ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Elif BAYRAM DEĞİŞİK AMBALAJ TİPLERİNİN HİCAZNAR ÇEŞİDİNİN SOĞUKTA MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI ADANA, 2007

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DEĞİŞİK AMBALAJ TİPLERİNİN HİCAZNAR ÇEŞİDİNİN SOĞUKTA MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Elif BAYRAM YÜKSEK LİSANS BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Bu tez../../2007 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği İle Kabul Edilmiştir. İmza İmza. İmza. Prof. Dr. Ömür DÜNDAR DANIŞMAN Prof. Dr. Ahsen I.ÖZGÜVEN Üye Prof.Dr.Hasan FENERCİOĞLU Üye Bu Tez Enstitümüz Bahçe Bitkileri Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr Aziz ERTUNÇ Enstitü Müdürü İmza-Mühür Bu çalışma Ç.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: ZF2006YL89 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ DEĞİŞİK AMBALAJ TİPLERİNİN HİCAZNAR ÇEŞİDİNİN SOĞUKTA MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Elif BAYRAM ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Yıl: 2007, Sayfa: 53 Jüri:Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Prof. Dr. Ahsen IŞIK ÖZGÜVEN Prof. Dr. Hasan FENERCİOĞLU Bu çalışmada, Adana koşullarında yetiştirilen, Streçfilm (Kalınlık 12µ) ve MAP (Kalınlık 8µ) ile kaplanan Hicaznar çeşidinin normal atmosfer koşullarında 6 ay soğukta muhafazası ve 15 gün raf ömrü incelenmiştir. Araştırma sonucunda denemeye alınan Hicaznar çeşidinde, ambalajlama kontrole göre daha iyi muhafaza olanağı sağlamıştır. Görsel kalite ve mantarsal nedenli bozulmalar göz önüne alındığında MAP uygulaması yapılan meyvelerde 1. yıl 3 ay, 2. yıl 2 ay, Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde 1.yıl 4 ay 2. yıl 3 ay muhafaza edilebileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hicaznar, nar, muhafaza, MAP, streçfilm I

ABSTRACT MSc THESIS THE EFFECT OF DIFFERENT PACKING TYPES ON THE COLD STORAGE HICAZNAR POMEGRANATE Elif BAYRAM DEPARTMENT OF HORTICULTURE INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF CUKUROVA Supervisor:Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Year: 2007, Page: 53 Jury:Prof. Dr. Ömür DÜNDAR Prof. Dr. Ahsen Işık ÖZGÜVEN Prof. Dr. Hasan FENERCİOĞLU In this study, the storage in cold under normal atmospheric condition for 6 months and 15 days shelf life of packed with streched film (Thickness 12µ) and MAP (Thickness 8 µ) Hicaznar pomegranate variety grown in Adana condition has been investigated. Experimental results showed that Hicaznar pomegranate covered by streched film and MAP produced better storage conditions compared to uncovered fruits. In terms of fungal disorders and visual quality, the storage time without losing fruits quality was 3 months in the first year but it was 2 months in second year with MAP application. On the other hand the storage time was determined as 4 months in first year and 3 months in second years with streched film aplication. Key Words: Hicaznar, pomegranate, storage, MAP, strechfilm II

TEŞEKKÜR Çalışmamın her aşamasında bana yardımcı olan, bilgi deneyimleriyle yol gösteren danışman hocam sayın Prof. Dr. Ömür DÜNDAR a, materyalimin sağlanmasında yardımcı olan dayım Hasan ŞAHİN e, maddi ve manevi her zaman yanımda olan babam Fevzi BAYRAM, annem Döndü BAYRAM, abim Zir. Yük. Müh. Ahmet BAYRAM, ablam Zir. Yük. Müh. Arife BAYRAM AYGAN ve eşi Dr. Ashabil AYGAN a, kuzenlerim Hatice ÖZKAYA ve Zekeriya BAYRAM a, arkadaşlarım Serkan YANARATEŞ, Bilge AYAZ, Dilek AKDAĞ, Başak MÜLHİM, Sebaniye GÜRGENLİLİ, Ömer GÜRGENLİLİ ye, yardımlarını hiçbir zaman benden esirgemeyen Ar. Gör. Ferhan KÜÇÜKBASMACI, Zir. Yük. Müh. Bülent ÇAKIR a ve Ar. Gör. Okan ÖZKAYA ya ve tüm hocalarıma teşekkür ederim. III

İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ...I ABSTRACT...II TEŞEKKÜR...III ÇİZELGELER DİZİNİ...VI ŞEKİLLER DİZİNİ...VIII 1. GİRİŞ... 1 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR...4 3. MATERYAL VE METOD...10 3.1.Materyal...10 3.1.1. 07 N 08 Hicaznar...10 3.2. Metod...11 3.2.1. Meyvelerin Derimi...11 3.2.2. Meyve Örneklerinin Alınması...11 3.2.3. Meyvelerin Ambalajlanması...11 3.2.3.1.Muhafaza Denemelerinde Kullanılan Soğuk Hava Deposunun Özellikleri...11 3.2.4. Fiziksel ve Kimyasal Analizler...12 3.2.4.1.Ağırlık Kayıpları...12 3.2.4.2.Suda Çözünebilir Kuru Madde Miktarı (SÇKM)...12 3.2.4.3.Titre Edilebilir Asitlik...12 3.2.4.4.Meyve Suyu ph sı...12 3.2.4.5.Meyve Kabuğu Zemin Rengi...13 3.2.4.6.Dane Rengi...13 3.2.4.7.Usare Miktarı...13 3.2.4.8.Antosiyanin Yoğunluğu...13 3.2.4.9.Solunum Şiddeti...14 3.2.4.10.Görsel Kalite...14 3.2.4.11.Fizyolojik ve Mantarsal Nedenli Bozulmalar...14 3.2.5. İstatistiksel Analizler...14 IV

4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA...15 4.1. Ağırlık Kaybı Miktarındaki Değişimler...15 4.2. Suda Çözünebilir Kuru Madde Miktarındaki Değişimler...19 4.3. Titre Edilebilir Asitlik Miktarındaki Değişimler...21 4.4. Meyve Suyu ph Miktarındaki Değişimler...24 4.5. Meyve Kabuğu Üst Rengindeki Değişimler...26 4.6. Dane Rengindeki Değişimler...28 4.7. Usare Miktarındaki Değişimler...30 4.8. Antosiyanin Yoğunluğundaki Değişimler...32 4.9. Solunum Hızındaki Değişimler...35 4.10. Görsel Kalitedeki Değişimler...39 4.11. Fizyolojik ve Mantarsal Nedenli Bozulmalar...44 5. SONUÇ VE ÖNERİLER...47 KAYNAKLAR...50 ÖZGEÇMİŞ...53 V

ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA 4.1. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Ağırlık Kayıpları (%)...15 4.2. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Ağırlık Kayıpları (%)...16 4.3. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Ağırlık Kayıpları (%)...17 4.4. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan SÇKM Düzeyleri (%)...19 4.5. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan SÇKM Düzeyleri (%)...20 4.6. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan SÇKM Düzeyleri (%)...21 4.7. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare)...22 4.8. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare)...22 4.9. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare)...23 4.10. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan ph Düzeyleri...24 4.11. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan ph Düzeyleri...25 4.12. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan ph Düzeyleri...25 4.13. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Kabuk Rengi (h o )...27 4.14.. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Kabuk Rengi (h o )...27 VI

4.15. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Kabuk Rengi (h o )...28 4.16. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Dane Rengi (h o )...29 4.17. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Dane Rengi (h o )...29 4.18. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Dane Rengi (h o )...30 4.19. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Usare Miktarları ( %)...31 4.20. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Usare Miktarları ( %)...31 4.21. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Usare Miktarları ( %)...32 4.22. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Antosiyanin Değerleri...33 4.23. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Antosiyanin Değerleri...34 4.24. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Antosiyanin Değerleri...34 4.25. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Görsel Kalite Değerleri...39 4.26. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Görsel Kalite Değerleri...40 4.27. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Görsel Kalite Değerleri...43 VII

ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA 3.1. Hicaznar Nar Çeşidi Meyveleri ve Ağaçtaki Görünümleri...10 4.1. Kontrol Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü...18 4.2. Kontrol Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü...18 4.3. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinin CO 2 Üretim Grafiği (1.Yıl) (ml/kgh)...36 4.4. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinin CO 2 Üretim Grafiği (2.Yıl) (ml/kgh)...37 4.5. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömrü Meyvelerinin CO 2 Grafiği(ml/kgh)...38 4.6. Streçfilm Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü...41 4.7. Streçfilm Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü...41 4.8. MAP Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü...42 4.9. MAP Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü...42 4.10. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları...44 4.11. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları...45 4.12. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları...46 VIII

1. GİRİŞ Elif BAYRAM 1. GİRİŞ Nar, bilinen en eski meyve türlerinden birisidir. Bulunan ilk meyve fosilleri birkaç milyon yıl öncesine aittir. M.Ö. 5000 yıl öncesinden itibaren yazılı kaynaklarda, taş, oyma ve kabartmalarda nar motiflerine rastlanmaktadır (Anonim, 2005). Nar, Punicaceae familyasındandır. Nar bitkisi birçok tropik ve subtropik Ülkelerde özellikle ılıman iklimli Akdeniz Ülkelerinde geniş çapta yetiştirilmektedir (Artes ve ark., 2000). Narın anavatanı olarak çeşitli kaynaklarda Güney Batı Asya ya da Güney Kafkasya tanımlarıyla Anadolu kastedilmekte, daha geniş anlamda, Iran, Irak, Suriye, İsrail gibi Orta Doğu Ülkeleri de belirtilmektedir. DİE 2005 verilerine göre Türkiye yaklaşık 80.000 ton nar üretimiyle dünyada da 1. sırada yer almaktadır. 3.220.000 adet meyve veren, 1.409.000 adet meyve vermeyen ağaç bulunmaktadır. Bunu 40.000 ton ile İran, 20.000 ton ile Irak ve Suriye izlemektedir. Bunların dışında Afganistan, Gürcistan, Azerbaycan, Özbekistan gibi bazı Orta Asya ve Arap Ülkeleri ile Pakistan, Hindistan, Çin ve İspanya ikinci derecede önemli nar üreticisi ülkelerdir. Bazı Uzakdoğu ülkelerinde ve bazı Orta ve Güney Amerika Ülkelerinde ise nar üretimi önemsiz miktarlardadır ve daha çok yerel pazarlarda tüketilmektedir (Anonim, 2007). Adana Tarım İl Müdürlüğü verilerine göre, 2006 yılında Adana da nar alanı 1750 dekar iken 2007 yılında 5 kat artarak, 7075 dekara ulaştığı bildirilmektedir. Üretim ise 2006 yılında 2065 ton iken 2007 yılında 3600 ton a yükselmiştir (Anonim, 2007). Amerika daki bütün ticari üretim, Kaliforniya da Wonderful çeşidiyle yapılmaktadır. Narlar Akdeniz Ülkelerinde taze tüketilmekte, Amerika da ise meyve suyu, jöle, nar şurubu yapımında ya da dekorasyon amaçlı kullanılmaktadır. Günümüzde, yüksek antioksidan içeriği ve sağlığa olan faydasından dolayı nar suyu olarak büyük ilgi görmektedir (Hess-Pierce ve Kader, 2003). 1

1. GİRİŞ Elif BAYRAM Ülkemizde nar üretim yoğunluğu Akdeniz, Güney Doğu Anadolu ve Ege Bölgelerindedir. Ayrıca Karaman da Göksu Vadisi, Bilecik, ve Eskişehir'de Sakarya Vadisi mikroklima özelliği gösteren önemli nar üretim alanlarıdır. Avrupa ya ihracata yönelik Hicaznar çeşidi, son 20 yıldır Antalya, İçel, Adana, Aydın, Denizli ve Muğla İllerinde yetiştirilmektedir. Bu illerde bahçe sayısı ve üretim miktarı hızla artmaktadır (Anonim, 2005). Nar aynı zamanda oldukça fazla miktarda çeşit ve tip zenginliğine sahiptir (Onur ve Tibet, 1995). Ülkemizde uzun zamandan beri bahçe kenarlarında, çit bitkisi ve süs bitkisi olarak yetiştirilen narlar son zamanlarda kapama bahçeler halinde yetiştirilmeye başlanmıştır. Narlar çok çeşitli iklim ve toprak koşullarına kolayca adapte olabilmesi, çoğaltmasının çok kolay olması, birim alandan yüksek verim elde edilmesi ve erken meyveye yatması gibi avantajlara sahiptir. Taze veya meyve suyu olarak değerlendirilmesinin yanı sıra, çeşitli kısımlarından tanen, pektin, sirke, sitrik asit, boya ve mürekkep hammaddeleri, yağ, hayvan yemi ve çeşitli ilaç hammaddeleri elde edilmektedir. Bu nedenle, bütün dünyada son yıllarda nara karşı talep artmaktadır. Narda, sitrik asit en baskın organik asittir ve glikoz ve fruktoz esas şekerleridir. Nar suyundaki bilinen antosiyanin delphinidin-3,5-diglukoz dur. Meyve suyu, meyvenin %45-61 e yakınını ya da dane ağırlığının %76-85.5 ini içerir. Ayrıca meyve suyunun %16-17.1 i kuru maddedir (Elyatem ve Kader, 1984). Nar daneleri, meyvenin şekerler, vitaminler, polisakkaritler, polifenoller ve mineraller bakımından zengin olan yenilebilir kısmıdır. Ticari nar suyundaki antioksidan kapasitesi kırmızı şarap ve yeşil çaydan 3 kez daha yüksektir (Miguel ve ark., 2004). Nar, genellikle adi depo koşullarında da belirli bir süre muhafaza edilebilmesine karşın, meyve albenisi ve diğer kalite kayıpları yanında özellikle çürük meyve oranlarındaki önemli artışlar, bu meyvenin satış değerini olumsuz yönde etkilemektedir. Diğer yaş meyvelerde olduğu gibi narlarında derimden sonra kalitelerinden fazla bir şey kaybetmeden belirli süreler depolanmasının ancak soğukta muhafaza ile mümkün olabileceği yapılan çalışmalarla saptanmıştır (Onur ve ark., 1995). 2

