ISL 303 FİNANSAL YÖNETİM I

7. HAFTA ISL 303 FİNANSAL YÖNETİM I Finansal Planlama ve Finansal Planlama Araçları Doç. Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr KBUZEM Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 Finansal Planlama Planlama, işletme amaçlarını yorumlayan ve bu amaçların gerçekleştirilmesi araçlarını gösteren bir çalışmadır. Planlama çalışmalarında işletme dışı çevrenin değerlendirilmesi yanında, işletme amaçları da göz önüne alınarak, işletme gereksinimleri belirlenmeye çalışılır. Finansal Planlama Finansal planlama, işletme faaliyeti sırasında ortaya çıkacak her türlü fon giriş ve çıkışlarının önceden bir programa bağlanmasını ifade eder. Finansal planlamadan beklenen, gelecekteki nakit açıklarına ve nakit fazlalıklarına önceden çözüm aramaktır. 3 4 Finansal Planlama Bir işletme açısından finansal planlama, gelecekle ilgili tahminlerde bulunulması, karşılaşılacak sorunların öngörülmesi ve önceden tedbir alınmasını içeren bir süreç olarak değerlendirilir. Finansal planlama aşağıdaki konuları kapsar İşletme için mümkün olan yatırım ve finansman tercihlerinin analizi, Alınan kararların gelecekteki sonuçlarının tahmini, Uygulanacak alternatiflerin karar verilmesi, Finansal planda saptanmış amaçlar yönünde performansın ölçülmesi. Finansal Planlama Finansal planlama, tahminlerde bulunmayı içeren bir süreç olmasına rağmen tahmin yapmanın ötesinde bir kavramdır. Finansal planlama yapılırken bir hedef belirlenmeli ve bu hedefin gerçekleştirilmesi aşamasında ortaya çıkabilecek muhtemel ve muhtemel olmayan durumların da dikkate alınarak sonuçların izlenmesi önemlidir. Bir işletmede uzun vadeli finansman ihtiyacının tespit edilmesi için proforma bilanço, proforma gelir tablosu ve proforma fon akım tablolarından yararlanılır. 5 6 1

Proforma Bilançonun Proforma bilanço, geleceğe dönük, tahmini olarak hazırlanan bilançodur. Bir işletmede geleceğe dönük kararların alınabilmesi için gelecekteki bilançonun nasıl oluşacağı ile ilgili bir bilgi gerekmektedir. Bu bilginin sağlanabilmesi için çeşitli varsayımlar vetahminlerüzerindenoluşturulan"proforma bilanço"kullanılır. Bu tahmini bilanço sayesinde işletmenin gelecekteki varlık ve kaynak dengesi ölçülür. Tahmini bilançoda aktifler, pasiflerden yüksekse bu, işletmenin gelecekte ek kaynağa ihtiyaç duyacağınıgösterir. Proformabilançohazırlamayöntemleriaşağıdalistelenmiştir; Satışların YüzdesiYöntemi, OranYöntemi, Regresyon Yöntemi, 7 Proforma bilançonun hazırlanmasında işletmenin satışlarından istifadeedilebilir. Satışların yüzdesi yöntemi, finansman gereksinimlerinin tahminindeetkilibirşekildekullanılmaktadır. Stoklar, alacaklar, kasamevcudu, ticari borçlaryadasabitvarlıklar gibibilançokalemlerisatışlardakideğişimdenetkilenmektedir. Bu yöntemde öncelikle satışlara bağlı olarak değişen aktif ve pasif hesaplarınsatışlaragöre yüzdesibulunur. Aktifve pasifhesaplararasındaki yüzdesel fark tahmini satışartışı ile çarpılır. Sonuç olarak, ilgili satış artışı karşılığında işletmenin ne kadarfonaçığıolacağıtespitedilir. 