PLAST K BORU SEKTÖR RAPORU

PLAST K BORU SEKTÖR RAPORU DI T CARET ARA TIRMA SERV MELTEM DURAN MART 2005

NDEK LER SAYFA NO 1. ÜRÜN TANIMI VE KAPSAMI 1 1.1. Ürün Tan ve Çe itleri 1 1.2. Gümrük Tarife Numaralar 1 1.3.Plastik Borular n Kullan m Alanlar ve Avantajlar 2 2.SEKTÖRÜN GEL VE POTANS YEL 3 2.1.Dünyada Plastik Boru Sektörünün Durumu 3 2.2.Türkiye de Plastik Boru Sektörünün Durumu 4 3.SEKTÖRÜN GÜNCEL DURUMU 5 3.1.Kapasite Durumu 5 3.2.Üretim 6 3.3.Tüketim 8 3.4. stihdam 8 4. DI T CARET 9 4.1.Türkiye den Plastik Boru hracat 9 4.2.Türkiye ye Plastik Boru thalat 10 5.SEKTÖRÜN SORUNLARI 14 6.ÜRÜN LE LG YASAL DÜZENLEMELER 15 7.TE KLER 16 7.1.Yat m Te vik Belgeleri 16 FAYDALI ADRESLER 18 KAYNAKÇA 18

TABLOLAR L STES TABLO 1 TABLO 2 TABLO 3 TABLO 4 TABLO 5 TABLO 6 TABLO 7 TABLO 8 TABLO 9 TABLO 10 TABLO 11 TABLO 12 TABLO 13 1 KM UZUNLU UNDAK BORUDA OLU AN HASAR SAYISI TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (ET LEN POL MERLER NDEN OLANLAR) ÜRET M M KTARI VE DE ER TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (PROP LEN POL MERLER NDEN OLANLAR)ÜRET M KTARI VE DE ER TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (V L KLORÜR POL MERLER NDEN OLANLAR)ÜRET M KTARI VE DE ER TÜRK YE DE SERT PLAST K BORULAR VE BA LANTILARININ (PVC) ÜRET M M KTARI VE DE ER TÜRK YE DE BORU (YUMU AK PLAST K) ÜRET M KTARI VE DE ER TÜRK YE DEN PLAST K TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI TÜRK YE N N PLAST KTEN TÜP, BORU, HORTUM HRAÇ ETT BA LICA ÜLKELER TÜRK YE YE PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM THALATI TÜRK YE N N PLAST KTEN TÜP, BORU, HORTUM THAL ETT BA LICA ÜLKELER AB ÜLKELER N N PLAST K TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI AB ÜLKELER N N PLAST K TÜP, BORU VE HORTUM THALATI 1995-2005 YILLARINDA LAST K-PLAST K SEKTÖRÜNDEN BORU KONUSUNDA VER LM YATIRIM TE K BELGELER 3 6 6 7 7 7 9 10 11 11 12 13 17 GRAF KLER GRAF K 1 GRAF K 2 TÜRK YE DEN PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI TÜRK YE N N PLAST KTEN TÜP, BORU, HORTUM THALATI 10 11

1. ÜRÜN TANIMI VE KAPSAMI 1.1. Ürün Tan ve Çe itleri Maddenin en küçük yap ta olan atomlar n bir zincirin halkalar gibi birbirine ba lanarak olu turdu u büyük molekül yap sentetik maddelere plastik denilmektedir. Plastik terimi genelde sanayide kullan lan bir terimdir, bilimsel olarak polimer ile ayn anlama gelmektedir. Plastikler temel olarak üç gruba ayr lmaktad r; Termoplastikler Termoset plastikler Polimer ala mlar Termoplastikler, p tekrar so utuldu unda eski eklini alabilen plastiklerdir. Termoset ise p so utuldu unda eski eklini alamamaktad rlar. Kullan m amac na göre kat lan kimyasal maddeler plastiklere de ik özellikler kazand rmaktad r. Plastik boru sektöründe farkl amaçlarla kullan lmak üzere de ik hammaddelerden boru üretilmektedir. Bu hammaddelerden baz lar a da yer almaktad r; - Polietilen - Polibutilen - Polipropilen - Polivinil Klorür - Çapraz ba polietilen - Acrylonitrile-Butadiene-Stiren Kaynak; Plastik Boru Sektör Ara rmas, TO 2003 1.2. Gümrük Tarife Numaralar Plastikler ve mamulleri 39. fas lda yer almaktad r. Plastik borular, uluslararas ticaretin artlar na uygunluk sa lanmas amac yla dünyaca kabul gören bir sistemle fland lm olup gümrük tarife numaralar a da yer almaktad r; 1