1. GİRİŞ Elif BAYRAM Narlar için tavsiye edilen depolama sıcaklığı 0 o C den 10 o C ye, çeşide bağlı olarak raf ömrü ise 7 günden 2 haftaya kadar değişmektedir (Nanda ve ark., 2000). Buna ilaveten birçok araştırmacı narın 5 o C nin altında sıcaklıklarda 2 aydan fazla depolandığında üşüme zararlarının ortaya çıktığını bildirmiştir. Üşüme zararlarının en genel belirtileri, kabuk yüzeyinde çukurların oluşması, kabukta kahverengi renk oluşumu, kabuk haşlanması, dane renginin solması, daneleri saran beyaz tabakanın kahverengileşmesi ve mantarsal gelişmelere hassasiyetin artmasıdır (Artes ve ark., 2000). Su kaybı sonucunda meyve kabuğunda sertleşme, kahverengimsi renk ve danelerdeki kahverengileşme başlıca depolama sorunlarıdır. Kabuk, kalın görünmesine rağmen, su buharının hareketine izin veren minik açıklıklara sahip olduğu için su kaybına oldukça hassastır (Nanda ve ark., 2000). Bu çalışmada, ticari değeri gün geçtikçe artan ve insan sağlığına büyük faydası olan, Adana ve yöresinde yaygın olarak yetiştirilen Hicaznar çeşidinin soğukta muhafaza olanakları araştırılmıştır. 3

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Kaliforniya Üniversitesi nde 1997-98 sezonunda yapılan bir araştırmada hava, 2kPa O 2, hava + 10kPa CO 2 ve 2kPa O 2 + 10kPa CO 2 kullanılarak Wonderful narlarının çürümelerini kontrol etmek ve kalitelerini sürdürmek için 5 o C, 7,5 o C ve 10 o C de tutulmuş, atmosfer değişiminin faydaları değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın ardından 1998-99 sezonunda 5 o C ve 7,5 o C de hava, 5kPa O 2, hava + 10kPa CO 2, 2kPa O 2 + 10kPa CO 2, hava + 15kPa O 2, 5kPa O 2 + 10kPa CO 2, 5kPa O 2 + 15kPa CO 2 atmosferleri denemeye alınmıştır. Narların, 7,5 o C ve 5kPa O 2 + 15kPa CO 2 de derimden sonra mantarsal bulaşmaların daha az olduğu, çürüme ve kusurların olmadığı meyvelerin seçilip depolanması koşuluyla 5 aya kadar depolanabildiği bulunmuştur (Hess-Pierce ve Kader, 2003). Wonderful nar çeşidinde yapılan başka bir denemede meyvelerin CO 2 ve etilen üretim oranlarının değişimi incelenmiştir. Meyveler çok az miktarda etilen üretmiştir. Kabuk rengindeki ve meyve suyu rengi ve içeriğindeki değişimle ölçülen dış etilen uygulamalarına hiçbir tepki göstermemişlerdir. CO 2 ve etilen üretim oranlarının her ikisi de sıcaklık ile artmıştır. Solunum için Q 10 değeri 0 o C ve 10 o C arasında 3, 4, 10 ve 20 o C arasında 3, 20 ve 30 o C arasında 2,3 olarak bulunmuştur. 5 o C ve daha düşük sıcaklıklarda depolanan meyvelerde üşüme zararı meydana gelmiştir. Belirtilerin şiddeti zaman ve sıcaklığın 5 o C nin altına düşmesi ile artmıştır. 5 o C de 8 hafta tutulan meyvelerde sadece daneleri saran beyaz kısımda (lokular septa) önemsiz bir kahverengileşme gözlenmiştir. 3 aya kadar depolanan meyvelerde sıcaklığın, meyve suyunun SÇKM, ph ve titre edilebilir asitliği üzerine çok az bir etki yaptığı saptanmıştır (Elyatem ve Kader, 1984). Yapılan başka bir çalışmada iki farklı derim zamanında derimi yapılan tüm Wonderful narları 7 o C de muhafaza edilmiştir. 4-6 ay sonra bazı meyvelerin üzerinde kabuk kararmaları meydana gelmiştir. Kabuktaki kararmalar narların uzun süre depolanmasını sınırlayan önemli bir faktördür. Bunun nedenleri hakkında çok az bilgi mevcuttur. Difenilamin ve/veya 1-metilsiklopropen i depolama öncesi uygulamanın kabuk kararması oranı üzerine etkisi araştırılmıştır. Kabuk kararması ve 4

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM yüzdesi geç sezonda derilen meyvelerde orta sezonda derilenlerden daha fazla bulunmuştur. Bu durum, bozulmanın yaşlanma ile ilgili olduğunu göstermektedir. Deneme sonucunda ne difenilaminin (1100 ya da 2200µLL -1 ) ne de 1- metilsiklopropenin(1 µll -1 ) tek başlarına ya da beraber kullanımı kabukta kararma oranını düşürmemiştir. Ancak üç faklı kontrollü atmosferde depolama koşulları (1 kpa O 2, 1 kpa O 2 + 15 kpa CO 2 ve 5 kpa O 2 + 15 kpa CO 2 ) her iki derim tarihinden elde edilen narlarda kabuk kararması oranını önemli derecede düşürmüştür. Wonderful narlarında 5 kpa O 2 + 15 kpa CO 2 kontrollü atmosfer uygulaması kabuk kararması oluşumunun önlenmesi açısından önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumun meyvelerin meyve sapı dibi kabuk dokusundaki kararma ile ilişkili olan karetenoid, açillipid ve fenilpropanoid seviyelerini düşürülmesi ile meydana geldiği sonucuna varılmıştır ( Uslu ve ark., 2005; Defilippi ve ark., 2006). 8, 15, 25 o C de depolanan Ganesh narlarının kalite ve raf ömrü üzerinde, meyve üzerine sukroz polyesterli kabuk örtüsü (SPE) Semperfresh TM ve iki polyolefin filmleriyle (BDF-2001 ve D-955) ambalajlanmanın etkileri araştırılmıştır. SPE kabuk örtüsü sarılarak 8 o C de 8 hafta, 15 o C de 6 hafta, 25 o C de 2 hafta, polyolefin filmlerinde ise 8 o C de 12 hafta, 15 o C de 9 hafta, 25 o C de 4 hafta depolanabilmiştir. Aynı koşullar altında sarılmadan depolanan meyveler 8 o C de 7 hafta, 15 o C de 5 hafta, 25 o C de 1 hafta depolanabilmiştir. Meyve kabuğunun kalınlığı, tazeliği ve sertliği ambalajlamayla korunmuş, ağırlık kaybı da büyük oranda azalmıştır. Ambalajlanan meyvelerde ağırlık kaybı 8 o C de 12 hafta depolamadan sonra % 1,2-3 ve 15 o C de 10 hafta depolamadan sonra % 2,2-3,7 olarak tespit edilmiştir. Aynı periyotta ambalajlanmayan meyvelerdeki kayıp 8 o C de % 20,4 ve 15 o C de % 30,7 dir. 8 o C de 12 hafta depolama, ambalajlanan meyvelerdeki asitlik, şeker ve C vitamini değişiklikleri, ambalajlanmayan meyvelerdekinden daha düşük bulunmuştur. Ambalajlama meyvelerdeki solunum oranını azaltmıştır. Araştırma sonucunda, narların depolanmasında fark edilir seviyede etilen üretimi bulunmamıştır (Nanda ve ark., 2000). Yapılan başka bir çalışmada, tatlı bir nar çeşidi olan Mollar de Elche narları 90 gün soğukta muhafaza edilmiştir. Üşüme zararını azaltmak için, narlar 2 ve 5 o C de % 95 oransal nemde depolamadan önce 33 o C de % 95 oransal nemde 3 5

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM gün bekletilme, depolama süresince her 6 günde bir 20 o C de aralıklı ısıtma yapılma ve kontrol meyvelerini % 95 oransal nemde geleneksel olarak depolama uygulamaları yapılmıştır. Ayrıca 15 o C de % 75 oransal nemde 6 günlük raf ömrü de incelenmiştir. Deneme sonunda, aralıklı ısıtılmış meyvelerin en yüksek antosiyanin konsantrasyonuna, titre edilebilir asitliğe ve en iyi görsel dış görünüşe sahip olduğu bulunmuştur. Raf ömrü sonunda 2 o C de depolama sırasında aralıklı ısıtılmış meyveler, derimdeki meyvelere benzer tadı olan tek uygulama olarak tespit edilmiştir. 5 o C uygulamasındaki başlıca kayıplar çürümelerden kaynaklanmış, en az kayıp ise 2 o C de aralıklı ısıtma uygulamasından elde edilmiştir. Üşüme zararı, 2 o C de depolamadan önce kür yapılmış meyvelerde önemli ölçüde azalmış, en az üşüme zararı aralıklı ısıtma uygulamasından elde edilmiştir. Kabuk kararmalarının şiddetinin artmasının, doğrudan düşük depolama sıcaklığıyla ilgili olmadığı belirtilmiştir. 2 o C de depolama boyunca aralıklı ısıtılma uygulaması üşüme zararını en aza indirdiği ve nar meyvesinin kalitesinin sürdürülmesinde en iyi uygulama olduğu bulunmuştur (Artes ve ark., 2000). Hicaznar çeşidi ile yapılan bir çalışmada, değişik ambalaj tiplerinin bu çeşidin soğukta muhafazası üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla 4 yıl süreyle yürütülen çalışmalar sırasında deliksiz plastikle tek tek torbalama, delikli plastikle tek tek torbalama, plastikle kasa torbalama ve streç filmle kaplamanın muhafaza üzerine etkileri incelenmiştir. Araştırma sonunda denemeye alınan Hicaznar çeşidi için deliksiz plastikle tek tek torbalama ve plastikle kasa torbalamanın en uygun muhafaza ortamları olduğunu göstermiştir. Bu ortamlarda ve 6 o C sıcaklıkta Hicaznar meyvelerinin derimden sonra 5-6 ay süreyle kalitelerinden fazla bir şey kaybetmeden muhafaza edilebileceği saptanmıştır (Onur ve ark., 1995). Hicaznar çeşidi ile yapılan başka bir çalışmada, ekim ortasında derimi yapılan meyveler fungusitle uygulama yapıldıktan sonra üç farklı sıcaklıkta (6 o C, 8 o C, 10 o C) ve üç farklı atmosferde (% 1,5 CO 2 -% 3 O 2 ; % 3 CO 2 -% 3 O 2 ; % 6 CO 2 -% 3 O 2 ) depolanmıştır. Belirli aralıklarla fiziksel ve kimyasal analizleri (ağırlık kaybı, titre edilebilir asitlik, C vitamini içeriği, kabuk rengi, SÇKM ve meyve suyu içeriği) yapılmıştır. Fungusların neden olduğu çürümeler ve fizyolojik bozulmalar kaydedilmiştir. Çalışmanın sonunda kontrollü atmosfer uygulamaları ile 6

