MİTOZ BÖLÜNME VE EŞEYSİZ ÜREME TEST 1

MİTOZ BÖLÜNME VE EŞEYSİZ ÜREME TEST 1 1. Hücrede hacim/yüzey oranının artması, çekirdeğin bölünme emri vermesi, sitoplazma /çekirdek oranının artışı hücre bölünmesinin nedenleri arasında yer alır. 7. En hızlı mitoz bölünmeler segmentasyonda görülür. Ancak yaş ilerledikçe mitoz bölünme hızı azalır. 2. Bir hücre bir mitoz bölünme geçirirse iki yeni hücre oluşur. Art arda üç mitoz bölünme geçirirse 2 3 = 8 yeni hücre oluşur. Mitoz bölünmede kromozom sayısı sabit kaldığı için oluşacak her hücre 2n = 20 kromozomludur. 8. Memelilerin olgun alyuvar hücreleri bölünemez. Çiçekli bitkilerin polenleri oluşurken mayoz ve mitoz bölüme gerçekleşir. Mitoz bölünme gerçekleşirken sitokinez gerçekleşmez. Bu olaya endomitoz bölünme denir. 3. Doku kültürü ile üremede bitkinin meristem hücreleri kullanılarak gerçekleştirilir. Büyüme ve gelişmeyi uyaran oksin ve sitokinin kullanılır. Meristem hücrelerinin mitoz bölünmesi sonucu kallus adı verilen düzensiz doku kümesi oluşur. 9. Eşeysiz üremenin temelini mitoz bölünme oluşturur. Mitoz bölünmede kalıtsal çeşitlilik görülmez. Hücre bölünmesi sırasında DNA'da meydana gelen hatalar oğullardaki kalıtsal farklılığa neden olabilir. 4. Mitoz bölünmede kromozomlar ekvatoral düzleme tek sıra halinde dizilir. Y Mayoz anafaz I G Mitoz anafaz S Mayoz metafaz I L Mayoz telofaz I 10. Mayoz bölünme 2n kromozomlu üreme ana hücrelerinde gamet oluşumu sırasında görülür. Mitoz bölünme n, 2n, 3n kromozomlu hücrelerde görülür. Kromozom sayısı değişmez. Döllenmede kromozom sayısı iki katına çıkar, tür içi kromozom sayısının sabit kalmasını sağlar. Y mayoz bölünme G mitoz bölünme S döllenme 5. Mayoz bölünme üreme ana hücrelerinde gamet oluşumunu sağlar. Döllenme eşeyli üremede gerçekleşir. Mitoz bölünme yaraların çok hızlı bir şekilde iyileşmesini, kemik hücresinde yeni alyuvar üretimini ve tek hücrelerde üremeyi sağlar. 11. Bira mayası, sünger ve hidrada tomurcuklanma ile üreme görülür. Hidranın tomurcuklanmasıyla oluşan ve ana bireye bağlı kalan ya da zemine tutunarak yaşayan canlıya polip denir. Poliplerden, eşeysiz olarak çoğalıp ayrılarak yaşamlarını serbest sürdüren bireylere medüz denir. Medüzlerde tomurcuklanma görülmez. 6. İkiyi bölünme, rejenerasyon, tomurcuklanma, vejetatif üreme, sporla üreme eşeysiz üreme çeşitleridir. Konjugasyon ise eşeyli üreme çeşididir. 12. Vejetatif üreme eşeysiz üreme çeşididir. Temelini mitoz bölünme oluşturur. Tohumla üremeye göre daha kısa sürede gerçekleşir. Oluşan canlıların kalıtsal yapısı ata canlı ile aynıdır. 1

