ANKET SONUÇLARI Anket -1 Lise Öğrencileri anketi. Bu anket, çoğunluğu Ankara Kemal Yurtbilir İşitme Engelliler Meslek Lisesi öğrencisi olmak üzere toplam 130 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılanların % 45.7 si kız, % 54.3 ü erkektir. Öğrencilerin neredeyse tamamı anket uygulamasını sorular işaret dilinde tercüme edilerek gerçekleştirilmiştir (sadece 1 kişi konuşarak iletişim kurabilmektedir). Bu araştırmaya katılanların yaklaşık 1/3 ünde açık uçlu sorulara cevaplar da aynı şekilde elde edilmiş ve anketörler tarafından yazılı hale getirilmiştir. Katılımcıların yazma yeteneğine yönelik değerlendirmeler yapılırken, bu anket formları dikkate alınmamıştır. Öğrencilerin işaret dili ile iletişim becerilerine, anketörlerimizin verdiği puan ortalaması (10 üzerinden) 7.02±2.19 ve ortancası da 7 dir. Katılımcıların % 8.9 u 5 puandan az, % 69.1 i 5-8 puan arasında, %22.0 ı da 9-10 puan almıştır. Öğrencilerin kullandığı işaret dilinin TİD ile uyumuna, anketörlerimiz tarafından verilen puan ortalaması (10 üzerinden) 6.10±2.66 ve ortancası da 7 dir. % 26.6 sı 5 puandan az, % 56.4 ü 5-8 puan arasında, %17.0 ı da 9-10 puan almıştır. Anketin uygulanma kalitesine ve sorulara verilen cevapların güvenirliliğine anketörlerimizin verdiği puan ortalaması (10 üzerinden) 8.20±1.59 ve ortancası da 8 dir. % 3.2 sının puanı 5 ten az, % 56.7 sinin 5-8 aralığında, % 40.1 inin de 9-10 dur. 1
2
Tablo 1. Öğrencilerin Devam Ettikleri Bölümler, Ankara, 2010. 0 0 0 Bölüm Sayı Yüzde 10,8 3,3 12,8 Bilgisayar 12 12.8 9,5 Bilgisayar Giyim Giyim 9 9.5 15,1 Grafik Kuyumculuk Metal Grafik 28 32.4 Mobilya Diğer Kuyumculuk 15 16.1 16,1 32,4 Metal 14 15.1 Mobilya 10 10.8 Diğer* 3 3.3 Grafik 1. Öğrencilerin Devam Ettikleri Bölümler, Ankara, 2010. *Diğer: Elektrik, Matbaa, Meslek 3
4
Öğrencilerin % 57.7 si okul başarısını iyi, % 27.7 si orta, % 11.5 i çok iyi, %3.1 i ise kötü olarak yorumlamaktadır. 11,5 3,1 27,7 57,7 İyi Orta Çok İyi Kötü Grafik 2. Katılımcıların Okul Başarı Durumları, Ankara, 2010. 5
Öğrencilerin % 52.3 ü günde kaç saat çalışıyorsunuz sorusuna 2 saatten fazla cevabını verirken, % 35.9 u 1-2 saat, % 4.7 si 1 saatten az, % 2.3 ü bazen çalıştığını, % 4.7 si ise hiç çalışmadığını belirtmiştir. 4,7 2,3 4,7 35,9 52,3 2 Saatten Fazla 1-2 Saat 1 Saatten Az Bazen Hiç 6