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM Hicaznar çeşidinin kalitesinin en az kayıpla 6 o C de 6 ay süreyle korunabildiği belirlenmiştir (Küpper ve ark., 1995). Başka bir çalışmada, modifiye atmosfer paketlerinin (MAP) Hicaznar çeşidinin, depo ömrünü uzatmadaki etkileri araştırılmıştır. Denemede meyveler en uygun derim zamanında derilmiş ve üç gruba ayrılmıştır. Birinci grup meyveler normal plastik içerisine koyulmuştur. İkinci grup meyveler Türkiye de kolaylıkla temin edilebilen Xtend ile sarılmıştır. Üçüncü grup meyveler ise kontrol meyveleri olarak sarılmadan depolanmıştır. Bütün meyveler 6 o C de ve % 90-92 oransal nemde depolanmıştır. Depolama süresince 45 gün arayla meyvelerin ağırlık kaybı, meyve suyu miktarı, titre edilebilir asitlik, SÇKM, kabuk kalınlığı ve kabuk rengi değerlendirilmiştir. Bunların dışında fungal ve fizyolojik bozulmalar ve paketlerdeki CO 2 ve O 2 yoğunluğundaki değişmeler de kaydedilmiştir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre modifiye atmosfer paketleri Hicaznar meyvelerinin depo ömrünü en az kalite kaybıyla uzatmıştır. MAP içinde depolanan meyvelerin ağırlık kayıpları azalmış ve kabuk kalınlaşması yavaşlamıştır (Gözlekci ve ark., 2005). Algarve Güney Portekiz de yetiştirilen tatlı bir Portekiz çeşidi olan Assaria nar meyvelerinin antosiyanin konsantrasyonu farklı koşullar altında depolanması sırasında gözlenmiştir. Meyvelere mum püskürtmesi, % 1,5 CaCl 2 püskürtmesi, mum ve % 1,5 CaCl 2 püskürtmesi uygulaması ve 25µc kalınlıkta düşük geçirgen polietilen filmle kutuların sarılması uygulamalarından sonra 5 o C de depolanmıştır. Uygulama yapılmamış meyveler kontrol olarak kullanılmıştır. Depolama zamanı, depolama öncesi meyve uygulamalarında olduğu gibi toplam antosiyanin içeriğini de etkilemiştir. Yüksek seviyeler, CaCl 2 uygulanan meyveler hariç tutulduğunda, 1. ayın sonunda gözlemlenmiş, en yüksek seviyelere ise 2.ayın sonunda ulaşılmıştır (Miguel ve ark., 2004). Yapılan başka bir denemenin ilk kısmında sıcak su ve kimyasalların 2 ve 5 dakika için benziladenin (80 ve 100mg/L), imazalil (1 ve 3ml/L) ve 50 ve 75 o C de sıcak su içerisine daldırılan Malas Saveh ve Malas Yazdi narlarının üşüme zararları üzerine etkileri karşılaştırılmıştır. 25 o C deki saf su kontrol uygulama olarak kullanılmıştır. Uygulama yapılan meyveler, 1,5 o C de ve % 85±3 oransal nemde 4,5 ay muhafaza edilmiştir. Her ne kadar 75 o C meyvelerde sıcaklık zararına yol açmış 7

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM olsa da, 50 o C sıcak su uygulaması diğer uygulamalara göre üşüme zararını önemli derecede azaltmıştır. İkinci denemede ise Malas Yazdi narları 25 (kontrol), 35, 45, 55 ve 65 o C de sıcak suya 2 ve 5 dakika daldırılmıştır. Uygulama yapılmış meyveler birinci denemedeki meyvelerle aynı koşullarda 3 ay muhafaza edilmiştir. Sonuç olarak suyun sıcaklığı 45 o C ye kadar arttırıldığında üşüme zararı önemli ölçüde azalmıştır. Meyveler depodan çıkarıldığında elektrolit ve K + kaybı, SÇKM, toplam asitlik, askorbik asit ve ph ı önemli ölçüde etkilememiştir (Eriş ve ark., 1999; Mirdehghan ve Rahemi, 2005). Onur ve ark. (2005), tarafından plastik torbada ve farklı depo sıcaklıklarında muhafaza edilen Hicaznar çeşidinin, depolama süresince kalitelerinde görülen değişimler incelenmiştir. Meyveler iki gruba ayrılmış, birinci grup teker teker ince plastik torbalara konularak ağızları hava almayacak şekilde kapatılmıştır. İkinci gruba hiçbir uygulama yapılmamıştır. Torbalı ve torbasız meyveler, 2, 6 ve 10 o C sıcaklık ve % 90 oransal nem içeren makineli soğutmalı depolarda muhafazaya alınmıştır. Bu denemeyle ince plastik torbada ve 6 o C deki depoda Hicaznar meyvelerinin, en az 5 ay süreyle, çok az bir kayıpla ve kalitesinde önemli bir olumsuz değişim olmadan muhafaza edilebileceği belirtilmiştir. Başka bir çalışmada narlarda bazı yıllarda % 40 lara varan ürün kaybına sebep olan güneş yanıklığını önlemek amacı ile yapılan kaolin uygulamalarının ve modifiye atmosfer koşullarının muhafaza üzerine etkileri araştırılmıştır. Araştırmada kullanılan Hicaznar lara Temmuz ve Ağustos aylarında % 3 lük 3 kaolin uygulaması ile derimle beraber % 6 lık 1 kaolin uygulaması yapılmıştır. Kaolin uygulanan ve uygulanmayan meyveler 4 gruba ayrılarak; birinci grup meyveler kaolin+ma, ikinci grup meyveler kaolin, üçüncü grup meyveler MA ve dördüncü grup meyveler kontrol olacak şekilde deneme planlanmıştır. Tüm meyveler 0 o C sıcaklık ve % 85-90 oransal nem içeren soğuk hava deposunda muhafazaya alınmıştır. Denemeden elde edilen sonuçlara göre, muhafaza periyodu boyunca meyvelerin genellikle titre edilebilir asit ve SÇKM miktarlarında azalışlar olurken ağırlık kayıplarında artışlar saptanmıştır. Ağırlık kaybı MA torbalarındaki meyvelerde diğerlerine göre daha az olmuştur. Muhafaza periyodu uzadıkça meyvelerin usare verimlerinde artışlar saptanmıştır. Usare miktarındaki azalma kaolin, kaolin+ma ve MA uygulamalarında 8

2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Elif BAYRAM kontrol grubuna göre daha yavaş gerçekleşmiştir. Hicaznar çeşidi kaolin+ma ve MA torbaları ile birlikte 0 o C sıcaklıkta ve % 85-90 oransal nemde soğukta muhafazaya alındığında 6 ay süre ile kalitelerinden fazla bir şey kaybetmeden muhafaza edilebilmektedir (Yazıcı ve ark., 2005). Erdemli/İçel Bölgesi nde yaygın olarak yetiştirilen, ince kabuklu, kabuk üzerinde kırmızı benekleri olan, mayhoş ve geççi bir çeşit olan Gök Bahçe nar çeşidinin depolama koşulları üzerine yapılan bir çalışmada meyveler su kaybını önleyici bir madde olan plantguard ve fungusit (thiabenzadole) uygulandıktan sonra 1 o C, 5 o C ve 10 o C de normal depolarda muhafaza edilmiştir. Denemede solunum oranı, ağırlık kaybı, titre edilebilir asitlik, SÇKM içeriği ve C vitamini gibi parametreler ele alınarak ekonomik depolama periyodunun belirlenmesi için her ay ölçülmüştür. Sonuç olarak, plantguard ve fungusit uygulanan ve 10 o C de depolanan meyveler iki ay ekonomik olarak muhafaza edilirken platguard+fungusit uygulanan meyveler bir ay ekonomik olarak muhafaza edilmiştir. Bütün uygulamalarda 5 o C de meyveler aylarca depo edilebilir bulunmuştur. Ancak Gök Bahçe için en uygun depolama süresi 3 ay olarak önerilmektedir (Köksal, 1989). Yapılan başka bir çalışmada Mollar Nar çeşidi 5 o C de % 95 oransal nemde normal atmosfer koşullarında ve % 10 O 2 + % 5 CO 2, % 15 O 2 + % 5 CO 2, % 5 O 2 + % 0 CO 2 ve etilensiz % 5 O 2 + % 0 CO 2 li kontrollü atmosferlerde 8 haftaya kadar muhafaza edilmiştir. Depolamadan sonra normal atmosfer koşullarında 20 o C de 6 günlük bir raf ömrü de incelenmiştir. 20 o C deki depolama sırasında solunum aktivitesi 12 CO 2.kg -1.h -1 den 8 CO 2.kg -1.h -1 e düşmüştür. Solunum aktivitesi 5 o C de ise 4 CO 2.kg -1.h -1 civarında ölçülmüştür. Bu da narın klimakterik özelliği olmadığını göstermiştir. Kontrollü atmosfer depolaması, ağırlık kaybını, çürüme oranını ve kabuk kararması görünümünün şiddetini azaltmıştır. Siyah nokta semptomu, meyve zarlarında çürüme ve kötü aromaya rastlanmamıştır. Kontrollü atmosferde raf ömrü periyodundan sonra titre edilebilir asitlik, şeker ve C vitamini azalmıştır. Çalışılan gaz kompozisyonları arasında fark olmaksızın SÇKM/titre edilebilir asitlik artmıştır (Artes ve ark., 1996). 9

3. MATERYAL ve METOD Elif BAYRAM 3. MATERYAL VE METOD Bu çalışma, 2005 2006 ve 2006 2007 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü soğuk hava deposu ve Derim Sonrası Fizyolojisi Laboratuarı nda yürütülmüştür. Çalışmada Adana İmamoğlu İlçesi nde 5.00 x 5.00 m sıra üzeri ve sıra arası şeklinde dikilmiş 11 yaşlı ağaçlardan alınan 07 N 08 (Hicaznar) ticari nar çeşidi kullanılmıştır. Meyvenin içeriğindeki değişiklikleri belirleme, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Derim Sonrası Fizyolojisi Laboratuarı nda yapılmıştır. 3.1. Materyal Denemelerde ticari değeri gün geçtikçe artan, Adana ve yöresinde yetiştirilen Hicaznar çeşidi kullanılmıştır. Bu çeşide ait meyve özellikleri aşağıda verilmiştir. 3.1.1. 07 N 08 Hicaznar: Geççi mayhoş narlar arasında en küçük meyvelere sahip olan çeşittir. Verimlilik açısından çok yüksek değerlere sahiptir. Meyve ağırlığı ortalama 350 g, meyve eni ortalama 91 mm dir. Meyve kabuk rengi sarı zemin üzerine % 95 kırmızıdır. Daneler koyu kırmızı renkte ve 100 danesinin ortalama ağırlığı 26.1 g dır. Asitlik ortalama % 1.9 olup ekşiye yakın mayhoştur. Çekirdekleri serttir. Suda çözünebilir kuru madde içeriği diğer çeşitlere göre oldukça yüksektir (Şekil 3.1.).Akdeniz Bölgesinin sahil ve geçit yörelerinde iyi yetişmektedir (Onur, 1983). Şekil 3.1. Hicaznar Nar Çeşidi Meyveleri ve Ağaçtaki Görünümleri 10

3. MATERYAL ve METOD Elif BAYRAM 3.2. Metod 3.2.1. Meyvelerin Derimi Denemelerde kullanılan meyvelerin derimi, ticari derim dönemi olan ekimkasım aylarında (asit içeriği %1.85) yapılmıştır (Anonymous, 1975: Elyatem ve Kader 1984). 1. yıl derim 02.11.2005, 2. yıl ise 04.11.2006 tarihinde yapılmıştır. 3.2.2. Meyve Örneklerinin Alınması Derimi yapılan meyveler, Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Derim Sonrası Fizyolojisi Laboratuarına getirilmiştir. Deneme, 1.yıl her yinelemesi 4 meyveden, 2. yıl 5 meyveden oluşan 3 yinelemeli olarak kurulmuş ve 6 ay olarak planlanmıştır. Deneme süresince meyveler, 6 o C sıcaklık ve % 90 oransal nem içeren koşullarda depolanmıştır. Ayda bir defa yapılan analizlerden sonra raf ömrünü incelemek üzere depodan dışarıya çıkarılan meyveler 15 gün 20 o C de bırakılmıştır. Denemeye alınan Hicaznar çeşidinde muhafaza ve raf ömrünün meyve kalitesine etkileri incelenmiştir. Raf ömrü değerlendirmesi yalnızca 2. yılda yapılmıştır. 3.2.3. Meyvelerin Ambalajlanması Narlar derim sonrasında ambalajlanacağı yere taşınmış ve orta irilikte yarasız meyveler seçilerek gruplandırılmıştır (250-300gr). Ağırlık kayıplarını belirlemek için ilk tartımları yapılarak MAP ve streçfilm ile tek tek ambalajlanarak kasalara yerleştirilmiştir. Meyveler MAP poşetlerine yerleştirilip havası çıkartılarak ağızları bağlanmıştır. Streçfilm meyveleri ise tek kat olarak sarılarak kasalara yerleştirilmiştir. Özellikleri 3.2.3.1. Muhafaza Denemelerinde Kullanılan Soğuk Hava Deposunun Denemede Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüne ait mekanik soğutmalı depolar kullanılmıştır. Depolar yaklaşık 20 m 3 hacimli ve 4 ton kapasitelidir. Bu depolar Freon 12 ile doğrudan soğutmalı olup sıcaklık termostatik 11

3. MATERYAL ve METOD Elif BAYRAM olarak kontrol edilmektedir. Denemeler boyunca bu depoların sıcaklığı 6 o C ve oransal nemi % 90 düzeyinde sabit tutulmuştur. 3.2.4. Fiziksel ve Kimyasal Analizler 3.2.4.1. Ağırlık Kayıpları Deneme meyveleri depoya konulmadan önce ağırlık kayıplarının saptanabilmesi amacı ile numaralanarak 0,1 gr a duyarlı dijital terazi ile teker teker tartılarak ağırlıkları kaydedilmiştir. Narlar periyodik analizler sırasında da tekrar tartılmış başlangıç ağırlığına oranlanarak % ağırlık kayıpları saptanmıştır. % Ağırlık Kaybı=(Başlangıç Ağırlığı- Son Ağırlık)x 100 Başlangıç Ağırlığı 3.2.4.2. Suda Çözünebilir Kuru Madde Miktarı (SÇKM) Narlar elle soyulmuş ve danelenmiştir. Daneler tülbent ile sıkılarak homojenize edilmiş ve meyve suyunun SÇKM si el refraktometresi ile ölçülerek % olarak ifade edilmiştir. 3.2.4.3. Titre Edilebilir Asitlik 5 ml usare 100ml saf suyla tamamlanarak dijital bir ph metre yardımıyla ph 8.1 e kadar 0,1N NaOH ile titre edilerek ve değerler sitrik asit cinsinden hesaplanmıştır. Sabiti x 100/5 Asit değeri(%)= NaOH Faktörü x Harcanan NaOH Miktarı x Sitrik Asit 3.2.4.4. Meyve Suyu ph sı Meyve suyu ph sı dijital bir ph metre ile okunmuştur. 12