MİTOZ BÖLÜNME VE EŞEYSİZ ÜREME TEST 2 1. Mitoz bölünme ile oluşan hücrelerde kalıtsal yapı ve organel çeşidi aynıdır. Ancak sitoplazma miktarı, büyüklük ve organel sayısı farklı olabilir. 7. Eşeysiz üreme olayının temelinde mitoz bölünme vardır. Ancak mayoz bölünme, kalıtsal çeşitlilik ve döllenme eşeyli üremede görülür. 2. Metagenez, eşeysiz üremeyi eşeyli üremenin takip ettiği üreme yöntemidir. Spor keselerinin içindeki spor ana hücresinden mayozla haploit kromozomlu sporlar oluşur. Haploit gametofitler meydana gelir. Dişi gametofit ve erkek gametofit. Mitoz bölünme ile sperm ve yumurta oluşur. 8. Telofaz evresinde iğ iplikleri kaybolur, kromozomlar kutuplara ulaşır ve kromatin halini alır, çekirdek tekrar görünür hale gelir. Döllenme ile yumurtadan dişi eşey organı içinde diploit sporofit embriyosu oluşur. 9. Y mitoz bölünme (2n 2n) 3. Profaz evresinde çekirdek zarı erir, çekirdekçik kaybolur, varsa sentrozomlar karşılıklı kutuplara çekilerek iğ ipliklerini oluşturur. A seçeneği metafaz B seçeneği anafaz C seçeneği profaz G mayoz bölünme (2n n) S mitoz bölünme (n n) L döllenme (n 2n) Mayoz bölünme ve döllenme olayında kalıtsal çeşitlilik görülür. D seçeneği interfaz E seçeneği telofaz evresidir. 4. Hücre döngüsünün en uzun süren evresi interfazdır. Bu evrede DNA replikasyonu ve protein sentezi (translasyon ve transkripsiyon) olayları gerçekleşir. 10. Eşeyli üremede kalıtsal çeşitlilik görülür. Eşeyli üremede döllenme ve mayoz bölünme görülür. I ve II eşeysiz, III eşeyli üreme olayıdır. 5. Mitoz bölünmenin telofaz evresinde çekirdek zarı yeniden oluşur, çekirdekçik tekrar görünür hale gelir. Ayrıca DNA replikasyonu, sentromerlerin ikiye bölünmesi, iğ iplikleri oluşumu ve kardeş kromatit ayrılması olur. 6. İnterfaz çok uzun süren hazırlık evresidir, mitotik evre değildir. Bölünme evresi çekirdek bölünmesi ve sitoplazma bölünmesinden oluşur. 11. 1 kromozom 2 kromatidten oluşur. Metafaz evresinde 46 kromatit sayıldığına göre bu hücre 23 kromozomludur. Anafaz evresinde kardeş kromatitler karşılıklı kutuplara çekilirken sentromer bölünür. Kromatit sayısı kadar sentromer vardır. 2

12. Eşlenmiş her bir kromozomda 2 adet kardeş kromatit bulunur. Kardeş kromatit Sentromer Kromozom 13. Hücre döngüsünün doğru işleyebilmesi için kontrol noktalarında işlevsel moleküller vardır. Bunlar siklin ve siklin bağımlı kinazlardır. S siklin proteini DNA'nın eşlenmesini sağlar. 3

MİTOZ BÖLÜNME VE EŞEYSİZ ÜREME TEST 3 1. Sitokinez, bitki hücresinde ara lamel oluşumu, hayvan hücresinde boğumlanarak gerçekleşir. Bitki hücresinde sentrozom bulunmadığı için iğ iplikleri sitoplazmadaki özel proteinlerden oluşur. Her iki hücrede de DNA'nın kendini eşleme şekli aynıdır. 8. Bölünme olgunluğuna erişmiş amipte hayatsal faaliyetler ve bölünmenin kontrolü için çekirdeğe ihtiyaç vardır. Ayrıca hücrenin bölünebilmesi için çekirdeğin bulunması şarttır. 9. I sürünücü gövde ile üreme (çilekte) 2. Bitki hücresinde sentriol yoktur. Ancak bitki ve hayvan hücresinde interfaz evresi ortak olarak gerçekleşir. II daldırma ile üreme (bazı bitkilerde) III yumru ile üreme (patates ve yer elmasında) 3. Diploit kromozomlu bir hücrenin mitoz bölünmesi sırasında kromozom sayısı sabittir. DNA miktarı interfaz evresinde iki katına çıkar, sonra tekrar yarıya (anafaz evresinde) düşer. 10. Rejenerasyon gelişmişlikle ters orantılıdır. Canlının gelişmişlik derecesi arttıkça rejenerasyonla üreme yeteneği azalır. Planarya ve deniz yıldızında vücut düzeyinde görülür ve eşeysiz üremeyi sağlar. Kertenkele ve semenderde doku düzeyinde onarımı sağlar. Ancak üremeyi sağlamaz. 4. Sporlar, uygun olmayan şartlara dayanıklılık gösterir. Uygun şartlarda ise çimlenerek sporofiti oluşturur. Mitoz ya da mayoz bölünme ile spor oluşabilir. 11. Mitoz bölünmede kalıtsal çeşitlilik olmamasının ve kromozom sayısının başlangıçtaki hücrelerle aynı olmasının temel nedeni anafazda kardeş kromatitlerin ayrılmasıdır. 5. Olgun alyuvar, ksilem hücresi, trombosit, nöron bölünmeyen hücrelerdir. Bitkilerde meristem hücresi bölünebilir dokuya aittir, mitoz bölünebilir. 12. Metagenez olayı eşeyli ve eşeysiz üremenin birbirini takip ettiği üreme şeklidir. Karayosunu, mantar ve eğrelti otu metagenezle ürer. 6. Kromozomlar en net metafaz evresinde görülür. Hücre bölünmesinin metafaz evresinde kromozonlar hücrenin ekvatoral kısmına yerleştiğinden net olarak görülür. 13. Bölünerek üreme eşeysiz üreme çeşididir. Temelini mitoz bölünme oluşturur. Mayoz bölünme eşeyli üremenin temelini oluşturur. 7. İnterfaz evresinde hücre bölünmeden DNA replikasyonu gerçekleştiği için embriyo hücreleri kısa sürede ve çok hızlı bir şekilde çoğalır. 14. Bir hücrenin bölünmesinin uyarılmasında; besin, hormon ve sıcaklık faktörleri etkili olabilir. Büyüme hormonunun kemik hücrelerini uyarması gibi... 4

