İLK YARDIM VE ACİL BAKIM

Benzer belgeler
1-GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ

İlkyardım nedir? Acil tedavi nedir? TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın Acil Tıp AD

ACİL HEMŞİRELİĞİN TANIMI

İLKYARDIM GENEL İLKYARDIM BİLGİLERİ

ÖĞR. GÖR. NURHAN BİNGÖL

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM I

ACİL SERVİS TRİYAJ TALİMATI

14)Aşağıdakilerden hangisi ilkyardımın temel uygulamaları arasında yer almaz? A) Koruma. B) Bildirme. C) Kurtarma. D) İyileştirme.

İLK YARDIM EĞİTİMİNE HOŞGELDİNİZ

Triajın tanımı, ne şekilde ve kimler tarafından yapılacağı ve triaj sınıflaması anlatılacaktır.

Acil Yardım ve Afet Yönetimi ne Giriş

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

TRİAJ UYGULAMA TALİMATI

Acil Hemşireliği Nedir? Acil Hemşireliğinde Yasal Gelişmeler. Prof.Dr. Çiçek FADILOĞLU

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ

Acil Yardım Organizasyonu. Devletler acil yardım organizasyonunu üç temel öğe üzerine yapılandırırlar: İtfaiye Polis Ambulans

1.Türkiye de hastanın en yakın sağlık kuruluşuna sevkini sağlamak amacıyla hangi telefon numarası aranmalıdır? A) 110 B) 155 C) 114 D) 112

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Tarih: Sayı: 25412

ÜNİTE-1. Genel İlk Yardım Bilgileri

BİRLİKTE ÇALIŞABİLİRLİK! Ekip Nedir? Hedefi olan, birbirlerine bağımlı bireylerden oluşan küçük gruptur

Genel Bilgiler. Dünyada Ölümler. 1.Koroner Arter Hastalıkları 2.Travma (1-44 yaş arası 1. sırada) 3.İnme sendromları

İLK YARDIMIN TEMEL İLKELERİ ve TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Yrd.Doç.Dr.Togay EVRİN Ufuk Üniversitesi Acil Tıp AD

İLK YARDIM YRD. DOÇ. DR. Kadri

İLK YARDIM KURSUNUN KONULARI LKYARDIMDA TEMEL UYGULAMALAR AC L SA LIK H ZMETLER UBES E T M B R M

İLK YARDIM DENEME SINAVI Aşağıdakilerden hangisi yaşam bulgusu değildir? A) Bilinç. B) Solunum ve dolaşım. C) Vücut ısısı kan basıncı

Hastane. Hastane Grupları 19/11/2015. Sağlık Kurumları Yönetiminde Temel Kavramlar

STE. Dr. Ali Uzan. Acil Tıp Anabilim Dalı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

HARRAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ

Temel İlkyardım Uygulamaları

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ ALANI /ACİL TIP TEKNİSYENLİĞİ (ATT)

YATAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

TRAFİK KAZALARI, DÜŞMELER, DARP OLGULARI ve İŞ KAZALARINDA ADLİ SÜREÇ ÖRNEK OLGU DEĞERLENDİRMESİ

SAĞ 101U TEMEL İLK YARDIM BİLGİSİ KISA ÖZET

1. Amaç: Bu talimat, UÜ-SK ya başvuran çocuk hastalara detaylı tıbbi değerlendirme yapılmasına yönelik bir sistem oluşturmayı amaçlamaktadır.

DÜZCE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK ARASTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ HASTA NAKLİ ve AMBULANS HİZMETLERİ YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

HEM501 (3,0)3 Sağlık Tanılaması

2. Aşağıdakilerden hangisi göze yabancı cisim batmasında yapılan ilkyardım uygulamalarından biri değildir?

Sorular biyolojik ve psikolojik etmenler

Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü

DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İlk Yardım

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

Sağlık Personelinin Yönetimi. Öğr. Gör. Sultan TÜRKMEN KESKİN

C-Ç E-F G-Ğ 248 İLKYARDIM


HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

İLKYARDIM EĞİTİMİN AMACI

AYAKTAN HASTA DEĞERLENDİRME PROSEDÜRÜ

KORKU PANİK KAOS KRİZ ÇÖZÜMSÜZLÜK TELAŞ BİLİNÇSİZ YARDIM HATA İKİNCİ KAZA-ZARAR (Patlama, yangın, çökme, devrilme)

PEMBE KOD 3333 BEYAZ KOD 1111

5- YARALANMALARDA İLKYARDIM

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Resmî Gazete YÖNETMELİK. Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Herkes için Kaliteli, Koruyucu, Eşit Sağlık Hizmeti

YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI DAİRESİ YÜKSEK HEMŞİRE KADROSU HİZMET ŞEMASI

HASTA BAKIMININ ORGANİZASYONU. Öğr. Gör. Sultan TÜRKMEN KESKİN

HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI

Hasta Kayıt Birimi 2

Kırık, Çıkık ve Burkulmalar

İlk Değerlendirme İşlemleri

İLKYARDIM.

