EFDAL İLKOKULU VE ORTAOKULU DÜŞÜNME BECERİLERİ ÇALIŞMALARI Okulumuzda beş yıldır uygulamakta olduğumuz Düşünme Becerileri çalışmalarının temeli Planlama, Dikkat, Eşzamanlı ve Ardıl bilişsel işlemlere dayanmaktadır. Bu dört işlem, öğrenme davranışının gerçekleşmesi için bilişsel fonksiyonların temeli olarak kabul edilir. Beyin aktivitelerinin verimli olarak günlük hayata yansıyabilmesi bu bölümlerin birlikte, uyumlu çalışması ile mümkündür. Bilişsel işlemlerin günlük hayatımızdaki yeri, önemi ve akademik alandaki işlevleri aşağıda açıklanmıştır. İkinci İşlevsel Bölüm Eşzamanlı ve Ardıl Bilişsel İşlem Birinci İşlevsel Bölüm - Dikkat Üçüncü İşlevsel Bölüm - Planlama Bu alanlardaki beceriler her bireyde farklılık göstermektedir. Bu beceriler her yaşta, uygun ortam ve çalışmalar ile geliştirilebilir. Düşünme becerileri derslerinde, bu becerileri çalıştıran ve geliştiren etkinlikler uygulanmaktadır. Okulumuzda öğrencilerimizin bireysel özelliklerini tanımak ve desteklemek eğitime bakışımızın temelini oluşturmaktadır. Düşünme Becerileri Dersi ile öğrencilerimizin bilişsel gelişimini desteklemekteyiz. Düşünme becerileri derslerine başlamadan önce yaptığımız değerlendirmelerle öğrencilerimizin geliştirilmeye açık alanlarını tespit eder, değerlendirmelerimizin sonucunda öğrencilerimizin bireysel ihtiyaçlarını destekleyecek Düşünme Becerileri Bireysel çalışma gruplarını planlar ve uygularız. Düşünme Becerileri Bireysel çalışmaları, programın yapısı gereği 1-8. sınıflarımızda haftada 1 ders saati olmak üzere çeşitli branş derslerinde uygulanmaktadır. 1
Düşünme becerileri derslerinde ve bireysellerinde öğrencilerimizle çalıştığımız konular: Aşağıdaki tabloda da görüldüğü gibi bilgi (girdi) kişiye dışarıdan uyaranlar aracılığı ile ulaşıyor ve dört ana bilişsel işlevin ortak çalışması ile işleniyor. Daha sonrasında bu kişide anlamlı bir öğrenme davranışına (çıktı) dönüşüyor. Bilişsel kontrolü sağlayan Planlama işlemleri, İstenilen amaca ulaşmak için bilişsel işlemlerin kullanımı, kararlılık ve kendini kontrol, belli bir süre içinde odaklanmış ve seçici bilişsel aktiviteyi sağlayan Dikkat işlemleri. Bilgi üzerinde işlem yapmanın iki formu olan Eşzamanlı ve Ardıl Bilişsel İşlemler 2
Soldaki örnek akademik değerlendirme yapmak amacıyla kullanılan bir soruyu göstermektedir. Sağdaki örnek ise düşünme becerileri ders veya bireysel çalışmalarından alınmıştır. Her iki etkinlik de BİR KONU VEYA DÜŞÜNCE ÜZERİNDE ANALİTİK DÜŞÜNME (EŞZAMANLI BİLİŞSEL İŞLEM) BECERİSİNİ kullanmayı gerektirmektedir. Bir başka ifade ile beynimizde aynı bölgenin aktif olması ile yapılacak bir davranışı göstermektedir. BİR KONU VEYA DÜŞÜNCE ÜZERİNDEN ANALİTİK DÜŞÜNEBİLME BENZER veya ZIT KELİMELERE DAYALI ÖRNEKLER ÜRETME (SÖZEL ANALOJİLER) İlk iki kelimeye bakın. Bunların birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu düşünün. Kelimeler ya birbirinin benzeri ya da karşıtıdır. Sonra üçüncü kelimeye bakın ve benzer ilişkiye sahip bir kelime üretin. Yolcu : Seyyah = Konuk : Vadi : Tepe = Dip : Alaca karanlık : Akşam karanlığı = Sonbahar : Sık sık : Çoğu kez = Hemen : Araştırmak : Dikkatle incelemek = Tayin etmek : Soru : Cevap = Soru sormak : 3
