KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI

Transkript

1 KORUNAN ALANLARIN PLANLANMASI I. Hafta Yrd. Doç. Uzay KARAHALİL

2 Sunum Akışı Tanışma Ders İçeriği Derste Uyulacak Kurallar Ödev ve Sınavlar Derse Giriş

3 Ders Akışı Dünya da ve Türkiye de Doğa Korumanın Tarihsel Gelişimine Kısa Bir Bakış Korunan Alan Statüleri MP Amenajman Planı Yapılmamasının Getirdiği Sorunlar Ülkemizde Geçmişten Günümüze Milli Park (MP) Amenajman Planlarının Öyküsü Korunan Alanların Planlanmasında Yeni Yaklaşımlar ve Kavramsal Çerçeve (ETÇAP) Korunan Alanlarda Öne Çıkan Orman Fonksiyonları Koruma Hedefleri Korunan Alanlarda Envanter Anket Çalışmaları Turizm-Rekreasyon Potansiyelinin Belirlenmesi Yangın Riski

4 Dönem Boyunca Unutmayın! % 70 devam zorunluluğu aranacak. (11 ders) Dersler blok şeklinde olacak. Ödevler grup şeklinde verilecek (2 kişi 1 grup olacak) Ödev konuları ileriki haftalarda duyurulacak Ödevler zamanında getirilecek (10. Hafta Değişiklik Olursa Bildirilecek)

5 Ödevler ve Sınavlar Nasıl Olacak? Birinci vize test şeklinde (% 30) İkinci vize ödev olacak (% 20) Final test şeklinde (% 50)

6 Türkiye de Biyolojik Çeşitlilik Karasal, alpin gibi çok farklı habitat tipleri Ticari öneme sahip bitkiler, tıbbi ve aromatik bitkiler Avrupa da bulunan bitkilerin 75% ini içeren ( bitki türü) bir ülke. Türkiye aynı zanmanda 3000 endemik bitkiye sahip (1/3 ü). 132 memeli, 453 kuş 106 sürüngen ve 345 balık türü Türkiye de yaşamakta.

7 Orman ve Su İşleri Bakanlığı Yönetim Şeması

8 Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü

9 Tarihte Koruma Kavramı İlk Koruma Avlaklar Tersane ve Tophane Yozgat Çamlığı MP

10 Korunan Alanların Sınıflandırılması Avrupa Konseyi (Sınıf A, Sınıf B, Sınıf C, Sınıf D) IUCN (Kategori, I, II, III, IV ve V) 1948 yılında Birleşmiş Milletler in bir organı olan UNESCO nun girişimiyle, Uluslar arası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN: International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources) kurulmuştur. IUCN kısaltması değişmemek koşuluyla Dünya Koruma Birliği adını alan kuruluş, günümüzde 140 ı aşkın ülkeden 980 nin üzerinde üyeye sahiptir ve korunan alan sistemlerinin kriterlerini oluşturan neredeyse tek otorite durumuna gelmiştir

11 IUCN Kategorileri IUCN, 6 koruma yapısı önermektedir. 1. Doğal Alanlar: Bilimsel amaçlar veya yaban hayatı için ayrılmış alanlardır. a) Bilimsel Amaçlarla Ayrılmış Doğal Alanlar: Kural olarak bilimsel amaçlar için yönetilen alanlardır. Bilimsel araştırma veya çevresel gözlem için uygun, önemli jeolojik, fizyolojik vb. yönlerden ender ekosistemlerdir. b) Doğal Yaşam Alanları: İlke olarak doğal yaşamın korunması için ayrılmış alanlardır. Yerleşim olmaksızın doğal niteliklerini ve etkilerini sürdüren, bozulmamış veya küçük değişikliklere uğramış geniş kara veya deniz parçalarıdır. bilimsel araştırma dışında hiçbir kullanıma açık değildir.

12 2. Milli (Ulusal) Park: Korunması ve yeniden canlandırılması için yönetilen alanlardır. İki alt grupta değerlendirilmektedirler. a) Yaşayan ve gelecekteki kuşaklar için önem taşıdığı düşünülen ekosistem bütünlüğünün korunması amacıyla yönetilen alanlar. b) Bilimsel araştırma, eğitim, dinlenme ve turizme ortam oluşturması amaçlarıyla ayrılmış olan, ayrılma amacına uygun olmayan kullanım veya yerleşim biçimlerine izin verilmeyen doğal arazi veya deniz parçalarıdır.

13 3. Doğa Anıtı: Ender, temsil özelliği olan veya estetik nitelikleri ya da kültürel açılardan önemli ya da eşsiz değerlere sahip olan; doğal ya da kültürel ortamlardan bir ya da bir kaçını içeren ortamlardır. 4. Yaşama Ortamı/Tür Yönetim Alanı: Yaşama ortamının sürekliliğinin veya özel öneme sahip türlerin ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla çeşitli yönetsel etkinliklere açık alanlardır. 5. Bozulmamış Kara/Deniz Görüntü Alanları: Görsel olarak çekici özelliklere sahip kara ve deniz görüntülerinin korunması ve yeniden canlandırılması amacıyla yönetilen alanlardır. 6. Kaynak Koruma Alanı: Doğal ekosistemlerin sürdürülebilir kullanımını sağlamak amacıyla yönetilen alanlardır.

