştirilen, II. Türk halkının bağımsızlığını koruma konusunda kararlı olduğu vurgulanmıştır. I. Kabotaj Kanunu nun kabul edilmesi, II. Teşvik-i Sanayi Kanunu nun hazırlanması III. Türk halkının Rumlarla birlikte yaşamak istemediği belirtilmiştir. durumlarından hangilerini vurguladığı söylenebilir? III. Takrir-i Sükun Kanunu nun çıkarılması düzenlemelerinden hangilerinin ekonomik alanla ilgili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 9. Milli Mücadele sırasında Yozgat'ta Çapanoğulları aşiretinin ileri gelenleri Ankara'ya bir telgraf çekerek padişahın kanunlarına aykırı olarak Ankara'da bir hükümetin oluşturulmasını kabul etmeyeceklerini ve TBMM'yi tanımadıklarını ilan etmişlerdir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Düzenli ordunun kurulmasında geç kalındığının B) İtilaf Devletlerinin azınlıkları kışkırttığının C) Anadolu'nun bazı yörelerinde saltanat kurumuna bağlılığın sürdüğünün D) TBMM'nin İstanbul yönetimi üzerinde etkinlik kurduğunun E) Milli Mücadele yanlıları arasında çatışmalar yaşandığının 12. Atatürk'ün inkılapçılık düşüncesi zaman içinde değişen koşullara uygun olarak düzenlemeler yapılmasını öngörmektedir. Bu anlayışın aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırdığı savunulabilir? A) Devletler arası alanda siyasi ittifaklara üye olunmasını B) Yenilik düşüncesine süreklilik kazandırılmasını C) Geleneklerin siyasi ve sosyal alandaki etkinliğinin sürmesini D) Toplumdaki kültürel farklılıkların ortadan kaldırılmasını E) Yabancı toplumlarla kültürel etkileşimin sınırlandırılmasını 175

175 GENEL TEKRAR TESTİ / 6 1. Erzurum Kongresi'nde yalnızca Doğu Anadolu'da geçerli yetkilerle donatılan Temsil Heyeti'nin yetkileri Sivas Kongresi'nde tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Bu girişimin, I. Milli Mücadele nin daha geniş bir etkinlik alanına sahip hale getirilmesi, II. padişahın Milli Mücadele ye destek vermesinin sağlanması, III. Temsil Heyeti'nin otoritesinin güçlendirilmesi hedeflerinden hangilerine yönelik olduğu söylenebilir? 4. Atatürk'ün Halkçılık ilkesi, sınıfsız ve ayrıcalıksız bir toplum oluşturulmasını hedefler. Buna göre, Halkçılık ilkesiyle aşağıdakilerden öncelikle hangisinin amaçlandığı söylenebilir? A) Ekonomik kalkınmanın sağlanması B) Toplumsal eşitliğin yaşama geçirilmesi C) Devletler arası eşitlik ilkesinin öne çıkarılması D) Askeri etkinliğin artırılması E) Kültürel etkileşimin artırılması D) I ve III E) II ve III 2. 1 Kasım 1922'de TBMM tarafından alınan kararla saltanat makamı kaldırılmış, buna karşılık halifelik makamı varlığını sürdürmüştür. Halifelik makamının kaldırılmamasının, I. laiklik, II. devletçi ekonomik anlayış, III. ulus egemenliği ilkelerinden hangileriyle çeliştiği savunulabilir? D) I ve III E) II ve III 5. Osmanlı Devleti'nde, XVIII. yüzyıla kadar gerçekleştirilen ıslahatlarda görülmeyen Avrupa etkisi, bu yüzyılda açık bir şekilde öne çıkmıştır. Bu duruma bakılarak, I. Yönetim şeklinin değiştirilmesine dönük tartışmalar başlamıştır. II. Azınlıkların haklarının genişletilmesi için düzenlemeler yapılmıştır. III. Dış gelişmelerin etkileri altında kalınmıştır. yargılarından hangilerinin doğru olduğu söylenebilir? 3. Cumhuriyet'in ilk yıllarında gerçekleştirilen, I. Avrupa tarzı eğitim kurumlarının yaygınlaştırılarak medreselerin kapatılması, II. azınlık mahkemeleri ve şer'i mahkemelerin kapatılması, III. devlet tarafından temel tüketim maddelerinin üretimine öncelik verilmesi düzenlemelerinden hangileri, uygulamada birlik sağlama amacına yöneliktir? D) I ve II E) I ve III 6. Tarih öncesi devirleri sırasıyla yaşayan bir toplulukla ilgili olarak, I. Yaşadıkları bölge istila ya da göçlere uygun olmayan bir nitelik taşımıştır. II. İleri bir kültürel düzeye sahip olamamışlardır. III. Eşya yapımında kullandıkları ilk maden demirdir. yargılarından hangilerinin geçerli olduğu savunulabilir? D) I ve III E) I, II ve III 176