Bu bilişsel işlemler, kişide her yaş seviyesinde vardır ve kullanılır. Burada bilinmesi gereken, bu alanlardaki becerilerin yaşa ve bireysel özelliklere göre farklılık gösterdiğidir. Okulumuzda bu noktadan hareketle hem Düşünme Becerileri Dersi ve Bireyseli hem de BLOOM UN ÖĞRENME TAKSONOMİSİ ne göre hazırlanan Akademik Dersler ile öğrencilerimizin düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalar hazırlayıp, uyguluyoruz. Düşünme becerilerinin gelişimi bireyi hayata daha donanımlı hazırlamaktadır. Sadece sınav başarısı için değil, daha da önemlisi günlük hayatta gerekli olan problem çözme, strateji üretebilme, çabanın sürdürülmesi, fikir bütünlüğü oluşturabilme, neden-sonuç ilişkisi kurabilme, vb. becerilerin gelişmesi ve kullanılabilmesi için gereklidir. Planlama: Bireyin problemlerin çözümlerini belirlediği, seçtiği, uyguladığı ve değerlendirdiği zihinsel bir işlemdir. Bu işlem oldukça karmaşık problemlerin çözümünde kullanılan araçları içermektedir. Bilişsel işlemler şu şekilde sıralanmaktadır; Stratejilerin oluşturulması Planların uygulanması Sonuçların tahmini Dürtü kontrolü Faaliyetin organizasyonu Yeni karşılaşılmış bir durum karşısında planlı tepkide bulunma Kendini kontrol etme Kendini değerlendirme, gözleme Strateji kullanma Geri bildirimde bulunma Dikkat: Bilişsel performansı etkileyen önemli işlemlerden biri de Dikkat tir. Bilişsel işlemler şu şekilde sıralanmaktadır; Konsantrasyon Temel noktaya odaklanma Önemli bilgiye odaklanma İlginin dağılmasını engelleme Seçici dikkat Dikkatin uzun süre devam ettirilmesi Çabanın sürdürülmesi 4
Eşzamanlı Bilişsel İşlemler: Eşzamanlı Bilişsel İşlemler ile değerlendirilen bilişsel işlemler şu şekilde sıralanmaktadır; Kelimelerden bir fikir bütünlüğü oluşturma Parçalardan bir bütün oluşturma ya da onları gruplama Aynı anda birden fazla şeyi görme Kelimeler arasındaki ilişkileri anlama Vurgunun anlaşılması Kavramları ve sözel ilişkileri anlama Uzamsal bilgi ile işlem yapma Ardıl Bilişsel İşlemler: Ardıl Bilişsel İşlemler ile değerlendirilen bilişsel işlemler şu şekilde sıralanmaktadır; Ardışık bir serideki birbirinden bağımsız seslerin doğru telaffuz edilmesi Kelimelerin anlamsız olarak dizilimlerini kavrama Ardışık uyaranları anlama Seslerin özel dizilimli şekli ile çalışma Konuşmanın seri organizasyonu DÜŞÜNME BECERİLERİNE AİLELERİN KATILIMI Okulumuzda öğrencilerimizin bireysel farklılıklarını ortaya koymalarını sağlayan, gelişimlerinin her yönünü destekleyen bir eğitim programı uygulamaktayız. Bu program çerçevesinde düşünme becerileri derslerini ve bireysel çalışmaları devam ettirmekteyiz. Yaptığımız bu çalışmalarla öğrencilerimizin düşünme becerilerinin geliştirilmesi ve bunun olumlu şekilde akademik ve sosyal hayatına yansımasını hedeflenmekteyiz. Bu bültenle okulda yaptığımız çalışmaları destekleyici aile içi paylaşımlar ve oyun önerileri hazırladık. Evde öğretmen rolüne girmeden, oyun şeklinde beraber yapacağınız bu etkinliklerle çocuğunuzla ilgilenmeniz onun hoşuna gidecektir. Akademik ve sosyal gelişimine destek olacağınız için de kendilerine güvenleri gelişecektir. 