8 Bir işletmede satışlara bağlı olarak değişen ve satışlara bağlı olmayan aktif ve pasif kalemleri aşağıda yer almaktadır. Satışlara Bağlı Olarak Değişen Bilanço Kalemleri Satışlardan Bağımsız Bilanço Kalemleri Varlıklar Kaynaklar Varlıklar Kaynaklar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar Ticari Alacaklar Stoklar Maddi Duran Varlıklar Ticari ve Diğer Borçlar İştirakler Banka Kredileri Ödenecek Giderler Tahakkuk Etmiş Vergi, Prim Borçları Dağıtılmamış Karlar Yedek Akçeler (Satışlardan dolaylı olarak etkilenir) Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Tahvil vb. Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Ödenmemiş Sermaye Örnek: İlgili dönemde işletmenin satışları 4.000.000 TL olarak gerçekleşmiştir. Brüt kar marjı %10, vergi oranı % 40 ve kar payı dağıtımı oranı % 50 olan bu işletmede gelecek yıl satışların % 25 artması beklenmektedir. Brüt kar marjı ve kar payı dağıtım oranın aynı kalacağı varsayılmaktadır. Satışlardaki bu artışın ek fon gereksinimini satışların yüzdesi yöntemi ile tespit ediniz. 9 10 Dönen Varlıklar Tutar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 80.000 Ticari ve Diğer Borçlar 400.000 Ticari Alacaklar 680.000 Ödenecek Giderler 200.000 Stoklar 800.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 600.000 Toplam Dönen Varlıklar 1.560.000 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Duran Varlıklar Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 Maddi Duran Varlıklar 1.400.000 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 Birikmiş Amortismanlar(-) (200.000) Öz kaynaklar Maddi Duran Varlıklar (Net) 1.200.000 Ödenmiş Sermaye 1.000.000 Duran Varlıklar Toplamı 1.200.000 Yedek Akçeler 360.000 Toplam Öz Kaynaklar 1.360.000 Toplam Varlıklar 2.760.000 Toplam Kaynaklar 2.760.000 Öncelikle satışlar ile bilanço kalemleri arasındaki ilişki tespit edilir: Nakit ve Nakit Benzerleri 80.000 / 4.000.000 % 2 Ticari Alacaklar 680.000 / 4.000.000 %17 Stoklar 800.000 / 4.000.000 % 20 Maddi Duran Varlıklar 1.200.000 / 4.000.000 %30 Ticari ve Diğer Borçlar 400.000 / 4.000.000 % 10 Ödenecek Giderler 200.000 / 4.000.000 % 5 Gelecek yılki satış tutarı = 4.000.000 x 1,25 = 5.000.000 TL Brüt kar = 5.000.000 x 0,10 = 500.000 TL Vergi = 500.000 x 0,40 = 200.000 TL Net Kar = Brüt Kar Vergi = 500.000 200.000 = 300.000 TL Dağıtılan Kar Payı = 300.000 x 0,50 = 150.000 TL Dağıtılmayan Kar Payları = 300.000 150.000 = 150.000 TL Yedek Akçeler Toplamı = 360.000 + 150.000 = 510.000 TL 11 12 2

Dönen Varlıklar Tutar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 100.000 Ticari ve Diğer Borçlar 500.000 Ticari Alacaklar 850.000 Ödenecek Giderler 250.000 Stoklar 1.000.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 750.000 Toplam Dönen Varlıklar 1.950.000 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Duran Varlıklar Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 Maddi Duran Varlıklar 1.800.000 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 Birikmiş Amortismanlar(-) 300.000 Öz kaynaklar Maddi Duran Varlıklar (Net) 1.500.000 Ödenmiş Sermaye 1.000.000 Duran Varlıklar Toplamı 1.500.000 Yedek Akçeler 510.000 Toplam Öz Kaynaklar 1.510.000 Toplam Varlıklar 3.450.000 Toplam Kaynaklar 3.060.000 Finansman Açığı 390.000 Proforma bilanço hazırlamadan da finansman açığı olup olmadığı tespit edilebilir. Aktifler Yüzde Pasifler Yüzde Nakit ve Nakit Benzerleri % 2 Ticari ve Diğer Borçlar % 10 Ticari Alacaklar %17 Ödenecek Giderler %5 Stoklar % 20 Maddi Duran Varlıklar %30 Toplam %69 %15 Satışların % si olarak aktif toplamı = %69 Satışların % si olarak pasif toplamı = % 15 Ek finansman ihtiyacı = % 54 1.000.000 x 0,54 = 540.000 TL 540.000-150.000 = 390.000 TL ek finansman açığı olacaktır. 