MAYOZ BÖLÜNME VE EŞEYLİ ÜREME TEST 4 1. Eşeyli üremenin temelini mayoz bölünme ve döllenme oluşturur. Mitoz bölünme eşeyli üremede görülmez. Eşeysiz üremenin temelini oluşturur. 8. Çekirdekçiğin kaybolması, mitoz ve mayoz I'de, DNA eşlenmesi, mitoz ve mayoz I'de sentrozom sayısının artışı mitoz, mayoz I ve mayoz II'de ortak olarak gözlenebilir. 2. Mayoz bölünme sonucu kromozom sayısı yarıya düşer, n kromozomlu hücre oluşur. Mayoz sonucu oluşmuş her bir hücre her kromozom çiftinden birini taşır. 9. Diploit dişi üreme ana hücresi art arda iki mitoz geçirirse 4 hücre oluşur. Bu hücrelerin her biri mayoz bölünme geçirirse her hücrede bir tane yumurta oluşacağı için toplamda 4 yumurta hücresi oluşur. 3. Bakteri ve paramesyumda konjugasyon olayı görülebilir. Ancak bira mayasında eşeysiz üreme çeşitlerinden tomurcuklanma ile üreme görülür. 10. DNA miktarının iki katına çıkması interfazda, iğ ipliklerinin boyunun uzaması metafazda, anafaz II de kardeş kromatitlerin ayrılması mayoz bölünmede de görülür. 4. Deneysel partenogenezde gelişime uğramayan türlerin yumurtaları sıcaklık, ph ve ortamdaki suyun tuzluluk oranı değiştirilerek yumurta kimyasal ve mekanik uyarıcılarla uyarılarak döllenmeden geliştirilebilir. Bu türlerde sadece dişi bireyler bulur. Diploit partenogenez görülür. 11. a mayoz bölünme (Kromozom sayısı yarıya inmiş) b mitoz bölünme (Kromozom sayısı sabit) c döllenme (Koromozm sayısı iki katına çıkmış) d mitoz bölünme (Kromozom sayısı sabit) 5. 1'de DNA miktarının iki katına çıktığı interfaz gerçekleşmiştir. 2'de profaz, metafaz gerçekleşmiş olup, iğ iplikleri oluşmuştur. Tetrat, sinapsis profaz I'de gözlenir. 3'te homolog kromozomlar ayrılır, kromozom sayısı yarıya düşer. 4'te profaz II ve metafaz II gerçekleşmiştir. 5'te kardeş kromatitler ayrılmış olup anafaz II dir. 12. Karaciğerin küçük bir kısmının yenilenmesi mitoz Bitkide meristem doku sayesinde büyüme mitoz Eğrelti otunda haploit gametofitten yumurta oluşumu mitoz Kuşlarda sperm oluşumu mayoz 6. Yumurtalık hücresi vücut hücresi olup mayoz bölünme geçirmez. Sperm ana hücresi, yumurta ana hücresi, polen ana hücresi ve spor ana hücresi mayoz bölünme geçirebilir. Deniz yıldızında rejenerasyon mitoz 7. Y mitoz bölünme (Kromozom sayısı sabit) G döllenme (Kromozom sayısı artmış) S mayoz bölünme (Kromozom sayısı yarıya inmiş) G ve S'nin çeşitliliğe neden olmasından dolayı evrime katkısı vardır. 13. Organel sayısının artması interfaz Kardeş olmayan kromatitler arasında parça alışverişi profaz I İğ ipliklerinin ikinci defa oluşması profaz II Homolog kromozomların ekvatorun ortasında yerleşmesi metafaz I İğ ipliklerinin boyunun kısalması anafaz I, anafaz II 5