1.2.3. SINIFLARIMIZ İÇİN ÖNERİLER 1.2.3. sınıflarımız için akademik ve sosyal hayatın temeli olan becerilerin okul ve ev ortamında geliştirilmesini hedefledik. Bu temel becerileri beş ana başlık altında topladık. Bazı etkinliklerin birden fazla alana hizmet ettiğini görebilirsiniz. Çünkü bu beş alan aslında birbirini tamamlayan bir bütünün parçaları gibi düşünülmelidir. 5
1- EL-GÖZ KOORDİNASYONU Resim yapmak, yazı yazmak ve çizmek için gerekli olan beceri, el-göz koordinasyonudur. Bu beceri öğrencide bilek hâkimiyeti, parmakların kullanımı, elin sayfa üzerindeki esnekliği, kalem tutma becerisi, bedenini koordineli olarak kullanma ve denge duygusunun gelişmesiyle ilerleme gösterir. AİLEYE ÖNERİLER Parmakların kullanımını (ince kas becerisi) geliştiren, el becerilerinin ön plana çıktığı çalışmalara yönelik önerilerimiz şunlardır: Kendi başına yemek yeme. Bağcık bağlama, düğme ilikleme, fermuar açıp kapama. Kurabiye yapma, ipe boncuk dizme, mandal açıp kapama. Geometrik nesnelerin bulunduğu kutunun içine bonibon koyma ve çocuğunuzdan nesneye değmeden bonibonları toplamasını isteme. Pirinç ve bonibonun karıştırıldığı bir kaptan, pirinç veya bonibonu ayıklamasını isteme. Oyun hamuru çalışmaları, hamuru istenilen yumuşaklık kıvamına getirebilme. Kâğıt yırtma, makasla gazeteden, dergilerden resim kesme, çizgilerden taşırmadan boyama yapma, yapıştırma çalışmaları. Bu bardağı bir parmak boşluk kalıncaya kadar doldur. gibi davranışı tanımlayan net yönergeler vererek becerinin gelişimine katkıda bulunma. (Yönlendirici ve cesaretlendirici olunmalı, öğrenci suyu dökeceği konusunda endişe duymamalıdır) Bedenini kullanabileceği oyunlar oynama (top oyunları, ip atlama vb.). 2- ŞEKİL ZEMİN İLİŞKİSİ Görsel dikkat gerektiren çalışmalarda konu bütünlüğünden uzaklaşmadan, detayları görebilme becerisidir. Geometrik şekillerle işlem yapabilmeyi içerir. AİLEYE ÖNERİLER Görsel dikkat gerektiren, konu bütününü kaçırmadan, detayları görebilme becerisini geliştiren çalışmalar ile ilgili önerilerimiz: Çalışmaları oyunlaştırabilirsiniz. Haydi, seninle bir oyun oynayalım: Gözlerini kapat ve odanda neler olduğunu bana söyle. Odana girince sağda ilk ne var? gibi sorular sorulabilir. Oyun şeklinde, evdeki bir eşyanın yerini değiştirip sormak: Şimdi burada ne değişti? Odayı ve eşyaları sözel olarak tarif ettirmek. Tahmin çalışmaları: Burada kaç boncuk var? Çocuğunuzun önüne 8 10 nesne koyup birini ya da ikisini saklayıp, nasıl bir farklılık olduğunu sormak. Seçilen bir resimdeki (resme baktırıp, daha sonra kapatarak) eşyaların ve kişilerin yerlerini sormak. Kendi odasındaki eşyaların yerini bilmesi, eşyaları sayması, görme becerisini destekler. Kendi odasını yerleştirip, düzenlerken eşyaların yerlerini belirlemede kendisinin karar vermesi: Ne yaparsak odan daha iyi görünür veya daha kullanışlı olur? gibi sorular sorulabilir. Haftada en az bir gün yap-boz yapılabilir. 6