176 7. Arkeolojik kazılarda elde edilen Hitit kil tabletlerinin önemli bir bölümünün dini metinlerden oluştuğu bilinmektedir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin bir sonucu olarak gösterilebilir? A) Ekonomik ihtiyaçların din olgusundan etkilenmesinin B) Dinin toplum üzerinde etkin olmasının C) Devletin sınırların zamanla genişlemesinin D) Hitit toplumunda kölelik anlayışının var olmasının E) Devletin mutlak yönetim anlayışına göre yönetilmesi 10. XI. yüzyılda Avrupalı din adamları, Katolik Kilisesi'nin desteği ile Kudüs için düzenlenecek Haçlı Seferi'ne katılacak Hıristiyanların günahlarının affedileceğini ileri sürüyorlardı. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisine kanıt olarak gösterilebilir? A) Avrupa'da din adamlarının toplumsal etkinliğinin azaldığına B) Kralların din adamları karşısında siyasi etkinliklerini artırdıklarına C) Dini duyguların siyasi ve askeri amaçlarla kullanıldığına D) Feodalite yönetiminin gücünü artırdığına E) Avrupa da düzenli ve modern orduların kurulmaya başlandığına 8. Türklerde görülen kurultay meclisi, devleti oluşturan boyların beylerinden oluşur ve devlet yönetimiyle ilgili önemli meseleler bu mecliste görüşülürdü. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) İslam öncesi dönemde Türk toplumlarında kölelik olgusunun oluşmadığının B) Türklerde merkezi yönetim anlayışının güçlü olduğunun C) Dini inancın Türk devletlerinin yönetiminde etkin olduğunun D) Türk devletlerinde iktidar mücadelelerinin engellenmeye çalışıldığının E) Türklerde devleti oluşturan topluluklara yönetimde söz hakkı tanındığının 11. Selçukluların Kösedağ Savaşı'nda Moğollar karşısında uğradıkları büyük bozgun, Anadolu'da halkın can ve mal güvenliğinin yok olmasına ve ticaret yollarının korunamamasına yol açmıştır. Bu gelişmelerin Anadolu'da, I. ekonomik, II. sosyal, III. dini alanların hangilerinde olumsuz etkilere yol açtığı söylenebilir? 9. Selçuklularda halktan gelen şikayetler haftanın belli günlerinde bizzat hükümdara ulaştırılırdı. Bu şikayetler hükümdarın yer aldığı Divan-ı Mezâlim'de dinlenirdi. Bu uygulama dikkate alındığında, Selçukluların aşağıdakilerden hangisine önem verdikleri söylenebilir? A) Toplumda adalet duygusunun zedelenmemesine B) Hükümdarın askeri yapı üzerindeki kontrolünün güçlendirilmesine C) Yargı gücünün siyasi yönetimin kontrolü altında olmasına D) Kadıların halk arasındaki saygınlığının artırılmasına E) Ülkede yazılı kanunların yaygın hale getirilmesine 12. Aşağıdakilerden hangisinin ilk TBMM'ye ait özellikler arasında yer aldığı söylenemez? A) Güçler birliği ilkesini benimsemiştir. B) Halkın iradesini esas almıştır. C) Bünyesinde siyasi partilerin faaliyetine izin verilmiştir. D) Vatanın kurtuluşunu amaçlamıştır. E) Kurucu meclis durumundadır. 177

177 GENEL TEKRAR TESTİ / 7 1. Bizans Devleti, XV. yüzyılda Osmanlı hükümdarlarına hediyeler göndermek ve ödenen vergi miktarını artırmak gibi yollara başvurmuş ve bu yolla Osmanlı Devleti ile barışa dayalı ilişkiler kurmaya çalışmıştır. Bizans'ın bu politikaları dikkate alındığında, I. Osmanlı Devleti ne karşı ödünler verilmiştir. II. Askeri mücadeleden kaçınılmıştır. III. Osmanlı Devleti'nden askeri destek alınmaya çalışılmıştır. 4. Osmanlı Devleti'nde görülen, I. Eşkinci Ocağı'nın kurulması, II. muhtarlıkların kurulması, III. Divan örgütü yerine nezaretlerin kurulması düzenlemelerden hangilerinin, idari işleyişi daha işlevsel hale getirme amacı taşıdığı söylenemez? D) I ve II E) I, II ve III yargılarından hangilerine ulaşılabilir? D) I ve II E) I, II ve III 5. Avrupa'da bulunan krallıkların ve Papa'nın İstanbul'u 1453 yılındaki Osmanlı kuşatmasından kurtarmak için ciddi bir girişimde bulunmadıkları görülür. 2. Aşağıdakilerden hangisinin, Osmanlı Devleti'nin Anadolu daki egemenliğini olumlu etkilediği savunulabilir? A) Küçük Kaynarca Antlaşması B) Amasya Antlaşması C) Karlofça Antlaşması D) Edirne - Segedin Antlaşması E) Bükreş Antlaşması Bu durumda, I. Osmanlı ordusunun ciddi bir üstünlüğe sahip olması, II. Katolikler ve Ortodokslar arasında anlaşmazlıklar bulunması, III. İstanbul'un önemli bir ticaret merkezi durumunda olması faktörlerinden hangilerinin etkisinden söz edilebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. Osmanlı Devleti nde Müslüman unsurlar genellikle tarım, hayvancılık gibi uğraş alanları ile ilgilenirken, azınlıkların ticarete yöneldikleri görülür. Bu bilgiler ışığında, I. Müslümanlar azınlıklar üzerinde ekonomik baskı oluşturmuşlardır. II. Azınlıklar Osmanlı ülkesinde ekonomik özgürlük sahibi olmuşlardır. III. Müslümanlar daha çok üretici uğraş alanlarını tercih etmişlerdir. yargılarından hangilerine ulaşılabilir? 6. Pasinler Savaşı nı izleyen dönemde Anadolu daki Selçuklu egemenlik alanı genişletilmiştir. Bu durumun, I. Anadolu da Türk nüfusunun artmasına, II. Bizans ın Anadolu daki otoritesinin zayıflaması, III. Selçukluların Balkan topraklarına geçmesi sonuçlarından hangilerine yol açtığı savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 178