MAYOZ BÖLÜNME VE EŞEYLİ ÜREME 5 1. Homolog kromozomların ayrılması anafaz I evresinde gerçekleşir ve mitoz bölünmeden ayrılan bir özelliktir. Mitoz bölünmede kardeş kromatit ayrılması gerçekleşir. 2. Omurgalıların tamamında, tohumlu bitki ve yumuşakçada eşeyli üreme görülür. Yani mayoz bölünme ve döllenme gözlenir. 6 Tetrat ve sinapsis mayozun prafaz I evresinde gerçekleşir. Eğrelti otunda spor oluşumu mayoz, toprak solucanında kesilen kısımdan yeni bireylerin oluşması rejenerasyonla üreme yani mitoz bölünmedir. Sürüngenlere ait sperm ve yumurtanın birleşmesi olayı döllenmedir. Döllenmede değil mayoz bölünmede tetrat ve sinapsis görülür. 3. Krosing over her mayoz bölünmede gerçekleşmez. Mayoz bölünmede çeşitliliğe neden olan temel olay homolog kromozomların rastgele kutuplara çekilmesidir. Sperm ve yumurtanın kaynaşması döllenmede olur. 7. 4 kromatit = 1 tetrat 20 tetrat = 80 kromatit 1 kromozom = 2 kromatit ise 80 kromatit = 40 kromozom 2n = 40, n = 20 Endosperm 3n = 60 4. Kardeş kromatit ayrılması mitoz ve mayozun anafaz II evresinde gerçekleşir. Mayoz anafaz I'de homolog kromozomlar ayrılır. Ancak kardeş kromatit ayrılması ve iğ ipliklerinin boyunun kısalması anafaz, anafaz I ve anafaz II'de ortaktır. 8. Verilen evrede krosing over gerçekleşmiş olup kardeş kromatitler ayrılmaktadır. Yani kardeş kromatitlerin bazı uçları krosing over sonucu oluşmuştur. Bu evre anafaz II'dir. 5. 2x Y DNA miktarı = 2x 2n interfaz (4x) S Mayoz I Y 2x Mayoz II 9. 1. Birer tane kalan mikronükleuslar mitoz geçirir. 2. Mikronükleusların birer tanesi sitoplazmik köprü yardımıyla değiştirilir. 3. 2n kromozomlu mikronükleus 3 kez mitoz geçirir. 5. Orijinal mikronükleus kaybolur. G G G G x x x x S mayoz I L mayoz II Mayoz I'in başında interfaz gerçekleşir. DNA miktarı 2 katına çıkar. Mayoz II'in başında interfaz yoktur. Oluşan G hücrelerinin DNA miktarı x olup, kromozom sayısı n'dir. 10. Orta Lamel oluşumu bitki hücresinde hem mayoz hem de mitoz hücre bölünmesinde sitokinezde gerçekleşir. İğ iplikleri hem bitki hemde hayvan hücrelerinin hem mayoz hemde mitoz bölünmelerinde gerçekleşir. Ancak homolog kromozom ayrılması sadece mayoz I'de gerçekleşir. 6

MAYOZ BÖLÜNME VE EŞEYLİ ÜREME 5 11. Partenogenezle üreme olayı memelide görülmez. Diploit, haploit ve deneysel partenogenez olarak sınıflandırılır. 12. Kromozom sayısı mitoz bölünmede sabit kalır, mayoz bölünmede yarıya düşer. Döllenme olayında tekrar iki katına çıkar. 13. Bakteri konjugasyonunda plazmit aktarılır. Ani sıcaklık değişimleri, kuraklık ve antibiyotik uygulamalarına karşı direnç kazanmış olabilir. 14. Krosing overin gerçekleşmesiyle çeşitliliğin görülmesi mayoz bölünmenin evrim açısından önemini açıklar. 7

MAYOZ BÖLÜNME VE EŞEYLİ ÜREME TEST 6 1. 2n = 44 + XY (Erkek) testis = 2n 44 + XY sperm = n 22 + X veya 22 + Y akyuvar = 2n 44 + XY 6. Bitki hücresinde sitokinez ara lamel oluşumuyla gerçekleşir. Bitki hücresinde sentrozom yoktur. İğ iplikleri sitoplazmadaki özel proteinlerle gerçekleşir. Mayoz II'de gerçekleşen kardeş kromatit ayrılması mitoz bölünmede de gerçekleşir. 2. Mayoz bölünmede krosing over gerçekleşirse 4 çeşit, gerçekleşmezse 2 çeşit gamet oluşur. Bu durumda çeşitliliğe neden olan temel olay anafaz I evresinde homolog kromozomların rastgele kutuplara yerleşmesidir. Kromozom üzerindeki bağlı genlerin birbirine uzaklığı ne kadar fazla olursa parça değişimi ihtimali (krosing over) o kadar fazladır. Mayoz bölünmede kromozom sayısının yarıya düşmesi döllenmeyle tekrar iki katına çıkmasıyla tür içi kromozom sayısı sabit kalır. 7. Mayoz bölünmede homolog kromozomlar tek sıra halinde dizilmez. Bundan dolayı B seçeneği 2n = 2 kromozomlu bir hücrenin mitoz bölünmesinin metafaz evresine aittir. 3. Bakteri ve paramesyum konjugasyonunda, kalıtsal çeşitlilik sağlanır. Sitoplazmik köprünün eşey pilusu sayesinde gerçekleşmesi bakteri konjugasyonunda, sayısal artış ise paramesyum ve bakteri konjugasyonunda geçekleşmez. 8. Sentromer kromozomun orta noktasıdır. Sentromer = kromozom sayısı, 4 kromatit = 1 tetrat sayısı Kromozom sayısı ve sentrozom arasında ilişki yoktur. 4. Gamet Ş n = 9 + X veya n = 9 + Y olabilir. Bu durumda n = 10, 2n = 2n kromozomlu bir hücredir. Mayoz I'de kromozom sayısı yarıya düşer, n = 10 kromozom olur. 1 kromozom = 2 kromatit olduğuna göre, metafaz II evresinde 20 kromatit bulunur. 9. X ve Y homolog kromozomlardır. Krosing over homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gerçekleşir. (a ve b) Mayoz bölünme diploit kromozomlu canlılarda görülür. 5. Mayoz bölünmenin mayoz I evresinde interfaz gerçekleşir, ancak mayoz II'de interfaz yoktur. Bundan dolayı mitoz ve mayoz bölünmede birer interfaz olayı gerçekleşir. 10. Konjugasyonda mayoz bölünme ve mitoz bölünme görülür. Ancak döllenme olayı yerine singami görülür. 8