3- ŞEKİL ALGI SABİTLİĞİ Geometrik şekilleri iki boyutlu ve üç boyutlu değişimlerine göre karıştırmadan algılayabilme, ortak özellikleri olan farklı şekilleri büyüklük, renk, şekil kavramlarını kullanarak ayırt edebilme becerisidir. AİLEYE ÖNERİLER Geometrik şekilleri değişimlerine göre algılayabilme ve farklı özelliklerine göre ayırt edebilme becerisi ile ilgili öneriler: Çalışmaları oyunlaştırabilirsiniz. Ör: Seninle bir oyun oynayalım. Salonda dikdörtgen olan nesneleri göster, beş kırmızı nesne göster, E sesiyle başlayan nesneleri göster. gibi. Bu tür oyunlar çevresindeki nesnelere karşı farkındalığını arttırıp, ayırt etme becerisini geliştirir. Doğal ortamda verilen böyle bir destek, okul ortamında öğrenilen kavram ve sembolleri pekiştirecektir. Yediği meyveler, kullandığı eşyalar, giysiler vb. arasındaki benzerlik ve farklılıkları bulma. Kâğıdı ikiye katla, ortadan yırt, açtığında nasıl görünür, çiz. diyerek şekil, resim tamamlama. Olayları, resmi anlatma, sıraya koyma. Olayları, resimleri yorumlama, resmi incelediğinde nesneler arasında bağlantı kurabilme, bütünü anlatabilme. Bir olay, hikâye akışı anlattırıp, resmini çizdirme. Ör: Arkadaşımla evden çıktık, göle yürüdük. Gölün kenarından ormana yürüdük, orada bir kuş gördüm, çok güzeldi. Şimdi resmini çiz. Söyleniş sesi, işlev benzerliği olan nesneleri buldurmak (çatal-kaşık, kavun-karpuz). Elimdekine benzer bir nesneyi mutfaktan getirebilir misin? gibi sorular sorulabilir. 4- ŞEKLİN MEKÂNDAKİ KONUMU Şeklin mekândaki konumunu uygun kavramları kullanarak ifade edebilme (mutfakta üst dolaptan üçüncü raftaki bardağı al vb.) ve çevresindeki objeleri mekandaki pozisyonlarına göre yön kavramlarını kullanarak ifade edebilme becerisi. AİLEYE ÖNERİLER Şeklin mekândaki konumunu doğru algılama ve ifade edebilme becerisi için öneriler: Meyve yerken portakalları (diğer meyve ve sebzeler de olabilir) kesip, çocuğunuzdan kesilmiş parçaların eşlerini bulması istenebilir. Okunan bir hikâye ile ilgili sorular sormak. Ör: Olay nerede ve ne zaman geçiyor? Çocuğunuza bir fotoğrafı, resmi sözlü olarak anlattırıp, daha sonra bakmadan çizmesini istemek. Odadaki bir eşyanın yerini tarif etmek ve o eşyayı bulmasını istemek. Ör: Bana masanın önündeki topu göster. Yarım olan şekillerin diğer yarısını (simetriğini) çizerek tamamlamak. Odaya sandalyeleri yerleştirip, çarpmadan, değmeden geçmesini istemek. Odadaki bir nesneyi (dikdörtgen, kare, daire vb. olabilir) seçin ve şunu sorun: Odanda buna benzeyen üç tane dikdörtgen nesne söyle. 7