13 14 Örnek 2: X işletmesinin 31.12.201. tarihli bilançosu satışların yüzdesi olarak aşağıdaki gibidir. Tablodaki yüzdeler, satışlarla ilgili kalemlerin, geçmiş yıl satışlarına bölünmesiyle bulunmuştur. Varlıklar Kaynaklar Kasa %4 Ticari Borçlar %10 Alacaklar %17 Tahakkuklar %6 Stoklar %20 Tahviller - Duran Varlıklar %30 Pay Senetleri - Toplam Varlıklar % 71 Dağıtılmayan Karlar - Toplam Pasifler %16 Yukarıdaki bilanço kalemlerinde, tahviller, hisse senetleri ve dağıtılmayan karlar için herhangi bir rakam yazılmamasının nedeni, söz konusu hesapların satışlarla ilişkili olmadıklarını varsayılmaktadır. İşletmenin satışlarının 5.000.000 TL den 8.000.000 TL ye çıkacağı tahmin edilmektedir. Böylece işletmenin fona olan gereksinimi 3.000.000 x 0,55 = 1.650.000 TL Satışların Yüzdesi Olarak Aktifler % 71 (-) Borçlardaki Artış % 16 1 TL lik fazla satış için gerekli finansman % 55 15 16 Oran Yoluyla Proforma Bilanço Oran yoluyla proforma bilanço hazırlanması, daha çok yeni kurulan işletmeler için kullanılan bu yöntemde işletmenin faaliyet gösterdiği sektörün finansal rasyoları ve tahmini satış hacmi kullanılarakproformabilançodüzenlenir. Oran Yoluyla Proforma Bilanço Örnek: işletmenin faaliyette bulunduğu sektöre ait standart oranlar aşağıdaki gibidir ve işletmenin gelecek yıl satışlarının 1.000.000 TL olması tahmin edilmektedir. Satışların tamamının krediliolduğuvarsayılıpbiryıl360 günalınacaktır. Sektöre Ait Standart Oranlar Cari Oran 2 Toplam Yabancı Kaynaklar/ Öz kaynaklar 1,5 Stok Devir Hızı 8 Satışların Maliyeti / Net Satış Tutarı 0,40 Alacakların Ortalama Tahsil Süresi 36 gün Özkaynak Devir Hızı 3,2 Maddi Duran Varlık (net) / Özkaynaklar 1 17 18 3

Satışların Maliyeti Satışların Maliyeti = 0,40 = = 0,40 ==> Satışların Maliyeti = 400.000 TL Net Satış Tutarı 1.000.000 Satışların Maliyeti 400.000 Stok Devir Hızı = = 8 = = 8 ==>Ortalama Stok =50.000 TL Ortalama Stok Ortalama Stok Net Satış Tutarı 1.000.000 Özkaynak Devir Hızı = =3,2 = =3,2 ==>Özkaynak = 312.500 TL Özkaynak Özkaynak Toplam Yabancı Kaynaklar Toplam Yabancı Kaynaklar =1,5= =1,5==> Toplam Yabancı Kaynaklar = 468.750 TL Öz kaynaklar 312.500 Toplam Kaynaklar = Toplam Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar Toplam Kaynaklar = 468.750 + 312.500 = 781.250 TL Toplam Varlıklar = Toplam Kaynaklar Toplam Varlıklar = 781.250 TL 19 20 M.Duran Varlık (Net) M.Duran Varlık (Net) =1 =1 M.Duran Varlık = 312.500 TL Öz kaynaklar 312.500 360 Al.Ort.Tahsil Süresi = = 36 Gün Al. Devir Hızı = 10 Alacak Devir Hızı Kredili Satış Tutarı 1.000.000 Al.Devir Hızı = = =10 Ticari Alacaklar =100.000 TL Ticari Alacaklar Ticari Alacaklar Toplam Dönen Varlıklar =Toplam Varlıklar - M.Duran Varlıklar Toplam Dönen Varlıklar =781.250-312.500 = 468.750 TL Nakit ve Nakit Benzeri = Toplam Dönen Varlıklar - (Ticari Alacaklar + Stoklar) Nakit ve Nakit Benzeri = 468.750 - (100.000 +50.000) = 318.750 TL Dönen Varlıklar 486.750 Cari Oran = =2 =2 KVYK= 234.375 TL Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Uzun Vadeli Yabancı Kayna klar = Toplam Kaynaklar - Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar UVYK = 468.750-234.375 = 234.375 TL 21 22 Dönen Varlıklar Tutar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 318.750 Ticari Alacaklar 100.000 Stoklar 50.