UZAKTAN EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

UZAKTAN EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME HAZIRLAYANLAR BEYTULLAH TOSUN ATANUR BALTACI

İÇERİK 1.) Ölçme ve Değerlendirmenin Eğitimdeki Yeri 2.) Uzaktan Eğitimde Ölçme Araçlarının Seçimi 2.1) Ölçme Hedeflerine Uygunluk 3.) Uzaktan Eğitim Ortamlarında Ölçme ve Değerlendirme(Kullanılan Modüller) 4.) Uzaktan Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri 5.) Uzaktan Eğitimde Ölçme ve Değerlendirmenin Yararları ve Sınırlılıkları 6.) Uzaktan Eğitimde Sınav Uygulama 6.1) Sınav Sorularının Oluşturulması 6.2) Sınavın Sınanması 6.3) Sınavın Uygulanması 6.4) Sınavın Değerlendirilmesi 7.) Uygulama Yönteminin Belirlenmesi 8.) Uzaktan Eğitim Sistemindeki Kullanıcılar 9.) Uzaktan Eğitim Sistemin Tasarım Öğeleri 10.) Sistemin Güvenliği 11.) Uzaktan Eğitim Sisteminde Çıkabilecek Sorunlar

Anahtar Kelimeler Ölçme Değerlendirme Ölçüt Geleneksel Ölçme Alternatif Ölçme Ölçek Yazılı sınavlar Kısa yanıtlı sınavlar Çoktan seçmeli Doğru yanlış soruları Performans ödevleri Proje Portfolyo Amaçlar ve Kazanımlar Amaç 1: Uzaktan eğitimdeki ölçme ve değerlendirmeye ilişkin kavramları açıklayabilme. Kazanım 1:Ölçme ve değerlendirmenin tanımı açıklayabilme. Kazanım 2:Uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirmenin, eğitimdeki yerini açıklayabilme. Kazanım 3:Uzaktan eğitimde ölçme tanımlarını açıklayabilme. Amaç 2: Uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanımını kavrayabilme. Kazanım 1: Ölçme ve değerlendirme araçlarını uzaktan eğitimde nasıl kullanacağını açıklayabilme. Kazanım 2: Uzaktan eğitim ortamlarında kullanılan ölçme ve değerlendirme modüllerini açıklayabilme. Kazanım 2: Uzaktan eğitimde kullanılacak ölçme araçlarını sıralayabilme. Kazanım 3: Uzaktan eğitimde amacına uygun ölçme araçlarını nasıl kullanacağını açıklayabilme. Kazanım 4: Uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirme araçlarının yararlarını açıklayabilme. Kazanım 5: Ölçme araçlarının kullanım yöntemlerini açıklayabilme. Kazanım 6: Uzaktan eğitimde geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerini nasıl kullanacağını açıklayabilme. Kazanım 7: Uzaktan eğitimde alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerini nasıl kullanacağını açıklayabilme. Amaç3: Uzaktan eğitimde sınav oluşturmayı kavrayabilme.

Kazanım 1: Uzaktan eğitimde nasıl sınav oluşturacağını açıklayabilme. Kazanım 2: Uzaktan eğitim sisteminde soru bankası nasıl oluşturacağını açıklayabilme. Kazanım 3: Uzaktan eğitim sisteminde sınav modülü kütüphanesinden soru çekip nasıl sınav yapacağını açıklayabilme. Örnek Olay Özel bir şirkette çalışmakta olan Burak üniversite eğitimini merak ediyor. Fakat maddi durumu iyi olmadığı için aynı zamanda çalışması gerekiyor. Bir arkadaşının vasıtasıyla Anadolu Üniversitesinin Açıköğretim Fakültesi olduğunu öğrenen Burak çok heyecanlanır. Kayıt zamanında gelip kaydını yaptırır ama aklında bir soru vardır. Sınavların nasıl yapılacağı hakkında hiçbir fikri yoktur. İlgili görevlilere sınavların nasıl olacağını sorduğunda çok şaşırır. Görevli, sınavların telefon aracılığıyla sözlü olarak yapılacağını söyleyince çok şaşırır. Sınav zamanı gelir ve bir görevli Burak ı arar uzaktan eğitim aracılığı ile ölçme işlemini gerçekleştirir. Neden Ölçme ve Değerlendirme? Eğitim, istenilen davranışları kazandırmak ve istenmeyen davranışları ortadan kaldırmak için yapılır. Eğitimin başarılı olup olmadığı, hedef davranışların hangileri gerçekleşti, öğrenme eksiklikleri var mı varsa nelerdir? Yanlış öğrenilen ya da hiç öğrenilmeyen konular nelerdir? Sorularının cevabı ölçme değerlendirmenin konusu içindedir. Örgün eğitimde önceden belirlenmiş hedeflerle yola çıkılmakta, bu hedefler doğrultusunda davranış değişikliklerinin meydana gelmesi için gerekli olan yaşantılar (eğitim durumları) düzenlenmekte ve öğretim gerçekleştirilmektedir. Öğretimin gerçekleştirilmesinden sonra şu sorularla karşılaşılmaktadır. Acaba, öğrencide beklenen davranış değişiklikleri gerçekleşti mi? Düzenlenen eğitim durumları görevlerini yapabildi mi? (Yılmazer, Uğur. Eğitimde Ölçme ve değerlendirme). İşte bu sorulara yanıt olarak ölçme ve değerlendirme yapılır. Öğretim elemanının öğrenciyi tanımasını sağlar. Öğrenciye güçlü ve zayıf olduğu alanlar konusunda geri bildirimde bulunur. Öğrenciye, davranışını nasıl değiştireceği veya geliştireceği konusunda bilgi verir. Öğrencinin hangi dersleri almaya hazır olduğu, hangi tamamlayıcı çalışmaları yapması gerektiği ile ilgili bilgi edinmemizi sağlar. Eğitim ve öğretim hizmetinin daha nitelikli yapılmasına katkıda bulunur. Öğretim elemanının daha iyi bir şekilde rehberlik yapmasına yardımcı olur. Öğretim elemanına kendini tanıması ve öğretim yöntemlerinin ne derece yeterli olduğu konusunda geri bildirim sunar. (Güler, Neşe. Ölçme ve değerlendirme) Uzaktan eğitimde ölçme ve değerlendirme yaparken ne gibi sorunlarla karşılaşılabilir? 1.Ölçme Varlıkların veya olayların herhangi bir özelliğini gözlemleyerek (veya bir takım araçlarla karşılaştırarak) sonuçları sayı ve sembollerle ifade etmeye ölçme denir. Ölçme; bir niteliğin gözlenip gözlem sonucunun sayı veya başka sembollerle ifade edilmesi olarak da tanımlanabilir. Örnek; bir kişinin cinsiyetini söylemek, bir çocuğun boyunun kaç santim olduğunu söylemek, bir masanın boyunu ölçmek, havanın sıcaklığını söylemek birer ölçme işlemidir.(civelek, Murat. Ölçme ve Değerlendirme)

1.1 Ölçme Türleri UZAKTAN EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 1.1.1Doğrudan (Temel) Ölçme: Ölçülecek özelliklerin, ona ait bir ölçme aracıyla (yani araya başka bir değişken girmeden) doğrudan ölçülmesidir. Ölçülen nitelik ile ölçmede kullanılan aracın niteliğinin aynı olduğu (mesela; uzunluğu bir başka uzunluk ile ölçme, ağırlığı bir başka ağırlıkla ölçme) ölçmedir. Başlangıç noktası 0 (sıfır) gerçek (yokluk, hiçlik) anlamında kullanılır. Psikomotor davranışlarda da (Resim, müzik, beden eğitiminde) doğrudan ölçme yapılabilir. Doğrudan ölçmede objektiflik oranı yüksektir. Örnek; Ali nin boyunu kalemle, metreyle ölçüp 1.70 cm dir diye belirmek doğrudan ölçümdür. Çünkü Ali nin boyunu (niteliği) ölçmek için kullanabileceğimiz uygun bir ölçüm aracı vardır. Sınıftaki öğrenci sayısının söylenmesi, bir bireyin adının söylenmesi, bir elbisenin renginin belirlenmesi, bir bilgisayar masasının uzunluğunun ölçülmesi, bir sepet elmanın kütlesinin kefeli terazi ile ölçmek, bir ilin nüfusunun söylenmesi. 1.1.2 Dolaylı Ölçme: Ölçülen özellik ile ölçmede kullanılan aracın özelliği birbirinden farklı ise bu tür ölçmelere dolaylı ölçme denir. Eğitimde kullanılan ölçme türüdür. Ölçmek istediğimiz özelliğe uygun bir ölçme aracı geliştirerek bunu kullanırız. Ölçme araçlarında sıfır noktası gerçek anlamında kullanılmaz. Yani 0 mutlak yokluğu göstermez, izafi yokluğu gösterir. Objektiflik oranı düşüktür. Örnek; Ali nin Psikoloji dersindeki başarısını ölçmek için bir başarı testi kullanmamız gerekir. Bu bir dolaylı ölçmedir. Çünkü ölçmek istediğimiz başarıyı direkt olarak belirleyecek bir ölçme aracı geliştirmek mümkün değildir. Yetenek, kişilik, zekâ, kaygı, stres, ilgi, tutum gibi özelliklerin ölçülmesinde de dolaylı ölçme kullanılır. Sınav haricinde, öğrencinin sınıf içi ders etkinlikleri (soru sorması veya verilen cevaplar), jest ve mimikler gibi faktörler de dolaylı ölçme ve değerlendirme olarak değerlendirilebilir. 1.1.3 Göstergeyle Ölçme Bir değişkenin başka bir değişken yardımıyla ölçülmesidir. Örnek; yazılı yoklamalar, çoktan seçmeli testler, yaylı kantar, terazi, baskül gibi ölçülen değişkenin bir nevi göstergesi olabilecek başka bir değişkenden faydalanma durumu vardır. 1.1.4 Türetilmiş Ölçme İki veya daha fazla değişken arasında matematiksel bir işlem sonucu elde edilen ölçme türüne denir. Örnek; Üniversitelerde ders geçme notu vize ve final notlarının belirli oranlarda alınıp toplanmasıyla elde edilmesi. IQ ve nüfus yoğunluğunun hesaplanması, üçgenin alanının ölçülmesi, bir otomobilin saatte gittiği hızın hesaplanması. 2.Değerlendirme Ölçme sonuçlarını bir ölçütle (kriter) karşılaştırarak bir yargıya, karara veya sonuca varma işidir. Değerlendirme, ölçme sonuçlarının, geçti-kaldı, seçildi-seçilmedi, atandıatanamadı gibi sözcüklerle ifade edilmesidir. (Civelek, Murat. Ölçme ve Değerlendirme)

