TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA
Ege Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Bölgede doğu-batı yönünde uzanan dağlar ve bunların arasında geniş oluklar bulunur. Oluklarda verimli alüviyal ovalar yer alır. İklim genelde Akdeniz iklim tipi olup iç kısımlarda karasal iklime geçiş görülür. Bitki örtüsü bakımından incelendiğinde ormanlık alanlar sahilden 700-800 metreye kadar kızılçam ormanları, daha yükseklerde ise karaçam ormanları, içerilere doğru meşe ormanları görünümündedir. Bu türlerin hepsi de genelde ışık ağacı olup boşluklu meşcereler kurarlar. Bunların altında çok sayıda doğal bitki örtüsü bulunmaktadır. Bu alt ve ara tabakayı oluşturan türlerin çoğunluğu odun dışı orman ürünü olarak değerlendirilebilecek özelliktedir. Bu ormanların ara ve alt tabakalarındaki boşluklarda yapay olarak da tarım ve hayvancılık amaçlı ürünlerin yetiştirilmesi sağlanabilir.
Ege Bölgesi nin yüzey şekilleri ve bitki örtüsü profili
Bölge tarımsal ürünler yönünden oldukça ileri durumdadır. Önemli ürünler arasında çekirdeksiz üzüm, incir, pamuk, tütün ve zeytin sayılabilir. İç Batı Anadolu kesiminde ise tahıl, şeker pancarı ve haşhaş yetiştirilir. Bölgenin Tarımsal Ormancılık Potansiyeli ve Uygulamaları: Ege Bölgesinde Bergama nın Kozak yaylası olarak bilinen orman alanında devlet desteğinde yöre halkı tarafından yapılan fıstıkçamı ve tohum üreticiliği bilimsel manada tarımsal ormancılığın en iyi örneklerindendir. Burada fıstıkçamı ormanları oluşturulmuş, altında hayvancılık için yem bitkileri ve korunga, arıcılık ve bağcılık çalışmaları yapılmaktadır. Böylece aynı alandan kereste, yakacak odun, fıstıkçamı üretimi, hayvancılık için yem üretimi, bağcılık, arıcılık ve meyvecilik gibi çeşitli ürünler elde edilmektedir. Çok bozuk kızılçam ormanları ile makilik alanlarda yer alan yabani zeytin ağaçlarının aşılanması ve aşılı zeytin fidanların dikilmesi ile geniş alanlarda zeytinlikler kurulabilir. Bu zeytinlikler kızılçam ormanları ile iç içe olabileceği gibi orman dışı alanlarda da olabilir. Zeytinlikler içerisinde de çeşitli tarım ürünleri (lahana, marul, v.b sebze) yetiştirilebilmektedir.
Benzer şekilde bozuk kızılçam ormanları ile makilik alanlarda geniş aralıklarda Fıstıkçamı ağaçlandırmaları ile yem bitkilerinin ekim yada dikimi çok önemli bir tarımsal ormancılık uygulamasıdır. Bu çalışmalarda dikim aralık mesafesinin iyi belirlenmesi yanında ilerleyen yıllarda kapalılık durumuna göre yapılacak silvikültürel müdahalelerle (aralama, seyreltme, budama, vb.) de tarımsal ormancılık için uygun ortamlar sağlanabilmektedir. Bölgede bir başka tarımsal ormancılık uygulaması kızılçam, fıstıkçamı gibi orman ağaçlarının geniş aralık mesafelerle dikim boşluklarına üzüm bağlıkları kurulabilir. Gerek orman ağacı+üzüm, gerek orman ağacı+zeytin kombinasyonunun tesis edildiği agrisilvikültürel alanlar içerisine çok çeşitli yem bitkileri ile ilk yıllarda çeşitli sebze yetiştiriciliği de katılabilir. Söz konusu ağaçlar ile zeytin bireyleri arasındaki boşluklarda seracılık çalışmaları da gerçekleştirilebilir.
okaliptüs servi portakal
kavak
elma zeytin buğday
kavak
kavak ağaçlarının içerisinde çiftlik hayvancılığının birlikte yetiştirilmesi (silvo-pastoral)
Tarımsal ormancılık ; Aynı arazi üzerinde aynı zamanda veya birbirini takip edecek şekilde ormancılık, ziraat ve hayvancılık birleştirilerek kombine arazi kullanımını sağlayan, arazinin verimliliğini artıran, halkın kültürel çalışmaları ile uygun planlama çalışmaları yapan, devamlı arazi kullanım şeklidir.
A K A S Y A Tarım ve ormancılık (Agrisilvikültürel arazi) KAVAK CEVİZ MANDALİNA BAHÇESİ Bağarası/SÖKE
Agrosilvipastoral sistemin mükemmel bir şekilde uygulandığı arazi KIZILÇAM ÇINAR VE SÖĞÜT İNCİ R ÜZÜM BAĞLARI Yaylaköy/Kuşadası
Kirazlı / Kuşadası K I Z I L Ç A M Ç I N A R Agrosilvipastoral sistem alanı K A V A K ZEYTİNLİK
Agrosilvipastoral arazi KIZILÇAM Ü Z Ü M İNCİR Germencik