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 234.375 Toplam Dönen Varlıklar 468.750 Duran Varlıklar Maddi Duran Varlıklar (Net) 312.500 Duran Varlıklar Toplamı 312.500 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 234.375 Öz kaynaklar Toplam Öz Kaynaklar 312.500 Toplam Varlıklar 781.250 Toplam Kaynaklar 781.250 Oran Yoluyla Proforma Bilanço Örnek 2: Endüstriyel makine üreten x işletmesinin gelecek yıl satışları 120.000.000 TL olarak tahmin edilmektedir. İşletmenin faaliyette bulunduğu endüstri kolunun oranları şu şekilde tespit edilmiştir. Bu bilgilere dayanarak x işletmesinin proforma bilançosununhazırlayınız. Sektöre Ait Standart Oranlar Satışlar/Öz Kaynak 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar / Öz Kaynaklar 0,40 Toplam Borç / Öz Kaynak 0,60 Cari Oran 3 Satışlar / Ortalama Stok 4 Alacak x 360/Satışlar 42 gün Maddi Duran Varlık (net) / Özkaynaklar 0,40 23 24 4

Satışlar 120.000.000 1) = 3 = = 3 ==> Öz Kaynaklar = 40.000.000 TL Öz Kaynaklar Öz Kaynaklar Toplam Yabancı Kaynaklar Toplam Yabancı Kaynaklar 2) =0,60 = = 0,60 ==> Toplam Yabancı Ka ynaklar = 24.000.000 TL Öz kaynaklar 40.000.000 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 3) = 0,40 = 0,40 KVYK = 16.000.000 TL Öz Kaynaklar 40.000.000 4) Uzun Vadeli Borçlar = Toplam Borçlar - Kısa Vadeli Borçlar 24.000.000-16.000.000 = 8.000.000 TL 5) Toplam Kaynaklar = Toplam Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar Toplam Kaynaklar = 40.000.000 + 24.00 0.000 = 64.000.000 TL Dönen Varlıklar Dönen Varlıklar 6) Cari Oran = =3 =3, Dönen Varlıklar = 48.000.000 TL KVYK 16.000.000 Satışlar 120.000.000 7) 4 = =4 ==> Ortalama Stok = 30.000.000 TL Ortalama Stok Ortalama Stok 25 26 Alacaklar x 360 Alacaklar x 360 8)Al. Tahsil Süresi = 42 42 Satışlar 120.000.000 42 x 120.000.000 Alacaklar = =14.000.000 TL 360 9) Nakit ve Nakit Değerler = Dönen Varlıklar - (Alacaklar+Stoklar) Nakit ve Nakit Değerler = 48.000.000 - (14.000.000 + 30.000.000) Nakit ve Nakit Değerler = 4.000.000 TL Duran Varlıklar Sabit Duran Varlıklar 10) 0, 40 0, 40 Öz Kaynaklar 40.000.000 Sabit Duran Varlıklar = 16.000. 000 TL Örnek: X Endüstri İşletmesinin tarihli Proforma Bilançosu (TL) Dönen Varlıklar Tutar Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 4.000.000 Ticari Alacaklar 14.000.000 Stoklar 30.000.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 16.000.000 Toplam Dönen Varlıklar 48.000.000 Duran Varlıklar Maddi Duran Varlıklar (Net) 16.000.000 Duran Varlıklar Toplamı 16.000.000 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 8.000.000 Öz kaynaklar Toplam Öz Kaynaklar 40.000.000 Toplam Varlıklar 64.000.000 Toplam Kaynaklar 64.000.000 27 28 Regresyon Yöntemi Regresyon Yöntemi: Satışlardan etkilenen bilanço hesapları ile satışlar arasındaki ilişki regresyon yöntemi ile ortaya konmaktadır. Bu