2.1 Değerlendirme Çeşitleri 2.1.1 Ölçüte Dayalı Değerlendirme 2.1.1.1 Mutlak Değerlendirme(doğrudan, ölçüt, kriter dayanaklı değerlendirme) 2.1.1.2 Bağıl değerlendirme (referans, göreli, norm dayanaklı değerlendirme) 2.1.2 Hedefe Dayalı Değerlendirme (Yapılış Amacına Göre) 2.1.2.1 Tanıma ve Yerleştirmeye dönük değerlendirme (ön-test) 2.1.2.2 Biçimlendirici ve Yetiştirmeye dönük değerlendirme (formatif) 2.1.2.3 Düzey belirleyici (tamamlayıcı) değerlendirme (Summatif) (son-test) 2.1.1 Ölçüte Dayalı Değerlendirme 2.1.1.1 Mutlak Değerlendirme(doğrudan, ölçüt, kriter dayanaklı değerlendirme): Önceden belirlenmiş mutlak (sabit) ölçüte göre değerlendirmenin yapılmasıdır. Mutlak değerlendirmenin genel olarak kullanıldığı alanlar; hayati, kritik durumlarda (doktor, asker, pilot, öğretmen eğitiminde), meslek eğitiminde, program hedeflerine ulaşma durumunda, öğretmen kanısının kullanılmasında, kavram yanılgılarının belirlenmesinde vb. Örnek; 500 metreyi 80 saniyenin altında koşanlar başarılı olacaktır değerlendirmesinde mutlak ölçüt vardır. Çünkü bu değerlendirmede bireyin başarısı başkasının başarısına göre değerlendirilmedi. Ölçütün ne olacağı önceden net ve kesin olarak bellidir: 80 saniye. Yani bu ölçüt duruma (veya grubun başarısına) göre değişmemektedir. Dolayısıyla da bu ifadede mutlak değerlendirme yapılmıştır. 50 soruluk psikoloji testinde en az 25 soruya doğru cevap verenler dersi geçecektir değerlendirmesinde mutlak ölçüt vardır. Çünkü öğrencinin başarısı başkasının başarısına göre değerlendirilmedi. Öğrencinin başarılı olması için önceden belirlenmiş sabit bir ölçüt vardır. O da en az 25 soruya doğru cevap vermektir. Yani ölçüt duruma (veya grubun başarısına) göre değişmemektedir. Dolayısıyla da bu ifadede mutlak değerlendirme yapılmıştır. 2.1.1.2 Bağıl değerlendirme (referans, göreli, norm dayanaklı değerlendirme) Önceden belirlenmiş mutlak (sabit) bir ölçüt yoktur. Ölçüt duruma, kişiye veya gruba göre değişir. Yani bağıl ölçütün kullanıldığı değerlendirmedir. Öğrencilerin birbirleriyle karşılaştırılması sonucu yapılan değerlendirmedir. Bağıl değerlendirmenin genel olarak kullanıldığı alanlar; Çan eğrisine göre geçme kalma durumuna karar vermede, standart sapmaya göre geçme kalma durumuna karar vermede, ülke çapındaki normlara göre karar vermede, öğrencilerin yetenek düzeylerine dayalı beklentilerine göre değerlendirme yapmada, öğrencilerin yarışma içerisinde bulundukları ortamlarda başarılı öğrencilerin belirlenmesinde, seçme sınavlarında (Yüksek lisans, KPSS), Z ve T gibi standart puanlara göre bir karar vermede, öğrencilerin program girişleri ve sondaki başarı farkı belirlenmede (erişi testleri) vb. Örnek; 500 metreyi en hızlı koşan 3 kişi okul takımına alınacaktır değerlendirmesinde mutlak (sabit) bir ölçüt yoktur; bağıl ölçüt vardır. Çünkü öğrencinin başarısı başkalarının başarısına göre değerlendirilmektedir. Yani başarı başka değişkenlere (kişilere, gruplara) bağlı olarak değişebilmektedir. Dolayısıyla da bu ifadede bağıl değerlendirme yapılmıştır. 50 soruluk psikoloji testinde sınıf ortalamasının altında kalanlar kalacaktır değerlendirmesinde mutlak (sabit) bir ölçüt yoktur; bağıl ölçüt vardır. Çünkü sınıf ortalama puanının kaç olacağı

önceden bilinmemektedir. Bu ortalama 60 da olabilir, 80 de olabilir. Yani ölçütün ne olacağı önceden belli değildir. Bu ifadede öğrencinin başarısı başkalarının başarısına göre değerlendirilmektedir. Dolayısıyla da bu ifadede bağıl değerlendirme yapılmıştır. 2.1.2 Hedefe Dayalı Değerlendirme (Yapılış Amacına Göre) 2.1.2.1 Tanıma ve Yerleştirmeye dönük değerlendirme (ön-test) Öğrencilerin bir programa başlamadan önce ön koşul niteliğindeki bilişsel davranış, duyuşsal özellik ve devinişsel becerilerini tanılamak ve hazırbulunuşluk düzeyini belirlemek için yapılan değerlendirmedir. Tanılayıcı değerlendirmede not verilmez ya da verilen notun (mesela kişilik testlerinde verilen notlar) öğrencinin başarı düzeyine, yeni başlayacağı okulda ulaştırılmaya çalışılacak kazanımlara ilişkin bilgi vermesi söz konusu değildir. Verilen nottaki temel amaç öğrencilerin değişik alanlardaki gelişim ve kişilik özelliklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyarak belli amaçlara uygunluğunu ve en iyi gelişeceği alanları belirlemektir. Kullanım amaçları; öğrencileri çeşitli yönleriyle tanımak ve özelliklerine uygun bir alana yerleştirmek, öğrencilerin öğrenme ihtiyaçlarını belirlemek, ön koşul davranışlara ne derece sahip olduklarını tespit etmektir. Tanıma ve yerleştirmeye dönük değerlendirmede kullanılan sınavlar; Hazırbulunuşluk testleri, seviye tespit sınavları (STS), muafiyet sınavları, özel ve genel yetenek testleri, tanıma testleri, seçme ve yerleştirme testleri (YGS, LYS, KPSS gibi). 2.1.2.2 Biçimlendirici ve Yetiştirmeye dönük değerlendirme (formatif) Öğrencilerin bir programa girdikten sonra süreç içinde değerlendirilmesidir. Süreç içerisinde yapılan bu değerlendirme, ünite veya konu sonlarında yapılır. Bu değerlendirmede not verilmez. Öğrencilere verilen puanlar, onların öğrenme eksikliklerini ortaya koymaya yöneliktir. Ayrıca bu değerlendirmede mutlak ölçüt kullanılır. Biçimlendirici ve yetiştirmeye dönük değerlendirmede; öğrencilerin öğrenme eksiklikleri izleme testleriyle tespit edilip ek öğretimle giderilerek, öğretimin verimliliği artırılır ve böylece öğrencilerin kalıcı, anlamlı ve tam öğrenmeler gerçekleştirmelerine imkân tanınır. Kullanım amaçları; öğrenme eksikliklerini ve güçlüklerini tespit etmek, kavram yanılgılarını ortaya çıkarmak ve gerekli düzeltmeleri yapmaktır. Biçimlendirici ve yetiştirmeye dönük değerlendirmede kullanılan sınavlar; izleme testleri, formatif testler, konu testleri, ünite testleri, tarama testleri, yaprak testler, performans görevleri, projeler. 2.1.2.3 Düzey belirleyici (tamamlayıcı) değerlendirme (Summatif) (son-test) Öğrencilerin programın sonunda kazanılmış davranış, özellik ve becerilerini ölçmeye yarayan değerlendirmedir. Öğretim sürecinin sonunda (dönem ve yıl sonlarında) kazandırılmak istenen kazanımların ne derece kazanıldığını tespit etmek amacıyla uygulanan değerlendirmedir. Bu değerlendirmede not verilir; yani geçti, kaldı, başarılı, başarısız gibi

kararlar alınır. Yapılan değerlendirme sonucunda bireylere mezuniyet belgesi, diploma, sertifika, bitirme belgesi vb. verilir. Kullanım amaçları; eğitim programının öğrencilere istenilen davranışları kazandırma açısından programın yeterli olup olmadığı hakkında bir yargıya varmak, öğrencilerin hedef davranışları kazanıp kazanmadıklarını, kazandılarsa ne kadarını kazandıklarını tespit etmek ve öğrencilerin başarı seviyesi hakkında karar vermek. Düzey belirleyici değerlendirmede kullanılan sınavlar; erişi testi (durum belirlemek), başarı testleri (sınavlar), yeterlilik testleri, düzey belirleme testleri, uzmanlık testi, vizeler, finaller. Ölçme ve Değerlendirme Arasındaki İlişki Ölçme, değerlendirmeden önce gelir ve değerlendirme için ön koşuldur. Değerlendirme ölçmeyi de kapsayan bir kavramdır. Fakat değerlendirme için ölçme şarttır. Ölçme daha çok gözleme, değerlendirme ise karşılaştırmaya, yorum yapmaya ve karar vermeye dayanır. Ölçme genel olarak objektiftir, değerlendirme ise subjektiftir (yoruma ve yargıya dayandığı için). Ölçme özelliğin miktarını sayı ve sembollerle göstermekken, değerlendirme ise bu miktarın yeterli olup olmadığına ya da amaca uygun olup olmadığına karar vermektir. Ölçme Araçlarında Bulunması Gereken Özellikler Ölçme aracında üç özelliğin yeterli düzeyde bulunması istenir. Bunlar kısaca aşağıda tanımlanmıştır. 1.Güvenirlik Ölçme aracının ölçtüğü özellikle ilgili tutarlılığını, kararlılığını ve duyarlılığını (hatalardan arınıklığını) ifade eder. Bir ölçme aracını aynı koşullar altında tekrar tekrar uyguladığımızda aynı ya da benzer sonuçları (en azından %70 oranında) vermesi demektir. Güvenirlik ölçme aracının hatalardan (özellikle tesadüfi hatalardan) arınıklık düzeyidir. Yani ölçme aracının sonuçlarına hata karıştırmadan ölçme yapabilmesidir. Eğer hata miktarı az ise güvenirlik yüksektir. 1.1. Ölçmede Hata Hata; ölçme sonuçlarına istenmeyen değişkenlerin karışmasıdır. Hataların bir kısmı kontrol dışında ölçme sonuçlarına karışabilir. Ölçmede hata ise; bir özelliğin gerçek değeri ile ölçülen değeri arasındaki farktır.