178 7. İlk Çağ da kurulmuş bir yerleşim biriminde bulunan bir kitabenin içeriğinin ortaya konulmasında ve taşıdığı bilgilerin anlaşılmasında aşağıda verilen bilim dallarının hangilerinden birlikte yararlanılması gerektiği söylenebilir? A) Epigrafya Nümizmatik Antropoloji B) Kronoloji Paleografya Diplomatik C) Sosyoloji Nümizmatik Epigrafya D) Epigrafya Etnoloji Heraldik E) Epigrafya Filoloji Paleografya 11. Eski Yunan kültürünün İslam uygarlığı üzerinde belirgin etkide bulunamadığı alanlardan biri dindir. Müslümanlar Yunanlıların inancı ile ilgilenmemişlerdir. Bu gelişmede, I. Yunan toplumunda kölelik anlayışının var olması, II. Yunan şehir devletleri arasında siyasi birliğin bulunmaması, III. İslam'ın tek tanrı inancına dayalı bir din olması olgularından hangilerinin etkisinden söz edilemez? 8. İslam öncesi dönemde bazı Türk topluluklarının ulusal benliklerini korumakta zorlandıkları görülmüştür. Bu durumda, I. yabancı kültürlerin etkisinde kalınması, II. III. farklı dinlerin benimsenmesi, farklı yörelere göç edilmesi 12. Selçuklularda görülen vakıf toprakları, gelirleri ilmi, dini ve sosyal kurumlara bırakılan arazilerdi. Bu toprakların gelirleri devlet tarafından vergiden muaf tutulurdu. olgularından hangilerinin etkili olduğu savunulabilir? D) I ve II E) I, II ve III Selçukluların bu uygulaması, I. vakıfların desteklenmesi, II. sosyal dayanışma olgusunun güçlendirilmesi, III. devletin vergi gelirlerinin artırılması 9. Haçlı Seferleri Venedik, Napoli, Cenova gibi liman kentlerinin ticari açıdan önem kazanmasını sağladı. Aşağıdakilerden hangisinin bu gelişme ile eş zamanlı olarak gerçekleştiği savunulabilir? amaçlarından hangilerine yöneliktir? D) I ve II E) I, II ve III A) Karadeniz ticaret yollarının önemini yitirmesi B) Avrupa donanmalarının etkinliğinin azalması C) Burjuva sınıfının etkinliğinin azalması D) Ticari faaliyetlerin soyluların kontrolüne geçmesi E) Akdeniz ticaretinin canlılığını artırması 10. İslam öncesi dönemde görülen, I. Türk topluluklarının Slav kültürünü benimsemesi II. Türklerin Balkan topraklarına göç etmeleri, III. Slav kültürünün Türk topluluklarını etkilemesi gelişmeleri, aşağıdakilerden hangisinde verilen sıraya göre gerçekleşmiştir? A) I - II - III B) III - II - I C) II - III - I D) I - III - II E) II - I - III 13. Frigyalıların çok tanrılı dini inancında ana tanrıça Kibele'dir. Bereket tanrısı olarak benimsenen bu tanrıça, doğurganlığından dolayı kadın şeklinde sembolize edilmiştir. Bu bilgilere göre Frig kültürü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Tanrılar insan şeklinde tasvir edilmiştir. B) Dinin devlet yönetimi üzerindeki etkisi engellenmek istenmiştir. C) Çok tanrılı inanç yaygınlaştırılmaya çalışılmıştır. D) Ticari faaliyetler geliştirilmeye çalışılmıştır. E) Yabancı kültürlerin tanrıları benimsenmiştir. 179