MOTORLU TAŞIT H SINIFI SÜRÜCÜ DİREKSİYON SINAVINA HAZIRLIK KADROMUZ

Bayındır Hastanesİ Söğütözü Genel Yoğun Bakım Zİyaretçİ Kılavuzu

İLK YARDIMIN TEMEL İLKELERİ

AMBULANS VE ACİL BAKIM TEKNİKERLERİ İLE ACİL TIP TEKNİSYENLERİNİN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA DAİR TEBLİĞ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak

İÜ ONKOLOJİ ENSTİTÜSÜ MAVİ KOD PROSEDÜRÜ

NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ MERAM TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ÇOCUK ENFEKSİYON YOĞUN BAKIM İŞLEYİŞ PROSEDÜRÜ

PEMBE KOD UYGULAMA TALİMATI

TRSM de Rehabilitasyonun

ACİLİYET NEDİR, FARKINDA MISINIZ? TODUP- E4 GRUP: TRİAJ

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM

ACİL HEMŞİRELER DERNEĞİ

13. Gerektiren bir durumda Türkiye de aranması gereken numara hangisidir? A) 112 B) 110 C) 118 D) 155

SAĞLIK HİZMET SUNUMUNDA MESLEKLERİN TANITIMI 22 Mayıs Acil Tıp Teknisyeni Oğuzhan ÖZER 112 Paramedik

Bu Ünitede; Kritik Hastanın Erken Tanınması Hastane İçinde Resüsitasyon Erişkin İleri Yaşam Desteği Algoritması

KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU. Hazırlanma Tarihi:

Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun Tarihi: Sayısı: 2238 R.G. Tarihi: R.G.

PARAMEDİĞİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI

Sağlık Bakanlığından: HEMŞİRELİK YÖNETMELİĞİ. Resmi Gazete: BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Temel Cerrahi Aciller: Akut batın Travma

CERRAHİ SERVİS HEMŞİRESİ

HASTA KABULÜ VE HASTA ÜNİTESİ

UMKE Yönetmeliği ve Sağlık Personelinin Sahada Uygulama Yetkisi. Atatürk Üniversitesi Acil Tıp Uzm. Dr. Alpaslan ÜNLÜ 2017

YÜKSEK HEMŞĐRE KADROSU HĐZMET ŞEMASI

Dr. Armağan EREN 18 Ocak 2013

YAYIN TARİHİ: REVİZYON TARİHİ NO: BÖLÜM NO: ÖZEL KARAMAN MÜMİNE HATUN HASTANESİ TALİMATI: STANDART: 35-36

HASTA VE YAKINLARININ EĞİE. Hazırlayan Cihan Arabacı PROSEDÜRÜ

Yaralanmalar. Bölüm 5

Entegre Acil Durum Yönetimi Sistemine Giriş

DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Etiler Ankara : ÖNSÖZ

Hekim, Tıp Fakültesinden mezun olarak, diploma sahibi olan kişidir.

İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ Dönem 6 Öğrenim Esasları. A. Genel Tanıtım B. Çalışma Kılavuzu C. Rotasyon Tablosu D.Dönem Kurulu E.

2018 YILI EĞİTİM PLANI

Toraks Travmalarında Hasar Kontrol Cerrahisi Teknikleri

ÇOCUK VE AİLENİN SERVİSE KABULU

Hem. Songül GÜNEŞ Akdeniz Üniversitesi Hastanesi

TÜRKİYE DE İLKYARDIMIN SAĞLIK VE AFET ORGANİZASYONUNA ENTEGRASYONU. Dr. Yavuz Üçkuyu Konya İl Ambulans Servisi

ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenciler 4. ve 5. sınıf stajları sonunda;

Transkript:

İLK YARDIM VE ACİL BAKIM Öğr. Grv. Dr. Funda AKDURAN 06.10.2015 1 2015

Dersin Amacı İlk yardım ve acil bakımı konusunda bilgi ve beceri sahibi olma, Toplumu bilinçlendirme, Triyaj yapabilme, İlk yardımı ve acil bakımı en iyi şekilde uygulayabilme, yönlendirebilme ve organizasyon becerisi kazandırmak. 06.10.2015 2