Ölçme Aracının Güvenirliğini Etkileyen Hata Kaynakları Ölçme aracından kaynaklanabilir Soruların anlaşılamaması (yeterince açık olmaması) ve okunamıyor olması, yanlış soruların olması (bilimsel hataların olması), soruların işlenen konuları iyi temsil etmemesi. Ölçmeciden kaynaklanabilir Öğretmenin öğrencilere test yapmaya söz veripte klasik yapması, öğrencilere zor soru sorması, puan vermede yanlı davranması, dikkatsizliği, yorgunluğu. Ölçmenin yapıldığı ortamdan kaynaklanabilir Ortamın havasız olması, çok sıcak veya soğuk olması, ışığın çok veya az olması, gürültü olması, ortamdaki fiziki imkânların (sıra, masa) kötü olması, oturma düzeni. Ölçülen kişiden kaynaklanabilir Ölçülen bireyin psikolojik durumları, stres, kaygı ve heyecan düzeyleri, sağlık durumu (hasta olması, görme ve okuma sorunları). Ölçülecek özellikten kaynaklanabilir Ölçülecek özellikler ne kadar soyutsa hata miktarı o oranda artar. Ölçme yönteminden kaynaklanabilir Öğleyin yemekten sonra ilk saat sınav yapmak, yazılı, sözlü, kısa cevaplı, çoktan seçmeli testler uygulamak. Ölçme Aracına Karışan Hata Türleri Sabit Hata Ölçmeden ölçmeye ve ölçmeciden ölçmeciye miktarı değişmeyen, bütün ölçme sonuçlarına aynı miktarda karışan; kaynağı, miktarı ve yönü belli olan hatalardır. Sabit hatada kasıt olabilir de olmayabilir de. Sabit hatalar, puanların aritmetik ortalamasını değiştirir ancak hata tüm ölçme sonuçları için aynı miktar ve yönde olduğundan puanların standart sapmasını değiştirmez. Örneğin; metrenin 0 dan değil de 1 den başlaması sonucu her ölçmede aynı hatayı vermesi (hep 1 eksik çıkması). İngilizce sınavında, öğretmenin bir sözcüğü yanlış okuması sonucunda tüm öğrencilerin bu sözcüğü hatalı yazması. Bir sınavda, sınav süresi yetmediğinden tüm öğrencilerin, son soruyu yanıtlayamaması. Bir sınavda her öğrenciye 5 puan fazla verilmesi. Sistematik hata Ölçülen büyüklüğe, ölçmeciye ya da ölçme koşullarına bağlı olarak miktarı değişen hatalardır. Hatanın karışma yönü ve miktarı tüm ölçme sonuçlarında aynı olmak zorunda değildir. Ayrıca sistematik hatada daha çok puanlayıcının taraf tutması ve yanlılığı vardır. Yani kasıt vardır. Örneğin; yazılı sınavda öğretmenin güzel yazıya 10 puan vermesi ya da sevmediği öğrenciye düşük puan vermesi, Bir kantarın 500 kg dan fazla ağırlıkları 10 kg fazla, 500 kg dan az ağırlıkları ise 5 kg eksik göstermesi. Öğrencilerin puanlarını, aldıkları puanların yüzde 10 u kadar artırmak.

Rastgele (Random-Tesadüfî) hata Ölçme sonuçlarına tesadüfen karışan, yönü, miktarı ve kaynağı (nedeni ve nasıl gerçekleştiği) belli olmayan hatalardır. Her ölçümde aynı hatayı vermez ve herkese denk gelmez. Kasıt olabilir de olmayabilir de. Testin güvenirliğiyle alakalı olan hatalar tesadüfî hatalardır. Güvenirlik Tesadüfî hatalardan arınıklık derecesi olarak da adlandırılmaktadır. Örneğin; öğretmenin puanları toplarken yanlış hesap yapması. Sınav günü öğrencinin hastalığı. Sınav koşullarının elverişsizliği. Bir termometrenin sıcaklığı düzensiz ölçmesi. Gıda, temizlik vb. gibi firmalar ürettikleri ürünlerin üzerine gramajlarını yazarken + 5 gram ifadelerini kullanmaları. Hata türlerine toplu örnek: Bir öğretmen hazırladığı başarı testinde bir sorunun cevap anahtarını hatalı vermiştir (sabit hata). Daha sonra kâğıtları okurken dikkatsizlik sonucu bazı toplam puanları yanlış hesaplamış (tesadüfi hata) ayrıca derse düzenli devam eden öğrencilere de 5 puan fazla vermiştir (sistematik hata). 1.2 Güvenirliği Belirleyen Özellikler a) Duyarlılık: Ölçme aracının birimi ile ilgilidir. Birimi küçük olan ölçme aracı ya da ölçme sonucu, birimi büyük olandan daha duyarlıdır. Örneğin; Herhangi bir sınavda her biri 5 er puandan değerlendirilecek 20 soru sormak yerine, her biri 2 puandan değerlendirilecek 50 soru sormak birimi küçültecek ve duyarlılığı da artıracaktır. b) Kararlılık (istikrarlılık): Ölçülen özelliğin aynı araçla değişik zamanlarda tekrar tekrar ölçülmesi durumunda aynı sonuçlar vermesidir. c) Tutarlılık: Bir testi oluşturan madde puanlarının testin bütünü ile olan korelasyonuna bakılır. Korelasyonun yüksek olması, maddelerin (soruların) ölçülmek istenen özellik bakımından homojen (tutarlı) olduğunun bir göstergesidir. Korelasyonun düşüklüğü ise testin tutarlı olmadığını ve heterojen bir yapı sergilediğini gösterir. d) Objektiflik: Bir ölçme işlemi kim tarafından yapılırsa yapılsın, aynı sonuca ulaşılması demektir. Objektiflik için puanlama ve puanlayıcı açısından iki türlü objektiflikten bahsedebiliriz. Uzaktan eğitimde yapacağınız ölçme ve değerlendirmenin güvenilirliğini nasıl sağlarsınız? 2.Geçerlik Bir ölçme aracının ölçmek istediği özelliği başka özellikleri karıştırmadan tam ve doğru olarak ölçebilmesi düzeyine geçerlik denir. Yani bir ölçme aracı ölçmek istediği özelliği ne kadar doğru ölçebiliyorsa o kadar geçerlidir. Örneğin; uzunluğu ölçmek için metre geçerli bir araçtır ve metre ile yapılan ölçüm geçerlidir. Metreyi nesnelerin ağırlığını ölçmek için kullanırsak bu ölçüm geçerlik özelliğini taşıyamaz. Bir testin geçerli olabilmesi için iki temel öğe gereklidir. Bunlar; uygunluk (İlgililik) ve güvenirliktir.

Uygunluk: Testin, ölçmek için düzenlendiği özellikle ilgili olması; bir testin kapsadığı maddelerin (soruların) ölçmek istediği davranışları yeterince yansıtabilmesidir. Güvenirlik: Bir ölçme aracını aynı koşullar altında tekrar tekrar uyguladığımızda aynı ya da benzer sonuçları (en azından %70 oranında) vermesi demektir. Ayrıca güvenirlik; ölçme aracının hatalardan (özellikle tesadüfi hatalardan) arınıklık düzeyidir. Bir testin geçerliği bir derece sorunudur. Ya hep ya da hiç sorunu değildir. Geçerlikte de güvenirlikte olduğu gibi %100 oranında bir oran aranmaz. Bir ölçme aracının hangi düzeyde geçerli olduğu +1 ile -1 arasındaki rakamlarla geçerlik korelasyon katsayısı olarak ifade edilir. 2.1 Geçerlik Türleri 2.1.1. Kapsam (içerik) geçerliği Ölçme aracı ölçmek istediği özelliklerin (hedef, konu, ünite veya içeriği) tümünü kapsıyorsa bu kapsam geçerliğidir. Bir bütün olarak testin ve testteki her bir maddenin amaca ne derece hizmet ettiğidir. Ölçme konusu evreni yeterli ve dengeli olarak örnekleyen ve kapsadığı maddelerin her biri ölçmek istediği davranışı gerçekten ölçen bir test, kapsam geçerliğine sahiptir. Örnek; Psikoloji dersinde 10 ünite işlenmiş, sınavında ise 5 soru sorulmuştur. Sorular ise 2, 4, 6, 8 ve 9. ünitelerden sorulmuştur. Böyle bir sınavda kullanılan sorular işlenen tüm üniteleri yeteri kadar temsil edemediği için (1, 3, 5, 7 ve 10. ünite ile ilgili soru yoktur) sınavın kapsam geçerliği düşüktür. Kapsam geçerliğini belirlemeye yönelik kullanılan yöntemler Rasyonel (Mantıksal) yaklaşım Kapsam geçerliği testimizin belirlenen hedef (kazanım), konu ve üniteleri ne kadar temsil edip etmemesiyle alakalıydı. Bu noktada testimizin hedef (kazanım), konu ve üniteleri ne kadar temsil ettiğini belirleyecek bir araca ihtiyaç vardır. İşte bu araç belirtke tablosudur. Belirtke tablosu, hangi konudan kaç tane, hangi düzeyde kazanım olduğunu gösteren iki boyutlu bir çizelgedir. Yani bu yöntem testin, belirtke tablosu ile uyumuna bakmakla gerçekleşir. Testin ölçülecek davranışlarla konuları kapsayıp kapsamadığına bakılır. Bunun için öncelikle; testteki maddelerin (soruların) dağılımının belirtke tablosundaki (hedef davranışlar) dağılıma uygun olup olmadığına bakılır. Daha sonra, her bir maddenin, diğer maddelerce ölçülenlerden farklı bir davranışı ölçüp ölçmediğine ve ölçülecek belli bir davranışı ölçmedeki elverişliliğine bakılır. İstatiksel yaklaşım Kapsam geçerliği yüksek olduğu kabul edilen test ile yeni hazırlanan test aynı öğrenci grubuna uygulanarak, iki test arasındaki korelâsyona (geçerlik katsayısı) bakılır. Korelâsyon katsayısı 1 e ne kadar çok yakınsa kapsam geçerliği o kadar yüksek demektir. Diğer bir istatiksel yol ise; geliştirilmiş olan test, testin geliştirildiği konuda başarılı ve başarısız olarak ayrılan iki farklı gruba uygulanır. İki grup arasındaki korelâsyona bakılır. Başarılı grubun puan ortalaması, başarısız grubun puan ortalamasından anlamlı derecede yüksekse testin kapsam geçerliği de yüksek demektir.