yöntemin kullanılabilmesi için işletmenin yeterli düzeyde geçmişmalitablosununmevcutolmasıgerekmektedir. Proforma Gelir Tablosunun İşletmeler proforma bilançonun yanı sıra satışların yüzdesi yöntemiyle proforma gelir tablosu hazırlanarak geleceğe ilişkin planlaryapabilirler. Proforma gelir tablosu hazırlanırken gelir tablosu kalemleriyle satışlar arasındaki yüzdesel ilişki tespit edilerek hazırlanacak proformagelirtablosunda buyüzdelerkullanılabilir. Burada geçmişteki gelir tablosu kalemleriyle satışlar arasındaki yüzdesel ilişkinin gelecekte de aynen devam edeceği varsayılmaktadır. 29 30 5

Proforma Gelir Tablosunun Cari Yıl (TL) Cari Yılın Satışlara Gelecek Yılın Cari Yılın Satışlara Cari Yıl (TL) Oranı Proforma Gelir Net Satışlar 200.000 Oranı Net Satışlar 200.000 1,00 Tablosu Satışların Net Satışlar Maliyeti Satışların Maliyeti 130.000 200.000 130.000 1,00 0,65 250.000 Brüt Satışların Maliyeti Karı 130.000 70.000 Brüt Satış Karı 70.000 0,65 162.500 Faaliyet Brüt Satış Giderler Karı Faaliyet Giderler 21.000 70.000 21.000 0,105 87.500 Finansman Faaliyet Giderler Giderleri 21.000 5.000 0,105 Finansman Giderleri 5.000 0,025 26.250 Dönem Finansman KarıGiderleri 44.000 5.000 Dönem Karı 44.000 0,025 6.250 Vergi Dönem (%40) Karı 17.600 44.000 Vergi (%40) 17.600 55.000 Dönem Vergi (%40) Net Karı Dönem Net Karı 26.400 17.600 26.400 22.000 Dönem Net Karı 26.400 33.000 Fon akım tablosu, bilanço ve gelir tablosu kalemlerinden yararlanılarak hazırlanan ve işletmenin belirli bir hesap döneminde elde ettiği fon kaynaklarını vebufonkaynaklarınınkullanıldığı yerlerigösterenbirtablodur. Fon akım tablosu; fon kaynaklarından ve fon kullanımlarından oluşur. Bir işletmede fonkaynaklarıvefonkullanımlarıaşağıdakigibidir. Fon Kaynakları Fon Kullanımları 1. Faaliyet Sonucu Elde Edilen Kaynaklar 1. Vergi ve Kar Payı Ödemeleri Net Kar + Amortisman 2. Aktif Değerlerdeki Azalış 2. Aktif Değerlerdeki Artış 3. Pasif Değerlerdeki Artış 3. Pasif Değerlerdeki Azalış Toplam Fon Kaynakları Toplam Fon Kullanımları 31 32 Bir işletmenin en temel fon kaynağı faaliyet sonucu elde ettiği kardan oluşur. Ancak nakit çıkışına neden olmayan amortismanlar net kara eklenmelidir. Bir işletmede aktif değerlerdeki azalış işletmenin kullanabileceği fonu oluşturur. (Duran varlıklardaki azalışın brüt olarak ele alınması gerekmektedir.) Pasif değerlerdeki artış, özkaynak ya da yabancı kaynaklardaki artıştan kaynaklanmaktadır. (Ödenmiş sermayedeki artış kaynaklar arasında yer alması ve fakat firmanın dönem karının, faaliyet sonucu elde edilen kaynaklar adı altında hesaba dahil edilmesi nedeniyle dağıtılmayan karlardaki artışın dikkate alınmaması gerekir.) Kısa ve Uzun Vadeli YabancıKaynaklardaki artışişletmeiçinfonkaynağıoluşacaktır. Bir işletmenin fon kullanımları, elde edilecek kar üzerinden ödenecek vergivekar payıödemeleri entemelfonkullanımlarınıoluşturmaktadır. Bununla birlikte elde edilen fonlar aktife yatırım yapılması yada daha önceedinilenyabancıkaynaklarınödenmesiiçinkullanılmış olabilir. Aktifteki artış içerisinde maddi duran varlıklarda bir artış söz konusu ise brütartış dikkate alınmalıdır. 