İLK YARDIMA GİRİŞ 06.10.2015 3

İLK YARDIM NEDİR? Herhangi bir kaza veya yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini önleyebilmek amacı ile olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın, mevcut araç ve gereçlerle yapılan ilaçsız uygulamalardır. 06.10.2015 4

İLK YARDIMCI KİMDİR? İlk yardım tanımında belirtilen amaç doğrultusunda hasta veya yaralıya tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç gereçlerle, ilaçsız uygulamaları yapan ilk yardımcı belgesi almış kişi ya da kişilerdir. 06.10.2015 5

TELEKOMÜNİKASYON 06.10.2015 6

Triaj: Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla, olay yerinde ve bunların ulaştırıldığı her sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemi 06.10.2015 7

İlk yardım olay yerinde uygulandığı ve çok önemli bir uygulama olduğu için herkes tam ve yeterli ilk yardım bilgisine sahip olmalıdır. Kaza ve yaralanmalarda ölümlerin; % 10 u, ilk beş dakikada solunum durmasına bağlı, %50 si ilk yarım saatte büyük kanamalara bağlı olmaktadır. 06.10.2015 8

Bu nedenle olay yerinde ilk yarım saat çok önemlidir. Bu ilk yarım saate altın saat denilmektedir. 06.10.2015 9

06.10.2015 10

İLKYARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI NELERDİR? Koruma: Koruma, Bildirme, Kurtarma Kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek 06.10.2015 güvenli bir çevre oluşturmaktır. 11

Bildirme: Olay / kaza mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde telefon veya diğer kişiler aracılığı ile gerekli yardım kuruluşlarına bildirilmelidir. Türkiye de ilkyardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri, 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirilir. 06.10.2015 12

Kurtarma (Müdahale): Olay yerinde hasta / yaralılara müdahale hızlı ancak sakin bir şekilde yapılmalıdır. 06.10.2015 13

İLKYARDIMCININ MÜDAHALE İLE İLGİLİ YAPMASI GEREKENLER NELERDİR? Hasta / yaralıların durumunu değerlendirmek ve öncelikli müdahale edilecekleri belirlemek Hasta/yaralının korku ve endişelerini gidermek Hasta/yaralıya müdahalede yardımcı olacak kişileri organize etmek 06.10.2015 14

Hasta/yaralının durumunun ağırlaşmasını önlemek için kendi kişisel olanakları ile gerekli müdahalelerde bulunmak Kırıklara yerinde müdahale etmek Hasta/yaralıyı sıcak tutmak 06.10.2015 15

Hasta/yaralının yarasını görmesine izin vermemek Hasta/yaralıyı hareket ettirmeden müdahale yapmak Hasta/yaralının en uygun yöntemlerle en yakın sağlık kuruluşuna sevkini sağlamak 06.10.2015 16

İLKYARDIMCININ ÖZELLİKLERİ NASIL OLMALIDIR? Olay yeri genellikle insanların telaşlı ve heyecanlı oldukları ortamlardır. Bu durumda ilkyardımcı sakin ve kararlı bir şekilde olayın sorumluluğunu alarak gerekli müdahaleleri doğru olarak yapmalıdır. 06.10.2015 17

İnsan vücudu ile ilgili temel bilgilere sahip olmak, Önce kendi can güvenliğini korumak, Sakin, kendine güvenli ve pratik olmak, Eldeki olanakları değerlendirebilmek, 06.10.2015 18

Olayı anında ve doğru olarak haber vermek (112 yi aramak), Çevredeki kişileri organize edebilmek ve onlardan yararlanabilmek, İyi bir iletişim becerisine sahip olmak. 06.10.2015 19

İlk yardımcı Yaşam Kurtarma Zinciri hakkında bilgi sahibi olmalıdır. 06.10.2015 20

YAŞAM KURTARMA ZİNCİRİ NEDİR? Ani kardiyak arrest olgularını yaşama döndürmek için uygulananların tümü yaşam kurtarma zinciri olarak adlandırılır. adland r l r 06.10.2015 21

ACİL BAKIM 06.10.2015 22

Giriş; Tıbbi anlamda acil; bireyin fiziksel ya da duygusal yönden tehlike içinde bulunduğu durumlarda gereksinim duyduğu sağlık bakımının anında verilmesidir. 06.10.2015 23