11. Arılarda üreme partenogenez ile gerçekleşir. Erkek arılar, kraliçe arının mayoz bölünmesiyle oluşan yumurtaların döllenmeden gelişmesiyle oluştuğu için genetik yapıları birbirinden farklıdır. 12. a bakterisi plazmit taşıdığı için F +, b bakterisi plazmit taşımadığı için F dir. a bakterisinin kalıtsal yapısı değişmemiştir. Bakteri konjugasyonunda birey sayısı artmaz amaç çeşitlilik sağlamaktır. 13. Paramesyum konjugasyonunda sırası ile; 1. Sitoplazmik köprü oluşur (V) 2. Mikronükleuslar mitoz geçirir (IV) 3. Singami olur (III) 4. Mikronükleus 3 mitoz geçirir (II) 5. 4 tane makro nükleus oluşur (I) olayları gerçekleşir. 9

İNSANDA ÜREME SİSTEMİ, BÜYÜME VE GELİŞME 7 1. Mayoz bölünme sonucu spermatogenezde 22 + X veya 22 + Y gamet oluşabilir. n kromozomlu ootitten farklılaşma sonucu n kromozomlu yumurta oluşur. Mitoz sonucu 44 +XY formüllü diploit hücreler oluşur. 2. Grafik değerlendirildiğinde; 1 östrojen 2 progesteron 3 yumurta 4 rahim iç duvarı şeklindedir. Yumurtayı folikül sarar. 7. Plasenta = Memelilerde bulunur, gaz alışverişini sağlar. Koriyon = Gaz alışverişini sağlar. Memeli hayvanlarda plasentanın yapısına katılır. Allantoyis = Kuş ve sürüngende embriyonun metabolik atıklarının biriktiği kesedir. Koriyon zarı ile gaz alışverişini sağlar. 8. Amniyosentez olayı ultrason eşliğinde yapılır. Sıvı içerisindeki embriyoya ait hücrelerdeki kromozom durumları ve akciğerin olgunlaşma durumu incelenir. 3. Göbek bağı iki atar damar, bir toplar damardan oluşur. Embriyo plasentaya göbek bağı ile bağlıdır. Atardamar kirli kan, toplar damar temiz kan taşır. 4. Menstrual döngüde sırası ile şu olaylar gözlenir. 1. Folikül evresi (IV) 2. Ovulasyon evresi (III) 3. Korpus luteum evresi (II) 9. I yumurtalık (S) yumurta hücresini oluşturur. II yumurta kanalı (L) döllenme olayı gerçekleşir. III rahim (Y) embriyonun geliştiği yerdir. Şekil ve bilgiler değerlendirildiğinde bu eşleştirmeler yapılır. 4. Menstruasyon evresi (I) 5. Sperm yumurtaya doğru hareket ettiği için kemotaksi hareketidir. Kemotropizma hareketi bitkilerde kimyasal maddeye karşı yapılan yönetim hareketidir. 10. 1 14 gün arası folikül evresi 14. gün ovulasyon 14 28 gün arası korpus luteum evresi 14. günde LH ve FSH maksimumdur. 6. Sperm hücresi n kromozomludur. Baş kısmında 23 kromozom taşıyan çekirdek bulunur. Spermin orta bölümünde bulunan mitokondrinin ürettiği ATP kamçı yapısında bulunan mikrotübüllerin hareketi için harcanır. 10