3. MATERYAL ve METOD Elif BAYRAM 3.2.4.5. Meyve Kabuğu Üst Rengi Minolta CR-300 renk ölçer ile her meyvenin ekvator bölgesinden 2 farklı okuma şeklinde L*,a*, b* değerleri saptanarak, renk tonunda oluşan değişimler açı değeri olan derece (h o = arctan (b/a)) cinsinden ifade edilmiştir. L* rengin parlaklığında meydana gelen değişimleri göstermektedir. L* değeri 100 e yaklaştıkça parlaklık artmaktadır. a* değeri yeşilden kırmızıya, b* değeri maviden sarıya renk değişimini ifade etmektedir.(abbot, 1999) 3.2.4.6. Dane Rengi Minolta CR-300 renk ölçer ile petri dolusu danelerin farklı kısımlarından 3 farklı okuma şeklinde L*,a*, b* değerleri saptanarak, renk tonunda oluşan değişimler açı değeri olan derece (h o ) cinsinden ifade edilmiştir. 3.2.4.7. Usare Miktarı Başlangıç ağırlığından posa ağırlığı çıkartılarak elde edilen sonucun başlangıç ağırlığına oranlanmıştır. Sonuç % olarak ifade edilmiştir. % Usare Miktarı=(Başlangıç Ağırlığı- Posa Ağırlığı)x 100 3.2.4.8. Antosiyanin Yoğunluğu Başlangıç Ağırlığı Antosiyanin içeriği Blanpıed ve Hansen, 1966 a göre yapılmış spektrofotometrede 540 nm dalga boyunda okunmuştur (Küçükaydın, 1985). Antosiyanin için her yinelemeden 5 meyve seçilmiştir. Bu meyvelerin daneleri ayrıldıktan sonra kalan kabukları tamamen atılmış, daneler tülbentle sıkılarak 25 ml örnek alınmıştır. Örnekler homojenizatörde bir miktar etanolle parçalandıktan sonra % 96 lık etanolle 100 ml ye tamamlanmıştır. Çalkalama aletinde 15 dakika çalkaladıktan sonra ekstrakt, normal filtre kağıdı ile süzülmüştür. Süzüntüden alınan 10 ml örnek üzerine 1 ml 0,1 N HCl ilave edilip 13

3. MATERYAL ve METOD Elif BAYRAM spektrofotometrede 540 nm absorbans değerinde okuma yapılmıştır. Kör çözelti olarak 10 ml etil alkol ve 1ml 0,1 N lik HCl alınmıştır. 3.2.4.9. Solunum Şiddeti Solunum şiddetinin belirlenmesi amacıyla meyveler kapalı kavanozlar içine konulmuş, ortamda biriken CO 2, ml/kgh olarak hesaplanmıştır (Uygun, 2003). Uygun çap ve büyüklükte olan meyveler seçilerek ağırlıkları alınıp 3lt lik kavanoza yerleştirilmiştir. Kavanozlar 20 o C de bekletilip meyvelerin tüketmiş oldukları O 2 ve üretmiş oldukları CO 2 miktarlarını belirlemek amacı ile cam kavanozun kapakları 1,5 saat süre ile kapalı tutulmuştur. Kavanoz içerisindeki % O 2 ve %CO 2 konsantrasyonları Isocell marka gazölçerle ölçülmüştür. 3.2.4.10. Görsel Kalite Görsel kalite değerlendirmesi 1-5 skalasına göre yapılmıştır. 5=çok iyi (derimdeki kadar taze, parlak pembe dane suyu ve hiç aroma kaybı olmamış) ve 1=çok kötü (kahverengi kurumuş kabuk, kahverengi ve düşük meyve sulu daneler) dür. 3 ve yukarısı değerler ticari amaç için kabul edilebilir olarak değerlendirilmiştir (Nanda ve ark., 2000). 3.2.4.11. Fizyolojik ve Mantarsal Nedenli Bozulmalar Muhafaza periyodu boyunca meydana gelen fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulmalar saptanarak % olarak hesaplanmıştır. 3.2.5. İstatistiksel Analizler Deneme deseni tamamen tesadüfîdir. Birinci yıl her uygulamada 3 tekerrür ve 4 er meyvelik gruplar, ikinci yıl ise her uygulamada 3 tekerrür ve 5 er meyvelik gruplar kullanılmıştır. Veriler ANOVA da analiz edilerek uygulamalar arasındaki farklılık 0,05 önem seviyesinde Tukey testi ile saptanmıştır. 14

4. ARAŞTIRMA BULGULARI ve TARTIŞMA 4.1. Ağırlık Kaybı Miktarındaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra ağırlık kaybı incelenmiştir. Çizelge 4.1., Çizelge 4.2. ve Çizelge 4.3. de ağırlıklarda görülen değişimler verilmiştir. Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en düşük ortalama ağırlık kaybı 1.ayda % 5.57 olarak hesaplanmıştır. Ağırlık kayıpları zaman ilerledikçe artmış ve en fazla ağırlık kaybı % 13,85 ile 6. ayda gerçekleşmiştir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En az ortalama ağırlık kaybı % 1.79 ile MAP uygulanan meyvelerde görülürken bunu % 9.23 ile Streçfilm uygulaması izlemiş en fazla ağırlık kaybı ise %18,02 ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte göz önüne alındığında muhafaza süresi ilerledikçe ortalama ağırlık kaybı en az olan MAP uygulanan meyvelerde de ağırlık kayıpları artmaktadır. MAP uygulamalarında ilk ayda ağırlık kaybı % 0,69 iken 6.ayın sonunda bu kayıp % 3.30 a yükselmiştir. Ortalama ağırlık kaybı en fazla olan kontrol meyvelerinde de muhafaza süresi uzadıkça ağırlık kayıpları da aynı şekilde artmaktadır. Kontrol meyvelerinde en fazla ağırlık kaybı % 23.98 ile 6. ayda gerçekleşmiştir. Çizelge 4.1. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 1 2 3 4 5 6 Ort. Kont 11,03g 15,19e 17,70d 19,15c 21,08b 23,98a 18,02A MAP 0,69o 1,41no 1,39no 1,73mn 2,23m 3,30l 1,79C Sfilm 4,99k 6,72j 8,45ı 9,63h 11,32g 14,27f 9,23B Ort 5,57F 7,77E 9,18D 10,17C 11,54B 13,85A D %5 (Uyg.): 2.74 D %5 (M.S.): 0.47 D %5 (Uyg. x M.S.): 0,81 15

İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en düşük ortalama ağırlık kaybı 1.ayda % 5.23 olarak hesaplanmıştır. Ağırlık kayıpları zaman ilerledikçe artmış ve en fazla ortalama ağırlık kaybı % 21.78 ile 6. ayda gerçekleşmiştir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En az ortalama ağırlık kaybı % 2.30 ile yine MAP uygulanan meyvelerde görülürken bunu % 13,79 ile Streçfilm uygulaması izlemiş, en fazla ağırlık kaybı ise % 26.27 ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte göz önüne alındığında muhafaza süresi ilerledikçe ortalama ağırlık kaybı en az olan MAP uygulanan meyvelerde de ağırlık kayıpları artmıştır. MAP uygulanan meyvelerde en az ağırlık kaybı % 0.43 ile 1. ayda gözlenirken aylar ilerledikçe ağırlık kayıpları artarak devam etmekte ve 6.ayda % 4.83 e yükselmektedir. Ortalama ağırlık kaybı en fazla olan kontrol meyvelerinde de muhafaza süresi uzadıkça ağırlık kayıpları da aynı şekilde artmaktadır. Kontrol meyvelerinde en fazla ağırlık kaybı % 36.65 ile 6. ayda gerçekleşmiştir. Çizelge 4.2.. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 1 2 3 4 5 6 Ort. Kont 11,79g 20,14e 25,69d 29,94c 33,40b 36,65a 26,27A MAP 0,43k 1,02jk 1,69jk 2,46ı-k 3,37ıj 4,83ı 2,30C Sfilm 3,45ıj 7,73h 12,03g 15,97f 19,68e 23,85d 13,79B Ort 5,23F 9,63E 13,14D 16,12C 18,82B 21,78A D %5 (Uyg.): 5.98 D %5 (M.S.): 1.42 D %5 (Uyg. x M.S.): 2.45 Raf ömründe, tüm muhafaza süresince ortalama ağırlık kayıplarında istatistiksel olarak farklılıklar bulunmamıştır. Raf ömrü ortalama ağırlık kayıplarında uygulamalar arasında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En az ortalama ağırlık kaybı % 7.63 ile kontrol meyvelerinde, en fazla ortalama ağırlık kaybının ise % 17.87 ile MAP uygulaması yapılan meyvelerde olduğu saptanmıştır. 16

Çizelge 4.3. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Ağırlık Kayıpları (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 9.89 5.10 6.86 5.60 10.69 7,63C MAP 19.17 17.28 11.90 19.85 21.17 17,87A Sfilm 15.75 12.61 14.83 11.82 9.64 12,93B Ort 14.94 11.66 11.20 12.42 13.83 D %5 (Uyg.): 4.67 D %5 (M.S.): Ö.D. D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort. Tüm uygulamalar göz önüne alındığında ağırlık kayıpları muhafaza süresi ilerledikçe giderek artmaktadır. En fazla ağırlık kaybı kontrol meyvelerinde görülmektedir. Bu sonuç Onur ve ark., (1995) nın sonuçları ile uyum içerisindedir. Meyve kabuğunun kalınlığı, tazeliği ve sertliği ambalajlamayla korunmuş, ağırlık kaybı da büyük oranda azalmıştır (Nanda ve ark., 2000). Yapılan bu çalışmada MAP ve Streçfilm uygulamasıyla ağırlık kaybının azaldığı saptanmıştır. Ağırlık kayıpları incelendiğinde daha önce yapılan çalışmalarla uyum içerisinde olduğu görülmektedir. Raf ömrü ağırlık kaybı dikkate alındığında, en az ağırlık kaybı kontrol meyvelerinde saptanmıştır. Muhafaza süresi boyunca en fazla ağırlık kaybının kontrol meyvelerinde olması nedeniyle kabukta sertleşme meydana gelmiş (Şekil 4.1 ve Şekil 4.2) bu nedenle de kayıp daha az olmuş sonucuna varılabilir. 17

Şekil 4.1. Kontrol Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü Şekil 4.2. Kontrol Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü 18

4.2. Suda Çözünebilir Kuru Madde Miktarındaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra, bir kısmı ise raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra SÇKM içeriğindeki değişimler Çizelge 4.4., Çizelge 4.5. ve Çizelge 4.6. da verilmiştir. Birinci yıl analizlenen meyvelerdeki ortalama SÇKM içeriğindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında ilk analizde ortalama ŞÇKM düzeyi % 17.07 olarak ölçülmüş 1. ve 2. aylarda SÇKM düzeyi artmış, 2. ayda % 17.40 olarak en yüksek değere ulaşmıştır. Daha sonra azalarak 6. ayda % 16.56 ya düşmüştür. Yapılan uygulamalar arasında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama SÇKM değeri % 17.33 ile kontrol meyvelerinden elde edilirken, bunu % 17.09 ile Streçfilm uygulaması takip etmiştir. En az ortalama SÇKM içeriği %16.92 ile MAP uygulanan meyvelerde saptanmıştır. Uygulamalar ve muhafaza süreleri arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek SÇKM içeriği % 17.87 ile kontrol meyvelerinde 5. ayda gerçekleşmiştir. Çizelge 4.4. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan SÇKM Düzeyleri (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 17.07c-f 17.33b-e 17.33b-e 16.93ef 17.33b-e 17.87a 17.47ad 17.33A MAP 17.07c-f 17.47a-d 17.27b-f 17.13b-f 16.87ef 16.80fg 15.87h 16.92C Sfilm 17.07c-f 17.07c-f 17.60ab 17.00d-f 17.53a-c 17.0d-f 16.33gf 17.09B Ort 17.07B 17.29AB 17.40A 17.02B 17.24AB 17.22AB 16.56C D %5 (Uyg.): 0.13 D %5 (M.S.): 0.30 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.52 Ort İkinci yıl analiz edilen meyvelerdeki ortalama SÇKM içeriğindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında ilk, 1., 2. ve 3. aylar en yüksek SÇKM düzeyi ile istatistiksel olarak aynı grupta yer alırken 4., 5. ve 6. aylar ise daha düşük SÇKM düzeyi ile bunları takip etmiştir. 19