39.17 Plastikten hortumlar, borular ve ba lant elemanlar (man on, nipel, dirsek, flan lar vb.) 3917.21 3917.22 3917.23 3917.29 3917.31 Sert borular ve hortumlar Etilen polimerlerinden olanlar Propilen polimerlerinden olanlar Vinil klorür polimerlerinden olanlar Di er plastiklerden olanlar Di er Borular ve Hortumlar Esnek borular ve hortumlar 1.3. Plastik Borular n Kullan m Alanlar ve Avantajlar Genel olarak plastik borular n en çok kullan ld alanlar unlard r; 1. ebeke Sistemleri - Do algaz ta ma sistemleri - Temiz ve at k su ta ma sistemleri - S cak su ve jeotermal su ta ma sistemleri 2. Tar msal Sulama - Bas nçl sulama sistemleri - Ya murlama sulama sistemleri - Damla sulama sistemleri - Yar aç k su iletim sistemleri - Derin kuyu borular - Sondaj borular - Drenaj borular - Sera tma borular 3. Is tma Sistemleri - Folyolu plastik borular - Kalorifer tesisat sistemleri - Yerden tma sistemleri 2

Plastik Boru Kullan n Avantajlar Günümüzde geli mi ülkelerin do algaz, içme suyu ve kanalizasyon sistemlerinde kullan lan borular n yüzde 95'i plastik esasl r. Metal boru sistemlerinin gerek malzeme, gerekse montaj i çili inin yüksek olu u, kullan m s ras nda kar la lan problemlerin çoklu u ve k sa ömürlü olmalar yüzünden metalik borular yerlerini her geçen gün h zl bir biçimde plastik sistemlere b rakmaktad r. 1 km. uzunlu undaki bir hatt n metal ve plastik sistemlerle dö enmesi durumunda boru hatlar nda olu mas olas hasar say metalik boruda plastik borunun iki kat ndan çoktur. TABLO: 1 1 KM UZUNLU UNDAK BORUDA OLU AN HASAR SAYISI Hasar Nedeni Metalik Boru Plastik Boru Paslanma hasar 0.185 0 Dö eme esnas nda hasar olu umu 0.028 0.012 Mekanik hasarlar 0.038 0.009 ar dan zorlama sonucu olu an hasarlar 0.029 0.122 Di er hasarlar 0.114 0.027 TOPLAM HASAR 0.394 0.170 Kaynak: Pipelife (www.pipelife.com) 2.SEKTÖRÜN GEL VE POTANS YEL 2.1. Dünyada Plastik Boru Sektörünün Durumu Dünyada bugün itibariyle tüm boru kullan n y ll k art n %4 civar nda oldu u tahmin edilmektedir. Buna kar k gelecek dönemlerde plastik boru kullan ndaki art n %7 ye kadar ç kmas beklenmektedir. Bu art dünya üzerinde bölgesel ticaret hareketlerine ba olacakt r. Bölgesel olarak at k su, drenaj, do al gaz da m ebekelerinin yenilenmesi veya ilk olarak in as n ba lamas sektöre hareket getirecektir. Avrupa, Nafta ve geli mekte olan Asya ülkelerinde alt yap yat mlar büyük bir plastik boru pazar n olu mas sa layacakt r. Özellikle Avrupa Birli i ne yeni kat lan veya kat lma a amas ndaki ülkelerin AB den alacaklar ve 3