179 GENEL TEKRAR TESTİ / 8 1. Türkiye Selçuklularında Hıristiyan halk arasında zanaatkarlık ve esnaflık yapan kimseler de vardı. Bunlar da Müslüman unsurlar gibi esnaflık kurallarına uygun şekilde çalışıyorlardı. Selçuklu halkı ile ilgili bu bilgi, I. Gayrimüslimler ekonomik yaşamın bir parçası olarak görülmüşlerdir. II. Hıristiyan esnaf devlet denetimine tabi olmamıştır. III. Hıristiyanlar zaman içinde ekonomik zenginliklerini artırmışlardır. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? 4. XVI. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'a su getirilmesi gibi faaliyetlerle şehrin çekiciliği artmış, bu yüzden Osmanlı yönetimi 1567'de İstanbul'a göç edip yerleşme yasağı koymuştur. Bu uygulama, I. köyden kente göç olgusunu kontrol altında tutma, II. ülkede nüfus dengelerini koruma, III. asker ihtiyacını daha kolay karşılama amaçlarından hangilerine yöneliktir? 2. Osmanlı Devleti'nin Kuruluş Dönemi boyunca, I. Rumeli egemenliğini pekiştirme, II. Anadolu Türk birliğini kurma, III. Bizans Devleti'nin egemenlik alanını daraltma hedeflerinden hangilerine dönük politikalar izlediği söylenemez? D) I ve II E) I, II ve III 5. Anadolu da Mondros Ateşkesi'nin ardından yaşanan işgallere karşı Kuva-yı Milliye hareketinin şekillenmesinde, aşağıdakilerden hangisinin daha fazla etkili olduğu söylenebilir? A) Uluslararası kamuoyunun desteğinin aranması B) İşgallerin haksızlığını kanıtlayan raporların yayınlanması C) Ulusal egemenliğe dayalı bir yönetim kurma çabasına girişilmesi D) Osmanlı Devleti'nin ekonomik gelirlerinin korunmak istenmesi E) Osmanlı yönetiminin işgaller karşısında etkisiz kalması 3. Sokullu Mehmet Paşa, Osmanlı egemenliği altına alınan Kıbrıs'a, Konya ve Karaman bölgesinden götürülen Türk ailelerin yerleştirilmesini sağlamıştır. Bu girişimin aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yönelik olduğu savunulabilir? A) Anadolu'da ticari canlılığın artırılması B) Fethin kalıcı hale getirilmesi C) Karadeniz ticaret yolunun denetim altına alınması D) İskan uygulamasının Anadolu da da uygulanması E) Anadolu'da Türk varlığının güçlendirilmesi 6. Yunanlıların XIX. yüzyılda Osmanlı yönetimine karşı isyan etmesinde, I. Avrupalı devletler tarafından bağımsızlık için kışkırtılmaları, II. milliyetçilik düşüncesinin etkisinde kalmaları, III. Osmanlı merkezi otoritesinin zayıflaması durumlarından hangileri rol oynamıştır? D) I ve II E) I, II ve III 180

180 7. Osmanlılar 1448 yılında yaşanan II. Kosova Savaşı'nda Balkan devletlerine karşı büyük bir zafer kazanmıştır. 10. I. Macarların Hıristiyanlığı kabul ederek Slav kültürünü benimsemeleri Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Osmanlıların Balkan fetihlerini tamamlaması II. III. Moğolların Uygur alfabesini kullanmaları Balkanlarda konuşulan bazı dillerde çok sayıda Türkçe kelime bulunması B) Osmanlı Devleti nin Balkanlarda savunmaya çekilmesi C) Balkan devletlerinin Osmanlıları Balkanlardan atma ümitlerinin kalmaması D) İslam dünyasında siyasi karışıklıkların yaşanması E) Anadolu Türk birliğinin sağlanması Yukarıda verilenlerden hangileri, Türk topluluklarının tarihi süreç içinde etkileyen konumunda yer aldığının kanıtıdır? 8. Avrupa da yaşanan, I. devletler arasındaki ekonomik ve siyasi çekişmelerin artması, II. Papa nın siyasi alandaki etkinliğinin sona ermesi, III. feodal yönetimlerin ortadan kalkması, gelişmelerinden hangilerinde, sömürgecilik girişimlerinin hız kazanması doğrudan rol oynamıştır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 11. Hz. Ömer Dönemi'nde ikta sistemi askeri boyut kazanmış, yeni fethedilen toprakların vergi gelirleri, askerlere maaş olarak ayrılmıştır. Bununla birlikte istila dolayısıyla sahipsiz kalan topraklar da işletilmek ve vergisi ödenmek kaydıyla özel kişilere terk edilmiştir. Bu uygulamanın, I. devlet hazinesinden yapılan masrafların azaltılması, II. tarım üretiminde sürekliliğin sağlanması, III. devletin gelirlerinin artırılması amaçlarından hangilerine yönelik olduğu savunulabilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 9. Orta Asya'da yaşayan Türk topluluklarının İslam öncesi dönemde ihraç ettikleri ürünler daha çok canlı hayvan, et ve deri idi. Buna karşılık dışarıdan giyim eşyaları ve tahıl ürünleri satın alınıyordu. Bu durum, I. Türklerde tarım üretiminin yeterince yaygın olmaması, II. Türk topluluklarının temel geçim kaynağının hayvancılık olması, III. Türklerde askeri yapının güçlü olmasına önem verilmesi olgularından hangilerinin bir sonucudur? D) I ve II E) I, II ve III 12. Türkiye Selçukluları, Avrupa'da XX. yüzyıl başlarına kadar görülen geniş topraklara sahip soylu sınıfının ve topraksız köylü sınıfının Anadolu topraklarında oluşmasına imkan tanımamıştır. Selçukluların bu politika ile aşağıdakilerden hangisini hedefledikleri söylenebilir? A) Monarşik yönetim anlayışının sona erdirilmesi B) Askeri mücadelelerin sona erdirilmesi C) Devlet otoritesinin korunması D) Devlet yöneticilerinin denetlenmesi E) Hukuk sisteminin düzenlenmesi 181