Yapılan uygulamalar arasında da farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En fazla ortalama SÇKM değeri % 16.77 ile kontrol meyvelerinde elde edilirken bunu % 16.24 ile Streçfilm ve % 16.04 ile MAP uygulaması yapılan meyveler takip etmiş ve istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. Uygulamalar ve zamanlar arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek SÇKM içeriği % 17.27 ile 3.ayda kontrol meyvelerinde, en düşük SÇKM içeriği ise MAP uygulanan meyvelerde 4., 5. ve 6. aylarda, Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde ise 5. ve 6. aylarda belirlenmiştir. Çizelge 4.5. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan SÇKM Düzeyleri (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 16.93ab 16.73a-c 16.07c-e 17.27a 17.07ab 16.73a-c 16.60a-d 16.77A MAP 16.93ab 16.93ab 16.87a-c 16.40b-d 14.87f 15.53ef 14.73f 16.04B Sfilm 16.93ab 16.87a-c 17.00ab 16.07c-e 15.87de 15.53ef 15.40ef 16.24B Ort 16.93A 16.84A 16.64A 16.58A 15.93B 15.93B 15.58B D %5 (Uyg.): 0.26 D %5 (M.S.): 0.49 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.85 Ort Raf ömrünü belirlemek amacıyla analiz edilen meyvelerdeki ortalama SÇKM içeriğindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında ilk analiz,1., 2. ve 3. aylar en yüksek ortalama SÇKM düzeyi ile istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. 5. ayda SÇKM düzeyi % 16.20 olurken 4. ayda % 15.27 ye düşmüştür. Yapılan uygulamalar arasında da istatistiksel olarak farklılıklar bulunmuştur. En fazla ortalama SÇKM değeri % 17.00 ile kontrol meyvelerinden elde edilirken bunu % 16.30 ile Streçfilm uygulaması takip etmiştir. En az ortalama SÇKM içeriği % 15.97 ile MAP uygulanan meyvelerde tespit edilmiştir. Uygulamalar ve zamanlar arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek SÇKM içeriği % 17.80 ile kontrol meyvelerinde 5. ayda gerçekleşmiştir. 20

Çizelge 4.6. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan SÇKM Düzeyi (%) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 16.80 bc 16.80 bc 16.80 bc 17.00 b 16.80 bc 17.80 a 17.00A MAP 17.00 b 16.80 bc 16.40 c 16.80 bc 13.60 e 15.20 d 15.97C Sfilm 17.00 b 16.60 bc 16.80 bc 16.40 c 15.40 d 15.60 d 16.30 B Ort 16.93A 16.73A 16.67A 16.73A 15.27C 16.20 B D %5 (Uyg.): 0.13 D %5 (M.S.): 0.29 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.003 Bu çalışmada Hicaznar çeşidinde SÇKM düzeyi % 15.87 ile % 17.87 arasında değişmektedir. Pekmezci ve Erkan ın bildirdiğine göre, Küpper (1995), nar çeşitlerinde derim için SÇKM düzeyinin % 8.3 ile % 20.5 arasında olması gerektiğini belirtmektedir. Yapılan bu çalışma Küpper in çalışmaları ile uyum içerisindedir. SÇKM oranları depolama süresi ilerledikçe azalmaktadır (Onur ve ark., 1995, Yazıcı ve ark., 2005). Bu çalışmanın sonuçları Onur ve ark.(1995) nın sonuçları ile uyum içerisindedir. Ort. 4.2. Titre Edilebilir Asitlik Miktarındaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra asit içeriğindeki değişimler incelenerek sonuçlar Çizelge 4.7., Çizelge 4.8. ve Çizelge 4.9. da verilmiştir Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde ortalama muhafaza süresi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En düşük ortalama titre edilebilir asit miktarı 1. (% 1.30), 2. (% 1.17) ve 3. (% 1.23) aylarda gerçekleşirken en fazla ortalama titre edilebilir asit miktarı 4. (% 1.88) ve 6. (% 1.92) aylarda gerçekleşmiştir. Ortalama titre edilebilir asit miktarı üzerine yapılan uygulamaların etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. 21

Çizelge 4.7. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 1.34 1.20 1.08 1.22 1.94 1.59 1.94 1.47 MAP 1.34 1.50 1.30 1.42 1.93 1.41 1.87 1.54 Sfilm 1.34 1.20 1.14 1.06 1.77 1.65 1.95 1.44 Ort 1.34BC 1.30C 1.17C 1.23C 1.88A 1.55B 1.92A D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 0.25 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde de titre edilebilir asit düzeyi üzerine ortalama muhafaza süresi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En yüksek ortalama titre edilebilir asit miktarı % 1.55 ile ilk analizde elde edilmiş, en düşük ortalama titre edilebilir asit miktarı % 1.19 ile 2. ayda hesaplanmıştır. Ortalama titre edilebilir asit miktarı üzerine yapılan uygulamaların etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Çizelge 4.8. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 1.55 1.14 1.22 1.29 1.32 1.41 1.48 1.35 MAP 1.55 1.42 1.09 1.18 1.39 1.44 1.34 1.35 Sfilm 1.55 1.20 1.25 1.28 1.49 1.28 1.20 1.32 Ort 1.55A 1.25BC 1.19C 1.25BC 1.40AB 1.38 B 1.34 BC D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 0.17 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort Raf ömrü için analiz edilen meyvelerdeki ortalama titre edilebilir asit miktarındaki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında % 1.50 ile ilk ay analizinin en yüksek ortalama titre edilebilir 22

asit miktarına sahip olduğu saptanmıştır. 3. ayda % 1.06 değeri ile en az seviyeye düşmüştür. 4. ve 5. aylarda tekrar yükselişe geçerek bu değer % 1.36 olmuştur. Yapılan uygulamalar arasında istatistiksel olarak farklılıklar tespit edilememiştir. Uygulamalar ve zamanlar arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde aylar ilerledikçe tüm uygulamalarda titre edilebilir asitlik miktarında düşüşler gözlenmiştir. Çizelge 4.9. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Asitlik (g sitrik asit/100 ml usare) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 1.54 a-c 1.59 ab 1.18 f-h 1.04 hı 1.39 b-f 1.34 c-g 1.35 MAP 1.65 a 1.26 e-h 1.38 b-f 0.85 ı 0.87 ı 1.39 b-f 1.23 Sfilm 1.30 d-g 1.49 a-d 1.12 gh 1.29 d-g 1.45 a-e 1.35 c-f 1.33 Ort 1.50 A 1.45 AB 1.23 D 1.06 E 1.24 CD 1.36 BC D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 0.13 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.23 Ort. Onur ve ark., nın bildirdiğine göre (1999), titre edilebilir asitlik değeri %1 den küçükse tatlı, % 1- % 2 arasında ise mayhoş ve % 2 den büyükse ekşi nar çeşidi olarak sınıflandırılmaktadır. Denemede yapılan ölçümlerde Hicaznar çeşidinin asitlik değeri % 1.06 ile % 1.95 arasında değişmektedir. Buna göre Hicaznar çeşidi mayhoş narlar grubuna girmektedir. 2. yıl ve raf ömrü gözlemlerinde muhafaza süresi ilerledikçe titre edilebilir asit miktarında azalmalar görülmektedir. Bu sonuç, Onur ve ark., 1992, Onur ve ark. nın 1995, çalışması ile uyum içerisindedir. 23

4.3. Meyve Suyu ph Değerindeki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra ph içeriğindeki değişimler incelenmiş ve sonuçlar Çizelge 4.10., Çizelge 4.11. ve Çizelge 4.12 de verilmiştir Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en yüksek ortalama ph değeri 2. ayda 3.50 iken bunu 3.38 ile 1. ay ph değeri takip etmektedir. En düşük ortalama ph değerinin 3. ve 6. aylarda olduğu görülmektedir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama ph değeri 3.33 ile Streçfilm uygulanan meyvelerde görülürken bunu 3.30 değeri ile MAP uygulanan meyveler izlemiştir. En az ortalama ph değeri 3.29 ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Çizelge 4.10. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan ph Değerleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 3.21 3.40 3.46 3.19 3.33 3.28 3.19 3.29C MAP 3.21 3.33 3.50 3.19 3.30 3.35 3.22 3.30B Sfilm 3.21 3.41 3.54 3.31 3.23 3.31 3.30 3.33A Ort 3.21E 3.38B 3.50A 3.23DE 3.29CD 3.31BC 3.24DE D %5 (Uyg.): 0.001 D %5 (M.S.): 0.07 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en düşük ortalama ph değeri 3.14 ile ilk analiz ve 3.15 ile 3. aydaki analizde gerçekleşmiştir. En fazla ortalama ph değeri ise 3.31 ile 6. ayda belirlenmiştir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmamıştır. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte göz önüne alındığında 3.35 ile MAP uygulanan meyvelerde 6. ayda en yüksek ph değeri elde edilmiş, en düşük ph değeri 2.97 ile Streçfilm uygulanan meyvelerde 4. ayda gözlemlenmiştir. 24

Çizelge 4.11. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan ph Değerleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) Ort 0 1 2 3 4 5 6 Kont 3.14gh 3.34ab 3.18e-h 3.10hı 2.99j 3.23d-f 3.24c-f 3.17 MAP 3.14gh 3.27a-e 3.30a-d 3.20e-g 3.02ıj 3.25b-e 3.35a 3.22 Sfilm 3.14gh 3.23d-g 3.26a-e 3.15f-h 2.97j 3.33a-c 3.34ab 3.20 Ort 3.14C 3.28AB 3.25B 3.15C 2.99D 3.27AB 3.31A D %5 (Uyg.): Ö:D. D %5 (M.S.): 0.05 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.09 Raf ömrü için muhafazaya alınan meyvelerde ortalama ph düzeyi ilk aylarda düşük bulunurken muhafaza süresi ilerledikçe artmış 5. ayda 3.30 değerine yükselerek istatistiksel olarak da en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En yüksek ortalama ph düzeyi 3.27 ile MAP uygulanan meyvelerde görülürken bunu 3.19 değeri ile Streçfilm uygulaması izlemiş, en düşük ortalama ph düzeyi ise 3.13 değeri ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte göz önüne alındığında genel olarak, muhafaza süresi ilerledikçe ph düzeyi artmaktadır. Çizelge 4.12. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan ph Düzeyi Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 3.19 d-f 3.07 g-ı 3.05 hı 3.05 hı 3.14 e-g 3.30 b 3.13C MAP 3.20 de 3.14 e-g 3.22 cd 3.31 b 3.42 a 3.30 b 3.27A Sfilm 3.30 b 3.12 f-h 3.17 d-f 3.03 ı 3.22 cd 3.29 cd 3.19 B Ort 3.23 B 3.11C 3.15C 3.13C 3.26 AB 3.30A D %5 (Uyg.): 0.03 D %5 (M.S.): 0.04 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.07 Ort. 25

Hess-Pierce ve Kader (2003), narlarda yaptıkları bir denemede, soğukta muhafazaya alınan narlarda muhafaza süresince meyve suyu ph değerinde ufak bir artış saptamışlardır. Bu çalışmada da aynı sonuca ulaşılmıştır. 4.5. Meyve Kabuğu Üst Rengindeki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin meyve kabuğu rengindeki değişimler Çizelge 4.13., Çizelge 4.14. ve Çizelge 4.15. de verilmiştir. Voss (1992), h o değerinin 0 o dan 90 o ye gittikçe rengin kırmızıdan sarıya dönüştüğünü, 90 o den 180 o ye gittikçe sarıdan yeşile dönüştüğünü bildirmiştir. h o değeri a, b değerlerinin açı değeri olarak ifadesidir. Dolayısıyla a ve b değerleri hakkındaki tam yorumu h o değeri vermektedir. Yapılan çalışmada da Hicaznar çeşidinde h o açı değerinin 0 o dan 90 o ye doğru gittiği görülmektedir. Birinci yıl analiz edilen meyvelerdeki ortalama meyve kabuğu üst rengindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. h o değeri ortalama muhafaza süreleri göz önüne alındığında ilk analizde 68.41 h o ve 6. ayda 68.17 h o ile en yüksek değerdedir. Diğer aylar daha düşük değerlerle istatistiksel olarak aynı grupta yer almışlardır. Yapılan uygulamalar arasında da istatistiksel olarak farklılıklar bulunmuştur. En fazla ortalama meyve kabuğu üst rengi 67.56 h o değeri ile MAP uygulanan meyvelerden elde edilirken bunu 65.96 h o değeri ile Streçfilm uygulaması takip etmiştir. En az meyve kabuğu üst rengi değişimi 64.66 h o değeri ile kontrol meyvelerinden ölçülmüştür. 26