altyap modernizasyonu için kullan lacak krediler bu pazar n geli mesinde etken olacakt r. Dünyada su kaynaklar n giderek azalmas ve bu kaynaklar n verimli kullan ve da için yap lacak çal malar, etkin ileti im a lar n kurulmas Avrupa da tedarik ebekelerinin kurulumu plastik boru sektörüne pazar yaratacak ve bu de en ihtiyaçlar sektördeki AR-GE çal malar na yön verecektir. Dünyada plastik boru sektörünün ba ka bir önemli beklentisi de Afrika ve Ortado u bölgelerindeki altyap iyile tirmeleri, do algaz ve petrol üretiminin artmas na ba olarak do acak taleplere ba olacakt r. Ayn ekilde Orta Asya ülkelerinde üretilen petrol ve do algaz n da dünya pazarlar na ula abilmesi için kurulacak boru hatlar bu pazar n i hacmi bekledi i konular aras ndad r. Plastik borular Avrupa k tas n tamam nda ülkelerin co rafi yap lar nda uyumlu hammadde kullan yla, at k su hatlar ndaki yüksek s zd rmazl k ve esneklik özelli i ile piyasay ele geçirmi durumdad r. Fransa da ve spanya da PVC li boru hatlar ; Finlandiya, Almanya, talya ve ngiltere de polietilenli boru hatlar ; Danimarka ve sveç te polipropilenli boru hatlar kullan yayg nd r. 2.2. Türkiye de Plastik Boru Sektörünün Durumu Plastik, bak r, çelik, beton, asbest, alüminyum ve demir gibi malzemelerle imal edilen ürünlerin olu turdu u Türkiye boru pazar nda ya anan rekabet son h yla sürmektedir. Birbirlerinin pazarlar ndan pay kapmaya çal an gruplar, bu rekabeti tetiklemektedir. Pazar kaybeden gruplar ise kendilerine yeni pazarlar bulmak için çal malar ba ka alanlara yönlendirmektedir. Halen bu rekabetten en kârl ç kan alan n ise plastik sektörü oldu u gözlenmektedir. Özellikle geçmi y llarda altyap çal malar nda s kça kullan lan beton borular art k yerlerini plastik borulara rakmaktad r. Plastik borular, do algaz yat mlar nda da paylar giderek artt rmaktad r. 1970 li y llarda sulama borular nda ba layan dönü üm ve de 1995 ndan bu yana konut tesisatlar nda kullan lan çelik borular n tamamen plastik boruya dönü mesiyle çelik boru üreticileri bu iki alan plastik boru üreticilerine rakmaktad r. Beton borular art k, su ta mac ndaki yerini yava yava plastik boruya terk ederken, içme suyu projelerinde giderek daha geni bir kullan m miktar na kavu an cam takviyeli plastik (CTP) borular ise cazibesini giderek yükseltmektedir. CTP borular su projelerinde ivmesini artt rmaktad r. Korozyon kar nda dayan kl, uzun ömürlü olmas, kolay ve h zl dö enmesi gibi nitelikleriyle CTP borular 4

üreticilerin dikkatini çekmeye ba lam r. Ürün içme suyu, sulama, kanalizasyon, ya mur suyu de arj ve at k su projeleri alan nda uygun bir kullan m alan bulmaktad r. Özellikle 2000 li y llarla beraber altyap çal malar nda beton borunun, s hhi tesisatlarda ise galvaniz borunun yerini alarak sektörde di er ürünlere göre büyük bir gösteren plastik borular n, pazar büyüklü ünün 1 milyar dolar oldu u tahmin edilmektedir. Tesisat, tar m ve altyap projelerinin pek çok alan nda kullan lan plastik borular n y ld n yükselmeye ba lad dönem ise 1999 y nda ya anan Marmara depremi olmu tur. Plastik borular n esneklik ve dayan kl k nitelikleri, depremden daha az zarar görmesini beraberinde getirirken, takip eden dönemde kullan m oran nda da önemli bir art sa lanm r. Ayr ca uzun ömürlü olmas, iç içe geçirilip ta nabilmesi ve hijyenik olmas gibi etkenler de plastik boru sektörünün geli mesinde önemli rol oynam r. Özellikle in aat sektöründe kullan m alan artt ran plastik borunun pazar pay art devam edecek gibi görülmektedir. Kullan lar taraf ndan plastik boru sistemlerinin çelik ve beton borulara tercih edilmeye ba lanmas plastik sektörünün de ik alanlar nda faaliyet gösteren firmalar n da plastik boru üretimine girmeleri sonucunu do urmu tur. Çelik boru üretiminde önde gelen firmalar n h zla plastik boru pazar na girdi i görülmektedir. 3. SEKTÖRÜN GÜNCEL DURUMU 3.1. Kapasite Durumu Örgütsüzlük nedeniyle net verilerin ortaya konamad plastik boru sektöründe son 10 y ll k geli im grafi i sürmektedir. Özellikle s hhi tesisatlarda ve ana boru hatlar nda plastik borunun di er boru türlerine göre rekabetten kârl ç kt görülmektedir. Yakla k 370.000 tonluk üretim kapasitesine sahip olan plastik boru kapasitesinin %75 i kullan labilmektedir. Plastik ile beraber boru sektörü bir bütün olarak de erlendirildi inde kapasite kullan na ili kin veriler sa kl olarak bilinmemektedir. Plastik boru sektöründe kapasite kullan m oranlar n tespitini sa layacak bir uygulama yap lamamaktad r. Bunun sebebi sektörde yer alan kurulu lar n tam bir envanterinin olmamas ve plastik sektörünün de ik gruplar nda çal an pek çok firman n ayn anda plastik boru sektöründe de üretim yapmas r. 5