7 Grafik 3. Öğrencilerin Günlük Ders Çalışma Süreleri, Ankara, 2010.
Diğer Televizyon İzlemek Spor Arkadaşlarla Birlikte Vakit Geçirmek Bilgisayar-İnternet 2,4 13,4 34,6 39,3 51,8 0 20 40 60 80 100 *Diğer: Ödev yapmak, resim, yemek yemek, okulda kalmak Grafik 4. Öğrencilerin Ders Saatleri Dışında En Çok İlgilendikleri Aktiviteler, Ankara, 2010. 8
Tablo 2. Öğrencilerin Ödevlerini Yaparken Yardım Aldıkları Kişiler, Ankara, 2010. Yardım Alınan Kişi Sayı Yüzde Yalnız yapıyor 32 27.8 0 Arkadaşlar 29 25.2 Kardeşler 24 20.9 25,2 27,8 Yalnız Ebeveynler Ebeveynler 23 20.0 6,1 Kardeşler Diğer Akrabalar Diğer akrabalar 7 6.1 20,9 20 Arkadaşlar 9
Grafik 5. Öğrencilerin Ödevlerini Yaparken Yardım Aldıkları Kişiler, Ankara, 2010. 10
20,2 3,9 26,4 Hiç Devamsızlık Yapmamış 14,7 3 Gün Ve Daha Az 4-6 Gün 7-10 Gün 11 Gün Ve Daha Fazla 34,9 Grafik 6. Okula İlgili Yıl İçinde Yaptıkları Devamsızlık Gün Dağılımı, Ankara, 2010. 11
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 49,6 39,5 21,9 4,6 3,7 Bilgisayar Spor Resim Müzik El Sanatları Grafik 7. Öğrencilerin En Başarılı Olduklarına İnandıkları Bölümlerin Dağılımı, Ankara, 2010. 12
Öğrencilerin % 60.5 i okulda işaret diliyle iletişim kurdukları öğretmen veya okul idarecisinin bulunduğunu, % 39.5 i ise bulunmadığını beyan etmiştir. 39,5 60,5 Bulunuyor Bulunmuyor Grafik 8.Öğrencilerin Okulda İşaret Diliyle İletişim Kurduğunuz Öğretmen veya Okul İdarecisinin Bulunma Durumu, Ankara, 2010. 13
14
Tablo 3. Okulda İşaret Diliyle İletişim Kurdukları Öğretmen veya Okul İdarecisinin Bulunduğunu Belirten Öğrencilerin, Öğretmenlerin Ders Anlatırken İşaret Dilini Kullanma Sıklıklarına Verdikleri Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. İşaret Dilini Kullanma Sıklığı Sayı Yüzde Çok Az 11 13.9 Bazen 17 21.5 Sürekli 51 64.6 64,6 13,9 21,5 Çok Az Bazen Sürekli Toplam 79 100.0 Grafik 9. Okulda İşaret Diliyle İletişim Kurdukları Öğretmen veya Okul İdarecisinin Bulunduğunu Belirten Öğrencilerin, 15
Öğretmenlerin Ders Anlatırken İşaret Dilini Kullanma Sıklıklarına Verdikleri Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. 16
Öğrencilerin % 30.1 i en beğendiğiniz ve kendinize örnek olmasını istediğiniz kişi/kişiler kimdir sorusuna gerçek olmayan kişileri, % 31.7 si populer sporcuları, % 18.7 si populer şarkıcı, manken, aktör ya da artistleri söylerken, % 3.3 ü meslek belirtmiş ve sadece % 2.4 ü gerçek hayattan kişileri (Atatürk, konuşan bir arkadaşı ve bir de abi) örnek kişiler olarak ifade etmiştir; % 13.8 i de böyle birisinin bulunmadığını söylemiştir. 100 80 60 40 30,1 31,7 18,7 20 13,8 3,3 2,4 0 Gerçek Populer Populer MeslekGerçek Yok Olmayan Sporcular Şarkıcı, Kişiler Kişiler Akt, Manken Grafik 10. Öğrencilerin En Beğendiğiniz Ve Kendinize Örnek Olmasını İstediğiniz Kişi/Kişiler Kimdir Sorusuna Verdiği Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. 17
Okulu bitirdikten sonra ne yapmayı düşünüyorsunuz sorusuna öğrencilerin % 3.9 u bilmiyorum veya kararsızım, %49.6 sı eğitime devam edeceğim, % 46.5 i bir iş bulup çalışmayı düşünüyorum cevabını vermiştir. 18