33 34 Proforma fon akım tablosu, gelecek hesap döneminde sağlanacağı tahmin edilen kaynaklarla bunların olası kullanım yerlerinigösterentablodur. Kısa vadeli planlama aracı olarak kullanılan bu tabloda firmanın elde edeceği kaynaklar ile fon kullanımlarının eşit olup olmayacağıtespitedilmeyeçalışılır. Fon kaynakları fon kullanımlarından düşük ise işletmenin finansmanaçığıortayaçıkacaktır. Proforma fon akım tablosunun hazırlanabilmesi için, işletmenin proforma bilanço, proforma gelir tablosu, işletmenin kar dağıtım politikası, varsa imzalanmış olan kredi sözleşme bilgilerine ihtiyaç vardır. 35 Dönen Varlıklar Tutar Tahmini Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Tahmini Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 80.000 100.000 Ticari ve Diğer Borçlar 400.000 500.000 Ticari Alacaklar 680.000 850.000 Ödenecek Giderler 200.000 250.000 Stoklar 800.000 1.000.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 600.000 750.000 Toplam Dönen Varlıklar 1.560.000 1.950.000 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Duran Varlıklar Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 800.000 Maddi Duran Varlıklar 1.400.000 1.800.000 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 800.000 Birikmiş Amortismanlar(-) (200.000) (300.000) Öz kaynaklar Maddi Duran Varlıklar (Net) 1.200.000 1.500.000 Ödenmiş Sermaye 1.000.000 1.000.000 Duran Varlıklar Toplamı 1.200.000 1.500.000 Yedek Akçeler 360.000 510.000 Toplam Öz Kaynaklar 1.360.000 1.510.000 Toplam Varlıklar 2.760.000 3.450.000 Toplam Kaynaklar 2.760.000 3.060.000 Finansman Açığı 390.000 36 6

Dönen Varlıklar Tutar Tahmini Fark Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 80.000 100.000 20.000 Ticari Alacaklar 680.000 850.000 170.000 Stoklar 800.000 1.000.000 200.000 Toplam Dönen Varlıklar 1.560.000 1.950.000 390.000 Duran Varlıklar Maddi Duran Varlıklar 1.400.000 1.800.000 400.000 Birikmiş Amortismanlar(-) (200.000) (300.000) (100.000) Maddi Duran Varlıklar (Net) 1.200.000 1.500.000 300.000 Duran Varlıklar Toplamı 1.200.000 1.500.000 300.000 Toplam Varlıklar 2.760.000 3.450.000 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar Tutar Tahmini Fark Ticari ve Diğer Borçlar 400.000 500.000 100.000 Ödenecek Giderler 200.000 250.000 50.000 Toplam Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 600.000 750.000 150.000 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 800.000 0 Toplam Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 800.000 800.000 0 Öz kaynaklar Ödenmiş Sermaye 1.000.000 1.000.000 0 Yedek Akçeler 360.000 510.000 150.000 Toplam Öz Kaynaklar 1.360.000 1.510.000 150.000 Toplam Kaynaklar 2.760.000 3.060.000 Finansman Açığı 390.000 37 38 Cari dönem bilançosu ve bir sonraki dönem için hazırlanan proforma bilanço kalemlerindeki değişimler dikkate alınarak proforma fon akım tablosu hazırlanır. İşletmenin faaliyet sonucu elde ettiği kaynaklar: Brüt kar = 5.000.000 x 0,10 = 500.000 TL Vergi = 500.000 x 0,40 = 200.000 TL Net Kar = Brüt Kar Vergi = 500.000 200.000 = 300.000 TL Dağıtılan Kar Payı = 300.000 x 0,50 = 150.000 TL ProformaFonAkımTablosu Fon Kaynakları Fon Kullanımları 1. Faaliyet Sonucu Elde Edilen Kaynaklar 1. Vergi ve Kar Payı Ödemeleri Net Kar 300.000 Kar Payı 150.000 Amortisman 100.000 2. Aktif Değerlerdeki Artış 2. Aktif Değerlerdeki Azalış - Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 20.000 3. Pasif Değerlerdeki Artış Ticari Alacaklar 170.000 Ticari ve Diğer Borçlar 100.000 Stoklar 200.000 Ödenecek Giderler 50.000 Brüt Maddi Duran Varlık 400.000 Toplam Fon Kaynakları 550.000 3. Pasif Değerlerdeki Azalış - Toplam Fon Kullanımları 940.000 Finansman Açığı 390.000 Proforma bilanço ve proforma fon akım tablosunda tespit edilen ek finansman ihtiyacının aynıtutardaolmasıgerekir. 