Uzman yardımı Testin ölçmek istediği konu alanında uzman olan bireylerden görüş alınarak kapsam geçerliği tespit edilmeye çalışılır. 2.1.2. Ölçüt geçerliği Geçerliği kanıtlanacak olan testin puanlarıyla ölçüt alınacak puanların benzerliğidir (korelasyon katsayısıdır). Korelasyon katsayısı -1 ile +1 arasında değişir. +1 e yakın olması testin uygunluk veya yordama geçerliğinin yüksek olması demektir. Ölçüt geçerliği, ölçüt puanlarının elde ediliş zamanına göre uygunluk ve yordama geçerliği diye ikiye ayrılır. Testin geçerliğini belirlemek için kullanılan ölçüt, testin uygulamasından önce geliyorsa uygunluk, ölçüt testin uygulamasından sonra geliyorsa yordama geçerliğidir. a)yordama geçerliği: Yordama, bilinen veya gözlenen durumlardan yola çıkarak bilinmeyen veya gözlenmeyen durumlar hakkında tahminde bulunmaktır. Kısacası yordama, bir tahmin yani çıkarımda bulunma demektir. Yordama geçerliği ise, istatistik tekniklerle mevcut verilerden faydalanarak gelecek ile ilgili tahminlerde yani çıkarımlarda bulunma demektir. Testin geçerliğini belirlemek için kullanılan ölçüt, testin uygulamasından sonra geliyorsa yordama geçerliğidir. Örneğin; bir öğretmen derste aktif olan, soru soran, sorulara cevap veren, zeki olan bir öğrenci için sınavlarda başarılı olacağının tahminini yapması veya YGS de ilk 1000 e giren bir öğrencinin üniversite öğreniminde ve gelecekteki yaşamında başarılı olacak denmesi birer yordamadır. Yordama geçerliği, özellikle seçme ve yerleştirme amacıyla kullanılan testlerde aranır. ÖSYM tarafından yapılan seçme ve yerleştirme sınavları da (KPSS, YGS, YDS gibi) yordama geçerliğiyle alakalıdır. Seçme sınavı sonucu elde edilen puanlar, adayların gelecekteki başarılarının yordayıcısı olarak kullanılmaktadır. Bu anlamda yordama, genellikle bir testten alınan puanlara dayanılarak, bireylerin belli bir programdaki ya da işteki başarılarını önceden kestirme işlemidir. Yani yordama geçerliği yüksek olan bir test, öğrencilerin gelecekteki performanslarını en iyi şekilde tahmin etmede kullanılabilir. Bu nedenle yordama geçerliği, seçme ve yerleştirme sınavları için kritik bir öneme sahiptir. b) Uygunluk geçerliği: Uygunluk geçerliğinde, yeni geliştirilen bir testin sonuçlarının geçerliğini belirleyebilmek için yeni geliştirilen test ile daha önceden geliştirilmiş, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış benzer özelikleri ölçen (yani yeni testle ilişkili olan) bir testle uygunluğuna bakılır. Burada yeni geliştirilen testin sonuçları (puanları) ile kendimize ölçüt olarak aldığımız önceden geçerliği ve güvenirliği ispatlanmış testin sonuçları (puanları) benzerse yeni geliştirilen testin uygunluk geçerliği yüksektir yorumu yapılabilir. Kısacası yeni geliştirilmiş test, ilgili olduğu önceden geçerliği kanıtlanmış teste uygunsa uygunluk geçerliği yüksek demektir. Eğer testin geçerliğini belirlemek için kullanılan ölçüt, testin uygulamasından önce geliyorsa uygunluk geçerliğine bakılıyor demektir. Yani uygunluk geçerliğinde geriye dönük tahminde yani çıkarımda bulunma vardır. Örneğin; YGS de ilk 1000 e giren bir öğrenci için lise öğreniminde de başarılıydı demek geriye (geçmişe) dönük bir çıkarım olduğundan uygun geçerliği ile ilgili bir çıkarım yapılmıştır.

2.1.3. Yapı geçerliği Yapı, testin oluşumuyla ilgilidir. Testin oluşumu belirlediğimiz amaca hizmet ediyorsa, o testin yapı geçerliği yüksektir. Yani hazırlanan testteki tüm soruların ölçülmek istenen özellikle ilgili olması gerekir. Örneğin; tarih dersi sınavında matematik soruları sorulması yapı geçerliliğini düşürür. Yapı geçerliği, bir ölçme aracının ölçmeye çalıştığı özellik ile nasıl bir yapıyı ortaya koymaya çalışıyorsa o yapıyı gerçekten ölçebilmesidir. Yani hazırlanan testte ölçülmek istenen yapının bölümleri gerçekte neyi ölçmek istiyorsa uygulamada da onu ölçmelidir. Başarıyı ölçmek istiyorsak soruların tamamı bununla ilgili olmalıdır. Yapı geçerliği, ölçme aracındaki sorular arasındaki ilişkileri ifade eder. Ölçme aracında yer alan her bir maddenin, diğer tüm maddeler ile bir bütünlük arz etmesi gerekmektedir. Yani testte yer alan her madde, testin bütünü ile ilişkili ve uyumlu olması gerekir. Yapı geçerliği, ideal bir test ile sizin hazırladığınız test arasındaki farkı gösterir. Yapı geçerliği, testi eleştirme durumudur. Testin eksiklikleri, fazlalıkları bunlardır demektir. Yapı geçerliğini belirlemeye yönelik kullanılan yöntemler 1. Faktör analizi yapmak: Yapı geçerliğini belirlemede kullanılan en geçerli yol, faktör analizi yapmaktır. Faktör analizi, belli bir teste ait soruların, belli bir yapı altında kümelenip kümelenmediğini tanımlama ve doğrulamadır. Yani soruların ölçmek istediği özellikle anlamında birbirlerine benzeyip benzemediğini, birbirlerine benzeyenlerin hangileri olduğunu belirlemek için kullanılan bir tekniktir. Test uygulandıktan sonra testte yer alan hangi sorunun neyi ölçtüğünü belirleyerek faktör analizi yapılır. 2. Gruplar arası ayrışma: Testin ölçülmek istenen özelliğe sahip olanlarla olmayanları ayırt etme derecesine bakılır. Bu yöntemde; testle ölçülen özelliklere sahip bir grup ile bu özelliklere sahip olmayan gruba ilgili test uygulanır, sonra bu iki grubun test puanları karşılaştırılır ve sonuç olarak test, bu iki grubu ölçülen özellik açısından ayırt edebiliyorsa testin yapı geçerliği yüksek demektir. Örneğin; başarıyı ölçen bir test, bilenle bilmeyeni ayırt edebiliyorsa yapı geçerliği yüksektir. 3. Testi cevaplayan öğrencilerle görüşülmesi: Bu görüşmede öğrencilere soruları çözerken hangi bilgileri kullandıkları sorulur. Yapı geçerliği için, her soruda ne ölçülmek isteniyorsa sadece o bilgiler kullanılarak öğrencilerin soru çözmesi gerekmektedir. Eğer öğrenciler ölçülmek istenen bilgilerle o soruları cevapladığını söyler ve uygulama sonucunda da istenilen sonuçları alırsa testin yapı geçerliliği yüksektir. 4. Aynı özelliği ölçen geçerliği önceden kanıtlanmış başka bir ölçme aracı ile karşılaştırma: Hazırlanan yeni test ile aynı özellikleri ölçtüğü bilinen yapı geçerliği yüksek bir test, bir gruba aynı zamanda uygulanır ve iki test arasında elde edilen korelasyon yüksek çıkarsa hazırlanan yeni testin yapı geçerliği yüksektir. 5. Testin çok uzun zaman aralığı ile aynı gruba birden fazla uygulanması ve test puanlarının kararlılığının belirlenmesi: Eğer test kararlı sonuçlar (aynı veya benzer) veriyorsa yapı geçerliği yüksektir.

6. Testteki soruların ölçülmesi gereken yapının tek bir boyutuna yönelik olup olmadığına bakma: Testteki soruların her biri ölçmek için amaçladığı tek bir boyuta (parçaya) yönelik olursa testin yapı geçerliği yüksektir. Yani soru, sadece ölçmesi için yazıldığı özelliği ölçmeli aynı anda birden çok özelliği ölçmemelidir. 7. Testteki maddelerin uzman kişiler tarafından incelenmesi yoluyla yapı geçerliğine bakılabilir. 2.1.4. Görünüş geçerliği Bir ölçme aracının, ölçmek istediği değişkeni ne derece ölçebilir göründüğü ile ilgilidir. Testin bütünü için gerekli olan görünüş geçerliği her bir soru içinde geçerlidir. Testteki her bir soru ölçmek istediği özelliği ölçüyor görünmelidir. Yani test neyi ölçer nitelikte görünüyorsa onu ölçmelidir. Görünüş geçerliği bir testin gerçekten ne ölçtüğüyle değil, onun ne ölçüyor göründüğü ile ilgilidir. Bir testin görünüş geçerliği o testin ölçmek istediği şeyi ölçüyor görünmesidir. Görünüş geçerliği olan bir test kapağında ne yazılıysa onu ölçüyor görünür. Örneğin; kapağında ölçme ve değerlendirme testi yazılı olan bir testin içinde ölçme ve değerlendirme ile ilgili sorular varsa testin görünüş geçerliği vardır. Bir Ölçme Aracının Geçerliğini Etkileyen Faktörler 1. Güvenirliği etkileyen her şey geçerliği de etkiler. 2. Ölçme aracı öncelikle güvenilir olmalıdır. Güvenir olmayan bir testin geçerliğinden söz edilemez. 3. Hedef davranışlar ile ölçme aracındaki sorular arasındaki ilişki (Eğer her bir soru hedef davranışla alakalıysa geçerlik artar, değilse geçerlik düşer.) olmalıdır. 4. Ölçme aracındaki her bir soru ölçülecek kişinin bilip bilmediğini ayırt etmelidir. Yani ölçme aracındaki soruların güçlük derecesi orta düzey (güçlük düzeyi 0,50) olmalıdır. 5. Sorular önceden bilinmemelidir. 6. Ölçme aracının uygulandığı fiziki ortam, ölçmeye uygun olmalıdır. Geçerliği Artırmak İçin Yapılması Gerekenler 1. Güvenirliği artırmak için yapılacak tüm çalışmalar geçerliği de artıracaktır. 2. Testte yer alan soruların tek bir davranışı ölçebilecek nitelikte hazırlanması gerekmektedir. 3. Sınavdan önce, testteki sorular öğrencilere verilmemelidir. 4. Sınavda kopya çekmeye izin verilmemelidir. 5. Testteki sorular tahmine dayalı olarak cevap verebilmeye imkân tanıyacak nitelikte olmamalıdır. Yani şans başarısına açık olmamalıdır. 6. Sorular yıldan yıla değiştirilmeli yani aynı sorular tekrar tekrar kullanılmamalıdır. 7. Sorular, öğrencilerin bildiği ve kullandığı bir kaynaktan aynen alınıp kullanılmamalıdır. 8. Sınav planı önceden hazırlanmalıdır.