Acil Tıbbi Bakım Girişimleri Gerektiren Durumlar Organizmanın işlevlerini ve bütünlüğünü, yaşamı tehlikeye sokacak şekilde bozan etkilere karşı, vücudun geliştirdiği onarıcı ve önleyici yanıtların yetersiz kaldığı durumlar 06.10.2015 24

Acil bakım gereksinimi olmayan birçok insanın acil ünitelere başvurması acil hizmetlerin akmasına neden oluyor!! 06.10.2015 25

Gerçek aciller arasında.. Miyokard infarktüsü Akut kalp yetmezliği Pulmoner ödem Kardiyak aritmiler gibi yaşamı ciddi olarak tehdit eden kardiyak durumlar ve Travmalardır 06.10.2015 26

ACİL BAKIMIN ÖZELLİKLERİ Acil verilecek sağlık hizmeti, acil durumun oluştuğu yerde başlayan ve gerektiğinde rehabilitasyon aşamasına kadar devam eden birbirine bağlı çeşitli hizmetlerden oluşan bir zincirdir. 06.10.2015 27

Bu hizmet zincirinin halkalarını; Acil olay yerinde ilk yardım, Taşıyıcı ve hastane ile haberleşme, Acil bakım bölümüne taşıma organizasyonu, Acil bakım bölümünde ilk acil girişim, Acil tedaviden sonraki hastane tedavisi ve bakım 06.10.2015 28

ACİL HEMŞİRESİNİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLAIR 06.10.2015 29

ACİL HEMŞİRESİNİN ÖZELLİKLERİ Stresle baş edebilme ve sorun çözme yeteneği, Hasta ve yakınları ile etkili iletişim kurma becerisi Kriz durumunda çabuk ve doğru müdahale edip, krizi yönetebilme Yönetim becerisi ve liderlik özelliği Kontrol altına alınmamış çevrede soğukkanlılığını yitirmeden uygun bakım verme yeteneği 06.10.2015 30

Ayrıca acil hemşireleri diğer hemşirelerden farklı olarak; Fiziksel değerlendirme, hemodinamik ölçümler, kardiyo pulmoner resüsitasyon ve travma bakımında özel eğitime sahip olmalı, Triyaj yapmada bilgi sahibi olmalı, Hızlı ve geniş tanılama yeteneğine sahip olmalı, 06.10.2015 31

Kısıtlı bir şekilde alınan öyküdeki gerekli bilgileri toplayabilme, Hastanın gerekli yerlere güvenli ulaştırılmasını sağlayabilme, Acil tıp konusunda kurs, seminer, kongre vb. aktivitelere katılmalı ve kendini sürekli geliştirmeli, 06.10.2015 32

Tüm uygulamalarında hastaya zarar vermemeli, etik kurallara uygun bakım vermeli ve hasta hakları konusunda duyarlı davranmalı, Uyguladığı acil hemşirelik girişimlerini destekleyen, hasta bakımının belirli standartlarda gerçekleştirilmesini sağlayan yasal düzenlemeler hakkında bilgi sahibi olmalı 06.10.2015 33

ACİL HEMŞİRESİNİN ÇALIŞMA POZİSYONLARI Acil birim sorumlu hemşiresi Eğitim hemşiresi Acil birim hemşiresi; hemşirelik bakımına yönelik olan görev yetki ve sorumluluklar, tıbbi tanı ve tedavi planının uygulanmasına katılım Triyaj hemşiresi 06.10.2015 34

Acil servis ekip üyeleri; Hastaya (hasta hakları kapsamında (sivil yasa) ve borçlar kanunu tazminat kapsamında) Topluma (ceza yasası kapsamında) İş verene (çalışma yasası kapsamında) Mesleğe (mesleğe otorite kapsamında) karşı sorumluluklarını bilerek hizmet vermek durumundadır. 06.10.2015 35

Acil Servis Ekibi tüm bu sorumluluklarını; Dürüstlük Adalet Otonomi İyilik gibi temel etik ilkeleri gözeterek yerine getirir. 06.10.2015 36

İLK YARDIMIN ÖZELLİKLERİ ACİL BAKIMIN ÖZELLİKLERİ İLK YARDIM VE ACİL BAKIMIN ÖZELİKLERİ Amaç kazazedenin durumunun daha kötüye gitmesinin önlenmesidir. Hayatın kurtarılması esastır. Amaç, hasta/yaralıyı tedavi etmektir. Tekrar eski sağlığına kavuşturmak esastır. Olay yerinde uygulanır. İlk yardım konusunda eğitim almış herkes uygulayabilir. Çevredeki araç gereçler kullanılır. Genellikle sağlık kuruluşunda uygulanır. Sağlık eğitimi görmüş sağlık personeli uygular. İlaç- tıbbi araç gereç kullanılır. 06.10.2015 37 Geçici bir uygulamadır. Esas tıbbi bakımdır.