46,5 0 3,9 49,6 Bilmiyorum, Kararsızım Eğitime Devam Edeceğim Bir İş Bulup Çalışmayı Düşünüyorum Grafik 11. Okulu Bitirdikten Sonra Ne Yapmayı Düşünüyorsunuz Sorusuna Araştırmaya Katılan Öğrencilerin Verdiği Cevapların Yüzde Dağılımı, Ankara, 2010. Olmak istediğiniz unvan ya da kişi olabilmek için ne yapmanız gerektiğini düşünüyorsunuz sorusuna öğrencilerin % bilmiyorum-kararsızım % 37.8 i eğitime devam edeceğim, %5.4 ü akrabanın yanında çalışacağını, % 9.5 i torpille memur olacağını, % 33.8 i iş bulacağını ve %1.4 ü de evlenmek istediği cevabını vermiştir. 12.2 si 19
Evlenmek İstiyorum1,4 İş Bulacağım 33,8 Torpille Memur Olacağım 9,5 Akrabanın Yanında Çalışacağım 5,4 Eğitime Devam Edeceğim 37,8 Bilmiyorum 12,2 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Grafik 12. Olmak istediğiniz unvan ya da kişi olabilmek için ne yapmanız gerektiğini düşünüyorsunuz sorusuna Araştırmaya Katılan Öğrencilerin Verdiği Cevapların Yüzde Dağılımı, Ankara, 2010. 20
Geleceğinizi planlarken / gelecekte ne yapacağınızı ya da nasıl yapacağınızı düşünürken en çok kimlerden / hangi kaynaklardan faydalanıyorsunuz? Size en çok yol gösteren nedir? Sorusuna % 3.1 i hiç kimse, % 88.2 si ailem ve onların beklentileri, % 2.4 ü öğretmenlerimin rehberliği, % 3.1 i arkadaşlarımın düşünceleri, % 3.1 i televizyon ve internet cevabını vermiştir. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 3,1 Hiç Kimse 88,2 Ailem ve Onların Beklentileri 3,1 3,1 Arkadaşlarımın Düşünceleri 2,4 Televizyon Ve İnternet Öğretmenlerin Rehberliği Grafik 13. Araştırmaya Katılan Öğrencilerin Geleceğini Planlarken En Çok Faydalandıkları Kişi ve Kaynakların Dağılımı, Ankara, 2010. 21
Üniversite ve/veya yüksek öğrenim nedir sorusuna % 62.4 ü bilmiyorum adını duymadım derken % 24.0 ı okul, yüksekokul cevabını vermiş, % 13.6 sı de anlamsız cevaplar vermiştir. Öğrencilerin % 55.8 i üniversite ve/veya yüksek öğrenim kavramını ilk kez ilkokulda, % 24.8 i ortaokulda, % 19.4 ü ise lisede duyduğunu beyan etmiştir. 22
19,4 24,8 56% İlkokul Ortaokul Lise Grafik 14. Öğrencilerin Üniversite ve/veya Yüksek Öğrenim Kavramını İlk Kez Duydukları Dönem, Ankara, 2010. Ailenizde üniversiteye devam eden veya bitirmiş olan var mı sorusuna % 9.4 ü ebeveynlerden birisi veya ikisi, % 35.9 u kardeşler, %31.3 ü diğer akrabalar, % 23.4 ü ise bulunmadığını belirtmiştir. 23
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 9,4 Ebeveynlerden Birisi veya İkisi 35,9 31,3 23,4 Kardeşler Diğer Akrabalar Yok Grafik 15. Ailenizde Üniversiteye Devam Eden Veya Bitirmiş Olan Var mı Sorusuna Verilen Yanıtların Dağılımı, Ankara, 2010. 24
Öğrencilerin % 41.6 sının yakın dost ve arkadaşlarınız arasında üniversiteye devam eden veya bitirmiş olan bulunmamakta, % 26.4 ünün sadece bir, % 32.0 ının ise birden çok yakın dost ve arkadaşlarınız arasında üniversiteye devam eden veya bitirmiş olan kişi bulunmaktadır. 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Bulunmamakta Sadece Bir Kişi Birden Çok Kişi Grafik 16. Öğrencilerin Yakın Dost ve Arkadaşları Arasında Üniversiteye Devam Eden veya Bitirmiş Olan Kişi Bulunma Durumu, Ankara, 2010. 25