Çizelge 4.13. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Kabuk Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 68.41 65.09 61.80 64.76 62.44 64.08 66.05 64.66B MAP 68.41 65.52 68.43 66.54 68.73 64.33 70.97 67.56A Sfilm 68.41 64.89 64.65 64.99 64.84 66.42 67.52 65.96AB Ort 68.41A 65.17B 64.96B 65.43B 65.34B 64.95B 68.18A D %5 (Uyg.): 2.04 D %5 (M.S.): 2.44 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en yüksek ortalama meyve kabuğu üst rengi 72.94 h o değeri ile 6. ayda ve 71.35 h o değeri ile 4. ayda tespit edilmiştir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama meyve kabuğu üst rengi değişimi 71.34 h o değeri ile MAP uygulanan meyvelerde görülmüştür. Bunu 67.63 h o değeri ile Streçfilm ve 65.69 h o değeri ile kontrol meyveleri istatistiksel olarak aynı grupta yer alarak izlemişlerdir. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte göz önüne alındığında MAP uygulaması yapılan meyvelerde 4. (75.85 h o ) ve 6. (79.72 h o ) aylarda en fazla h o değeri değişimi görülmektedir. Çizelge 4.14. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Kabuk Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 66.73c-f 62.43g 62.23g 65.0d-g 67.21b-e 66.72c-f 69.48bc 65.69B MAP 66.73c-f 68.71b-d 67.12b-f 70.60bc 75.85a 70.60bc 79.72a 71.34A Sfilm 66.73c-f 62.98fg 64.36e-g 70.46bc 70.99b 68.30b-e 69.61bc 67.63B Ort 66.73BC 64.71C 64.57C 68.69B 71.35A 68.54B 72.94A D %5 (Uyg.): 2.40 D %5 (M.S.): 2.42 D %5 (Uyg. X M.S.): 4.19 Ort 27

Raf ömründe ortalama kabuk rengi değişimi ilk analiz, 1., 2. ve 3. aylarda istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. 4. ayda ise 44.59 h o değeri ile en düşük seviyeye inmiştir. Çizelge 4.15. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Kabuk Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 66.22 67.82 60.58 58.49 63.66 67.51 64.05 MAP 56.33 65.11 55.46 66.37 28.51 56.86 54.77 Sfilm 67.13 67.87 64.92 70.62 41.59 42.56 59.11 Ort 63.23A 66.93A 60.32A 65.16A 44.59B 55.64AB D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 13.55 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort. 1.yılda ve raf ömrü denemesinde kabuk rengi, muhafaza süresince koyulaşmıştır. 2.yıl değerlendirmesinde ise renk açılmaları meydana gelmiştir. Renk açılmalarının meydana gelmesi Artes ve ark. nın (2000) sonuçları ile uyum göstermektedir. 4.6. Dane Rengindeki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra dane rengindeki değişimler incelenmiş, Çizelge 4.16., Çizelge 4.17. ve Çizelge 4.18 de verilmiştir. Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde dane rengi üzerine ortalama muhafaza süresinin etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En düşük ortalama dane rengi h o değeri değişimi ilk analizde (28.14 h o ) ve 6. ay (27.93 h o ) analizinde ölçülmüş ve istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. En yüksek ortalama dane rengi h o değeri değişimi ise 1., 2., 3., 4. ve 5. aylarda olup istatistiksel olarak aynı grupta yer almıştır. Ortalama dane rengi h o değeri üzerine yapılan uygulamaların etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. 28

Çizelge 4.16. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Dane Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 28.14 26.00 34.31 34.70 35.24 33.68 25.80 31.13 MAP 28.14 35.35 43.24 33.83 40.73 38.78 27.59 35.38 Sfilm 28.14 47.70 47.68 43.79 30.45 33.53 30.40 37.38 Ort 28.14B 36.35A 41.74A 37.44A 35.47A 35.33A 27.93B D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 6.72 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde dane rengi h o değeri üzerine ne muhafaza sürelerinin ne de uygulamaların etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır (Çizelge 4.17). Çizelge 4.17. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Dane Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 24.55 23.37 25.48 30.26 32.98 32.13 26.79 27.94 MAP 24.55 26.60 23.23 25.02 30.62 24.26 27.26 25.93 Sfilm 24.55 31.04 24.61 29.83 33.02 21.35 23.73 26.88 Ort 24.55 27.00 24.44 28.37 32.20 25.92 25.93 D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): Ö.D. D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort Raf ömrü denemelerinde dane rengi üzerine ne uygulamaların ne de muhafaza sürelerinin etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Ortalamalara bakıldığında dane rengi kontrol meyvelerinde 28.02 h o, MAP meyvelerinde 16.98 h o ve streçfilm meyvelerinde 21.01 h o olarak ölçülmüştür. 29

Çizelge 4.18. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Dane Rengi (h o ) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 19.45 27.41 27.20 33.29 38.26 22.54 28.03 MAP 29.31 16.43 23.61 12.53 11.27 8.72 16.98 Sfilm 23.34 20.73 26.47 25.57 16.08 13.89 21.01 Ort 24.04 21.52 25.76 23.79 21.87 15.05 D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): Ö.D. D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort. Elyatem ve Kader in (1984) bildirdiğine göre 5 o C de tutulan Wonderful nar çeşidi meyvelerinin meyve suyu rengindeki farklılık önemli bulunmamıştır. Yapılan bu çalışmada da benzer sonuç elde edilmiştir. Ortalamalara bakıldığında dane rengi, kontrol meyvelerinde 28.03 h o, MAP meyvelerinde 16.98 h o ve streçfilm meyvelerinde 21.01 h o olarak ölçülmüştür. 4.7. Usare Miktarındaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra usare miktarında değişimler incelenmiştir. Çizelge 4.19., Çizelge 4.20 ve Çizelge 4.21. de usare miktarındaki görülen değişimler verilmiştir. Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en yüksek ortalama usare miktarı % 45.52 ile ilk analizde elde edilmiştir. En düşük ortalama usare miktarı ise % 37.07 ile 5.ayda görülmektedir. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama usare miktarı % 44.50 ile kontrol meyvelerinden elde edilirken bunu % 42.73 ile Streçfilm uygulaması takip etmiştir. En düşük ortalama usare miktarı % 40.10 ile MAP uygulanan meyvelerden elde edilmiştir. 30

Çizelge 4.19. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Usare Miktarı ( %) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 45.52 43.83 44.41 44.48 46.51 37.07 49.71 44.50A MAP 45.52 39.84 40.43 42.56 36.83 35.25 40.24 40.10C Sfilm 45.52 42.37 43.62 41.41 44.09 38.91 43.20 42.73B Ort 45.52A 42.02B 42.82AB 42.82AB 42.48B 37.07C 44.38AB D %5 (Uyg.): 1.76 D %5 (M.S.): 2.83 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl muhafazaya alınan meyvelerin usare miktarı üzerine muhafaza süresinin etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama usare miktarı % 52.79 ile kontrol meyvelerinden elde edilirken bunu % 43.54 ile MAP uygulaması takip etmiştir. En düşük ortalama usare miktarı % 26.88 ile streçfilm uygulanan meyvelerden elde edilmiştir. Çizelge 4.20. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Usare Miktarı ( %) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 49.25 48.74 54.39 54.11 53.61 56.10 53.31 52.79A MAP 49.25 44.17 40.53 41.65 44.11 43.11 41.93 43.54B Sfilm 24.55 31.04 24.62 29.83 33.02 21.35 23.73 26.88C Ort 41.02 41.33 39.85 41.86 43.58 40.19 39.66 D %5 (Uyg.): 7.13 D %5 (M.S.): Ö.D. D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort Raf ömründe muhafaza süresinin ortalama usare miktarı üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. İlk analiz (% 44.38), 1. (% 50.89) ve 2.(% 49.58) aylarda tespit edilen ortalama usare miktarı istatistiksel olarak aynı grupta yer 31

alarak en fazla usare miktarını vermiştir. En düşük ortalama usare miktarı ise % 30.29 ile 4. ayda gerçekleşmiştir. Raf ömrü ortalama usare miktarı üzerine uygulamaların etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Kontrol ve streçfilm uygulaması, MAP uygulaması yapılan meyvelere göre daha fazla ortalama usare miktarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Çizelge 4.21 Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Usare Miktarı ( %) Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 53.43 56.01 55.77 54.94 52.44 43.01 52.60A MAP 32.38 41.35 40.04 19.49 8.54 20.39 27.03B Sfilm 47.34 55.31 52.94 54.15 29.88 31.28 45.15A Ort 44.38A 50.89A 49.58A 42.86AB 30.29C 31.56BC D %5 (Uyg.): 16.20 D %5 (M.S.): 11.58 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Denemeler sırasında Hicaznar meyvelerinde usare miktarı, kontrol grubunda muhafaza süresince sürekli bir artış göstermiş ve başlangıç değerlerinin de üzerine çıkmıştır. Kontrol dışındaki uygulamalarda muhafaza süresince başlangıçta belirli bir artış göstermiş ancak daha sonra azalarak başlangıçtaki değerine yakın bir düzeyde kalmıştır ( Onur ve ark., 1995). Bu çalışmada da uygulamalar arasında benzer bir ilişki söz konusudur. Ort. 4.8. Antosiyanin Yoğunluğundaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra antosiyanin yoğunluğu incelenerek Çizelge 4.22., Çizelge 4.23. ve Çizelge 4.24 de verilmiştir. Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerin antosiyanin yoğunluğu üzerine muhafaza süresinin etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır. 32

Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama antosiyanin yoğunluğu 1.63 ile kontrol meyvelerinden elde edilmiştir. Bunu istatistiksel olarak aynı grupta yer alan Streçfilm (1.56) ve MAP (1.56) uygulaması takip etmiştir. Çizelge 4.22. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Antosiyanin Değişimleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 1.62 1.51 1.70 1.55 1.69 1.65 1.66 1.63A MAP 1.62 1.61 1.50 1.45 1.56 1.66 1.50 1.56B Sfilm 1.62 1.51 1.57 1.45 1.64 1.50 1.60 1.56B Ort 1.62 1.55 1.59 1.49 1.63 1.60 1.59 D %5 (Uyg.): 0.004 D %5 (M.S.): Ö.D. D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort İkinci yıl analiz edilen meyvelerdeki ortalama antosiyanindeki değişimler istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında 1.76 ile ilk analiz en yüksek antosiyanin miktarına sahip olduğu saptanmıştır. Muhafaza süresi uzadıkça antosiyanin miktarında azalmalar görülmüş 6. ayda 1.51 ile en düşük değere ulaşmıştır. Yapılan uygulamalar arasında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama antosiyanin miktarı 1.72 ile streçfilm uygulanan meyvelerden elde edilirken bunu 1.69 ile kontrol meyveleri takip etmiştir. En düşük ortalama antosiyanin miktarı 1.64 ile MAP uygulanan meyvelerde görülmüştür. Uygulamalar ve zamanlar arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek antosiyanin miktarı 4. ayda (1.78) MAP uygulaması yapılan meyvelerde ve 1. ay (1.76) Streçfilm uygulamasından elde edilmiştir. 33

Çizelge 4.23. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Antosiyanin Değişimleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 1.76ab 1.66bc 1.73a-c 1.69a-c 1.70a-c 1.69a-c 1.64c 1.69B MAP 1.76ab 1.75ab 1.66bc 1.70a-c 1.78a 1.70a-c 1.15d 1.64C Sfilm 1.76ab 1.77a 1.73a-c 1.71a-c 1.68a-c 1.68a-c 1.74a-c 1.72A Ort 1.76A 1.72AB 1.70AB 1.70AB 1.72AB 1.69B 1.51C D %5 (Uyg.): 0.03 D %5 (M.S.): 0.06 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.11 Ort Raf ömrü için değerlendirmeye alınan meyvelerde antosiyanin değerlerine bakıldığında muhafaza süresi ilerledikçe düşüş gözlenmiş olup ilk analizde 1.77 olan değer 5. ay sonunda 1.64 olmuştur. Uygulamalar arasında istatistiksel olarak fark gözlenmemiştir. Muhafaza süreleri ve uygulamalar arasındaki etkileşime bakıldığında muhafaza süresi ilerledikçe bütün uygulamalarda genel olarak bir düşüş gözlenmiştir. Çizelge 4.24. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Antosiyanin Değişimleri Uyg Muhafaza Süresi (ay+gün) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 1.77 b 1.71 f 1.72 e 1.73 d 1.56 k 1.72 e 1.70 MAP 1.77 b 1.77 a 1.70 g 1.76 c 1.51 l 1.63 ı 1.69 Sfilm 1.77 b 1.72 e 1.71 fg 1.69 h 1.75 c 1.56 j 1.70 Ort 1.77 A 1.74 B 1.71 D 1.72 C 1.61 F 1.64 E D %5 (Uyg.): Ö.D. D %5 (M.S.): 0.003 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.005 Ort. 34