181 GENEL TEKRAR TESTİ / 9 1. Mısır Seferi sonucunda Baharat Yolu'nun Osmanlıların kontrolüne geçtiği ve Venedik'in Kıbrıs için Memlüklere ödediği yıllık vergiyi Osmanlılara vermeye başladığı görülür. Yalnız bu bilgilere göre Mısır Seferi'nin, I. dini, II. askeri, III. ekonomik alanlardan hangilerinde kazanımlara yol açtığı savunulabilir? 4. XVI. yüzyılda yaşanan Otuz Yıl Savaşları'nda Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu'nda asker toplama işinin ihale yoluyla bir generale verildiği, toplanan askerin tek tip üniforma ve silaha sahip olmadığı, hatta bazı askerlerin savaşa kadın ve çocuklarıyla katıldıkları görülür. Bu bilgiler, I. Askeri alanda düzensiz ve disiplinsiz bir yapı söz konusu olmuştur. II. Avrupalı devletler tarafından Osmanlı Devleti ne karşı haçlı birliği kurulmuştur. III. Osmanlı ordusu Avrupa ordular tarafından taklit edilmiştir. yargılarından hangilerini destekler niteliktedir? 2. Osmanlı Devleti'nde modern anlamda ilk nüfus sayımı Avrupalı devletlerden çok sonra, ancak 1831 yılında yapılmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini güçleştirdiği savunulabilir? A) Askeri yapının güçlendirilmesini B) Demografik yapı hakkında kesin bilgiler elde edilmesini C) Avrupa devletlerinin siyasi desteğinin alınmasını 5. Osmanlı Devleti'nde ayanların hukuki statü elde etmelerinde aşağıdakilerden hangisi belirleyici olmuştur? A) Sened-i İttifak'ın imzalanması B) Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesi C) Islahat Fermanı'nın ilan edilmesi D) Kanun-ı Esasi'nin kabul edilmesi E) Meclis-i Mebusan'ın açılması D) Çok uluslu toplum yapısının korunmasını E) Azınlıkların devlete olan bağlılıklarının korunmasını 3. Reform taraftarları XVII. yüzyıl itibariyle Avrupa'daki pek çok eğitim kurumunun Katolik Kilisesi'nin kontrolünden çıkarılmasını sağlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin sonuçları arasında yer alır? A) Bazı Avrupa toplumlarından dini eğitimin öne çıkması B) Din adamlarının toplumsal etkinliklerinin artması C) Avrupa da mezhep anlaşmazlıklarının sona ermesi D) Laik eğitim anlayışının güçlenmesi E) Eğitim kurumlarının faaliyetlerinin güçleşmesi 6. Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah, Türkiye Selçuklu Sultanı Süleyman Şah ın Suriye de ölümünün ardından Anadolu ya gelmiş ve Süleyman Şah ın iki oğlunu yanına alarak kendi başkentine götürmüştür. Bu uygulamanın, I. Anadolu da ilk Türk beyliklerinin kurulması, II. Anadolu beyliklerinin Bizans karşısında üstünlük sağlaması, III. Türkiye Selçuklu topraklarında otorite boşluğu yaşanması gelişmelerinden hangilerine ortam hazırladığı söylenebilir? 182