9. Sınavda yeteri kadar süre verilmelidir (çok uzun ya da çok kısa süre verilmemelidir). Güvenirlik ve Geçerlik Arasındaki İlişki 1. Güvenirlik, geçerlik için bir ön şarttır. Bir ölçme aracının geçerli olabilmesi için güvenilir olması şarttır (Test güvenilir değilse, geçerliğine bakılamaz). Fakat bir ölçme aracının güvenilir olması için geçerlik şart değildir. 2. Geçerlik, güvenirliği de kapsayan daha geniş bir kavramdır. Eğer test geçerli ise genellikle güvenilirdir, ama her güvenilir test geçerli değildir. 3. Geçerliğin yüksek olabilmesi için güvenilir olması gerekir. Fakat güvenirliği yüksek olan bir testin geçerliği düşük olabilir. 4. Geçerlik her türlü hatadan (doğrudan etkilendiği sabit ve sistematik hatadır) etkilenmesine rağmen, güvenirlik yalnızca tesadüfî hatadan etkilenir. 5. Güvenirliği etkileyen her şey geçerliği de etkiler. 6. Ölçme aracının en önemli özelliği geçerliğidir. 7. Bir testin geçerliği güvenirlikten etkilendiği için testin geçerlik katsayısı, güvenirlik katsayısının karekökünden daha büyük olamaz. Yani güvenirlik geçerliği sınırlandırır. Örneğin; güvenirliği 0,36 olan testin alabileceği en büyük geçerlik değeri = 0,6 olur. 3. Kullanışlılık Kullanışlılık; testin geliştirilmesi, çoğaltılması, uygulanması ve puanlanması açısından kolay ve ekonomik olmasıdır. Yani kullanışlılık; bir ölçme aracının kısa zamanda fazla para harcanmadan ve çok yorucu olmadan hazırlanabilmesi ve uygulanabilmesidir. 3.1. Kullanışlılık İçin Gereken Özellikler 1. Öğrenci, öğretmen ve gelecek açısından ekonomik olmalıdır (fazla masraf gerektirmemelidir). 2. Hazırlanması ve uygulanması kolay olmalı ve kısa sürmelidir. Bu bize zaman açısından tasarruf sağlar. 3. Kolay bir şekilde puanlanması ve puanların yorumlanması gerekir. 4. Uygun bir yönergesinin olması gerekir. 5. Ölçme aracı hazırlanırken uzmanlık gerektirmemesi gerekir. Yani ölçme işlemini yapan kişiden, test hazırlama sürecinde istenen becerinin az olması gerekir. EĞİTİM ÖĞRETİM SÜRECİNDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI A. Geleneksel Ölçme ve Değerlendirme Teknikleri 1. Çoktan Seçmeli Testler Çoktan seçmeli testler bir sorunun doğru cevabının, verilen seçeneklerden bulunmasını gerektiren bir test türüdür. Büyük öğrenci gruplarına uygulanması gereken testlerin neredeyse tamamı çoktan seçmeli maddelerden oluşmaktadır.

Çoktan Seçmeli Madde Nedir? Çoktan seçmeli bir madde; bir problem durumu sunan bir madde kökü ile madde kökünü izleyen üç ya da daha çok sayıdaki seçmelik cevaplardan oluşur. Madde kökü, bir soru cümlesi ya da bir eksik cümle olabilir. Madde kökünü izleyen seçimlik cevaplara madde şıkları ya da seçenekler adı verilir. Madde kökünde verilen bilgilere göre, seçeneklerden biri, maddenin doğru ya da en doğru cevabıdır; diğer seçeneklere yanlış cevaplar ya da çeldiriciler denir. Çoktan Seçmeli Madde Türüne Özgü Temel Terimler Çeldiriciler Testlerde çeldiriciler önemlidir. Çeldiriciler, bilmeyen öğrenciye ipucu vermemelidir. Çeldiriciler konuyu bilenleri değil bilmeyenleri yanıltmalıdır. Çeldiriciler madde kökündeki konuya ilgisiz olmamalıdır. Çeldiricilerin doğru cevaba yakınlığı arttıkça madde zor bir madde olur ve bilenle bilmeyeni ayırt etme gücü artar. Olumsuz özellikler ile ilgili çeldirici bulmakta zorlanıldığında, madde kökü olumsuz cümle formatı kullanılmalıdır Çoktan Seçmeli Madde Türleri Çoktan seçmeli maddelerin en çok kullanılan türleri şöyle sıralanır: MADDE KÖKÜNE GÖRE SINIFLAMA 1- Madde kökü soru kipinde olan maddeler. a- Olumlu soru biçimindeki maddeler. b- Olumsuz soru biçimindeki maddeler. 2- Madde kökü eksik cümle olan maddeler. 3- Tek bir doğru cevap isteyen maddeler. 4- En doğru cevap isteyen maddeler. 1- KÖKÜ SORU KİPİNDE OLAN MADDELER: Bu tür sorularda madde kökü olumlu ya da olumsuz bir soru cümlesidir. Aşağıdakilerden hangisi, NİÇİN İNANMIYORSUN KAZANIN ÖLDÜĞÜNE, DOĞDUĞUNA İNANIYORSUN DA mısrasının düz yazıya en doğru çevrilmişidir? A-Niçin kazanın doğduğuna inanıyorsun da öldüğüne inanmıyorsun? B- Doğduğuna inanıyorsun kazanın da niçin öldüğüne inanmıyorsun? C- Niçin inanmıyorsun kazanın öldüğüne, doğduğuna inanıyorsun da?

D- Kazanın doğduğuna inanıyorsun da öldüğüne niçin inanmıyorsun? E- Kazanın öldüğüne niçin inanmıyorsun, doğduğuna inanıyorsun da? Olumsuz soru biçimi, bazen aynı ve ortak bazı özelliklere sahip olmalarından ötürü bir sınıf oluşturan öğeler içinde, belli bir yönüyle diğerlerinden ayrılan öğeyi tanıma gücünü ölçmek için kullanılır. Kökü olumsuz olan madde türü, olumlu köke çeldirici bulmak güç olduğu ve olumlu sorunun birkaç cevabı bulunduğu durumlarda da uygun düşer. Olumsuz köklü madde türü, bir sorunun çok sayıda doğru yanıtı bulunduğu durumlarda veya çeldirici bulma güçlüğü yaşandığında kullanılır. Ancak olumsuz köklü maddeler olumlu maddeler içinde yer aldığında olumlu madde gibi görülebilir. Bu nedenle olumsuz ifadenin koyu, italik, altı çizili, büyük harfle vb. şeklinde yazılması yoluyla olumsuzluğa dikkat çekerek, dikkatsizlikten kaynaklanacak hataların önüne geçilmelidir. Maddeyi olumsuz yapan ifadelerin "hem koyu, hem de BÜYÜK HARFLE yazılması", öğrencinin dikkatini olumsuz ifadeye daha iyi çekeceğinden kullanılması önerilen bir madde yazma biçimidir. Olumlu soru biçiminde, kökü olumsuz yapan ifadenin altı çizilmeli ya da o kısım büyük harfle yazılmalıdır. 2-KÖKÜ BİR EKSİK CÜMLE OLAN MADDELER: Bu tür maddelerde, madde kökü ile seçeneklerin her biri birleştirildiğinde gramer ve anlam bakımından tam bir cümle ortaya çıkar. Genel anlamda geçerlik, bir testin; A- okutulanları örnekleyebilme derecesidir. B- öğretim hedeflerini ölçebilme derecesidir. C- kullanılış maksadına hizmet derecesidir. D- kişilerin gelecekteki başarılarını yordama gücüdür. Ancak seçeneklerin tek bir tanesiyle birleştirildiğinde doğru bir cümle ortaya çıkar ve maddenin doğru cevabı da bu olur. 3- TEK DOĞRU CEVAPLI MADDELER: Bu tür maddelerin seçeneklerinden yalnızca bir tanesi kesinlikle doğru cevaptır. Doğru cevabın dışındaki seçeneklerin tümü ise kesinlikle yanlıştır. 4- EN DOĞRU CEVAP GEREKTİREN MADDELER En doğru cevap isteyen maddelerde seçeneklerin tümü kısmen doğrudur, fakat seçeneklerden birisi açıkça diğerlerinden daha doğrudur. Bu madde türü daha karmaşık davranışları ölçmek için kullanılır.

En doğru cevap maddesinde, kökte en doğru cevabın istendiğini belirten kısmın altı çizilmeli ya da bu kısımlar büyük harfle yazılmalıdır. Aksi takdirde bu kısım, cevaplayıcının gözünden kaçabilir ve cevaplayıcı maddeyi bir doğru cevap maddesi olarak algılayıp ona göre cevaplandırır. Bu tür cevap maddelerinde yukarıdakilerin hepsi/hiçbiri kullanılmamalıdır. Çoktan Seçmeli Testlerin Dezavantajları Kısmi bilgiyi değerlendirme imkânın olmaması, Tahmin yüzdesinin yüksek olması, (4 seçenekli bir soruda bu oran minimum % 25 dir.) Dil ve terminolojinin önemli bir etki yapması, Düşünme stilinin etkili olabilmesi, Soruda seçeneklerin yerlerinin önemli olabilmesi, Cevabın nedenini bilmenin mümkün olmaması olarak sıralanabilir. Çoktan Seçmeli Madde Türleri Madde kökünde, yoruma açık olan sözcükler ve doğru cevabı bilen bir cevaplayıcı bile madde yazarının aklından geçeni keşfe zorlayan belirsizlik bulunmamalıdır. Bilmece gibi, ne sorulduğu açık olmayan madde yazılmamalıdır. Madde kökü, ilgisiz, iş görüsü olmayan gereksiz sözcüklerle şişirilmemelidir. Eğer mümkün ise, madde kökü, maddenin büyük kısmını oluşturmalıdır. Bunun tersi bir uygulama, aynı sözcük ya da sözcüklerin tekrarlanmasına neden olur. Bir maddenin cevaplandırılması, sunulan bir materyale bağlı ise, ilgili materyal, madde kökünden açıkça ayırt edilebilecek biçimde ayrı yazılmalıdır. Testteki her madde, başka maddelerin cevaplandırılmasında ipucu olmayacak bağımsız bir problemi içermelidir. Seçenekler, hem onların okunmasını ve algılanmasını kolaylaştıracak hem de kağıttan tasarruf sağlayacak bir düzende sunulmalıdır. Çoktan seçmeli maddelerde seçenek sayısı 4 ya da 5 olmalıdır. Seçenekler arasında sadece tek bir doğru ya daen doğru cevap bulunmalıdır. Seçeneklerin belirtilmesinde, büyük harfler (A,B,C,D,E) kullanılmalıdır. Madde yazarken normal yazım ve noktalama kurallarına uyulmalıdır. 2. Doğru Yanlış Soruları Öğrencinin belli konulardaki yanlış veya doğruları ayırt edebilme gücünü ölçmek amacıyla bir kısmı doğru bir kısmı yanlış önermelerden oluşan testlerdir. Öğrenciden hangi cümlenin doğru yada yanlış olduğunu bulması istenir.