ACİL BAKIM VE FİZİKSEL TANILAMA 06.10.2015 38

Hasta bakımının tüm yönleriyle ele alınmasında en önemli yaklaşım iyi bir tanılamadır. Hasta tanılanmasının anlaşılması yoluyla acil bakım sürecinin uygulanmasına yardım edecek değişik bulgular elde edilir. Ayrıntılı hasta tanılama, hasta problemlerinin uygun teşhisi ve uygun tedavi edici girişimlerin uygulanmasına izin verir. 06.10.2015 39

Son yıllarda acil bölüme gelen hastaların sayısında artma olması, kritik durumda olan hastaları tanımak için sürekli çaba harcanması gerektiğini de ortaya koymuştur. Genellikle de acil servislerinde bu ilk değerlendirme acil hemşiresine düşmektedir. 06.10.2015 40

Her hasta için tanılama ve girişimlerin derecesi farklı olmasına rağmen, sadece önceliklerin belirlenmesi ve hemen girişimlerin yerine getirilmesi bile acil servis hastaları için büyük önem taşır. Uygun girişimlere karar vermek için tanılamayı yapan kişinin tanılama sürecini sistematik bir şekilde yerine getirmesi önemlidir. Bu nedenle fiziksel tanılama iyi öğrenilmesi gereken bir beceridir, çünkü fiziksel tanılama karar vermeyi de içerir. 06.10.2015 41

Fiziksel muayenede bazı araçların kullanımı önemli olmasına karşın, tanılama gereksiniminin başında yer alan gözlemler araç gerektirmez. Bu sırada kullanılacak en önemli araçlar görme, dokunma, koklama, duyma gibi duyulardır. Klinik durumlarda toplanan bilginin ne derece önemli olduğunu yorumlamak gözlemcilerin becerisine bağlıdır. 06.10.2015 42

Acil bölümdeki her hasta için her an kötüleşme potansiyeli vardır. Eğer küçük değişiklikler gözden kaçar veya ihmal edilirse, bu kötüleşme yalnızca oluşmakla kalmaz, aynı zamanda geriye dönüşümsüz de olabilir. 06.10.2015 43

Acil bölüm personelinin amacı hastayı teslim aldıkları ilk andan itibaren daha kötüye ya da arreste gidişini önlemek ve diğer taraftan da hastayı iyileştirme çabalarını hızlandırmaktır. 06.10.2015 44

Fiziksel Tanılamada Karşılaşılan Engeller 1. Mesleki engeller 2. Kurumsal engeller 3. Hastayla ilgili engeller 06.10.2015 45

1. Mesleki Engeller Hastayı ilk karşılama ve sıklıkla da ilk değerlendirme yapma acil hemşiresinin sorumluluğunda olmasına karşın, saptanan anormalliklerin sebebine yönelik bir teşhis oluşturma ve tedaviye başlama yalnızca hekimin düşüncesiyle olmaktadır. 06.10.2015 46

Ancak son yıllarda acil ve kritik bakım alanlarında hasta trafiğinin artması, hastaların bu alanlardan daha fazla bakım talep etmeleri, hekimlerin bu doğrultuda hastalara bakım verme konusunda zaman yetersizlikleri ve aynı zamanda bu alanlarda uzmanlaşan hemşirelerin artması ekip çalışmasını ve karşılıklı güveni kuvvetlendirmiştir. 06.10.2015 47

2.Kurumsal Engeller Bir hastayla birden fazla hemşirenin aynı anda iletişim kurması ve veri toplaması tanılama ve girişimler için önemli bir engel olabilir. Özellikle hasta paylaşımının olmadığı ünitelerde girişimlerde gecikmeler ve tutarsızlıklar görülebilir. 06.10.2015 48

Eğer bir hemşire triaj yapıyor, diğeri hastayı muayene için hazırlıyor ve yaşam bulgularını alıyor, bir başka hemşire tedavi yapıyor, farklı bir hemşirede taburcu ediyorsa burada ortaya çıkacak sorunları azaltmak için bazı düzenlemelerin yapılmasına gerek vardır. 06.10.2015 49