3.2. Üretim 1998 y nda plastik boru üretiminde miktar olarak (ton) bir önceki y la göre %29 art, 1999 y nda % 4 dü ya anm r. A da yer alan tablolarda 2000-2004 y istatistikleri yer almakta olup sert borular ve hortumlar içersinde en fazla vinil klorür polimerlerinden olanlar n üretildi i görülmektedir. TABLO: 2 TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (ET LEN POL MERLER NDEN OLANLAR) ÜRET M M KTARI VE DE ER YIL ÜRET M (TON) DE ER (M LYON TL) 2000 41.352 35.957.822 2001 47.222 71.171.296 2002 55.535 113.173.530 2003 58.402 123.370.870 2004 69.610 173.974.263 Kaynak: D E TABLO:3 TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (PROP LEN POL MERLER NDEN OLANLAR) ÜRET M M KTARI VE DE ER YIL ÜRET M (TON) DE ER (M LYON TL) 2000 16.743 24.503.424 2001 15.649 33.991.603 2002 18.598 50.996.957 2003 22.481 67.354.232 2004 31.572 105.721.018 Kaynak: D E 6

TABLO: 4 TÜRK YE DE SERT BORU VE HORTUMLARIN (V L KLORÜR POL MERLER NDEN OLANLAR) ÜRET M M KTARI VE DE ER YIL ÜRET M (TON) DE ER (M LYON TL) 2000 82.894 64.338.226 2001 78.576 103.355.299 2002 72.064 119.125.705 2003 75.412 142.905.255 2004 100.175 199.440.562 Kaynak: D E TABLO: 5 TÜRK YE DE SERT PLAST K BORULAR VE BA LANTILARININ (PVC ESASLI) ÜRET M M KTARI VE DE ER YIL ÜRET M (TON) DE ER (M LYON TL) 2000 149.926 124.811.488 2001 152.132 211.853.562 2002 154.536 291.037.591 2003 171.353 362.821.114 2004 142.144 312.010.057 Kaynak: D E TABLO: 6 TÜRK YE DE BORU (YUMU AK PLAST K) ÜRET M M KTARI VE DE ER YIL ÜRET M (TON) DE ER (M LYON TL) 2000 15.826 24.201.004 2001 13.842 37.093.776 2002 17.197 46.934.905 2003 26.347 74.206.923 2004 26.947 82.041.830 Kaynak: D E 7

Devlet statistik Enstitüsü verilerine göre 2004 y itibariyle üretim yapan i yeri say ; etilen polimerlerinden olan sert borularda 12, propilen polimerlerinden olan sert borularda 7, vinil klorür polimerlerinden olan sert borularda 11, sert plastik borularda (PVC) 19, yumu ak plastik borularda ise 5 dir. 3.3. Tüketim Plastik boru kullan 1990 l y llarda yükselmeye ba lam r. Özellikle Marmara, Ege, Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde yap lan in aatlarda plastik borular n korozyona dayan kl çok önemli bir avantajd r. Boru pazar nda plastik boru kullan art göstermektedir. Plastik borunun tüketiminin art nda depremlerin pay büyüktür. Çünkü depremlerde plastik borular esnekliklerini kan tlam lard r. Sektördeki art n bir di er nedeni de plastik borularda uzun boylarda üretim yap lmas ve s zd rma niteli inin maksimize edilmesidir. Türkiye de plastik ürünlerin kullan m bilincinin artmas na ra men henüz geli mi ülkelerin tüketim h zlar na ula lamam r. Yurtiçi talebin net olarak rakamsal verilerine sektörde tam olarak ula lamamakla birlikte plastik borularda en fazla hammadde olarak kullan lan polipropilen ve polivinilklorürün Avrupa da tüketiminin her y l %5 civar nda artt, bu maddelerden Türkiye de üretilen borular n ihracat n her y l %3 civar nda artt göz önüne al nd nda tüketimin artan bir ilim gösterdi i görülmektedir. 3.4. stihdam Plastik boru pazar giderek büyümektedir. Pazar olu turan alt gruplar incelendi inde ise, giderek büyüyen plastik boru pazar nda yakla k 50-60 firma faaliyet göstermektedir. Di er küçük firmalarla birlikte net olarak bilinmese de 200 e yak n firman n bu alanda faaliyet gösterdi i de söylenmektedir. Birçok sektöre yönelik üretim yapan plastik sektörü, sanayinin her dal nda kullan n artmas çok de ik alt sektörün olu mas sa lam r. Bu alt sektörlerden plastik boru sektöründe ürün imal eden firmalar n yüzlerle ifade edilmesine ra men 10 kadar pazar n yar ndan fazlas elinde tutan büyük ölçekli firmalar olup geri kalan kobilerin olu turdu u gruptur. Sektörde faaliyet gösteren firmalar aras nda stanbul Sanayi Odas 500 büyük sanayi kurulu u içinde yer alan firmalar unlard r; Pilsa Plastik Sanayi A.., F rat Plastik Kauçuk San. Tic. A., Dizayn Teknik Plastik Boru Elemanlar Sanayi ve 8