ÖZELLİKLERİ UZAKTAN EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Doğru yanlış testlerindeki maddeleri cevaplama işi hem kolaydır hem de çok az zaman alır. Bu özelliklerden dolayı bir sınav süresi içinde diğer bütün tekniklere kıyasla daha fazla soru sorma imkanı ortaya çıkar. Bu durum, bu tür testleri kapsam geçerliği en yüksek teknik haline getirir. Puanlanması kolay, çabuk ve objektiftir. Doğru yanlış türü maddelerin geliştirilmesi kolaydır ve çok zaman almaz. Yalnızca iki seçenek olduğu için şansla puan elde etme ihtimali yüksektir. (% 50) Bir doğru yanlış testi öğrencilerin yanlış öğrendikleri yerleri ortaya çıkarmaya elverişli değildir. Kullanılacak ifade mutlak anlamda doğru ya da yanlış olmak zorundadır. Bu sınav türü eğitimin alt ve üst basamaklarında kullanılabilir. Cevaplanması çok zaman gerektirmediğinden çok geniş bir bilgi alanı yoklanabilir. DOĞRU-YANLIŞ TESTİNİN KULLANILACAĞI DURUMLAR Prensiplerin ve genellemelerin iyi anlaşılıp anlaşılmadığının yoklanacağı durumlarda ve belli bir nokta ile ilgili yalnız iki ihtimal veya seçme olduğu durumlarda doğru-yanlış maddeleri kullanılabilir. DOĞRU-YANLIŞ MADDELERİNİN HAZIRLANMASINDA DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR Basit yapıda ve sadece belleğe dayalı soru hazırlamak yerine, açıklama, karşılaştırma, yorumlama, genelleme ve uygulama gücünü ölçebilecek doğru-yanlış maddeleri geliştirmelidir. Cümlelerin yarısı doğru yarısı yanlış olarak hazırlanmalıdır. Ders kitabından kalıp halinde ifade cümleler alınarak madde ve cümle yazılmamalıdır. Bu durum öğrenciyi ezbere teşvik eder. Direkt ifadeler kullanılmalı çok geniş anlamlı kelimelerden kaçınılmalıdır. Önermelerin uzunlukları birbirine yakın olmalıdır. Olumsuz ifadelerden kaçınılmalıdır. Sorular kolay anlaşılır bir şekilde ifade edilmelidir. Sorular birden fazla ana fikir taşımamalıdır. Doğru ve yanlış cümleler belli bir sistemle dizilmemelidir. Düzeltme formülünün kullanılıp kullanılmayacağı açıkça belirtilmelidir. Ölçme oranında yalnızca D-Y türü soru kullanılacaksa cümle sayısı 50 den az olmamalıdır. DOĞRU-YANLIŞ SINAVLARININ YARARLI YÖNLERİ: Hazırlanması ve puanlanması kolaydır, objektiftir. Kapsam geçerliği yüksek olan bir test türüdür. Öğrencilerin istenen cevabı vermesi kolaydır.

DOĞRU-YANLIŞ TÜRÜ SINAVLARIN SINIRLI YÖNLERİ: Üst düzey bilgiler yoklanamaz. Bilgi ve kavrama basamağındaki bilgileri ölçer. En az 50 sorudan oluştuğu için hazırlanması fazla zaman alır. 3. Yazılı Yoklamalar Cevaplayıcının sorulan soruların cevaplarını düşünüp hatırlayarak ve hatırladığı cevabı organize edip yazılı olarak sunduğu sınav türüdür. Kâğıt kalem veya essay tipi sınavlar da denir. Yazılı sınavlar kişinin özgün ve yaratıcı düşünce gücünü, yazılı anlatım becerisini, belli konulardaki görüşünü, ilgisini ve tutumunu ölçmede kullanışlıdır. Yazılı sınavı uygulamaları farklı şekillerde yapılabilir. Bunlar; 1-Klasik yazılılar: Tanıma uygun olarak, günümüzde birçok öğretmenin uyguladığı sınav tarzıdır. 2-Tercihli sınavlar: Sınav soruları arasında tercihli sorular varsa bu tür sınavlara tercihli sınavlar denmektedir. Tercihli sınavlar birkaç biçimde uygulanabilir. Örneğin, sorular konulara göre gruplandırılarak her gruptan belirli sayıda soru seçilip cevaplandırılması istenebilir; belirli soruları zorunlu tutarak yanında seçimlik sorular verilerek belirli sayıda da seçimlik sorunun cevaplandırılması istenebilir ya da tüm sorular verilerek bunlardan seçilecek belirli sayıda sorunun cevaplandırılması istenebilir. Yazılı yoklamalarda kullanılan çeşitli soru tipleri vardır. Bunlar; a-sınırlı cevap soruları (Kısa cevap gerektiren sorular): Cevapları çoğunlukla sınırlı veya kısa olan sorulardır. Verilecek cevabın niteliğine, uzunluğuna ve örgütlenmesine ilişkin bazı sınırlamalar getirilir (Listeleyin, tanımlayın, nedenlerini sıralayın gibi). b-serbest cevap soruları (Uzun cevap gerektiren sorular veya açık uçlu sorular): Cevapları sınırlı olmayan, kompozisyon tipi sorulardır. Cevabın içerik, nitelik ve uzunluğunu belirlemede cevaplayıcıya belli ölçülerde özgürlük verilir (Yaratıcı düşünme gücü, bilgiyi örgütleme yeteneği, düşüncelerin iç tutarlığını ve dış tutarlığını değerlendirme gücü gibi özelliklerin ölçülmesinde kullanılabilirler). Bu tip sorulardan az sayıda sorulabildiğinden kapsam geçerliğini düşürücü etkileri vardır. Ancak, kompozisyon becerileri, sentez ve değerlendirme basamağındaki davranışlar, yaratıcılık ve özgünlük gibi değişkenler ölçüleceği zaman zorunlu olarak kullanılması gereken sorulardır. c-zorunlu cevaplı sorular: Bütün cevaplayıcılar tarafından cevap verilmesi zorunlu olan sorulardır. d-seçimlik sorular: Cevaplandırılması cevaplayıcıların seçimine bırakılan sorulardır. Bazı durumlarda verilen bütün sorular arasından belirlenen kadarının cevaplandırılması istenir. Bazı durumlarda da zorunlu cevaplandırılacak soruların yanında seçimlik sorularda verilerek, zorunlu sorular yanında seçimlik sorulardan belirlenen kadarının seçilip cevaplandırılması istenir.

Yazılı sınavların özellikleri 1-Öğrenciler cevaplarını belirli bir sürede yazmak zorunda olduklarından çok sayıda soru sorulamaz. Bu nedenle kapsam geçerliği düşüktür. Kapsam geçerliği önemli olduğu durumlarda yazılı sınav uygulamak doğru olmaz. 2-Yazma hızı öğrenciler arasında farklı olduğundan "yazı yazma hızı" gibi bir değişken ölçülecek değişkene karışarak geçerliği düşürebilir. 3- Soru sayısı az ve soruları yazma zamanı kısa olduğundan hazırlanması kolaydır. 4-Puanlama süresi zaman aldığından özellikle çok sayıda cevaplayıcının olduğu durumlarda, puanlayıcının kâğıtları okumaya zamanı azsa veya sonuçların çabuk bildirilmesi gerekiyorsa yazılı sınavların kullanışlılığı düşer. 5-Özellikle serbest cevaplı sorularda kesin doğru, kesin yanlış ayrımı zor olduğundan kâğıdın okunması ve puanlanması zaman alır. Bu durum yansız puanlama yapmayı da zorlaştırır. Aynı zamanda öğrencileri birbiriyle karşılaştırmak da zorlaşır. Bu nedenle güvenirlik düşer. 6-Öğrenciler cevaplarını düşünüp hatırlayarak yazdıklarından, bazı ölçmecilerce yazılı yoklamaların davranışları daha geçerli ölçtüğü iddia edilmektedir. 7-Puanlama güvenirliği düşüktür. 8-Analiz, sentez ve değerlendirme gibi üst düzey basamaklardaki davranışların ölçülmesine uygundur. 9-Cevaplamada özgürlük bulunduğundan, cevaplayıcılar cevapları ve soruları isteyerek veya istemeden başka tarafa çekerlerse bu durum puanlama farklılıklarına, dolayısıyla güvenirliğin düşmesine yol açar. 10-Şans başarısı yoktur. Bu durum güvenirliği dolaysıyla geçerliği artırır. 11-Soruların güçlüğü, testin geçerliği ve güvenirliği önceden kestirilemez. 12-Anlatımın duru, yazının güzel, kâğıdın düzenli olması ve kompozisyon yeteneği puanlama yanlılıklarına neden olarak güvenirliği düşürür. Aynı zamanda bu değişkenler ölçülecek değişkene karışarak geçerliği de düşürür. 13-Soruların belirginliği ve anlaşılırlığı azaldıkça öğrenciler tarafından istenilen yere çekilme olasılığı artar. 14-Yazılı sınav soruları şişirme yolla cevaplamaya elverişlidir. Yazılı Sınav Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar: 1- Sorular açık, anlaşılır olmalı; cevaplayıcılar farklı şekilde algılanmamalı. 2- Mümkünse veya amaca uygunsa açık uçlu sorular yerine kısa cevap gerektiren sorular sorulmalı. 3- Sorular birbirinden bağımsız olarak cevaplandırılabilmeli. Her biri belirli bir davranışlar zincirini yoklamalı.