Acil servis hemşirelerinin değişimi, Hemşire başına düşen hasta sayısının dengelenmesi, Tanılamayı yapacak uygun personelin yetiştirilmesi Çevresel engellerin ortadan kaldırılması (çevrenin iyi aydınlatılması, aşırı gürültüsüz bir ortam, hasta mahremiyetinin sağlanması v.b) gibi alınacak bazı önlemler bu engeli ortadan kaldırabilir. 06.10.2015 50

3. Hastayla İlgili Engeller Hastaya ait dil problemi, aile bireyleri, hasta ve sağlık bakım ekibi arasında bilgi akışını engelleyebilir. Aynı zamanda acil personelin hastaya karşı tutumları çok önemlidir. Aceleci, karışık bir davranış ilişkinin niteliğini etkileyebilir. Hastaya karşı ön yargılı davranma, hastanın davranışı ve görünüşü de tanılama sürecini etkileyebilir. 06.10.2015 51

Düşmanca tavırları olan, sorulan sorulara yanıt vermeyen ya da kişisel hijyeni çok kötü; pis kokan, bitli ya da herhangi bir bulaşıcı hastalığı olan hastanın tanılanması gecikebilir. Hastanın yaşı da tanılama sürecinde önemlidir. Çok yaşlı ya da çok genç hastalar rahatsızlıklarını tanımlayamazlar. Yaşlı hastalarda ağrı duyusu kaybolmuştur, aynı zamanda konfüze ve unutkan da olabilirler. Küçük bir bebeğin annesi de çocuğun yaralanma ya da hastalığını tam olarak tanımlayamaz 06.10.2015 52

Ayrıca nörolojik, kardiyak ve solunum parametrelerinin çocuk ve yaşlı hastalarda normal oranlarından farklı olduğu unutulmamalıdır. 06.10.2015 53

Acil Hastanın Fiziksel Değerlendirilmesi Kişinin sağlığı ile ilgili o anki durumunun gözlenmesi ve değerlendirilmesidir. Amaç; İlk verilerin toplanması (veri tabanı oluşturmak), Sorunların belirlenmesi (normalden sapmaların belirlenmesi), Değişen sağlık durumu ile ilgili olarak tedaviler hakkında klinik karar verilmesi, Bakım ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesi

Tanılama, hastanın sağlık durumu ile ilgili verilerin saptanması ve toplanmasıdır. Yaşamı tehdit edici gerçek ve olası sorunları belirlemek için seri şekilde tanılama yapılmalıdır. Tanılama, hastanın durumundaki değişiklikleri saptama yönünden düzenli aralıklarla tekrarlanmalıdır.

Primer Tanılama CABDE sıralaması izlenir. Ortalama 2 dk. İçinde yapılmalıdır. Perfüzyonu sağlama (Circulation), Hava yolunu açma (Airway), Yeterli ventilasyon (Breathing), Kısa nörolojik bakım ile bilinç durumunun değerlendirilmesi (Disability) ve Hastanın elbiselerinin soyulmasıdır (Expose).

Sekonder tanılama FGH düzeyinde genel tanılama işlevi başlatılır. Hasta sıcak tutulur (Fahrenheit). Yaşam bulguları en çok 4 saatte bir veya daha sık aralıklarla alınır (Get vitals). Anamnez ve baştan ayak ucuna kadar değerlendirme yapılır (History-Head to toe assesment).

Genel Tanılama Sırasında Enfeksiyon kontrolü ve çevre güvenliği sağlanır, - Bilinç durumu değerlendirilir, - Kanama kontrolü sağlanır, - Baş-yüz-boyun muayenesi yapılır, - Göğüs-batın-pelvis muayenesi yapılır, - Üst ve alt ekstremite ve sırt muayeneleri yapılır.

Baştan Ayağa Tanılama BAŞ VE YÜZ Deride batma Ekimoz Ödem Asimetri Dişlerde eksiklik DERİ BÜTÜNLÜĞÜ YÜZ pitosiz(göz kapağı düşmesi) Görme bozuklukları Pupil büyüklüğü Göz kapaklarında ödem GÖZ

Dış kulak kanaması KULAK Rinore(burundan berrak sıvı gelmesi) Çökme Açık kırık KEMİK

Boyun Yırtılma ezilme batma var mı? Ödem var mı? Trekeal deviasyon var mı? Boyun venlerinde dolgunluk var mı? Karotit nabzın kontrol edilmesi

Göğüs / toraks Yırtılma ezilme batma var mı? Ödem var mı? Amfizem var mı?

Solunum Asimetri ; simetrik mi değil mi? Wheezing, raller v.b Solunum hızı, derinliği Solunum şekli nasıl?