Ticaret A.., Ar Plastik Sanayi A.., Ege Y ld z A.., Egeplast A.., Novaplast Plastik Sanayi ve Ticaret A.., Ça lar Plastik San. A.., Sö üt Plastik ve Kal p Sanayi ve Ticaret A.. gibi büyük üreticiler yer almaktad r. Teknoloji yo un bir sektör olan plastik sektöründe kalifiye eleman ihtiyac fazlas yla ön plana ç kmaktad r. Bu konuda Plastik Ara rma, Geli tirme ve E itim Vakf (PAGEV) sektörün yeti mi eleman ihtiyac kar lamaya yönelik çal malar sürdürmektedir. PAGEV ile Marmara Üniversitesi i birli i sonucu M.Ü. Teknik E itim Fakültesi nin 4 y ll k e itim veren makine bölümü bünyesinde iki y ll k Plastik leme ve Kal p Teknolojisi program uygulanmaktad r. Yina PAGEV in katk lar yla MEB nönü Endüstri Meslek Lisesi nde 3 y ll k e itim veren bir Plastik Bölümü olu turulmu tur. 4. DI T CARET 4.1. Türkiye den Plastik Boru hracat Plastik boru ve ba lant parçalar ihracat n toplam plastik ihracat içindeki pay %10, plastik in aat malzemeleri ihracat içindeki pay da %50 dir. Türkiye nin plastik boru ihracat yapt ba ca ülkeler Rusya Federasyonu, Irak, Suriye, Kazakistan, Türkmenistan, Romanya, Gürcistan gibi Orta Asya Ülkeleridir. TABLO: 7 TÜRK YE DEN PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI (B N ABD DOLARI) YIL DE ER 2000 40.768 2001 81.814 2002 72.080 2003 114.667 2004 179.082 Kaynak: D E 9

GRAF K 1 TÜRK YE DEN PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI 200.000 150.000 100.000 50.000 2000 2001 2002 2003 2004 0 ABD DOLAR TABLO:8 TÜRK YE N N PLAST KTEN TÜP, BORU, HORTUM HRAÇ ETT BA LICA ÜLKELER (2004 YILI) ÜLKE DE ER (ABD DOLARI) Rusya Federasyonu 25.091.947 Irak 24.300.205 Suriye 17.168.268 Romanya 9.859.848 Kazakistan 6.965.212 Kaynak:D E 4.2. Türkiye ye Plastik Boru thalat Türkiye nin plastik boru ithalat nda Avrupa Ülkeleri önemli yer tutmaktad r. En çok ithalat yap lan ülke Almanya d r. Bu ülkeyi spanya, Fransa, Danimarka, Fransa takip etmektedir. 1996 y nda 4.183 ton, 1997 y nda 4.718 ton, 1998 y nda 8.491 ton, 1999 y nda 7.889 ton, 2000 y nda 5.945 ton, 2001 y nda 12.500 ton, 2002 nda 21.336 ton, 2003 y nda 11.934 ton, 2004 y nda 13.883 ton ithalat yap lm r. 10

TABLO: 9 TÜRK YE YE PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM THALATI (B N ABD DOLARI) YIL DE ER 2000 35.651 2001 64.601 2002 79.336 2003 81.268 2004 99.601 Kaynak: D E GRAF K 2 TÜRK YE YE PLAST KTEN TÜP, BORU VE HORTUM THALATI 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 2000 2001 2002 2003 2004 0 ABD DOLARI TABLO:10 TÜRK YE N N PLAST KTEN TÜP, BORU, HORTUM THAL ETT BA LICA ÜLKELER (2004 YILI) ÜLKE DE ER (ABD DOLARI) Almanya 22.261.123 spanya 12.996.014 Fransa 10.852.971 Danimarka 10.719.730 talya 8.306.257 Kaynak:D E 11