Miguel ve ark. (2004) nın yaptığı çalışmada depolama zamanı toplam antosiyanin içeriğini etkilemiştir. Muhafaza süresi uzadıkça antosiyanin miktarında azalmalar görülmüştür. Bulunan bu sonuç yapılan çalışma ile uyum içerisindedir. 4.9. Solunum Hızındaki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin 20 o C de 1,5 saat bekletme sonucunda ölçülen solunum hızları Şekil 4.3., Şekil 4.4 ve Şekil 4.5. de verilmiştir. 1.yılda kontrol meyvelerinde 1.ayda solunum hızı 9,94 ml/kgh iken ikinci ayda 3,30 ml/kgh e düşmüş sonra 3.ayda 10,35 ml/kgh e yükselmiş daha sonra solunum hızında azalmalar meydana gelerek 6. ayda 7,02 ml/kgh e düşmüştür. MAP uygulanan meyvelerde solunum hızı ilk ayda 10,70 ml/kgh olarak ölçülmüş 2. ayda bu değer bir miktar yükselerek 10,73 ml/kgh olmuştur. 3. ayda hafif bir düşüşle 9,10 ml/kgh olmuştur. 4. ve 5. aylarda tekrar yükselişe geçerek 4. ayda 18,56 ml/kgh e 5. ayda ise 19,12 ml/kgh değerine ulaşmıştır. 6. ayda ise 16,37 ml/kgh değerine düşmüştür. Streçfilm uygulanan meyvelerde ilk ay solunum hızı 13,73 ml/kgh olarak saptanmış, 2. ayda 13,84 ml/kg e yükselmiş 3. ayda düşerek 5,42 ml/kgh olmuştur. 4. ayda bir miktar yükselerek 5,83 ml/kgh olmuş 5. ve 6. aylarda tekrar yükselişe geçerek 6. ayda 23,11 olmuştur. 35

25 CO2 Miktarı (ml/kgh) 20 15 10 5 KONTROL MAP STREÇFİLM 0 1 2 3 4 5 6 Muhafaza Süresi (ay) Şekil 4.3. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinin CO 2 Üretim Grafiği (1.Yıl) 2. yılda kontrol meyvelerinde ilk analizde solunum hızı 4,16 ml/kgh ölçülürken 1. ayda 6,98 ml/kgh e yükselmiş, diğer aylarda solunum hızı azalarak 6. ayda 0,82 ml/kgh olmuştur MAP uygulaması yapılan meyvelerde ilk analizde 4,93 ml/kgh olan solunum hızı 1. (4,47 ml/kgh), 2. (6,14 ml/kgh) ve 3.(6,05 ml/kgh) aylarda artarak devam etmiş, sonra azalarak 4. ayda 1,17 ml/kgh e düşmüş, daha sonra 5. ve 6. aylarda tekrar yükselişe geçerek 6. ayda 1.55 ml/kgh olmuştur. Streçfilm uygulanan meyvelerde ise solunum hızı ilk analizde 4,50 ml/kgh iken 1. ayda 10,58 ml/kgh e yükselmiş, daha sonra azalarak 2. ayda 6,74 ml/kgh e 3. ayda 5,71 ml/kgh e 4. ayda 1,62 ml/kgh ye düşmüştür. 5. ayda (2,13 ml/kgh ) bir miktar yükselmiş 6. ayda ise 1,78 ml/kgh olmuştur. 36

12 CO2 Miktarı (ml/kgh) 10 8 6 4 2 KONTROL MAP STREÇFİLM 0 0 1 2 3 4 5 6 Muhafaza Süresi (ay) Şekil 4.4. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinin CO 2 Üretim Grafiği (2.Yıl) Raf ömrü belirlenmesi için incelenen meyvelerde solunum hızı kontrol meyvelerinde ilk analizde 3,87 ml/kgh olarak ölçülmüş 1. ay 2,88 ml/kgh e düşmüş 2. ayda tekrar 3,89 ml/kgh e yükselmiş ve daha sonraki muhafaza sürelerinde azalarak 5. ayda 0.93 ml/kgh e kadar düşmüştür. MAP uygulaması yapılan meyvelerde ilk analizde 3,44 ml/kgh olan solunum hızı diğer aylarda düşmüş 1. ayda 2,61 ml/kgh, 2. ayda 2,47 ml/kgh, 3. ayda 2,55 ml/kgh, 4. ayda 1,70 ml/kgh ve 5. ayda 1.16 ml/kgh olmuştur. Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde solunum hızı ilk analizde 8,80 ml/kgh olurken, 1. ayda 2,22 ml/kgh e düşmüş, 2. ve 3. aylarda tekrar yükselerek 2,64 ml/kgh ve 3. ay 4.39 ml/kgh olmuştur. 4. ayda solunum hızı düşerek 1,85 ml/kgh ölçülmüştür. 5. ayda ise hafif bir yükselişle 2,19 ml/kgh olmuştur. 37

CO2 Miktarı (ml/kgh) 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 0 1 2 3 4 5 Muhafaza Süresi (ay) KONTROL MAP STREÇFİLM Şekil 4.5. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömrü Meyvelerinin CO 2 Grafiği (2.Yıl) Solunum hızı, 2. yıl ve raf ömrü değerlendirmesinde kullanılan meyvelerde derimden sonra zamanla azalmıştır. Nanda ve ark. nın (2000), çalışmasında da benzer şekilde, BDF-2001 polyolefin film uygulamasında başlangıçta 380 nmol kg - 1 s -1 olan değer deneme sonunda 200 nmol kg -1 s -1 e ve D-955 polyolefin film uygulamasında da başlangıçta 400 nmol kg -1 s -1 olan değer deneme sonunda 150 nmol kg -1 s -1 e düşmüştür. 2. yılda 4. aydan sonra solunum hızında fazla bir değişim görülmemiştir. Bunun nedeninde kabuktaki kuruma olabileceği düşünülmektedir. 38

4.10. Görsel Kalitedeki Değişimler İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra görsel kaliteler değerlendirilmiş ve Çizelge 4.25., Çizelge 4.26. ve Çizelge 4.27 de verilmiştir. Birinci yıl muhafazaya alınan meyvelerde en yüksek ortalama görsel kalite ilk analiz, 1. ve 2. ay analiz meyvelerinden elde edilmiştir. Muhafaza süresi ilerledikçe görsel kalitede azalmalar görülmüş ve en düşük görsel kalite 5. ay (2.96) ve 6. ay (2.83) meyvelerinde görülmüştür. Uygulamalar karşılaştırıldığında istatistiksel olarak farklılıklar önemli bulunmuştur. En fazla ortalama görsel kaliteler 4.28 ile MAP ve 4.26 ile Streçfilm uygulamalarından elde edilirken en az ortalama görsel kalite 3.20 ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Çizelge 4.25. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Görsel Kalite Değerleri (5 tam puan üzerinden) Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 5.00 4.67 4.00 2.83 2.00 2.00 1.93 3.21B MAP 5.00 5.00 5.00 4.53 3.80 3.33 3.27 4.28A Sfilm 5.00 4.67 5.00 4.30 4.03 3.53 3.30 4.26A Ort 5.00A 4.78A 4.67A 3.89B 3.28BC 2.96C 2.83C D %5 (Uyg.): 0.36 D %5 (M.S.): 0.61 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort 39

İkinci yıl analiz edilen meyvelerdeki ortalama görsel kalite istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Muhafaza süreleri göz önüne alındığında 5.00 ile ilk analizde meyveler en yüksek görsel kaliteye sahip olduğu saptanmıştır. Muhafaza süresi uzadıkça görsel kalitede azalmalar görülmüş, 6. ayda 2.1 ile en düşük değere ulaşmıştır. Yapılan uygulamalar arasında istatistiksel olarak farklılıklar bulunmuştur. En fazla ortalama görsel kalite 3.60 ile Streçfilm uygulanan meyvelerden ( Şekil 4.6, Şekil 4.7 ) ve 3.50 ile MAP uygulanan meyvelerden ( Şekil 4.8, Şekil 4.9) elde edilmiştir. En düşük ortalama görsel kalite 2.85 ile kontrol meyvelerinde gözlenmiştir. Uygulamalar ve zamanlar arasındaki etkileşim de istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Uygulamalar ve muhafaza süreleri birlikte değerlendirildiğinde en yüksek görsel kalite ilk analizde gözlenirken muhafaza süresi uzadıkça görsel kalitede kayıplar artmaktadır. Çizelge 4.26. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Görsel Kalite Değerleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0 1 2 3 4 5 6 Kont 5.00a 4.20bc 3.00d-g 1.87ı 2.00hı 1.93ı 1.93ı 2.85B MAP 5.00a 4.40ab 4.40ab 3.53cd 2.27g-ı 2.87d-g 2.07hı 3.51A Sfilm 5.00a 4.33ab 4.20bc 2.73e-h 3.13d-f 3.40d-e 2.40f-ı 3.60A Ort 5.00A 4.31B 3.87B 2.71C 2.47CD 2.73C 2.13D D %5 (Uyg.): 0.21 D %5 (M.S.): 0.45 D %5 (Uyg. x M.S.): 0.77 Ort 40

Şekil 4.6. Streçfilm Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü Şekil 4.7. Streçfilm Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü 41

Şekil 4.8. MAP Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Görünümü Şekil 4.9. MAP Meyvelerinin 6 ay Muhafaza Sonrası Meyve İçi Görünümü 42

Raf ömrü için incelenen meyvelerde muhafaza süresinin etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. En yüksek görsel kalite değeri ilk analizde 3.67 olarak tespit edilmiştir. Bunu 3.13 görsel kalite değeri ile 1. ay takip etmiştir. Görsel kalite değeri muhafaza süresi ilerledikçe azalmış ve 5. ayda 2.20 olarak değerlendirilmiştir. Çizelge 4.27. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Görsel Kalite Değerleri Uyg Muhafaza Süresi (ay) 0+15 1+15 2+15 3+15 4+15 5+15 Kont 4.00 3.00 2.40 3.20 2.40 2.60 2.93 MAP 3.20 3.00 2.60 2.00 1.40 2.00 2.37 Sfilm 3.80 3.40 3.00 3.20 2.00 2.00 2.90 Ort 3.67A 3.13AB 2.67BC 2.80BC 1.93D 2.20CD D %5 (Uyg.):Ö.D. D %5 (M.S.): 0.67 D %5 (Uyg. x M.S.): Ö.D. Ort. Görsel kaliteler değerlendirildiğinde, kontrol meyvelerinde her iki yılda da meyveler 2. aydan sonra ticari değerini kaybederken, MAP ve Streçfilm uygulamaları 1. yılda 6 ay muhafaza edilebilirken 2. yılda MAP meyveleri 3 ay Streçfilm uygulanan meyveler 5 ay ticari değerini kaybetmeden muhafaza edilmişlerdir. Bu durumun denemeye alınan meyvelerin kalitesi ve iklim koşulları ile orantılı olduğu düşünülmektedir. 43

4.11. Fizyolojik ve Mantarsal Nedenli Bozulmalar İki farklı yılda üç farklı uygulama yapılan Hicaznar çeşidine ait meyvelerin bir kısmı depodan çıkarıldıktan hemen sonra bir kısmı ise, raf ömrünü araştırmak için iki hafta 20 o C de bekletildikten sonra fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulmalar gözlenmiş ve Şekil 4.10., Şekil 4.11. ve Şekil 4.12 da verilmiştir. 1.yıl kontrol meyvelerinde 2., 4. ve 5. aylarda fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulmalara rastlanmazken 1., 3. ve 6. aylarda % 8.3 oranında mantarsal nedenli bozulmalar gözlenmiştir. MAP uygulaması yapılan meyvelerde 1., 2. ve 3. aylarda fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulmalara rastlanmazken 4. ayda % 16.7 lik bir mantarsal nedenli bozulma oluşmaya başlamış ve 5. ve 6. aylarda % 41.7 ye yükselmiştir. Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde 2., 3. ve 4. aylarda fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulma gözlenmemiş 1. ayda % 8.3 lük bir mantarsal nedenli bir bozulma oluşurken 5. ayda bu oran % 25 e yükselmiş ve 6. ayda % 33.3 e ulaşmıştır. Mantarsal Nedenli Bozulma Oranı (%) 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 0 1 2 3 4 5 6 KONTROL MAP STREÇFİLM Muhafaza Süresi (ay) Şekil 4.10. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 1. Yıl Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları 44

2. yıl kontrol meyvelerinde 1., 2. ve 4. aylarda mantarsal nedenli bozulma gözlenmezken, 3. ayda bozulmaların oranı % 13,3 e yükselmiş ve 5. ve 6. aylarda bu oran % 6,7 ye düşmüştür. MAP uygulaması yapılan meyvelerde ilk ay fizyolojik ve mantarsal nedenli bozulma gözlenmezken diğer aylarda mantarsal nedenli bozulmaların oranı zaman ilerledikçe artmış ve 6. ay sonunda % 60 a ulaşmıştır. Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde mantarsal nedenli bozulmaların oranı 1., 2., 3. ve 5. aylarda % 6,7 iken 4. ayda % 40 ve 6. ayda % 13,3 olarak gözlenmiştir. Mantarsal Nedenli Bozulma Oranı (%) 70 60 50 40 30 20 10 0 0 1 2 3 4 5 6 KONTROL MAP STREÇFİLM Muhafaza Süresi (ay) Şekil 4.11. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde 2. Yıl Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları 45