14 Planlama Hedefleri Örnek ekosistemlerin doğal durumlarında korunması Korunan Alan Tipleri Ia Ib II III IV V VI Ekolojik çeşitliliğin ve çevre düzeninin devamı Genetik kaynakların korunması Eğitim, araştırma ve çevresel izleme olanaklarının sağlanması Su havzası şartlarının korunması Erozyon-sedimantasyon kontrolü, yatırımları (baraj, regülatör vb) koruması Yaban hayatından protein ve hayvansal ürün üretimi, sportif avcılık ve balıkçılık izni Rekreasyon ve turizm hizmetlerinin sağlanması Sürdürülebilir ürün temelli odun, yem veya deniz ürünleri sağlanması Kültürel, tarihi ve arkeolojik miras alanları ve nesnelerin korunması Manzara güzelliğinin ve açık alanların korunması Esnek yönetim Makul teşvikler, marjinal alanların sürdürülebilir kullanımı ve kırsal kalkınmaya katkı Kaynak yönetiminde birincil amaç 2 Her zaman önemli ikincil amaç 3 Potansiyel uygulanabilir, en az ağırlıklı yönetim amacı - Uygun olmayan amaç Ia Mutlak Doğa Koruma Rezervi Ib Yabanıl Alanlar II Milli Park III Doğal Anıt IV Habitat ve Tür Yönetimi Alanı V Peyzaj Koruma Alanı VI Kaynak Koruma Alanı

15 Orman Kanununa Göre Milli Parklar 6831 Sayılı Orman Yasası'nın 4. Maddesi'ne göre ormanlar vasıf ve karakter bakımından 3'e ayrılmıştır. Bunlar: 1. Üretim ormanları 2. Koruma ormanları 3. Milli parklar

16 Ülkemizde Doğa Koruma MİLLİ PARKLARIMIZ HIZLA ARTIYOR! 40. MP : Nene Hatun Tarihi MP - Erzurum 36. TP : Ulugöl Ordu (Gölköy) Ülkemizdeki Bazı Doğa Koruma Statüleri Milli Park Tabiatı Koruma Alanı Tabiat Parkı Tabiat Anıtı Muhafaza Ormanları Doğal Sit Özel Çevre Koruma Bölgesi Yaban Hayatı Koruma Sah. Yaban Hayatı Geliştirme Sah. Araştırma Ormanları Gen Koruma Ormanları Tohum Bahçeleri Tohum Meşcereleri Orman İçi Dinlenme Yerleri Muhafaza Karakterinde İşletme Sınıfı

17 ÜZERİNDE ÇALIŞILAN KORUNAN ALAN SAYISI-2012 Orman ve Su İşleri Bakanlığı Korunan Alanlar Adet Milli Park 40 Tabiat Parkı 182 Tabiatı Koruma Alanı 31 Tabiat Anıtı 106 Yaban Hayatı Geliştirme Sahası 80 Sulak Alanlar 135 Gen Koruma Ormanı 239 Tohum Meşçeresi 373 Tohum Bahçesi 178 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Korunan Alanlar Adet Doğal Sit Alanı 1273 Özel Çevre Koruma Bölgesi 15

18 Korunan Alanlarımızın Toplam Alanı; Orman ve Su İşleri Bakanlığı yetkisindeki alanlar; Korunan Alanlar (DKMP) Toplam Alanı (Hektar) Milli Park ,74 Tabiat Parkı ,16 Tabiatı Koruma Alanı ,59 Tabiat Anıtı 5.549,02 Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ,84 Sulak Alanlar ,23 Toplam ,58 Korunan Alanlar (OGM) Toplam Alanı (Hektar) Bal Ormanı 2.609,72 Gen Koruma Ormanı - Klon Parkı ,43 Kent Ormanı - Mesire Yeri 9.382,23 Muhafaza Ormanları ,99 Tohum Meşçeresi - Tohum Bahçesi ,15 Toplam ,51 Korunan Alanlar Toplam Alanı (DKMP+OGM) ,09

19 Koruma Altındaki Alanlarımız Korunan Alanlarımızın Ülke Yüzölçümüne Oranı; (Doğal Sitler Hariç..) Ülke Yüzölçümü ve Korunan Alanlar Miktar Ülke Yüzölçümü (Ha) Tek Yüzey Haline Getirilmiş Karasal Korunan Alanlarımız Toplamı (Ha) Korunan Alan Oranı (%) 5,95

20 Koruma Altındaki Alanlarımız (Doğal Sitler Hariç..) Korunan Alanlarımızın Ülke Yüzölçümüne Oranı 5,95% Ülke Yüzölçümü Korunan Alanlar Ha.