Türkiye en fazla plastikten tüp, boru, hortum ithalat AB Ülkelerinden yapmaktad r. daki tabloda ise AB Ülkelerinin an lan sektörde yapm olduklar ihracat ve ithalat rakamlar yer almaktad r; TABLO: 11 AB ÜLKELER N N PLAST K TÜP, BORU VE HORTUM HRACATI ABD DOLARI ÜLKELER 2002 2003 2004 TOPLAM 4,224,841,007 5,207,519,078 Almanya 1,496,065,942 1,804,400,305 2.099.709.085 talya 490,881,256 591,523,937 ngiltere 444,645,650 553,866,033 629,214,471 Fransa 239,687,196 315,683,554 350,491,872 Çek Cumhuriyeti 185,957,409 244,153,675 328.242.425 spanya 233,905,296 261,015,641 297.314.417 Hollanda 245,165,011 299,741,214 282.645.128 Avusturya 167,153,874 206,301,826 256.124.283 Polonya 114,931,304 164,260,866 228.782.518 sveç 127,450,650 166,172,752 208.703.437 Belçika 141,734,440 169,124,180 200.515.010 Danimarka 109,613,813 145,693,001 Portekiz 47,166,193 61,414,958 79.593.476 Finlandiya 53,378,503 64,168,034 79.051.112 rlanda 32,402,621 37,153,344 48.170.684 Yunanistan 26,342,757 29,165,251 42.208.168 Macaristan 17,460,594 29,457,926 36.507.627 Slovakya 12,475,628 18,695,422 24.163.966 Slovenya 11,491,136 14,173,273 17.929.868 Lüksemburg 13,576,335 13,006,493 14.465.679 Litvanya 6,673,515 8,409,751 9.309.255 Estonya 3,645,082 5,199,762 Letonya 1,393,212 2,898,957 3.060.378 br s 1,218,546 1,230,038 Malta 425,045 608,889 586.925 Kaynak: Global Trade Atlas, www.gtis.com/gta 12

TABLO: 12 AB ÜLKELER N N PLAST K TÜP, BORU VE HORTUM THALATI ABD DOLARI ÜLKELER 2002 2003 2004 TOPLAM 3,412,397,421 4,329,741,846 Almanya 684,896,830 865,615,942 970.344.935 Fransa 401,921,897 548,455,570 651,437,687 talya 257,754,913 337,109,739 ngiltere 230,921,219 279,004,874 356,472,791 Belçika 205,873,555 254,925,351 311.123.846 spanya 210,353,592 258,187,552 312.591.251 Çek Cumhuriyeti 196,632,253 255,473,198 294.049.491 Avusturya 167,698,585 207,542,670 253.171.736 Hollanda 147,839,483 190,856,095 233.086.184 Polonya 161,046,573 199,993,239 231.456.849 sveç 118,791,076 139,434,717 175.784.373 rlanda 105,691,086 132,170,857 159.228.091 Yunanistan 32,314,839 43,430,388 112.364.561 Danimarka 97,648,111 112,353,466 Macaristan 100,704,153 134,436,092 97.538.789 Slovakya 52,733,236 73,988,664 88.574.384 Portekiz 69,918,963 77,154,927 87.971.541 Finlandiya 58,864,794 70,985,823 81.269.629 Slovenya 27,277,457 34,970,022 41.986.370 Litvanya 19,686,301 27,876,792 37.629.890 Letonya 17,528,796 22,821,695 27.158.404 Estonya 18,518,404 25,288,164 Lüksemburg 14,792,069 20,719,185 23.164.241 br s 7,272,689 9,638,371 Malta 5,716,548 7,308,453 7.788.646 Kaynak:Global Trade Atlas, www.gtis.com/gta 13