Yan yana oturulduğunda, Annen mi sana daha yakın oturuyor, yoksa ben mi daha yakınım?, Yer değiştirdiğimizde kim daha yakın olur? gibi sorular sorarak mekan algısı geliştirilebilir. Kitabı masanın üstüne koy., Çantanı dolabın yanına koyabilirsin. gibi yönergeler verebilirsiniz. Bu tür hareketler yön kavramını geliştirir. 5- ŞEKLİN MEKÂNLA İLİŞKİSİ (UZAMSAL) Şekilleri benzerlik, farklılık, boyut, simetri, parça-bütün ilişkisi ve mekândaki konumuna göre birbiriyle karşılaştırarak sınıflama yapabilme becerisidir. AİLEYE ÖNERİLER Şekilleri farklı özeliklerine ve konumlarına göre sınıflama becerisi için öneriler: Farklı nesneleri parçalarına ayırıp, daha sonra doğru şekilde birleştirebilme. Ör: Meyve parçaları, oyuncaklar, geometrik şekiller, resimler, vb. Bir alanın tanımını yapma, tarif etme. Ör: Park, mağaza, sokak, vb. Kesme-yapıştırma çalışmaları. Odasındaki eşyaları farklı özelliklerine göre sınıflandırarak anlatması. Kavramların zıtlığı ve benzerliği ile ilgili sorular sorarak oyunlar oynamak. Ör: Senin odan mı daha büyük, mutfak mı daha büyük? Mutfakta hangi eşyalar olmalı? vb. sorularla sınıflama yapılabilme becerisi gelişir. Bir uğurböceği ya da kelebek resmi ikiye katlanarak gösterilir ve bu resimlerde olduğu gibi iki yanı aynı (simetrik) nesne örnekleri vermesi istenebilir. TÜM SINIFLARIMIZ İÇİN ÖNERİLER 1.Planlama, Problem Çözme, Sezgisel Düşünme Becerileri Tahmin etme, sezgisel düşünme ve miktar algısını geliştirecek etkinlikler yapılmalı, ifadeler kullanılmalıdır. Bu kâsede sence kaç şeker olabilir? Haydi, birlikte sayalım, bakalım tahminlerimiz doğru mu? Hangi kâsedeki şekerlerin sayısı daha az/çok olabilir? vb. Çocuğun oturma süresini arttıracak, onun keyif aldığı aktiviteler yapılabilir. Başladığı işi bitirmekten zevk alabilmesi için Dün 5 dk. oturmuştun, bugün daha uzun süre oturdun, tebrik ediyorum. vb. cümleler kullanılabilir. Çocuğunuzla birlikte yapacağınız bir işe başlamadan önce, ev ortamında yapacağınız işin nasıl yapılacağını tasarlamak için mutlaka 2 dakika ayırın. Etkinliği tamamladıktan sonra da kalite kontrolü için yine biraz zaman ayırabilirsiniz. Çocuğun bağımsız yapabildiği işlerde müdahale etmeyin, kendi ürettiği çözümleri destekleyin, ödüllendirin, özgüvenini arttırın. Sorun çözme becerisini geliştirmek için onun fikirlerini sormak ve onun anlatmasını sağlamak güven duygusunu geliştirecektir. 8
Çocuğunuzun yaptığı çalışmaları değerlendirmesi konusunda onu teşvik edebilirsiniz. Yaptığı etkinlik her ne olursa olsun, kullandığı yöntemi sizinle paylaşması için onu cesaretlendirin. Olumlu davranışlarını gözden kaçırmayarak, bunları fark ettiğinizi hissettirebilir ve güzel sözler söyleyebilirsiniz. Bu yolla akademik benlik algısı desteklenecektir. Zaman kullanımıyla ilgili beceri kazandırılmalı, farkındalığı geliştirilmeli. Evde yemek yeme, giyinme, temizlik, uykuya geçme, uykudan uyanma ya da oyun oynama gibi durumlar için süre verebilirsiniz. İstenilenleri uygun sürede yaptığında tebrik edilmelidir. Bir faaliyet sırasında çocuğunuza kendini gözleme ve değerlendirme fırsatı sağlayın, kullandığı yöntemler ile ilgili sorular sorun. 