İNSANDA ÜREME SİSTEMİ, BÜYÜME VE GELİŞME 8 1. Gastrula evresinde oluşan üç embriyonik tabakadan organizmanın bütün doku, organ ve sistemlerin oluşmasına organogenez denir ve farklılaşma olayları gözlenir. 7. Morula, blastula ve gastrulada meydana gelen kalıtsal bir durum bebeği etkiler. Farkılaşma evresindeki hücrelerin kalıtsal yapısı tamamen değişmez. Blastula ve gastrula evresinin oluşumunda hücre göçleri etkili olur. 2. Anne ile embriyo arasında CO 2, üre, glikoz ve O 2 değişimi gerçekleşirken, alyuvar değişimi gerçekleşmez. Embriyonun karaciğeri kendi alyuvar üretimini kendisi yapar. 8. Spermler seminifer tüpçükte, spermatogenezle oluşur. Epididimiste spermler olgunlaşır ve hareket etme kabiliyeti kazanır. 3. Embriyonun gelişimi dişi üreme sisteminde uterusta gerçekleşir. Yalnızca mitoz bölünme ile üreme hücresi oluşturma erkek arıda gerçekleşir. Sperm ve yumurta çekirdeğinin kaynaşması dişi üreme sisteminde yumurta kanalında gerçekleşir. Östrojen salgılanması dişi üreme sisteminde gerçekleşir. 9. Prostat bezinin sıvısı spermin bulunduğu ortamı nötrleştirir ve spermin yumurtayı döllemesi için uygun ortam hazırlar. İdrar kesesinin hemen altındadır ve üretrayı sarar. Prostat bezinde yer alan kasların kasılması ile spermler üretraya boşaltılırken, idrarın bu kanala girmesi engellenir. Böylece sperm ve idrarın aynı anda çıkması önlenir. 4. 1 Spermatogonium 2 (mitoz) ile büyüme ve gelişmeyi sağlar. 3 birincil spermatosit olup mayoz geçirir. 4 mayoz I, 6 mayoz II 5 ikincil spermatosittir. 7 Spermatit olup farklılaşarak spermi oluşturur, mitoz gerçekleşmez. 10. Embriyo büyüdükçe allantoyis kesesi büyür çünkü atık miktarı artar. Embriyo büyüdükçe vitellüsteki besin miktarı azalır, amniyon sıvısı miktarı azalır. 11. Menstruasyon evresi döllenme olmazsa gerçekleşir. Döllenmemiş yumurta, doku kalıntıları ve bir miktar kan üreme organından dışarı atılır. 5. Gastrula evresinden sonra doku ve organ oluşumu gerçekleşir. Hücre göçü, hücreler arasında kümeleşme, farklı genlerde aktifleşme gözlenir. Kromozom sayısı değişmez. 12. Oogenezde mayoz I ile ikincil oosit, mayoz II ile ootit, farklılaşma ile yumurta hücresi oluşur. 13. Oogonium mitoz birincil oosit 6. Blastula hücrelerinde farklılaşma yoktur. Embriyonal kök hücre bu evrede alınabilir. Embriyonal kök hücrenin farklılaşma kabiliyeti çok yüksektir. Birincil oosit mayoz I birincil polar hücre Birincil polar hücre mayoz II Ootid Ootid farkl laflma yumurta 11

İNSANDA ÜREME SİSTEMİ BÜYÜME VE GELİŞME 9 1. Dişi üreme organı idrar kanalı ile doğrudan bağlantılı değildir. Uterus endometriyum ile kaplıdır. Yumurtayı yumurta kanalına kirpiksi uzantılar bağlar. Serviks üreme organını döl yatağına bağlar. 7. Gastrulasyonun başlaması ile blastosöl boşluğu ortadan kalkarak gelişme boyunca kalıcı olan gastrula boşluğu meydana gelir. Gastrula boşluğu gelişimin ilerleyen evrelerinde sindirim kanalı haline gelir. Bu evrede embriyo iç içe geçmiş boru şeklindedir. 2. Zigottan fetüs dönemine kadarki süreçte kalp ve karaciğer görev yapar. Ancak embriyo bu dönemde anneye ait hazır O 2 ve sindirilmiş besinleri kullanır. 8. Seminal kesecik erkek üreme sistemine aittir. Seminal sıvı spermin daha kolay hareket etmesini sağlar, spermlerin beslenmesinde görev alır. Ancak yumurtalık, yumurta kanalı, serviks ve uterus dişi üreme organına ait yapılardır. 3. Organogenezde farklılaşma ilk yapı nöral tüp ve notokordtur. Kalp insanda sonraki aşamalarda oluşan bir organdır. 9. Prostat bezi, seminal kesecik ve cowper bezi yardımcı bezlerdir. Yardımcı bezler seminal sıvıyı üretir. Epididimis spermlerin olgunlaşarak dışarı atımını sağlar. 4. 1 büyüme sağlar. (Mitoz) 2 mayoz I olup ikincil oositler oluşur. 2. ve 3 olaylar sonucu küçük polar hücreler oluşur. 4. olay farklılaşma olup bu olay ile ootidten yumurta oluşur. 10. Spermler epididimiste dölleme ve hareket etme yeteneği kazanır. Epididimis bölgesi testislerin hemen altında yer alır. 5. Dişi üreme sistemi östrojen ve progesteron hormonları üretir. Embiyonun gelişimi için uygun bir ortam olan uterusu oluşturur. Mayoz bölünme ile yumurtalıkta yumurta oluşturur. 11. Amniyon içindeki sıvı embriyoyu darbe ve sarsıntılardan korur, embriyonun kurumasını önler. Koriyon ve allantoyis plasenta oluşumuna katılır, gaz alış verişini sağlar. 6. (II) Zigot Sperm ve yumurtanın kaynaşması ile oluşur. (I) Embriyo Zigotun art arda mitoz geçirmesi ile oluşur. (III) Fetüs Embriyonun 8 haftalık durumu 12. Segmentasyon olayında hücredeki DNA miktarı değişmez, embriyonun kuru ağırlığı azalır, kromozom sayısı değişmez, embriyodaki hücre sayısı ise artar. 12