5. SEKTÖRÜN SORUNLARI Türkiye de plastik sektörü, faaliyet gösteren firmalar n %95 inin KOB olmas ve en önemlisi de di er sektörlere girdi verdi i için ülkenin içinde bulundu u durumdan en çok etkilenen sektörlerden biridir. Sektörde ya anan problemlerle ilgili bilgiler a da yer almaktad r; Ürün Bilincinin Eksikli i Özellikle plastik boru tüketimi Türkiye de geri kalm ülkeler düzeyindedir. Baz boru hatlar nda hâlâ galvanizli ve asbestli borular kullan lmaktad r. Maliyetleri dü ürmek için kullan lan di er tür borular n ömürlerinin daha k sa oldu u bilinmemektedir. Amerika da tüm boru sektöründe pay %90 lara ula an plastik borular halen Türkiye de ekonomik nedenlerle ikinci plandad r. Özellikle belediyelerin maliyetleri dü ürmek için kullan m ömrü daha k sa olan beton borular kulland klar belirtilmektedir. Plastik boru bilincinin topluma yerle tirilebilmesi için sektördeki firmalar taraf ndan bir birlik kurulmas n gereklili i belirtilmi tir. Yetersiz Kapasite Kullan Sektördeki firmalar, %55-65 aras kapasiteyle çal maktad rlar. Yat m Planlamas Eksikli i Sektöre gereken fizibilite etütleri ve gereken ara rmalar yap lmadan yat mlar yap lmakta böylece niteliksiz ürünler piyasaya sürülmektedir. Küçük Ölçekli Firmalar Plastik sektörü çok say da küçük ölçekli firmadan olu tu u için kredi ve te viklerden sa kl biçimde yararlanamamaktad r. Enerji Maliyeti Özellikle plastik boru sektöründe yo un elektrik tüketimi söz konusudur. Enerji maliyeti, üretilen mal n maliyetinin neredeyse %10 udur. Bu nedenle enerji tüketimi firmalar aç ndan oldukça yüksek bir girdi maliyeti olu turmaktad r. Enerji maliyetlerindeki bu yükseklik her sektörde oldu u gibi plastik boru sektöründe de rekabet artlar zorla rmaktad r. 14

Makine yo un üretim yapan sektördeki firmalar zaman zaman ülkedeki elektrik üretiminin ihtiyaca cevap vermemesi nedeniyle ba gösteren elektrik kesintileri ve voltaj dü üklükleri etkilemektedir. Dünya standartlar nda üretim yapmaya çal an firmalar n en son teknoloji ile kullanmakta olduklar makineler elektrik kesintileri ve kalitesiz enerji ile bozulmakta ve verimi dü mektedir. Haks z Rekabet Plastik boruda standart d üretim pazar n a rl kl bölümüne hakimdir. Bu durumda da pazardaki ço u firman n daha fazla kâr elde etmek amac yla üretimde kaliteyi ikinci plana itmesi sektöre dönük önemli yat mlar bulunan ve kaliteye odaklanan firmalar aç ndan haks z rekabet yaratmaktad r. Söz konusu iki grubun ayn pazarda rekabet etmek zorunda kalmas da, kaliteli ürünün fiyat a ya çekmektedir. Bu durumda da kalitesiz üretim yapanlar n kâr artarken, dü ük kârlarla çal mak zorunda kalan büyük firmalar bundan çok fazla zarar görmektedir. Dolar Kurunun Dü mesinden Dolay Sürekli De en Fiyat Listeleri Özellikle dolar n a de er kayb firmalar n sürekli fiyat listesi de tirmesine yol açmaktad r. Bu sorun 2005 y için de irketleri endi elendirirken, iç piyasada hammadde fiyatlar n sürekli yükselmesi, buna kar k dövizin de er kaybetmesi fiyat istikrars zl yaratmaktad r. Bu nedenle firmalar sat yapmakta ve rekabet etmede zorlanmaktad rlar. Hammadde Temini Tüm plastik sektöründe oldu u gibi plastik boru sektöründe faaliyet gösteren firmalara da ülkemizde hammadde temin eden tek kurulu PETK M dir. PETK M u anda ülkemiz plastik sektörünün hammaddesi termoplastiklerin %33 ünü üretmektedir. Sektörde firma say itibariyle hammadde ihtiyac n tek ba na PETK M taraf ndan kar lanamamas nedeniyle firmalar hammadde ihtiyac ithalat yoluyla kar lamak zorunda kalmaktad r. 6. ÜRÜN LE LG YASAL DÜZENLEMELER Plastik borular ve ek parçalar, Türk Standartlar Enstitüsünce mecburi standartlara tabii olup liste a da yer almaktad r; 15