2. Analitik Düşünme Becerisi İçin EŞZAMANLILIK Çocuğunuza yeni öğrendikleriyle, eski bilgileri arasında bağlantı kurması için fırsatlar yaratabilirsiniz. Onu bu yönde düşündürmeye teşvik edecek sorular sorabilirsiniz: Bu konuyu öğretmeniniz sizinle paylaşmadan önce konu ile ilgili neler biliyordun? gibi. Bu yolla öğrenmeyi öğrenmesi, öğrenmekten keyif alması, öğrendiği bilgiler arasındaki ilişkiyi yorumlaması için fırsat sağlayan sohbet ortamı sağlanmış olacaktır. Yap-boz, lego, maket yapma gibi oyunları oynamak, mekansal düzenleme becerisini geliştirecektir. Labirent tarzında düzenlenmiş bulmacaları beraber çözebilirsiniz. Bu yolla görsel içerikli uyaranlar arası ilişkileri anlaması kolaylaşacaktır. Sözel talimatlar vererek nesnelerin mekândaki konumunu algılamaya yönelik düşünmeyi sağlamak. Ör: Masanın üstündeki sepetin içinde duran makası getirir misin?, Çatalın yanındaki peçeteyi verir misin?, Odandaki çekmeceli dolabın üstünde duran kitabı getirir misin? vb. cümleler kullanabilirsiniz. Çocuğunuzdan bir nesnenin konumunu tarif etmesini isteyebilirsiniz. Odasındaki eşyaları tarif ettirip, bir nesnenin ismini vermeden mekândaki yönünü anlatmasını ve sizin o nesneyi bu şekilde bulmanızı sağlayarak çalışmayı oyunlaştırabilirsiniz. Bedenini tanımasını ve kullanmasını sağlayacak, yön duygusunu geliştirecek spor ve sanat faaliyetlerine katılması yararlı olacaktır. Maket yapımı, satranç, tavla, tenis, masa tenisi, jimnastik, bale, dans, piyano vb. alanlardaki aktivitelere yönlendirebilirsiniz. Tanıdığı, bildiği mekânların krokisini kağıt üzerine çizdirebilirsiniz. Çocuğunuz bir hikâye ya da metin okuduktan sonra size anlatmasını; hikayede ya da metinde adı geçen varlıkları, olayları tarif etmesini isteyebilirsiniz. Gittiğiniz bir yerle ilgili konuşabilirsiniz. Ör: Gittiğimiz müzede, sinemada neler vardı? Bu alanda başka neler olmasını isterdin? 9
Çocuğunuzun sıraya koyması gereken şeyleri zihninde kolayca canlandırması için çizerek çalışmaya yönlendirebilirsiniz. Görsel materyaller; kitaplar, resimli ve hikâye haline getirilmiş afişler, çizelgeler, panolar ya da kavram haritalarından da yararlanılabilir. 3. Dikkat Çocuğunuzun başından geçen bir olayı anlatabilmesi için fırsat verin ve sözünü kesmeden dinleyin. Çocuğunuza zaman zaman herhangi bir konu ya da bilgiyi aktarırken sesinizin tonunu monotonluktan uzak tutarak heyecanlı bir görüntü çizin. Onu heyecanlandırmaya, heveslendirmeye çalışın ve faaliyete yöneltin. Sesinizdeki iniş çıkışlar, konuşmalar sırasındaki vurgulamalar dikkatini uyandıracaktır. Sizin ifadelendirme tarzınız onun da dikkatini etkili kılması konusunda model oluşturacaktır. Sevdiği bir oyunu, etkinliği nasıl gerçekleştirdiğini sırası ile