182 7. Osmanlı Devleti nde görülen, I. donanmanın temellerinin atılması, II. Ege kıyılarına ulaşılması, III. Fetret Devri'nin başlaması gelişmelerinden hangileri, Karesioğulları Beyliği'nin egemenlik altına alınması ile ilişkilendirilebilir? 11. Osmanlı Devleti nin Ankara Savaşı'nda Timur Devleti karşısında uğradığı yenilginin, I. Anadolu Türk birliğinin bozulması, II. Osmanlıların Balkan egemenliğinin sona ermesi, III. Osmanlı Devleti nde Fetret Dönemi'nin başlaması sonuçlarından hangilerine neden olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I ve III 8. İslam öncesi dönemde Türklerin, I. uzun süre kalıcı mimari eser vermemeleri, II. kalabalık bir nüfusa sahip olmaları, III. hayvancılığın en önemli geçim kaynağı durumunda olması özelliklerinden hangileri, Orta Asya'da göçebe bir hayat sürdüklerinin kanıtı olamaz? 12. Osmanlı Devleti nin gerilemesinde, I. toprak yönetiminin yozlaşması, II. askeri unsurların disiplinini yitirmeye başlaması, III. ülke topraklarından farklı etnik unsurların bir arada yaşaması durumlarından hangilerinin etkisinden söz edilebilir? 9. Aşağıdakilerden hangisinin Anadolu da Türk kültürünün yaygınlaşması sürecinde doğrudan herhangi bir katkısında söz edilemez? A) Büyük Selçuklu Devleti B) Saltuklular Beyliği C) Danişmentliler Beyliği D) Türkiye Selçuklu Devleti E) Tolunoğulları Devleti 13. Aşağıdakilerden hangisi, Karamanoğulları Beyliği nin Türkçeyi resmi dil olarak kullanmasının sonuçları arasında gösterilebilir? A) Ekonomik gelirlerin artırılması B) Beyliğin egemenlik alanının genişletilmesi C) Anadolu da Türk birliğinin kurulmasının kolaylaşması D) Türkçenin gelişimine katkı sağlanması E) Türk kültürünün Anadolu daki Rum unsurlar arasında yaygınlaştırılması 10. Osmanlı ülkesindeki azınlıklar XIX. yüzyılda askere gitme ve devlet memuru olabilme hakkına sahip hale gelmiştir. Bu gelişmeler aşağıdakilerden öncelikle hangisi ile ililişkilendirilebilir? A) Toplumsal eşitlik B) Ekonomik özgürlük C) Hoşgörülü yönetim D) Meşruti yönetim E) İnanç özgürlüğü 14. I. Dünya Savaşı'nın yaşanmasında, I. devletler arası ekonomik rekabetin artması, II. bazı devletlerin milliyetçilik düşüncesini birbirlerine karşı kullanmaya çalışması, III. sömürgecilik girişimlerinin hızlanması gelişmelerinden hangilerinin etkisinden söz edilebilir? D) I ve II E) I, II ve III 183

183 GENEL TEKRAR TESTİ / Osmanlı Devleti nde XVIII. yüzyılda yaşanan, I. köyden kente göçün artması, II. tımar sisteminin bozulması, III. toprak kayıpları yaşanması gelişmelerinden hangilerinin, tarımdan elde edilen gelirlerin azalmasında etkili olduğu söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III 4. Fransa, Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanmasını desteklemiştir. Fransa'nın bu tutumunun aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu savunulabilir? A) Baharat Yolu na yeniden işlerlik kazandırmak B) Milliyetçilik düşüncesinin yayılmasını engellemek C) Doğu Akdeniz deki etkinliği artırmak D) Akdeniz deki ekonomik rekabeti sona erdirmek E) Osmanlı Devleti ne karşı Rusya nın askeri desteğini sağlamak 5. Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda, 2. Osmanlı ordusunun önemli bir bölümünü oluşturan Yeniçeriler XVII. ve XVIII. yüzyıllarda sık sık ayaklanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu ayaklanmaların nedenleri arasında gösterilemez? A) Cülus bahşişi geleneğinin sürmesi B) Yeniçerilerin iktidar çekişmelerinde kullanılması I. kaybedilen toprakları geri alma, II. azınlıklara yeni haklar verme III. halkın yönetime doğrudan katılımını sağlama politikalarından hangilerini izlediği söylenebilir? D) I ve II E) I, II ve III C) Yeniçerilerin ıslahat girişimlerinin çıkarlarına zarar vereceğini düşünmeleri D) Maaş ödemelerinde zaman zaman aksamalar yaşanması E) "Devlet ocak içindir." anlayışının yerleşmesi 6. Osmanlı Devleti nde II. Mahmut Dönemi nde ilk defa resmi gazete çıkarılmasında, I. Avrupa kültürünü Osmanlı toplumunda yaygınlaştırma, II. III. çıkarılan kanunlardan halkı haberdar etme, ulusçuluk kavramının güçlenmesini sağlama düşüncelerinden hangilerinin rolünden söz edilebilir? 3. XVII. yüzyıl sonunda Osmanlı ordusu, aralarında Kutsal İttifak oluşturan Avrupa devletleri karşısında büyük bir yenilgiye uğramış ve Karlofça Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir? A) Osmanlı Devleti'nin doğu sınırlarının yeniden belirlenmesi B) Osmanlı Devleti nin Avrupa daki egemenliğinin sarsılması C) Avrupalı devletlerle olan ticari ilişkilerin azalması D) Osmanlıların denizlerdeki etkinliğini artırmaya yönelmesi E) Osmanlı Devleti nde yönetim anlayışının değişmesi 7. Anadolu'nun aşağıdaki özelliklerinden hangisi, Türklerin bölgeye yerleşim kararı almasında daha fazla rol oynamıştır? A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması B) Göç yolları üzerinde bulunması C) Kültürel zenginliğe sahip olması D) Madenler açısından zengin olması E) Tarım ve hayvancılık için uygun koşullara sahip bulunması 184