39 40 Proforma bilanço, belirli bir dönem sonunda işletmenin fon açığı ve fon fazlasını göstermesine rağmen dönem içerisindeki nakit akışlarınıgöstermez. Nakit bütçesi, belirli bir zaman dilimindeki para giriş ve çıkışlarını detaylı olarak ortaya koyarak işletmenin nakit gereksinimlerinin zamanvetutarolarakortayakonulmasınayardımcıolur. Nakit bütçesinin hazırlanması için nakit giriş ve çıkışlarının zamanlarınındoğrutahminedilmesigerekir. 41 Birişletmenin nakitgirişleri: Satışlardanpeşintahsilat Alacaklardantahsilat Faaliyet dışı sağlanan faiz, kira veya sabit varlık satışlarından elde edilen gelirlerden oluşur. Birişletmenin nakitçıkışları ise: Hammaddealışlarındapeşinödeme İşçilikgiderleri Genelüretimgiderleri Satışveyönetimgiderleri Ticariborçlarınödenmesi Uzunvadeliborçlarınödenmesi Faiz,karpayıvevergiödemeleri Yatırımharcamaları 42 7

Nakit bütçesinin hazırlanmasında en önemli konu satışların doğru tahmin edilmesidir. Nakit bütçesinin hazırlanabilmesi için işletmenin dönem başı kasasındaki para miktarının bilinmesi ve işletmenin bütçe hazırlayacağı her dönem için kasasında minimum olarak bulundurmak istediği para miktarının da belirlenerek hesaplara dahil edilmesi gerekmektedir. En yalın haliyle nakit bütçesi formatı aşağıdaki gibidir: n n+1 + Nakit girişleri x x - Nakit çıkışları x x =(+ veya-) Nakit giriş ve çıkış farkı x x + Dönem başı nakit mevcudu x x - Minimum nakit düzeyi x x =(+ veya-) Nakit açığı / fazlası x x Açığı giderici kaynak x x 43 44 Örnek: XYZ işletmesinin Şubat ve Mart aylarında gerçekleşen ve diğer aylar için planlanan satışları ve mal alımları aşağıdaki gibidir. Bu işletmenin Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin nakit bütçesinin hazırlayarak ilgili aylardaki nakit açığı ve fazlasını tespit ediniz. Gerçekleşen Planlanan Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Satışlar 60.000 TL 80.000 TL 85.000 TL 90.000 TL 100.000 TL Mal alışlar 65.000 TL 80.000 TL 90.000 TL 100.000 TL 100.000 TL 45 Örnek 1: İşletmedeki nakit giriş ve çıkışlara ilişkin hareketler aşağıdaki gibidir. Satışların %20 si peşin, %70 i bir ay vadeli %10 u ise 2 ay vadeli olarak gerçekleşmektedir. Mal alımına ilişkin ödemelerin yarısı gerçekleşen ay diğer yarısı ise 1 ay vadeli olarak yapılacaktır. İşletmenin her ay diğer alanlardan elde ettiği 2.500 TL nakit girişi olacaktır. Ödenecek ücretler bir ay önceki satışların %10 u kadar olacaktır. Her ay 5.000 TL kira ödenecektir. Nisan ayında 10.000 TL vergi ödenecektir. Mayıs ayında 15.000 TL kar payı ödenecektir. Haziran ayında 10.000 TL lik borç faizi ödenecektir. Nisan ayının başında kasada 50.000 TL olacak ve her ay 20.000 TL ise minimum nakit kasada bulundurulmak istenmektedir. 