anlattırabilirsiniz. Çocuklarınız ile sosyal beceriler hakkında bir tartışma konusu açıp, "Arkadaşlığın önemi", "İlk arkadaşlık ilişkisini nasıl başlatabiliriz?", " Arkadaşlığımızı sürdürürken nelere dikkat etmeliyiz?" gibi konular hakkında sohbet edebilirsiniz. Bir etkinliği sürdürürken teşvik edici, olumlu cümlelerle devamlılığı sağlayabilirsiniz. Olaylara ve kişilere karşı sabırlı bir tutum sergilemesini geliştirmek için birlikte balık tutma, yap-boz yapma vb. etkinlikler yapabilirsiniz. Gösterdiğiniz ilgiyle çocuğunuza model olmalısınız. Siz nasıl ilişki kuruyorsanız, o ilişki tanımı çocuğunuzda da oluşacaktır. Çocukların dikkatleri belli bir noktada dağılmaya başlar. Bu noktaya henüz gelinmeden, faaliyeti bölmeyecek küçük molalar verebilirsiniz. Örneğin; birlikte yaptığınız faaliyetin konusu ile ilgili bir anekdot anlatma, konu ile ilgili bir deney yapma, konudan uzaklaşmadan oyunlar oynama, birlikte basit bir fiziksel egzersiz yapma gibi. Evdeki, günlük yaşantısında karşılaştığı nesneleri kullanarak, onları tanımlaması ve ortak kavramları kullanarak sınıflaması istenebilir. Çatalı, kaşığı ne için kullanırız? Yazlık-kışlık kıyafetlerimiz nelerdir? İçeride giydiklerimiz, dışarıda giydiklerimiz nelerdir? gibi sorular kullanılabilir. Çocuğunuzun o gün okul etkinliklerinde öğrendikleri ile ilgili paylaşımlarını dinleyin ve öğrendikleri bilgilere ilişkin ev ortamında, günlük hayatla birleştirilebilecek örnekler verin. Okulda gökyüzü ile ilgili bir konu işlenmiş ise o akşam gökyüzünü birlikte inceleyip gözlemleyebilirsiniz. Bu akademik konularla ilgili müzeleri, sergileri birlikte gezebilirsiniz. 4.Güçlü Bir Hafıza ve Örüntü Becerisi İçin Ardıllık Bilgiyi hafızada tutabilmek için hafıza kartları, kutu oyunları veya yönergeli oyunlar oynayabilirsiniz. 10
Şiir, şarkı, tekerlemeler ile kısa süreli hafızasını güçlendirebilirsiniz. Öğrenmesi gereken sıralı kavramları şarkıya, tekerlemeye ya da şiire dönüştürerek, sırasının daha kolay farkına varmasını sağlayabilirsiniz. Çocuğunuzu ilgili bir şekilde dinlemeniz gerekir. Bu sayede ona iyi ve etkili dinlemeyi öğretebilirsiniz. İzlediği filmleri, okuduğu hikâye veya kendisine okunan kitapları hatırladığı kadarıyla olayların akış sırasına göre anlatması, çocuğun sıralama becerisini ve hafızasını geliştirecektir. Sesleri doğru kullanması ağızdaki kasların gelişimine bağlıdır. Bu konuda dil, dudak ve çene kaslarını etkin kullanabilmesi için çiğ meyve ve sebzeler yedirilmelidir. Ör: Elma ve havuç. Sayıların sıralanmasına dayalı "sayı bulmacaları" çözerek, ardışık düzenleme becerisini geliştirmesine destek olabilirsiniz. Kaynakça: 1. Özel Efdal Ana ve İlköğretim Okulları nda devam etmekte olan düşünme becerileri hizmet içi eğitim çalışmalarında alınan seminer notlarından derlenmiştir. 2. Yrd.Doç.Dr. Tamer ERGİN İstanbul Üniversitesi Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi, PASS Teorisi Araştırma Notları. 11