Kalp sesleri S1 s2 normal kalp sesleri Murmur, üfürüm varmı? Sürtünme sesi varmı?

Abdomen Açığa çıkmış organ, skar olup olmadığı Ekimoz olup olmadığı Abdomen bölgenin yüzeyi : düz bir karın mı? yoksa distansiyon var mı?

Pelvis ve genital bölge Ezik, yarık, çizik, dışarı çıkmış yaralanma var mı? Ödem var mı? Kanama var mı?

Ekstremiteler Spontan hareket var mı? Yeterli güç var mı? Güç simetrik mi? Derinin rengi ısısı normal mi?

Sırt bölgesi Servikal vertebra kırığı var mı? Kosta kırığı var mı?

06.10.2015 69

Fiziksel Değerlendirme Yöntemleri İnspeksiyon Palpasyon Perküsyon Oskültasyon

PALPASYON İNSPEKSİYON PERKÜSYON YÖNTEMLER OKSÜLTASYON

İnspeksiyon(gözle muayene) Bireyin dış görünümü ve bireysel bakımı Bireyin oturuşu, etrafa olan ilgisi, reaksiyon ve cevapları Genel durumu fizik yapı, duruş (postür) ve yürüyüşü Cildin görünümü, rengi, tırnak ve kıl gibi cilt eklentileri, terleme durumu incelenir.

Palpasyon (elle muayene) Vücudun sıcaklığı, derinin yapısı, nemi Ağrı, hassasiyet ve kasılma durumu Deri altı yapıların büyüklüğü ve pozisyonu Batın içi bazı organların büyüklüğü, sınırları, ağrı durumu ve hassasiyeti Kalp ritmi, perikard ve plevraya ait sürtünme sesleri incelenebilir.

Hafif Palpasyon Deriyi 1-2 cm çökerterek yapılan inceleme Derin Palpasyon Deriyi 4 cm çökerterek yapılan inceleme

Oksültasyon (dinleyerek muayene) Direkt Oskültasyon kulağı dayayarak dinleme. İndirek Oskültasyon,steteskop veya dopler gibi yardımcı cihazları kullanarak dinleme

ACİL BAKIMDA ÖNCELİKLERİN BELİRLENMESİ 76

77

06.10.2015 78 Triaj alanı

TANIM Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğine göre triaj; çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla olay yerinde ve bunların ulaştırıldığı her sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemidir. 79

TANIM Triyaj 1.ve 2. Dünya Savaşı esnasında Avrupa da savaş alanında çok ağır yaralı askerlere, ihtiyaçları doğrultusunda acil bakım hizmeti ve önceliği tanınması amacıyla uygulanmıştır. Acil servis içi triyaj 1960 lı yıllarda başlamıştır. Sistem günümüzde de yaşama savaşı veren ciddi ve acil durumu olan hastanın bakımını belirlemede kullanılmaktadır. 06.10.2015 80

Fransızca trier (seçmek, ayırmak) kelimesinden gelir. Klinik önceliğin hangi hastada olduğunun belirlenmesidir. Hastanın hangi öncelikle ve acil servisin hangi bölümünde (resusitasyon, muayene odası, pansuman odası vb) hizmet alacağının saptanmasıdır. 81

Nasıl Yapılır, Kim Yapar? triaj muayeneden farklıdır. Hastaya teşhis konmaz. Hasta tedavi verilmeden hastaneden reddedilmez. triaj eğitimli bir hemşire veya sağlık teknikeri tarafından yapılabilir. 82

16.10. 2009 Resmî Gazete Sayı : 27378 YATAKLI SAĞLIK TESİSLERİNDE ACİL SERVİS HİZMETLERİNİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ 83

Renk Kodlaması ve triaj Uygulaması, Muayene, Müdahale, Refakat Esasları ve Güvenlik Önlemleri MADDE 8 (1) Acil servislerde etkin bir hizmet sunumu için renk kodlaması uygulanır. triaj işlemi başvuru sırasında yapılır. triaj uygulaması için muayene, tetkik, tedavi, tıbbi ve cerrahi girişimler bakımından öncelik sırasına göre kırmızı, sarı ve yeşil renkler kullanılır. 84

(2) Dal hastaneleri ve bünyesinde I. Seviye acil servisi bulunan sağlık tesislerinde triaj uygulaması yapılması zorunlu değildir. 112 Acil ambulanslarıyla sağlık tesisine getirilen hastalara triaj uygulaması yapılmaz. Ambulansla getirilen acil vakaların sağlık tesisine kabul işlemleri en kısa sürede tamamlanır. 85