46 Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Satışlar 60.000 80.000 85.000 90.000 100.000 Peşin 12.000 16.000 17.000 18.000 20.000 1 ay vadeli 42.000 56.000 59.500 63.000 2 ay vadeli 6.000 8.000 8.500 Satışlardan Tahsilat 58.000 79.000 85.500 91.500 Diğer Gelirler 2.500 2.500 2.500 2.500 Toplam Nakit Girişi 60.500 81.500 88.000 94.000 Mal Alımları 65.000 80.000 90.000 100.000 100.000 Peşin 32.500 40.000 45.000 50.000 50.000 1 ay vadeli 32.500 40.000 45.000 50.000 Alımlar için ödemeler 32.500 72.500 85.000 95.000 100.000 Ücretler 6.000 8.000 8.500 9.500 Kira 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 Vergi 10.000 Kar Payı 15.000 Borç Faizi 10.000 Toplam Nakit Çıkışları 37.500 83.500 108.000 123.500 124.000 Giriş-Çıkış Farkı (23.000) (26.500) (35.500) (30.000) İşletmenin Nisan ayında 3.500 TL nakit fazlası oluşurken Mayıs ve Haziran aylarında 32.000 TL ve 50.000 TL olmak üzere nakit açığı ortaya çıkacaktır. İşletme nakit fazlasının gelecek aylarda ortaya çıkabilecek nakit ihtiyacını karşılamak üzere her an paraya çevrilebilir finansal varlıklara yatırılabilir. Mayıs ve Haziran aylarındaki 32.000 TL lik ve 50.000 TL lik nakit açığını karşılamak için kaynak temin etmek yada borçlanmak durumundadır. Burada nakit açığı yada fazlası ortaya çıkmasındaki en büyük etken minimum olarak tutulması istenen nakit düzeyidir. Dönem Başı Nakit 50.000 23.500 0 Minimum Kasa (20.000) (20.000) (20.000) Açık/Fazla 3.500 (32.000) (50.000) Borç 32.000 50.000 Kümülatif Borç 32.000 82.000 47 48 8

Örnek 2: ABC İşletmesinin mal satış ve alışlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir. Şirket satışlarının tamamı peşin yapmakta buna karşın satışların %60 ını oluşturan alımlarının yarısı bir ay, diğer yarısı ise iki ay vadeli olarak gerçekleştirmektedir. Ödenecek maaş ve ücretler her ay satışların %15 i kadar olup ilgili ayda ödenecektir. Şirketin her ay 500 TL lik kira ödemesi olup, Nisan ayında 150 TL vergi ödemesi, Mayıs ayında 250 TL kar payı ödemesi yapılacaktır. Şirketin kasasında dönem başında (Mart) 1.000 TL si olup her ay minimum olarak 750 TL yi kasasında bulundurmak istemektedir. Nakit bütçesini hazırlayarak Mart, Nisan ve Mayıs aylarında nakit açığı ve fazlası olup olmadığını tespit ediniz. Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Satışlar 500 1.000 4.000 3.000 2.000 Peşin 4.000 3.000 2.000 Toplam Nakit Girişi 4.000 3.000 2.000 Mal Alımları 300 600 2.400 1.800 1.200 1 ay vadeli 150 300 1.200 900 2 ay vadeli 150 300 1.200 Alımlar için ödemeler 150 450 1.500 2.100 Ücretler 150 600 450 300 Kira 500 500 500 500 Vergi 150 Kar Payı 250 Borç Faizi 10.000 Toplam Nakit Çıkışları 0 800 1.550 2.600 13.150 Giriş-Çıkış Farkı 2.450 400-11.150 Dönem Başı Nakit 1.000 3.450 3.850 Minimum Kasa -750-750 -750 Açık/Fazla 2.700 3.100-8.050 Kümülatif Borç 0 0 8.050 49 50 Teşekkür Ederim ABC İşletmesinin Mart ve Nisan Aylarında sırasıyla 2.700 TL ve 3.100 TL nakit fazlası olurken; Mayıs ayında ise 8.050 TL lik nakit ihtiyacı ortaya çıkacaktır. Nakit fazlası her an paraya verilebilir finansal varlıklara yatırılabilir. Ancak Mayıs ayında ortaya çıkacak nakit ihtiyacı için kaynak temin edilmeye çalışılmalıdır. Sağlıklı ve mutlu bir hafta geçirmeniz temennisiyle, iyi çalışmalar dilerim 51 52 9