Raf ömrü uygulaması için incelenen kontrol meyvelerinde 5. aya kadar mantarsal nedenli bozulmalar gözlenmezken, 5. ayda % 20 lik bir bozulma oranı gözlenmiştir. MAP uygulaması yapılan meyvelerde ilk analizde mantarsal nedenli bozulma gözlenmezken 1. ve 2. aylarda % 20, 3. ve 5. aylarda % 60 ve 4. ayda % 80 bozulma oranı gözlenmiştir. Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde mantarsal nedenli bozulmalara ilk analiz, 1., 2. ve 3. aylarda rastlanmazken 4. ve 5. aylarda % 40 oranında görülmüştür. Mantarsal Nedenli Bozulma Oranı (%) 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 1 2 3 4 5 KONTROL MAP STREÇFİLM Muhafaza Süresi (ay+gün) Şekil 4.12. Değişik Ambalaj Tipleriyle Muhafazaya Alınan Hicaznar Çeşidinde Raf Ömründe Saptanan Mantarsal Nedenli Bozulma Oranları Onur ve ark., (1992) nın yaptığı bir çalışmada ince plastik torbada depolanan meyvelerde 1. ay çürüme oranı % 1.95 iken bu oran 5. ay sonunda %12.87 ye yükselmiştir.. Bulunan bu sonuç yapılan çalışma ile benzer özellikler göstermektedir. 46

5. SONUÇ ve ÖNERİLER Elif BAYRAM 5. SONUÇ ve ÖNERİLER Tüm uygulamalar göz önüne alındığında muhafaza süresi ilerledikçe ağırlık kayıpları giderek artmıştır. MAP ve Streçfilm uygulanan meyvelerde ağırlık kaybının kontrol meyvelerinden daha az olduğu saptanmıştır. Ağırlık kaybının uygulamalarda daha az olması, ambalajlamanın meyve kabuğundaki su kaybını azaltması nedeniyle olabileceği düşünülmektedir. Raf ömrü süresince ağırlık kaybı dikkate alındığında en az ağırlık kaybı kontrol meyvelerinde saptanmıştır. Ambalajlanan meyveler depolama sırasında çok fazla su kaybetmediği için dışarıya çıkarıldığında daha çabuk su kaybederek daha fazla ağırlık kaybına uğramıştır. Kontrol meyveleri ise kaybedebileceği suyun büyük bir kısmını muhafaza sırasında kaybettiğinden dolayı daha az ağırlık kaybına uğramıştır. Muhafaza süresi uzadıkça SÇKM düzeyinde azalmalar görülmüştür. En yüksek ortalama SÇKM düzeyi kontrol meyvelerinde saptanmış, bunu Streçfilm ve MAP uygulamalarının izlediği görülmüştür. Kontrol meyvelerinde SÇKM düzeyinin fazla olmasının nedeninin ağırlık kaybının fazla olmasından dolayı olduğu düşünülmektedir. Muhafaza süresi ilerledikçe titre edilebilir asit miktarı 1. yılda artış göstermiştir. 2. yılda yapılan uygulamalar ve raf ömrü incelemesinde ise azalmalar gözlenmiştir. Titre edilebilir asitlik üzerinde yapılan uygulamaların etkisi olmamıştır. Muhafaza süresince meyve suyu ph değerinde ufak bir artış saptanmıştır. MAP uygulanan meyvelerde kabukta renk açılmaları her iki yılda da gözlenmiştir. Kontrol ve Streçfilm uygulanan meyvelerde ise 1. yıl da renkte koyulaşmaları 2. yıl da ise renk açılmaları meydana gelmiştir. Ağırlık kayıplarının büyük bir bölümünün kabuktan gerçekleştiği düşünüldüğü için kabukta renk koyulaşmaları meydana gelmiş olabilir. Raf ömrü denemesinde kabuk rengi muhafaza süresince koyulaşmıştır. Uygulamalar arasında ise fark gözlenmemiştir. Yapılan uygulamaların ve muhafaza süresinin dane rengi üzerine etkileri önemli bulunmamıştır. Usare miktarı kontrol grubunda muhafaza süresince sürekli bir artış göstermiş ve başlangıç değerlerinin üzerine çıkmıştır. Bunun nedeni, kontrol meyvelerinde 47

5. SONUÇ ve ÖNERİLER Elif BAYRAM meyve kabuğundaki su kaybının fazla olması, meyvenin kabuk ağırlığının azalması ve zamanla usare miktarının artmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Muhafaza süresi uzadıkça antosiyanin miktarındaki azalmalar önemsiz görülmüştür. 1.yıl solunum hızında inişli çıkışlı değişimler gözlenmiş, 2. yılda ise başlangıçta inişli çıkışlı solunum gözlenirken 4. aydan sonra solunum neredeyse sabit bir seviyeye düşmüştür. Bu düşüşün nedeni kabuğun kuruyarak geçirgenliğinin azalması olabileceği sonucunu verebilir. Her iki yılda da bazı aylarda solunum değerinin yüksek olmasının mantarsal bozulmalardan kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir. Kontrol meyvelerinde her iki yılda da meyveler 2. aydan sonra ticari değerini kaybederken, MAP uygulamasında meyveler 1. yılda 3 ay muhafaza edilebilirken 2. yıl da 2 ay, Streçfilm uygulanan meyveler 1. yılda 4 ay muhafaza edilebilirken 2. yılda ise 3 ay ticari değerini kaybetmeden muhafaza edilmişlerdir. Bu durumun denemeye alınan meyvelerin kalitesi ve iklim koşulları ile orantılı olduğu düşünülmektedir. Muhafaza süresi uzadıkça mantarsal nedenli bozulmaların oranı da artmıştır. 1. yıl MAP uygulaması yapılan meyvelerde 1., 2. ve 3. aylarda mantarsal nedenli bozulmalara rastlanmazken 4. ayda % 16.7 lik bir bozulma oluşmaya başlamış ve 5. ve 6. aylarda % 41.7 ye yükselmiştir. Bu da oldukça yüksek bir bozulma oranıdır. Kalan meyvenin maliyeti yükseleceğinden ekonomik olarak bu durum göz önüne alınmalıdır. Streçfilm uygulaması yapılan meyvelerde 2., 3. ve 4. aylarda bozulma gözlenmemiş 1. ayda % 8.3 lük bir bozulma oluşurken 5. ayda bu oran % 25 e yükselmiş ve 6. ayda % 33.3 e ulaşmıştır. Bu oranda oldukça yüksek olduğundan aynı ekonomik kaygı bu uygulamada da söz konusudur. 2. yılda ise MAP uygulanan meyveler 3. ayda % 26.6 mantarsal nedenli bozulma oranına sahip olurken bu oran 4. ayda % 33 ve 5. ayda % 40 a ulaşmıştır. Streçfilm uygulamalarında ise yalnızca 4. ayda % 40 lık bir bozulma gözlenmiş diğer aylarda ise bu oran oldukça düşük kalmıştır. 4. aydaki yüksek orandaki bozulmanın meyve kalitesinden kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir. 48

5. SONUÇ ve ÖNERİLER Elif BAYRAM Tüm bu değerlendirmelerin sonucunda, Hicaznar çeşidinde ambalajlamanın daha iyi muhafaza olanağı sağladığı ve 15 günlük raf ömrü süresinin ise çok uzun olduğu belirlenmiştir. Hicaznar meyvelerini daha uzun süre muhafaza edebilmek için streçfilm ile kaplanması önerilebilir. 49

KAYNAKLAR ABBOT,J. A., 1999. Quality Measurement of Fruits and Vegetables. Postharvest Biology and Technology, 15, 207-225. ANONİM, 2005. www.caneronur.com -------------, 2007. Tarım İl Müdürlüğü İstatistik Şubesi Verileri. ANONYMOUS, 1975. California Administrative Register 75, No. 4-B, Title 3, Article 39. Pomegranates. Published by State of California, Office of Aministrative Hearing, Dep. General Services, pp. 150.253-150.255. ARTES, F., TUDELA, J. A. and VILLAESCUSA, R., 2000. Thermal Postharvest Treatments for Improving Pomegranate Quality and Shelf Life. Postharvest Biology and Technology 18 (2000) s. 245-251. ARTES, F., MARIN, J. G. and MARTINEZ, J. A., 1996. Controlled Atmosphere Storage of Pomegranate. Zeitschrift für Lebensmitteluntersuchung und Forschung A. Volume 203, Number 1/January s. 33-37. DEFILIPPI, B. G., WHITAKER, B. D., HESS-PIERCE, B. M. and KADER, A. A., 2006. Development and Control of Scald on Wonderful Pomegranates During Long-Term Storage. Postharvest Biology and Technology 41 (2006) s. 234-243. ERİS, A. and TURK, R., 1999. Heat Treatments and Different Packaging Materials fort the Modified Atmosphere Storage of Pomegranate Fruits.(Eng.) Postharvest Losses of Perishable Horticultural Products in the Mediterranean Region, Mediterranean Postharvest Network 2 nd Workshop, Chania, Greece, CIHEAM/MAICH, Cahiers Options Mediterraneennes, Vol. 42: s. 185-193. ELYATEM, S. M. and KADER A. A., 1984. Post-Harvest Physiology and Storage Behaviour of Pomegranate Fruits. Scientia Horticulturae, 24 (1984) 287-298. 50

GÖZLEKÇİ, S., ERKAN, M., KARAŞAHİN, I. and ŞAHİN, G., 2005. Effect of Modified Atmosphere Packaging (MAP) on The Storage of Pomegranate Fruits (cv. Hicaznar). 9 TH International Controlled Atmosphere Research Conference, Thursday, July 7. Abstracts. s. 14 HESS-PIERCE, B. and KADER A. A., 2003. Responses of Wonderful Pomegranates to Controlled Atmospheres. Acta Horticulturae, 600, ISHS (2003) s. 751-757 KÖKSAL, A.İ., 1989. Research on the Storage of Pomegranate (cv. Gök Bahçe) under Different Conditions. Acta Hort.(ISHS) 258:295-302. KÜÇÜKAYDIN, H., 1985. Niğde ve Pozantı Yöresinde Alar ın Amasya Elmasında Renklenme ve Bazı Meyve Özellikleri Üzerine Etkileri. Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, s. 12-13 (Yüksek Lisans Tezi.) KÜPPER, W., PEKMEZCİ, M. and HENZE, J., 1995. Studies on CA-Storage of Pomegranate (Punica granatum L., cv. Hicaznar). ISHS Acta Horticulturae, 398 (Postharvest Physiology of Fruits):101-108. MIGUEL, G., FONTES, C., ANTUNES, D., NEVES, A. and MARTINS, D., 2004. Anthocyanin Concentration of Assaria Pomegranate Fruits During Different Cold Storage Conditions. Journal of Biomedicine and Biotechnology 5 (2004) s.388-342. MIRDEHGHAN, S.H. and RAHEMI, M., 2005 Effects of Hot Water Treatment on Reducing Chilling Injury of Pomegranate (Punica granatum) Fruit During Storage. ISHS Acta Horticulturae 682 (V International Postharvest Symposium) s. 887-892. NANDA, S., SUDHAKAR RAO, D.V. and KRISHNAMURTHY, S., 2000. Effect of Shrink Film Wrapping and Storage Temperature on the Shelf Life and Quality of Pomegranate Fruits cv. Ganesh. Postharvest Biology and Technology 22 (2001) s. 61-69. ONUR, C., 1983. Akdeniz Bölgesi Narlarının Seleksiyonu Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü,121 s. (Doktora Tezi). 51

ONUR, C. ve TİBET, H., 1995. Nar(Punica granatum L.) Muhafazası Üzerinde Araştırmalar. Narlarda Kombinasyon Islahı. II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, Adana, s. 677-680. ONUR, C., PEKMEZCİ, M., TİBET, H., ERKAN, M., GÖZLEKÇİ, Ş. ve TANDOĞAN, P., 1992. Hicaznarının Soğukta Muhafazası Üzerinde Bir Araştırma. Türkiye I. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi (Cilt I), s. 449-452. ONUR, C., PEKMEZCİ, M., TİBET, H., ERKAN, M. ve GÖZLEKÇİ, Ş., 1995. Nar(Punica granatum L.) Muhafazası Üzerinde Araştırmalar. Türkiye II. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi (Cilt I), s. 696-700 USLU, H. ve ERKAN, M., 2005. Sıcak Hava Uygulamalarının Granny Smith Elmalarında Yüzeysel Kabuk Yanıklığı Gelişimi ve Derim Sonrası Fizyolojisi Üzerine Etkileri. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2005, 18(1), 41-50. UYGUN, I., 2003. Niğde Koşullarında Yetiştirilen Granny Smith ve Fuji Elmalarının Soğukta Muhafazası. Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, s.16-17 (Yüksek Lisans Tezi). VOSS, H.D., 1992. Relating Colorimeter Measurement of Plant Color to the Royal Horticultural Society Colour Chart. Hort. Science, Vol. 27 (12). YAZICI. K., KARAŞAHİN, I., ŞAHİN, G., ERKAN, M. ve KAYNAK, L., 2005. Kaolin Uygulamaları İle Modifiye Atmosfer (MA) Koşullarının Nar Muhafazası Üzerine Etkileri. III. Muhafaza ve Pazarlama Sempozyumu, Hatay s. 60-65. 52

ÖZGEÇMİŞ 1982 yılında Adana İli nde doğdum. İlkokul eğitimimi Malatya Cumhuriyet İlkokulu nda, orta ve lise eğitimimi Bursa İnegöl Turgutalp Anadolu Lisesi nde tamamladım. 2000 yılında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitkisel Üretim Programı nda eğitime başladım. 2004 yılı haziran döneminde mezun olarak aynı yıl Ç.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı nda Yüksek Lisansa başladım. 53