Araştırmaya katılanların % 28.7 si üniversiteye gitmeyi düşünmemekte, % 61.2 si düşünmekte, % 10.1 i bilmediğini, kararsız olduğunu belirtmektedir. % 10.1 % 28,7 % 61.2 Düşünmüyor Düşünüyor Kararsız Grafik 17. Öğrencilerin Üniversiteye Gitme Düşünceleri, Ankara, 2010. 26
Üniversiteye gitmeyi neden istiyorsunuz sorusuna % 8.3 ü bilmiyorum % 5.6 sı okumayı seviyorum, % 63.9 u iş bulmak için, diploması lazım, %2.8 i ailem istiyor, % 9.7 si daha yüksek maaş almak için, % 11.3 ü daha iyi bir mevki sahibi olmak için cevabını vermiştir. 27
Ailem İstiyor Okumayı Seviyorum Daha Yüksek Maaş Almak İçin Daha İyi Bir Mevki sahibi Olmak 'İş Bulmak İçin Diploması Lazım' Bilmiyorum 2,8 5,6 9,7 11,3 8,3 63,9 0 20 40 60 80 100 Grafik 18. Üniversiteye Gitmeyi Neden İstiyorsunuz Sorusuna Verilen Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. Ailenizin üniversite konusundaki görüşü nedir sorusuna % 9.0 ı hiç konuşmadık, % 66.4 ü olumlu görüş bildirdiğini, % 3.3 ü sen bilirsin dediğini veya kararsız olduğunu, % 21.3 ü karşı görüş bildirdiğini beyan etmiştir. 28
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 66,4 21,3 9 3,3 Hiç Konuşmadık Olumlu Karşı görüş Sen Bilirsin/Kararsız Grafik 19. Ailenizin Üniversite Konusundaki Görüşü Nedir Sorusuna Verilen Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. 29
Öğretmenlerinizin üniversite konusundaki görüşü nedir sorusuna katılımcıların % 62.5 i hiç konuşmadık, bilmiyorum, % 31.7 si üniversite için destek olduklarını, % 0.8 i öğrenciye bırakan veya "kararsız-güvensiz" yorum yaptıklarını, % 5.0 ı ise karşı görüş bildirdiklerini belirtmişlerdir. 0,8 5 Hiç Konuşmadık 31,7 62,5 Destek Oluyorlar Karşı Görüş Kararsız 30
Grafik 20. Öğretmenlerinizin Üniversite Konusundaki Görüşü Nedir Sorusuna Verilen Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. vermiştir. Okul arkadaşlarınızla üniversite ve yüksek öğrenim hakkında konuşuyor musunuz sorusuna % 83.8 i evet, % 16.2 si hayır cevabını 31
16,2 83,8 Evet Hayır Grafik 21. Öğrencilerin Okul Arkadaşlarınızla Üniversite ve Yüksek Öğrenim Hakkında Konuşuyor musunuz Sorusuna Verdikleri Yanıtların Dağılımı, Ankara, 2010. Bugüne kadar üniversite ve yüksek öğrenim konusunda size bilgi verildi mi % 30.1 i evet, % 69.9 u hayır cevabını vermiştir. 32
Evet Hayır Grafik 22. Katılımcılara Üniversite Ve Yüksek Öğrenim Konusunda Size Bilgi Verilme Durumu, Ankara, 2010. 33
Bugüne kadar üniversite ve yüksek öğrenim konusunda bilgi verilenlerin % 14.0 ı ebeveynlerden, %19.5 i kardeşler, % 8.4 ü diğer akrabalar, % 33.4 ü arkadaşlar-çevre, % 11.2 si öğretmenler, % 38.5 i de birilerinden öğrendiğini belirtmiş. 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Ebeveynler Kardeşler Diğer Akrabalar Arkadaşlar Çevre Öğretmenler Birileri Grafik 23. Katılımcılara üniversite ve yüksek öğrenim konusunda bilgi verenler in dağılımı, Ankara, 2010. 34