21 Koruma Altındaki Alanlarımız Korunan Alanlarımızın Ülke Yüzölçümüne Oranı; (Doğal Sitler Dahil..) Ülke Yüzölçümü ve Korunan Alanlar Miktar Ülke Yüzölçümü (Ha) Tek Yüzey Haline Getirilmiş Karasal Korunan Alanlarımız Toplamı (Ha) Korunan Alan Oranı (%) 7,24

22 Koruma Altındaki Alanlarımız (Doğal Sitlerle Birlikte..) Korunan Alanlarımızın Ülke Yüzölçümüne Oranı 7,24% Ülke Yüzölçümü Korunan Alanlar Ha.

23 Tek Yüzey Haline Getirilmiş Türkiye nin Korunan Alanlar Haritası; %7,24

24 ORMAN STATÜSÜNDEKİ KORUNAN ALANLARIN İLAVESİYLE ÜLKE YÜZÖLÇÜMÜNE ORAN Ülke Yüzölçümü: ha. DKMP + OGM + ÖÇK + Doğal Sitler Korunan Alanların Ülke Yüzölçümüne Oranı: %7.24 Orman Alanlarında Korunan Alanlar Alan (Ha) Oran % Bal Ormanı 8.245,50 0,01 Fonksiyonel Planlamada Doğayı Koruma Ormanı olarak Ayrılan Alanlar ,78 1,11 Toplam 873,660,28 1,12 Orman Sayılan Korunan Alanların Ülke Yüzölçümüne Oranı: %1,12 Toplam: % 8,36

25 Korunan Alanları İlgilendiren Bazı Yasal Düzenlemelerimiz?

26 Türkiye nin Taraf Olduğu ve Korunan Alanları İlgilendiren Yasal Düzenlemeler Convention on Biodiversity Conservation(Rio Convention) (1997) Cartagena Protocol (2004) CITES (1996) Barcelona Convention (1988) Bucharest Convention (1994) Protection of Cultural and National Heritage (1983) Convention on Combating Erosion (1998) European Landscape Convention (2000) Bern Convention(1984) Ramsar Convention (1994) Kyoto Protocol (2009)

27 2873 Sayılı Milli Parklar Yasası Ülkemizde milli park ve milli parkçılık konusundaki en önemli gelişme ise; 1983 yılında doğrudan milli parkları konu alan 2873 Sayılı Milli Parklar Yasası'nın çıkarılmasıdır. Çıkarılan bu yasa ile, "yurdumuzdaki milli ve milletlerarası düzeyde değerlere sahip milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanlarının seçilip belirlenmesine, özellik ve karakterleri bozulmadan korunmasına, geliştirilmesine ve yönetilmesine ilişkin esasları düzenlemek" amaçlanmıştır. Milli Parklar Yasası nın 2. Maddesi ile, milli park kapsamında değerlendirilen yapılar tanımlanmıştır. Buna göre milli park kapsamında değerlendirilen alanlar 4 gruba ayrılmış olup, bunlar: 1- Milli Park, 2- Tabiat Parkı, 3- Tabiat Anıtı, 4- Tabiatı Koruma Alanı, biçimindedir

28 Türkiye'de Milli Park Kapsamında Korunan Alanlar Koruma Yapısı Sayısı Alanı (ha) Milli Park Doğa Parkı Doğa Anıtı Doğa Koruma Alanı

29 Kökez Tabiatı Koruma Alanı-Bolu Tabiatı koruma alanı; bilim ve eğitim bakımından önem taşıyan nadir, tehlikeye maruz veya kaybolmaya yüz tutmuş ekosistemler, türler ve tabii olayların meydana getirdiği seçkin örnekleri ihtiva eden ve mutlak korunması gerekli olup, sadece bilim ve eğitim amaçlarıyla kullanılmak üzere ayrılmış tabiat parçaları

30 Kaçkar Dağları Milli Parkı Milli park, "bilimsel ve estetik bakımdan, milli ve milletlerarası ender bulunan tabii ve kültürel kaynak değerleri ile koruma, dinlenme ve turizm alanlarına sahip tabiat parçaları"

31 Kurşunlu Şelalesi Tabiat Parkı Tabiat parkı; "bitki örtüsü ve yaban hayatı özelliğine sahip, manzara bütünlüğü içinde halkın dinlenme ve eğlenmesine uygun tabiat parçaları"

32 TABİAT ANITI Tabiat anıtı; doğa ve doğa olaylarının meydana getirdiği özelliklere ve bilimsel değere sahip ve milli park esasları dahilinde korunan doğa parçaları Anıt Ağaç Tarihi ve kültürel açıdan son derece önemli bir yere sahip olan anıt ağaç, yaş,çap ve boy itibarıyla kendi türünün alışılmış ölçülerinin çok üzerinde boyutlara ulaşan;yöre tarihinde,kültür ve folklöründe özel yeri bulunan;geçmiş ile günümüz,günümüz ile gelecek arasında iletişim sağlayabilecek uzunlukta doğal ömre sahip olan ağaçlara anıt ağaçlar denilmektedir. şeklinde,tanımlanmaktadır

33 Anıt Ağaçlar 2 Adet Anıt Anadolu Kestanesi 3 Adet Anıt Dallı Servi 1 Adet Anıt Karaçam

34 TEŞEKKÜRLER