İNSANDA ÜREME SİSTEMİ, BÜYÜME VE GELİŞME 10 1. Erkek üreme sisteminde spermler sırasıyla, seminifer tüpçükler oluşur ve epididimis adı verilen kısma geçer olgunlaşır, buradan vasdeferens kanalı ile üretraya geçer. 6. Yumurtada sentrozom yoktur. Zigotun sentrozom kaynağı spermdir. Çekirdek oluşumunda hem sperm hem de yumurta etkilidir. Zigotun mitokondri kaynağı her zaman yumurtadır. 2. Oogenez ve spermatogenez sonucu oluşan üreme hücreleri n kromozomludur, her karakter için bir alel gen taşır. Sperm Yumurta n = 22 + X n = 22 + X n = 22 + Y 7. Tiroksin hormonu üreme sistemi üzerine etkili değildir. Prolaktin hormonu sütün sentezlenmesini ve annelik iç güdüsünü sağlar, sadece dişilerde bulunur. FSH ve LH hem dişi hem de erkek üreme sistemi üzerine etkilidir. FSH dişilerde oogenez ile yumurta oluşumu ve folikül hücrelerinden östrojen salgılanmasını, erkeklerde spermatogenezle sperm oluşumunu denetler. LH dişilerde ovulasyon olayını gerçekleştirir, korpus luteumun oluşmasını, erkeklerde leydig hücrlerinden testosteron salgılanmasını sağlar. 3. Yumurta kanalında sperm yumurtayı döller ise LH hormonunun etkisiyle korpus luteum (sarı cisim) bozulmaz, progesteron salgısı artar. Ancak LH hormonu ovulasyonda maksimum değere ulaşır. 4. İnsandan embriyonik gelişim sırasında oogenez gerçekleşmez. Oogenez olayı dişi üreme sisteminde yumurta oluşumu sırasında gerçekleşir. 8. Şekil değerlendirildiğinde; L 2n (Spermatogonyum) Y 2n (Birincil spermatosit) S n (İkincil spermatosit) T n (Spermatit) bilgilerine ulaşılacaktır. 5. L zigot olup segmentasyon sonucu Y'yi yani morulayı oluşturur. Farklılaşma gastrula (G) evresinde başlar. Blastasöl birinci karın boşluğu olup gelişimin ilerleyen evrelerinde (G) kaybolur. S blastuladır, ancak farklılaşma olmaz. 9. Sperm Yumurta n = 22 + X n = 22 + X n = 22 + Y İnsan embriyosunun gelişim sürecinde ilk olarak kalp atmaya başlar, kollar ve bacaklar oluşur. Göz, kulak ve burun taslakları iyice tanınır, yüz ana hatlarıyla belirginleşir. En son ise saç ve tırnaklar çıkmaya başlar. 13

10. Embriyonik gelişim sürecinde farklılaşma ve mitoz bölünme gerçekleşir. Ancak döllenme ve mayoz bölünme eşeyli üreme sürecinde gerçekleşir. 11. Dişi üreme sistemi şekli incelendiğinde, L Serviks Y Yumurta kanalı S Yumurtalık G Uterus olduğu görülecektir. 12. Testisler içerisinde hormon salgılayan leydig hücreleri, spermatoganik hücreler ve spermin beslenip, desteklenmesini sağlayan sertoli hücreleri bulunur. 14