Üniversiteye gitmeyi düşünenlerin % 7.8 i hangi bölümü istediğini bilmiyorken, % 6.3 ü spor, % 29.8 i bilgisayar, % 6.3 ü grafik, resim, seramik vb bölümleri, %23.4 ü kuaför, giyim vs, % 10.9 u mobilya, elektrik, kuyumcu, metal, % 18.8 i de meslek ya da teknik bölüm dışı meslekleri istediklerini belirtmişlerdir. 35
Meslek, Teknik Bölüm Dışı Mobilya, Elektrik, Kuyumcu,Metal Giyim, Kuaför Grafik, resim, Seramik Bilgisayar Spor Bilmiyor 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Grafik 24. Üniversiteye Gitmeyi Düşünenlerin İstedikleri Bölümlerin Dağılımı, Ankara, 2010. 36
Üniversiteye gidebilmek için% 34.9 u özel bir hazırlık yaptığını, % 65.1 i ise yapmadığını belirtmektedir. 0 0 65,1 34,9 Hazırlık Yapanlar Hazırlık Yapmayanlar Grafik 25. Üniversiteye Gitmek İçin Hazırlık Yaptınız Mı Sorusuna Verilen Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010. 37
Özel hazırlık yapanların % 8.3 ü dershane ve kursa devam ettiğini, % 8.3 i kendi kendine çalıştığını, % 2.8 si evde veya eve gelip ders veren kişilerin olduğunu, % 30.6 sı özel eğitime bu amaçla gittiklerini ve halen devam ettiklerini, % 47.2 sı daha önce özel eğitime bu amaçla gittiklerini ancak şu an devam etmediklerini, % 2.8 i ise anlamadıklarını tercüman gerektiğini bildirmiştir. Daha Önce Özel Eğitime Gitmiş, Devam Etmiyor Daha Önce Özel Eğitime Gitmiş, Devam Ediyor Dersane, Kurs Kendi Kendine Ders Veren Kişiler Tercüman Gerekli Grafik 26. Üniversite Sınavı İçin Özel Hazırlık Yapan Öğrencilerin Yaptıkları Hazırlık Türleri, Ankara, 2010. 38
Üniversiteye gidebilmek için özel bir hazırlık yapmayanların % 61.8 i istemiyorum, geç kaldım, yapamam, kararsızım gibi cevaplar verirken % 2.6 sı daha erken olduğunu sonra yapacağını belirtmiş, % 19.7 si işitme engelli olarak gidebileceği bir yer bulamadığı için, % 15.8 i de maddi imkansızlık nedeni ile hazırlık yapamadığını bildirmiştir. Daha Erken Maddi İmkansızlık İşitme Engelli Olarak Gidebileceği Bir Yer Yok İstemiyorum 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 39
Grafik 27. Araştırmaya Katılanların Üniversiteye Gidebilmek İçin Özel Bir Hazırlık Yapmayanların Hazırlık Yapmama Nedenlerinin Dağılımı, Ankara, 2010. Üniversiteye devam eden veya bitiren işitme engelli tanıdığınız var mı sorusuna % 34.9 u hayır, % 65.1 i evet cevabını vermiştir. 0 0 34,9 65,1 Evet Hayır 40
Grafik 28. Katılımcıların Üniversiteye Devam Eden Veya Bitiren İşitme Engelli Tanıdığı Bulunma Durumu, Ankara, 2010. Üniversiteye gitmek isteyen öğrenciler üniversiteye gitmek size ne kazandıracak sorusuna % 13.8 bilmiyorum, % 6.2 bilmiyorum ama iyi bir şey ya da sadece iyi bir şey, "sayılır",% 58.4 daha kolay iş bulmak, %20.0 ı daha yüksek ücret, %1.5 evlilik %15.4 bir şey kazandırmaz cevabını vermişlerdir. Öğrencilerin % 4.6 sı ise üniversite eğitiminde tercüman gereksiniminden bahsetmiştir. 41
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 13,8 0 Bilmiyorum 6,2 Bilmiyorum Ama İyi Bir şey 58,4 Daha Kolay İş Bulmak İçin Daha Yüksek Ücret 6,2 Evlilik 1,5 Bir şey Kazandırmaz 15,4 42 Grafik 29. Üniversiteye Gitmek İsteyen Öğrenciler Üniversiteye Gitmek Size Ne Kazandıracak Sorusuna Katılımcıların Verdiği Cevapların Dağılımı, Ankara, 2010.