4- Soru ders kitabından veya bilinen bir kaynaktan olduğu gibi alınmamalı (Ezberi yoklar ve geçerliği düşürür). 5- Sorularda ifade ve yazım hataları bulunmamalıdır. Bu hatalar soruların yanlış anlaşılmasına sebep olabilir. "Adamın, eskiden ne yaptığı ile ilgili bir kaygısı yoktu" ile "Adamın eskiden, ne yaptığı ile ilgili bir kaygısı yoktu" farklı anlamlarda cümlelerdir. 6- Gereğinden çok soru yazılmalıdır. Böylece sorular incelenerek düzeltilir ve uygun sorular seçilir. Yazılı sınavlarının puanlanmasında değişik tekniklerden yararlanılabilir. Yazılı Sınavlarını Puanlama Teknikleri 1- Genel İzlenimle Puanlama: Puanlayıcının cevaplayıcının kâğıdını baştan sona okunduktan sonra genel izlenimine göre bir puan vermesidir. Özellikle kompozisyon kâğıtları genelde böyle puanlanır. Bu tekniğin puanlama güvenirliği düşüktür. 2- Sınıflama: Cevaplayıcıların kâğıtlarına hızlıca göz atılarak "iyi, orta, zayıf gibi sınıflara ayrılması ve daha sonra bu sınıflardaki kağıtların puanlanmasıdır. İstenirse bu sınıflar da kendi içinde yeniden sınıflandırılabilir. Genel izlenime göre puanlama güvenirliği yüksektir ancak yine de puanlama güvenirliğinin düşük olduğu söylenebilir. 3- Sıralama: Tüm cevaplayıcıların kâğıtları puanlayıcı tarafından birbiriyle karşılaştırılarak en iyiden en zayıfa doğru sıraya konur. Bütün kâğıtlar bu şekilde sıralandıktan sonra en iyi kâğıda en yüksek not, diğerlerine de buna göre azalan puanlar verilir. Puanlar ilk iki yöntemden daha güvenilirdir ancak yeterli puanlama güvenirliği olduğu söylenemez. 4- Anahtarla Puanlama: Cevaplayıcılardan beklenen cevaplar listelenir. Bu listeye cevap anahtarı denir. Sonra bu listedeki cevaplara göre puanlama cetveli oluşturulur. Puanlama cetveli ve cevap anahtarıkullanılarak yapılan puanlamaya anahtarla puanlama denir. Puanlar diğer puanlama tekniklerine göre daha güvenilirdir yani daha az hatalıdır. Puanlamada Dikkat Edilecek Noktalar 1- Ölçme konusu olmayan etkenlere puan verilmemelidir (Yazı güzelliği, anlatım gücü vb). 2- Cevaplayıcıyı tanımaktan ileri gelen puanlama yanlılığını önlemek için isimler kapatılmalıdır. 3- Bir sorunun iyi cevaplanmış olması diğer sorulara verilecek puanı etkileyebileceğinden puanlama soru-soru yapılmalı. Her kâğıtta aynı soru okunmalı ve puanlanmalıdır. 4- İyi bir öğrenciden sonra orta bir öğrenci zayıf, zayıf bir öğrenciden sonra ise aksine iyi görünebilir. Bu etkiyi gidermek için kâğıtlar sınıflandırılabilir. 5- Mümkünse birden fazla puanlayıcı kullanılmalıdır. 6- Yorgunluk ve dikkat eksikliği başladığına okuma ve puanlama bırakılmalıdır 7- Anahtarla puanlama imkânı yaratılmalıdır. 4. Ödev Ve Projeler

Öğrencilerin soru veya konuları ders dışında kendi çabalarıyla çözmesi / araştırması; bir inceleme yaparak sonucunu rapor halinde yazabilmesi; bir konuyu derinlemesine araştırması; araştırma, bağımsız çalışma, yaratıcı düşünme, farklı kaynaklar kullanabilme, yardım alma becerilerinin geliştirilmesi; uygulama ve üst düzeydeki davranışların geliştirilmesi ve ölçülmesi vb. amacıyla kullanılan araçlardır. Ödevler-projeler bazı ölçmecilerce bir ölçme yöntemi olarak kabul edilmez. Ancak ödev ve projelerdeki başarı genel başarının önemli bir yönünü yansıtır ve tanımdaki amaçlar eğitimin amaçları arasındadır. Bazı ölçmeciler ise yukarıdaki görüşün aksine ödev ve proje uygulamaları sonucunda sınav kaygısından uzak, gerçeğe daha yakın bir davranış ölçüsünün elde edileceğini savunur. Bu görüşte de gerçek payı vardır. Ancak bu uygulamalar gözetimden uzak yapıldığından puanların geçerliği şüphelidir. Ödev öğrencinin kendisi tarafından yapılmamış olabilir. Bu tür uygulamalar iyi bir ölçme yöntemi olmasa da iyi bir kendi kendine öğrenme yöntemidir. Puan verilmediği zaman yeterli etkiyi gösterememe riskini önlemek için puan verilmeli ama sakıncalarından dolayı nota katılacak ağırlığı düşük olmalıdır. Türleri: 1- Bireyse ödev veya projeler. 2- Grup ödevleri veya projeleri Uygulama Şekilleri: 1- Herkese aynı konu ya da sorunun verilmesi, 2- Kişilere veya gruplara farklı konu ya da soruların verilmesi. Özellikleri 1- Tanımda sayılan becerilerin geliştirilmesi ve ölçülmesi amaçlarına uygundur. Bu amaçların ölçülmesi ve geliştirilmesi için faydalı hatta zorunludur. 2- Özellikle grup ödevleri görev bilgiyi paylaşma, görev alma, yardımlaşmadayanışma, sorumluluk alma, eleştiri ve öz eleştiri yapma, empatik düşünme, hesap verme vb. davranışların geliştirilmesi ve ölçülmesi için uygundur. 3- Ödev-projelerin öğrencilerin kendileri tarafından yapılıp yapılmadığının kontrolü zordur. Bu nedenle önlemler alarak kullanmak, kontrolü sağlamak yararlı olabilir. 4- Verilen puanların geçerliği düşüktür. 5- Puanlama güvenirliği düşüktür. Öğretmen kanıları işe diğer sınav türlerinde daha fazla karışmaktadır. Bu yönüyle yazılı sınavlara benzer. 6- Öğrencilere verilen konu veya soruların güçlüklerin ayarlamak zordur. Bu nedenle verilen puanlarla öğrencileri karşılaştırmak da zordur. 7- Derste öğrenilen-öğretilen davranışların ölçülmesi için uygun bir yöntem değildir. Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar Her öğrenciye ya da gruba farklı konu veya soruların verilmesi amaca daha fazla hizmet edebilir.

Ödev veya projeler öğrencilerin ilgilerine göre dağıtılırsa veya kendilerinin seçmelerine izin verilirse beklenen faydanın sağlanma olasılığı artar. Verilen konular öğrencilerin üstesinden kalkabilecekleri bir güçlükte olmalıdır. İnceleme/araştırma amacıyla yararlanabilecek muhtemel kaynaklar ve bulunabilecekleri yerler belirtilmelidir. Konunun kapsamı açıkça belirtilmeli, sınırlan çizilmelidir. Puanlama bir anahtara göre yapılmalıdır. Bu nedenle bir anahtar hazırlanmalıdır. 5. Kısa Cevaplı Testler Bir kelime, bir rakam, bir cümle veya kısa bir liste ile cevaplandırılabilecek sorulardan oluşan, cevaplayıcının cevabı düşünüp hatırlayarak yazılı olarak sunduğu ölçme araçlarına kısa cevaplı testler denir. Cevapların düşünüp hatırlanması ve yazılması bakımından yazılı sınavlara; puanlama kolaylığı ve objektifliği bakımından çoktan seçmeli testlere benzer. Soru Türleri: 1-Soru Kipinde Sorular: Madde soru cümlesi biçimindedir. Kim, nasıl, niçin, nerede vb. soru kipleri ile biten cümlelerden oluşur. ÖR: Bir ölçme aracında aranması gereken en önemli nitelik hangisidir? 2-Eksik Cümle Tipinde (Boşluk Doldurmalı) Sorular: Öğrencilerden ifadelerde, cümlelerde veya paragraflarda bırakılan boşluk ya da boşluklara uyan kelimeyi veya cümleyi (kelimeler veya cümleleri, sayıları vb.) yazması beklenen sınav türüdür. ÖR: Ölçek türlerinden,...... her işlemi yapmaya uygundur. Cümledeki boşluğa uygun kavramı yazınız. 3-Tanımlamayı Gerektiren Sorular: Bu tip sorularda bir kavramın tanımı, bir tanımı belirten kavram veya bir olgunun belirgin özelliklerinin yazılması istenir. 4-Tanımayı Gerektiren Sorular: Bu tip sorularda bir bilginin, kavramın, tanımın, özelliklerin veya işlem basamaklarının tanınması istenir. Özellikler: 1-Cevaplayıcı cevabını düşünüp bularak yazmak zorundadır. Şans başarısı olmadığından güvenirlik yükselir. 2-Cevaplayıcı istediği cevabı verme özgürlüğüne sahiptir ancak yazılı sınav sorularına verilen cevaplarda olduğu gibi şişirme yapamaz. 3-Uygulama ve analiz düzeyine kadar davranışlar yoklanabilir. Bu nedenle kullanışlıdır. 4-Her eğitim düzeyine uygun düşen sınav tipidir. Her yaştaki öğrenciye uygulanabilir. Bu sebeple kullanışlıdır. 5-Puanlama göreceli kolaydır ama tamamen objektif (nesnel) olmayabilir. Kullanışlıdır ve kısmen de güvenilirdir.