TS NO STANDART KONUSU TS 201 Plastik borular sert polivinil klorürden TS 6690 Polipropilen (PP) borular ve ba lant elemanlar TS 6692 Polipropilen borular TS 6693 Polietilen borular ve ba lant elemanlar TS 9937 Plastik borular-polipropilenden genel amaçl TS 10598 Plastikler-Termoplastik boru ve ekleme parçalar TS 10643 Plastik borular ve ekleme parçalar -polietilenden-büyük çapl Kaynak: Türk Standartlar Enstitüsü (www.tse.org.tr) NOT: Plastiklerle ilgili tüm standartlar listesi an lan web sayfas nda yer almaktad r. 7. TE KLER 7.1. Yat m Te vik Belgeleri Lastik-plastik sektöründen boru konusunda yat m te viki verilmekte olup 1995-2004 llar aras nda verilen te viklerle ilgili bilgiler a da yer almaktad r; 16

17

FAYDALI ADRESLER * Hazine Müste arl Adres : nönü Bulvar No: 36 06510 Emek/ ANKARA Tel : 0312 204 75 00/204 60 00 Faks : 0312 212 89 16 Web : www.hazine.gov.tr * Devlet statistik Enstitüsü Adres : Necatibey Cad. No:114 ANKARA Tel : 0312 418 50 27 Faks : 0312 417 04 32 Web : www.die.org.tr *Plastik Sanayicileri Ara rma Geli tirme ve E itim Vakf Adres : Halkal C. Tez- Merkezi No: 132/1 Kat:4 34620 Sefaköy/ STANBUL Tel : (0212) 425 13 13 (3 Hat) 425 15 99 Fax : (0212) 624 49 26 Web : www.pagev.org.tr * PETK M Petrokimya Holding A.. Adres : Alia a, ZM R Tel : 0232 616 12 40 Faks : 0232 616 14 39 Web : www.petkim.com.tr KAYNAKÇA - Plastik Boru Sektör Profil Ara rmas TO- 2003 - Türk Yap Sektörü Raporu, 2004 - Dünya leti im Ajans Sektör Ekleri, Boru Sanayi, - Dünya leti im Ajans Sektör Ekleri, aat Sanayi, - Plastik Ürünleri Sanayi, DPT, 2001 - Hazine Müste arl Verileri, - Devlet statistik Enstitüsü Verileri, 18

19

TABLO: 13 1995-2005 YILLARINDA LAST K-PLAST K SEKTÖRÜNDEN BORU KONUSUNDA VER LM YATIRIM TE K BELGELER Belge Say Toplam Yat m Sabit Yat m Döviz Tahsisi stihdam l Detay Sektör (Adet) (YTL.) (YTL.) (1000 $) (Ki i) 1995 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 9 4.102.174 4.076.471 19.197 352 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 4 346.159 340.659 1.323 75 Toplam 13 4.448.333 4.417.130 20.520 427 1996 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 24 25.195.864 25.015.304 75.909 1.158 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 3 862.882 862.882 3.968 101 Toplam 27 26.058.746 25.878.186 79.877 1.259 1997 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 18 12.952.899 12.952.899 44.208 916 Toplam 18 12.952.899 12.952.899 44.208 916 1998 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 25 27.881.800 27.851.800 37.250 1.256 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 3 1.028.280 1.028.280 1.842 95 Toplam 28 28.910.080 28.880.080 39.092 1.351 1999 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 13 27.175.715 27.175.715 32.755 388 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 1 900.000 900.000-100 Toplam 14 28.075.715 28.075.715 32.755 488 2000 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 21 37.370.358 37.370.358 26.678 732 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 2 1.234.000 1.234.000-65 Toplam 23 38.604.358 38.604.358 26.678 797 2001 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 9 46.676.732 46.676.732 24.574 406 Toplam 9 46.676.732 46.676.732 24.574 406 2002 Büyük çapl,fiberglass boru üretimi, 1 1.700.000 1.700.000-11 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 15 87.555.430 87.555.430 43.712 527 Toplam 16 89.255.430 89.255.430 43.712 538 2003 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 7 122.229.221 122.229.221 56.247 385 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 1 1.019.741 1.019.741 162 15 Toplam 8 123.248.962 123.248.962 56.409 400 2004 PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 16 134.673.444 134.673.444 61.853 519 Plastik mavi,ye il boru ve fittingleri 2 2.436.066 2.436.066 111 20 Toplam 18 137.109.510 137.109.510 61.964 539 2005 (*) PVC Boru,fittings,hortum, s hhi tesisat,profil,levha ve ya mur olu u 1 3.507.000 3.507.000 2.038 40 Toplam 1 3.507.000 3.507.000 2.038 40 (*) 31.01.2005 tarihi itibar yla Genel Toplam 175 538.847.765 538.606.002 431.827 7.161