184 8. II. Mahmut, ilk dönemlerden beri sürdürülen devlet görevlilerinin mallarına el konulması uygulamasını ortadan kaldırmıştır. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yönelik olduğu söylenebilir? A) Avrupa tarzında bir idari yapı oluşturulması B) Memur sayısının artırılması C) Devlet gelirlerinin artırılması D) Avrupa üzerinde etkinlik kurulması 12. Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye Selçukluları ile Harzemşahlar arasında yapılan Yassıçimen Savaşı'nın sonuçları arasında gösterilebilir? A) Anadolu ya yönelik Moğol tehlikesinin sona ermesi B) Anadolu da ekonomik durumun bozulması C) Moğol tehlikesinin Anadolu ya daha fazla yaklaşması D) Türkiye Selçukluları Devleti nin yıkılış sürecine girmesi E) Bizans ın Anadolu da güçlenmesi E) Eğitim alanında yatırımlar yapılması 9. Osmanlı Devleti nde XVI. yüzyılda yaşanan gelişmelerden bazıları şunlardır: I. Yemen fethedilmiştir. II. Lehistan himaye altına alınmıştır. III. Fas himaye altına alınmıştır. Bu gelişmelerden hangileri Osmanlıların Kuzey Afrika egemenliğini güçlendirmiştir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 13. I. Murat Dönemi'nde 1364 yılında yapılan Sırpsındığı Savaşı, Osmanlıların Balkan devletleri ile yaptığı ilk haçlı savaşıdır. Bu bilgi, I. Osmanlıların Balkan egemenliği zayıflamıştır. II. Osmanlıların Balkan ilerleyişini durdurmak güçleşmiştir. III. Osmanlılar Türk siyasi birliğini sağlamaya çalışmıştır. yargılarından hangilerini doğrular niteliktedir? 10. Osmanlı Devleti'nde görülen, I. Sened-i İttifak ın imzalanması, II. Tanzimat Fermanı nın yayınlanması, III. Islahat Fermanı nın yayınlanması gelişmelerinden hangileri azınlıkların haklarının genişletilmesini sağlamıştır? 14. Osmanlı Devleti'nde 1585 yılına kadar 100 dirhem gümüşten 450 adet akçe yapılırken, bu tarihte yapılan düzenleme ile bu sayı 800 adete çıkarılmıştır. Yani akçe içindeki gümüş miktarı neredeyse yarı yarıya azaltılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir? A) Paranın değerinin düşürüldüğünün B) Askeri yapının zamanla zayıfladığının C) Tarım üretiminde devlet denetiminin sona erdiğinin D) Ekonomik gelir kaynaklarının arttığının E) Yerleşik yaşamın devlet tarafından teşvik edildiğinin 11. İslam öncesi dönemde Türk topluluklarının Orta Asya dan dünyanın değişik bölgelerine göç etmelerinde aşağıdakilerden hangisinin rolünden söz edilemez? A) Boylar arasında anlaşmazlıklar yaşanması B) Ulusal benliğin korunmak istenmesi C) Tarım üretiminin geliştirilmek istenmesi D) Çinlilerin baskısı altında kalınması E) Ekonomik kaynakların yetersiz hale gelmesi 15. Osmanlı Devleti nde XVII. yüzyılda gerçekleştirilen ıslahat girişimlerinin umulan sonuçları vermediği görülür. Bu durumda aşağıdakilerden hangisinin rolünden söz edilebilir? A) Askeri alanda düzenlemeler yapılmaya çalışılması B) Avrupalı devletlerle askeri mücadelelere girişilmesi C) Yapılan ıslahatların köklü çözümler getirmemesi D) Islahatların devlet düzenini sağlamaya yönelik olması E) Yönetimde sadrazamların etkinliğinin artması 185