6-Çok soru sorulabileceğinden kapsam geçerliği yazılı yoklamalardan yüksektir. 7-Cevaplar kısa ve belirgin olduğundan puanlama güvenirliği yazılı yoklamalara göre yüksektir. Bu sebeple güvenirlik artar. 8-Fikirleri kompoze etme, yazı güzelliği, kâğıdın düzeni gibi etkenler ölçmeye daha az karışacağından geçerliği yazılı yoklamalardan yüksektir. 9-Soruları hazırlama ve puanlama kolaydır. Bu nedenle kullanışlıdır. 10-Şans başarısı yoktur. Bu nedenle güvenirlik artar. 11-Testi tekrar kullanma imkânı ayrı bir cevap kâğıdı kullanılarak yaratılabilir. Bu durumda kullanışlılık artar. 12-Sorularda şekil, harita ve grafiklerden faydalanılabilir. Bu sebeple testin kullanışlılığı yükselir. Soru Yazarken Dikkat Edilecek Noktalar: 1-Yoklanmak istenen davranış önemli bir davranış olmalıdır. Kıyıda köşede kalmış bilgiler yoklanmamalıdır. 2-Maddenin cevaplanabilmesi, bu madde ile yoklanan davranışın beklenen derecede öğrenilmiş olmasını gerektirmeli ve sadece buna bağlı olmalıdır. 3-Cevaplayıcıların cevabı bulabilmesi için gerekli bilgiler eksiksiz verilmiş olmalı, cevaplama için gereksiz ve şaşırtıcı bilgiler bulunmamalıdır. 4-Cevaplayıcıların cevabı bulmalarına yardımcı olabilecek ipuçları bulunmamalıdır. 5-Maddenin tek ve kesin doğru cevabı olmalıdır. Birden fazla cevap var ise ayrı puanlanmalıdır. 6-Madde açık, seçik ve kolay anlaşılır bir ifadeyle sunulmalıdır. 7-Eksik cümle (Boşluklu) maddelerinde, eksik olanın ne olduğu açıkça anlaşılmalıdır. Boş bırakılan yer/ler belirsizliğe yol açmamalıdır. 8-Maddeyi oluşturan cümle cevaplayıcıların bildiği bir kaynaktan aynen alınmamalıdır. 9-Testte yer alan maddeler birbirini cevaplandırmayı kolaylaştırıcı veya zorlaştırıcı olmamalıdır. Maddeler birbirinden bağımsız olmalıdır. 10-Her bir madde ile sadece bir davranış yoklanmalıdır. 11-Eksik cümle maddelerinde bırakılan boşluklar aynı boyutta olmalıdır. 12-Eksik cümle maddelerinde bırakılan boşluk sayısı tercihen bir, en fazla iki olmalıdır. 13-Cevap yeri olarak bırakılan boşluklar cevaplamayı ve puanlamayı kolaylaştıracak biçimde düzenlenmelidir. 14-Cevap yerleri aynı boyutta, tek tip olmalıdır. 6. Sözlü Sınavlar

Soruların sözlü olarak sorulup, cevaplayıcının cevaplarını düşünüp hatırlayarak sözlü olarak sunduğu sınav türleridir. Sözlü yoklamalar da denir. Birçok soru tipi kullanılabilir. Uygulanmasında çeşitlilik görünmekte belirli standartlardan uzak sınavlardır. Bu nedenle sınav türlerini sınıflamak zor olmaktadır. Kullanıldığı alanlar: 1-Okul öncesi ve ilköğretimin ilk yıllarında yararlanılmalıdır. 2-Konuşma becerileri, sözlü anlatım gücü gibi özellikleri ölçmede kullanılabilir. 3-Müzik alanındaki becerileri ölçmede de kullanılabilir. 4-Yabancı dil konuşma becerisini belirlemede kullanılır. Özellikleri: 1-Sorular ve cevaplar sözlü olarak sunulur. 2-Cevaplayıcı cevabını düşünüp bulmak zorundadır. Şans başarısı olmaması güvenirliği artırır. 3-Cevaplayıcının cevabında belirsiz kalan noktaların deşilmesi yoluyla bilginin derinlemesine ve genişlemesine ölçülmesi mümkündür. 4-Soruların hazırlanması diğer sınavlara göre daha kolaydır ve daha az zaman alır. Bu nedenlerle kullanışlılığı yükselir. 5-Sınav yapanla cevaplayıcı arasında diğer sınavlara göre daha fazla etkileşim vardır. Sınav yapanın sınav anındaki durumu öğrenciyi etkilediğinden geçerliği ve güvenirliği düşüktür. 6-Cevaplayıcının cevaplama anındaki durumu (ses tonu, cevaplama tarzı, duruşu vb.) puanlayıcıyı olumlu ya da olumsuz etkileyerek puanlama güvenirliğini düşürür. 7-Sözlü sınavlar bireyseldir. Her öğrenciye ayrı soru sorulur. Soruların kapsamı ve güçlükleri farklı olacağından puanların karşılaştırılabilirliği, güvenirliği ve geçerliği düşer. 8-Cevaplama, sorudan hemen sonra yapıldığından öğrencinin düşünme ve cevabını gözden geçirme şansı çoğunlukla yoktur. Bu durum geçerliği ve güvenirliği düşürür. 9-Az soru sorulduğundan kapsam geçerliği düşüktür. 10-Her cevaplayıcıya ayrı soru sorma zorunluluğu vardır. Bu sebeple kullanışlı değildir. 11-Cevapların doğruluk derecesini puanlayıcı belirler. Bu da puanlama güçlüğü ve yanlılığını getirir. Bu da güvenirliği düşürür. 12-Sınav yapan sevmediklerine kasıtlı davranabilir. Güvenirlik düşer. Aksak Yanları: 1-Bir sorunun ancak bir cevaplayıcıya sorulması; cevap yanlış da olsa başka cevaplayıcıya sorulamaması, 2-Az sayıda soru sorulmasının güvenirliği ve geçerliği düşürmesi, 3-Puanlama güvenirliğinin genelde düşük olması,

4-Özellikle ölçülmediği durumlarda konuşma diline hâkimiyet, sözlü anlatım gücü gibi değişkenlerin ölçülecek değişkene karışarak geçerliği düşürmesi, 5-Cevaplayıcıya fazla zaman verilmemesi, 6-Soruyu soranla cevaplayıcının etkileşim içinde olması, 7-Heyecan-sıkılma-korku gibi etmenlerle soruyu soranın ses tonu-jest ve mimikleri veya cevaplayıcıya karşı takındığı tavrın geçerliği düşürmesi olarak sayılabilir. EĞİTİMDE KULLANILAN ÖLÇME ARAÇLARI BİLİŞSEL ALAN DUYUŞSAL ALAN PSİKO-MOTOR ALAN ALTERNATİF DEĞERLENDİRME Yazılı Yoklamalar İlgi Ölçekleri Performans Testleri Performans Testleri Sözlü Yoklamalar Tutum Ölçekleri Kontrol Listeleri Kontrol Listeleri Kısa Cevaplı Testler Gözlem Tekniği Gözlem Fişi (Çeteleme Gözlem Fişi (Çeteleme Aracı) Aracı) Doğru-Yanlış Testleri Derecelendirme Ölçekleri Derecelendirme Ölçekleri Eşleştirmeli Testler Rubrik (Dereceli Puanlama Anahtarı) Çoktan Seçmeli Testler Öz Değerlendirme Ödevler ve Projeler Akran Değerlendirme Yetenek Testleri Hazırbulunuşluk Testleri Grup Değerlendirme Yapılandırılmış GRİD Kelime İlişkilendirme Testleri Performans Değerlendirme Performans Görevi ve Proje Ödevi Otantik Değerlendirme Portfolyo (Öğrenci Ürün Dosyası) Kavram Haritaları Tanılayıcı Dallanmış Ağaç (TDA) Siz olsaydınız nasıl bir ölçme ve değerlendirme yapardınız? ALIŞTIRMALAR Soru 1: Belli varlıkların veya olayların çeşitli özelliklere sahip olup olmadığını, sahipse sahip oluş derecesinin gözlenip, gözlem sonuçlarının sayısal sembollerle ifade edilmesine ne denir? a)değerlendirme b)ölçek

c)ölçüt d)ölçme Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi alternatif değerlendirme yöntemlerinden değildir? a)proje b)açık kitap c)kullanıcı modülleri d)kavram haritaları Soru 3: Aşağıdakilerden hangisi geleneksel değerlendirme yöntemlerinden değildir? a)portfolyo b)yazılı sınavlar c)sözlü sınav d)test Soru 4 : Türkiye'nin başkenti. dır. Yukarıda verilen örnek hangi geleneksel değerlendirme yöntemine girmektedir? a)sözlü sınavlar b)boşluk doldurmalı sınavlar c)çoktan seçmeli sınavlar d)doğru yanlış testleri Soru 5 :)Aşağıdakilerden hangisi sınavın hazırlanması ve uygulanması sürecine kadar geçen sürede öğrenciler ve sınavı hazırlayan kişilerden değildir? a)sistem yöneticisi b)koordinatör c)ders sorumlusu d)veli Soru 6 :)Öğrencinin süreç boyunca geliştirdiği ürünleri dosyalaması hangi yönteme aittir?

a)proje b)portfolyo c)kontrol listeleri d)akran değerlendirme Soru 7 :)Belirli bir konu hakkında bağlantılar kurmak, konuya geniş çaplı bakma, bilgilerarası köprü kurmak için kullanılan öğretme öğrenme stratejisi nedir? a)kavram haritası b)öz değerlendirme c)proje d)açık kitap Soru 8: Aşağıdakilerden hangisi soruların hazırlanmasında göz önüne alınacak ölçütlerden değildir? a)sorunun kategorisi b)sorunun gövdesi c)sorunun zorluk derecesi d)koordinator Soru 9: Aşağıdakilerin hangisini ölçme değerlendirme kullanılan modüllerden değildir? a)sınav hazırlama modülleri b)kullanıcı modülleri c)erişim işlemleri modülü d)güvenirlik modülü Soru 10: Aşağıdakilerden hangisi öğrencinin bir konuda bilgilerini, becerilerini, davranışlarını değerlendirip eksiklerini ve artılarını görmeye yarayan değerlendirme türüdür a)otantik değerlendirme b)akran değerlendirme c)grup değerlendirme d)öz değerlendirme

KAYNAKÇA file:///c:/users/asus/desktop/yeni%20klas%c3%b6r/murat-civelekolcme.ve.degerlendirme.22.07.2013.pdf file:///c:/users/asus/desktop/yeni%20klas%c3%b6r/nese-guler-olcme-ve- Degelendirme.pdf file:///c:/users/asus/desktop/yeni%20klas%c3%b6r/ugur-yilmazer-olcme-ve- Degelendirme.pdf http://hsnymn.blogcu.com/egitimde-kullanilan-olcme-araclari-coktan-secmeli-yaziliyoklam/9313752 http://ibrahimorhan.blogspot.com.tr/2013/11/egitimde-kullanilan-olcme-aracve.html