(3) Acil serviste ilk kayıt, güvenlik ve triaj uygulaması için yeterli alan ayrılır. triaj uygulaması tabip veya acil tıp teknisyeni, hemşire, sağlık memuru (toplum sağlığı) ve benzeri nitelikteki sağlık personeli tarafından yapılır. Acil bakım ve triaj uygulamasına ilişkin verilmesi gereken eğitimler, eğitimlerin müfredatı ve süresi ile eğitim verilecek merkezler Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ve ilgili diğer kurumların da görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir. 86

TRIAJIN AMACI Yaşamsal tehlikesi olan hastayı zaman geçirmeden tanımlama ve acil girişim sağlama, Kritik olmayan hastanın bakımını kolaylaştırma, Etkin personel sağlama, Ekip kavramına işlerlik kazandırma, 87

Sistemin getirdiği düzenle ve işleyiş hızı ile hastaların korkularını hafifletme, Hasta ailesi, yakınları ve topluma ilişkin sorumlulukları ekip üyelerine dağıtma Hasta akışını ve birim trafiğini rahatlatma şeklinde sıralanabilir. 88

Triaj Yapan Sağlık Görevlisi; En az iki yıl kritik hastaların bakımında çalışmış olmalı, En az altı ay acil ünitesinde çalışmış olmalı, triaj konusunda bir eğitim programı almış olmalı Kişiler arası ilişkileri ve iletişim becerileri iyi olmalı, Organizasyon becerisi iyi olmalı Değişikliklere uyum sağlayabilmeli ve esnek olmalı. 89

Hastanın niye acil servise geldiğini sorgulamak ve öğrenmek, Hastaların hangisinin önce triaja alınacağına karar vermek, triaj hikayesi, başlangıç tedavisi ile ilgili kağıtları doldurmak, triaj sırasında gerekirse ilk yardım uygulamak, Bekleme salonuna gönderdiği hastalara muhtemel bekleme süresi ve niye bekledikleri konusunda 90 bilgi vermek,

Triaj görüşmelerinin hedefi; tıbbi tanı koymak değil doğru klinik kararı vermektir. 91

TRİAJ KODLAMASI 92

Dünyada triaj kodlamaları değişiklikler gösterse de sonuçta değerlendirmenin mantığı aynıdır. Ülkemizde Uluslararası Acil Tıp Birliğinin kabul ettiği renk skalası (kodlaması) kullanılmaktadır. Triaj renk kodlamasında 4 renk kullanılmaktadır. Buna göre: 06.10.2015 93

Kırmızı kod (immediate/unstabil acil): Ciddi hastalığı ya da yaralanması olan hasta veya yaralılardan oluşan acil gruptur. Bu gruptaki hasta veya yaralıların öncelikli olarak acil tedavi veya hızlı transport edilme gereksinimi vardır. 06.10.2015 94

06.10.2015 95

06.10.2015 96

Sarı kod (delayed/geciktirilebilir acil): Hali hazırda yaşamı tehdit eden hastalığı ya da yaralanması olmayan; ancak zamanında nakledilmez ise potansiyel yaşam tehdidi olanlardır. Bu gruptaki yaralı veya hastaların sağlık sorunları olmasına rağmen kırmızı gruptakilere göre biraz daha bekletilebilir. 06.10.2015 97

06.10.2015 98

06.10.2015 99

Yeşil kod (minor/hafif yaralı/acil değil): Tıbbi bakıma gereksinimi olan ancak acil olmayan hafif yaralı, bilinci açık hasta veya yaralılardır. Bunlardan bazıları kurtarıcılara yardım etmekte değerlendirilebilir. 06.10.2015 100

06.10.2015 101

Siyah kod (deceased/ölü)): Ölü ya da hayatta kalma şansı düşük olarak kabul edilen kişilerdir. Afet zamanlarına özgü olarak kişi tıbben ölmemiş bile olsa bu kategoriye alınabilir. Bu kategoriye girenlere sağlık hizmeti verilmez ya da en son sırada bakıma alınır. Mevcut kaynaklar kurtarılabilir hasta veya yaralılar için kullanılmalıdır. 06.10.2015 102

06.10.2015 103 SAĞLIK BAKANLIĞININ KULLANDIĞI TRİAJ KARTI (ÖN YÜZ)

06.10.2015 104 SAĞLIK BAKANLIĞININ KULLANDIĞI TRİAJ KARTI (ARKA YÜZ)

06.10.2015 105

06.10.2015 106

06.10.2015 107