SARMAL TESTLER 4 1. Vitaminler enerji vermezler. Bileşik enzimlerin yapısına katılır, koenzim olarak iş görürler. Fazla alındığında zehir etkisi yapabilir. 2. Zararlı kimyasal olan DDT'nin kullanım alanlarını genişletmek, ormanların yerleşim alanlarına açılması biyolojik çeşitliliğin sürdürebilirliği açısından negatif etki yapar. Ancak doğal alanların bitki ve hayvan çeşitliliği açısından korunması biyolojik çeşitliliğin sürdürülebilirliğine olumlu etki yapar. 3. Difüzyonda ATP harcanmaz. Canlı ve ölü hücrelerde gerçekleşebilir. Yoğunluk farkı olan ortamlarda çok yoğun ortamdan az yoğun ortama madde geçişi difüzyonda gerçekleşir. Dış ve iç ortamın aynı yoğunlukta olması monomer maddenin suda çözünmesine rağmen difüzyona uğramamasının nedenidir. Organik veya inorganik olması difüzyon nedeni değildir. 7. Y canlısı düşük sıcaklıkta yaşayabilen arke türü psikrofilik tek hücreli olabilir. G ise çok hücreli bir canlının enzim sisteminde görev alabilir. Yüksek sıcaklığa toleransı en fazla olan 5 canlısıdır. Ekstrem koşullarda yaşayabilen arkel olup prokaryot olabilir. 20 C 30 C arası her üç enzimin ortak çalışacağı sıcaklık aralığıdır. 8. İnterfaz hücre bölünmesinde hazırlık evresidir. Mitotik evre, profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evresinden oluşur. 9. Işık, H 2 O, CO 2 olduğu için fotosentez, glikoz bulunduğu için heterotrof beslenme, H 2 S, O 2, H 2 O bulunduğu için kemosentez yapıyor olabilir. 4. Hücre zarının seçici geçirgen olması önemli oluşumu açıklar. Bu sayede hücre zarı hücreye alınacak veya atılacak maddeleri seçer. 5. Verilen grafikte nişasta sentezi gerçekleşmektedir. Nişasta sentezinde enzim miktarı değişmez, glikoz ve ATP harcanır. Ayrıca dehidrasyon olduğu için H 2 O miktarı da artar. 10. Şekil incelendiğinde; Y 2n (Kraliçe arı) G n (Erkek arı) S n (Yumurta) şeklindedir. 11. rrna ribozomun yapısına katılır. Sentezi çekirdekçikte gerçekleşir. Yapısında protein değil azotlu organik baz bulunur. 6. Embriyonik gelişim sürecinde hücre sayısı zamanla artmaktadır. I Y (Dörtlü blastomer) II L (Zigot) III S (Morula) IV T (Gastrula) V G (Blastula) 12. CO 2 kullanarak fotosentez ile besin üretimi böcekçil olmayan bitkilerde de görülür. Ancak sindirici enzimin dışarı salınımı ve azot ihtiyacını dışarıdan aldığı amino asitle giderme sadece böcekçil bitkilerde görülür. Zigot 4 blastomerli morula - blastula - gastrula evre 15

ÖSYM TİPİ 2 1. Mayoz bölünme (IV) ve döllenme (I) tür içerisinde kalıtsal farklılığa neden olur. Ancak DNA miktarının iki katına çıkması interfazda, kardeş kromatit ayrılması ve anafazda gerçekleşir. 8. Yaş ilerledikçe hücre sayısı artar. Hücre sayısının artışı yaş ilerledikçe yavaşlar. Ergenlik döneminde üreme sisteminin gelişim hızı artar. 2. Toprak S olucanında kapalı kan dolaşımı gerçekleşir. Madde alışverişi kılcal damarda olur. Ancak sinüs açık dolaşımın görüldüğü canlılarda vardır. 9. Mayoz II anafazı ve mitoz anafazında kardeş kromatitler kutuplara çekilirken iğ ipliklerinin boyu kısalır. Mayoz II ve mitozda sitokinez gerçekleşir. Krosingover sadece Mayoz I'in profazında gerçekleşir. 3. Aşırı avlanma azaldığında ortamdaki üretici sayısı artar. Dengeli avlanma artarsa ortamdaki etçil sayısı olumlu etkilenilir. Av yasağının artıp azalmasına bağlı ortamdaki üretici miktarı azalabilir. 10. Bakteriler enerjiyi önce glikozdan sonra laktozdan karşılar. Laktozun yıkımını sağlayan enzimle glikozun yıkımını sağlayan enzimler farklıdır. Grafikte glikoz ve laktozdan ne kadar enerji elde edildiğini gösteren bilgi verilmemiştir. 4. 1 ve 5 nolu türlerde ortak nükleotid sayısı (4) diğer türler arasındaki ortak nükleotid sayısından fazla olduğu için birbirine en yakındır. 11. Klorofilin yapısında C, H, O, N ve Mg bulunur. Fe klorofilin yapısında bulunmaz, ancak sentezinde görev alır. 5. Üretici sayısı artarsa otçul birey sayısı artar. Bu çıta popülasyonunun artışına neden olur. Bu şeklide çita popülasyonu kurtarılabilir. 12. II. ve IV. zaman aralıklarında birey sayıları sabit ancak buna dayanarak her iki ortamda çevre koşulları aynı diyemeyiz. 6. İnsan 2n = 46 kromozomludur. 22 + X kromozomlu bir hücre yumurta veya sperm hücresi olabilir. İnsanda vücut hücresi dişide 44 + XX, erkekte 44 + XY'dir. Vücut hücresinde 44 otozom bulunur. 7. Fotosentetik bakteri aydınlık ortamda besinini üretir. Fotosentezde H kaynağı olarak H 2 O kullanılırsa deney tüplerindeki O miktarı, bakteri sayısı farklı olabilir. 2 Aydınlık ortamda CO 2 kullanılır, karanlık ortamda CO 2 birikir, ortam ph'ı farklılık gösterir. 16