Üniversiteye gitmek istemeyenler üniversiteye gitmeyerek bir şeyleri kaybedeceğinizi düşünüyor musunuz sorusuna % 31.3 hayır etmem, gidip gitmemek farketmez % 28.1 zor iş bulurum, % 3.1 daha az maaaş alırım, %37.5 sadece zarar görürüm, kötü olurum gibi cevaplar vermişlerdir. 43
37,5 3,1 28,1 31,3 Hayır Zor İş Bulurum Daha Az Maaş Zarar Görürüm Grafik 30. Üniversiteye Gitmek İstemeyen Katılımcıların Üniversiteye Gitmeyerek Bir Şeyleri Kaybedeceğinizi Düşünüyor musunuz Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yüzde Dağılımı, Ankara, 2010. 44
Üniversiteye gitmek isteyenler üniversiteye gitmeyerek bir şeyleri kaybedeceğinizi düşünüyor musunuz sorusuna % 15.4 ü hayır etmem, gidip gitmemek fark etmez % 56.9 u zor iş bulurum, % 4.6 sı daha az maaş alırım, %23.1 i sadece zarar görürüm, kötü olurum gibi cevaplar vermişlerdir. 4,6 23,1 15,4 56,9 Hayır Zor İş Bulurum Daha Az Maaş Zarar Görürüm Grafik 31. Üniversiteye Gitmek İsteyen Katılımcıların Üniversiteye Gitmeyerek Bir Şeyleri Kaybedeceğinizi Düşünüyor musunuz Sorusuna Verdikleri Yanıtların Yüzde Dağılımı, Ankara, 2010. 45
vermiştir. Öğrencilerin, işitme engelli olmanız üniversiteye giriş şansınızı olumsuz etkiliyor mu sorusuna % 3.1 i hayır, % 96.9 u evet cevabını % 3.1 % 96.9 Hayır Evet Grafik 32. Öğrencilerin, İşitme Engelli Olmanız Üniversiteye Giriş Şansınızı Olumsuz Etkiliyor Mu Sorusuna Verdikleri Yanıtların Dağılımı, Ankara, 2010. 46
İşitme engelli olmanın üniversiteye giriş şansını olumsuz etkilediğini düşünenlerin % 1.6 sı bunu nedenini bilmediğini, % 17.9 u sınavın zor olması, derslerin ağır olması, % 52.0 okuduklarını anlamadığını, % 1.6 ı anlasam da cevap veremiyorum, % 8.9 u sadece engelim yüzünden, % 31.7 si tercüman olmaması (işaret dilinde olmadığı) nedeni ile olumsuz etkilediğine inanmaktadır. 47
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 1,6 52 17,9 BilmiyorumOkuduğunu Anlamıyor Sınav Zor Anlasada Cevap Veremiyor Engeli Yüzünden Tercüman Olmaması 1,6 8,9 31,7 Grafik 33. İşitme Engelli Olmanın Üniversiteye Giriş Şansını Olumsuz Etkilediğini Düşünen Katılımcıların Görüşleri, Ankara, 2010. 48