185 cevap anahtarı 187

186 KONU TESTLERİ CEVAPLARI TARİH BİLİMİ / 1 E A A C D A E D D A B B TARİH BİLİMİ / 2 B D D B D D E E E B C D UYG. DOĞUŞU İLK ÇAĞ UYG. / 1 D E C B E B A D A B C D E A UYG. DOĞUŞU İLK ÇAĞ UYG. / 2 A B C A C B A B A E D A E A UYG. DOĞUŞU İLK ÇAĞ UYG. / 3 A D C E C B B A D C E C A İLK TÜRK DEVLETLERİ / 1 D A C C E A B D D C E A İLK TÜRK DEVLETLERİ / 2 C B E B D E B C E D A E İLK TÜRK DEVLETLERİ / 3 D A A C D E D B D E D C C İLK TÜRK DEVLETLERİ / 4 A D E A E C E B A A D C DÖRT KÖŞE C D B B İSLAM TARİHİ / 1 C D A B A E C D D C A B İSLAM TARİHİ / 2 D C D B C D B E E D A B İSLAM TARİHİ / 3 E D A B E E A A D E C A B TÜRK İSLAM DEVLETLERİ / 1 A E B B E A C D B E C B TÜRK İSLAM DEVLETLERİ / 2 A C D B A B E D E C B D TÜRK İSLAM DEVLETLERİ / 3 D A E E C E C E A B D C B D TÜRKİYE TARİHİ / 1 A B D D E B C D E D E E TÜRKİYE TARİHİ / 2 C E E A D A E C D B A A TÜRKİYE TARİHİ / 3 B C B A C B D E A D B D TÜRKİYE TARİHİİ / 4 C B E C D D A E C D C A 188

187 DÖRT KÖŞE B E D C BEYLİKTEN DEVLETE / 1 E D D A E C B E C E A B BEYLİKTEN DEVLETE / 2 D A D E D B E B E A B B BEYLİKTEN DEVLETE / 3 D C D E B A C E C B A E DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 1 E D E C D B C D E C A A DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 2 E D D B C E E C B E D E DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 3 E A D E C D B B C D E A DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 4 A B C D D B C E B D C B C DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 5 A B C D D A C E B D B D C A DÜNYA GÜCÜ OSMANLI DEV. / 6 C D B E E A C C E A E A D A ARAYIŞ YILLARI / 1 D B E C C A C E B D A B ARAYIŞ YILLARI / 2 C E D B A B C E A D E A DÖRT KÖŞE E B A E AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ / 1 C D C D E B A D A A E C AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ / 2 B E D E C A A C B D C D AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ / 3 D A B D D D A A C C B A AVRUPA VE OSMANLI DEVLETİ / 4 A C D C B B D C D A D E EN UZUN YÜZYIL / 1 D C A E C D A E B B D C EN UZUN YÜZYIL / 2 E D B D E B E A E C D EN UZUN YÜZYIL / 3 B C A D A C A B D E D E B EN UZUN YÜZYIL / 4 B C A E B A E A E C D B 189

188 DÖRT KÖŞE D A D A 'DEN 1919'A MUSTAFA KEMAL B A E C A C A A E C D MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 1 E A C E D B A C E E D B MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 2 C C A D C B A B B C D D MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 3 B C D A E B C D A A B C E B MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 4 A D B D C E E A C E E C MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 5 A B C A E D B A D E A C MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 6 A D E B C C D B E D E E MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 7 C B A E D B E C B A D E MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 8 C D B D B C E A D B A B MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ / 9 B A E D C D A C D B D D MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ /10 A A B E A C D A A C E D MİLLİ MÜC. HAZIRLIK DÖNEMİ /11 B B A E C E B A B D C E B B DÖRT KÖŞE E B C A KURTULUŞ SAVAŞINDA CEP. / 1 B A C A D C D E E A B C KURTULUŞ SAVAŞINDA CEP. / 2 A A E C B D E B C E E D KURTULUŞ SAVAŞINDA CEP. / 3 E A C E A A D E B B E C KURTULUŞ SAVAŞINDA CEP. / 4 E E C A C E B A A C D B TÜRK İNKILABI / 1 C B C E A D C B E A D A TÜRK İNKILABI / 2 D D A E C A E A A D E D TÜRK İNKILABI / 3 A B D D C B E C A E E C TÜRK İNKILABI / 4 D C A C D E D B E A E A 190

189 DÖRT KÖŞE B D B C ATATÜRKÇÜLÜK VE ATA İLKE. / 1 D A C E A A C B A B A E ATATÜRKÇÜLÜK VE ATA İLKE. / 2 A B D D C E B E A E C D ATATÜRKÇÜLÜK VE ATA İLKE. / 3 D B A D D E E A E C B D ATA. DÖN. DIŞ POL. ATA. ÖLM. / 1 E D C A E C B A D A B C ATA. DÖN. DIŞ POL. ATA. ÖLM. / 2 D E D A B E C D C D C A MİLLİ GÜVENLİK / 1 E D B A E D E C C B D E E E MİLLİ GÜVENLİK / 2 E B C E A A E B D C A B DÖRT KÖŞE D B E B GENEL TEKRAR / 1 E D A C B D B D C A C D GENEL TEKRAR / 2 E E C B A E D D B E D D A GENEL TEKRAR / 3 D C B C D C B E A E C A GENEL TEKRAR / 4 A C C E D A E B E A D E GENEL TEKRAR / 5 A E C B B E D D C E D B GENEL TEKRAR / 6 D D D B C A B E A C D C GENEL TEKRAR / 7 D B E A C C E E E E D D A GENEL TEKRAR / 8 A E B D E E C A D E E C GENEL TEKRAR / 9 C B D A A C D B E A E D D E GENEL TEKRAR / 10 E A B C A B E A B E B C B A C 191