Mustafa COŞKUN Orman ve Su İşleri Uzmanı

Denizden Yükseklik (m) Bakı Eğim % Tepe Sırt Üst Yamaç Orta Yamaç Alt Yamaç Taban Düzlük Çukurluk Anakaya/Anamateryal 0-25 Az TaĢlı 26-50 Orta TaĢlı 51-80 Çok TaĢlı 81-100 Kayalık Ham Çürüntü Mull Hafif ġiddetli Orta ġiddetli ġiddetli Çok ġiddetli Türleri Dip Kütük Çapı (cm.) Kapalılık (%) Ortalama Boy ( m ) KarıĢım Oranları % TOPRAK TĠPĠ YETİŞME ORTAMI ETÜD ÇİZELGESİ... PROJESĠ "YETĠġME ORTAMI ETÜT ÇĠZELGESĠ" Etüdü Yapanlar: FĠZYOGRAFĠK VE GENEL TOPRAK ÖZELLĠKLERĠ Tarih-Ġmza: ARAZĠ YÜZEY ġeklġ Yüzeysel TaĢlılık (25 cm'den büyük) (%) Humus Formu Erozyon Durumu Diri Örtü Profil / Ġnceleme Noktası Koordinatı No Y (Sağa) X (Yukarı) 1 2 3 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62

PROFĠL NO ADI Derinlik Cm. Renk Kum Kumlu Balçık Balçık Ağır Balcık Kil Az TaĢlı 26-50 Orta TaĢlı 51-80 Çok TaĢlı 81-100 Ġskelet STRÜKTÜR 0-1.5 Kireçsiz-Az Kireçli 1.5-10 Orta Kireçli 10-20 Çok Kireçli >20 Kirece Zengin PH.Toprağın Reaksiyonu 1-5 Seyrek 6-10 Orta 11-20 Sık 21-50 Pekçok Taban suyu Yamaç Sızıntı Suyu Durgun su AĢırı Ġyi Orta Yetersiz 0-30 cm (sığ) 31-60 cm (orta derin) 61-120 cm (derin) 120 cm < (çok derin) YETİŞME ORTAMI ETÜD ÇİZELGESİ... PROJESĠ "YETĠġME ORTAMI ETÜT ÇĠZELGESĠ" ETÜDÜ YAPANLAR: TARĠH/ĠMZA : Horizon Toprak Türü Ġskelet (Hacim %) PROFĠL ÖZELLĠKLERĠ Toplam Kireç (%) dm2 de 2 mm den Ġnce Kök DağılıĢı Toprak Suyu Drenaj Toprak Derinliği Mutlak (m) Fizyolojik (f) NOTLAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35

Fotosentez Fotosentez CO 2 + H 2 O + ışık karbonhidrat + O 2 Su Mineraller 4

SINIRLAYICI FAKTÖRLER Canlının dayanabildiği veya yaşamını güçlükle sürdürebildiği en elverişsiz durumdaki faktör veya faktörlere sınırlayıcı faktör denir. Örneğin Yüksek Sıcaklık, Düşük Sıcaklık, Yüksek ph, Yetersiz Su Yetersiz Toprak Derinliği Taşlılık

FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Etüdü Yapanlar: Projeksiyon UTM 6 (Universal Transvers Mercator 6 ) ED50 (European Datum 1950) Tarih-Ġmza: 1/25 000 ölçek GPS koordinat sistemi: WGS 84 Profil / Ġnceleme Noktası No Koordinatı Y (Sağa) X (Yukarı) 1 2 3

Denizden Yükseklik (m) Bakı Eğim % FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Yükseltinin Etkileri 36 37 38

Yükseltinin Etkileri

Denizden Yükseklik (m) Bakı Eğim % FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Bakı Etkileri 36 37 38

Eğim DİK EĞİMLİ HAFİF EĞİMLİ Heyelan Erozyon Sığ ve taşlı topraklar Eğimin Tanıtımı Eğim (%) Düz 0-3 Az Eğimli 3-9 Orta Eğimli 9-17 Çok Eğimli 17-36 Dik 36-58 Sarp 58-100 Pek Sarp >100 Derin ve az taşlı topraklar DÜZLÜK Derin ve taşsız topraklar 1/15

Tepe Sırt Üst Yamaç Orta Yamaç Alt Yamaç Taban Düzlük Çukurluk FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ ARAZĠ YÜZEY ġeklġ Üst yamaç 39 40 41 42 43 44 Orta yamaç Alt yamaç

Arazi Yüzey Şekli Yamaç Konumu; Nem ekonomisi ve ağaçların büyümesinde etkilidir Orta Yamaçta Alt Yamaçta 1/15

YAMAÇ ŞEKLİ ile Yüzeysel Akış İlişkisi DIŞBÜKEY Yamaçta; Yüzeysel akış hızlı DÜZ yamaçta; Yüzeysel akış orta İÇBÜKEY Yamaçta; Yüzeysel akış yavaş

Anakaya/Anamateryal FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Anakaya Anakaya: 45 Volkanik Tortul Başkalaşım

Kayaç Çeşitleri

Anakaya ANA TAŞ (Kaya) fiziksel bölünmeye uğramamış masif kaya, ANA MATERYAL toprağın meydana gelmiş olduğu gevşek kitle Bir ana taşın tanıtımı sadece isminin bilinmesi ile değil tanelilik, tabakalılık, çatlaklık, katılan maddeler ve benzeri özelliklerinde belirtilmesi gerekir.

Anakaya

Ana materyal Cv Cv

Volkanik Kayaçlar

Tortul Kayaçlar Kiltaşı Silttaşı Kumtaşı Breş Kireçtaşı Marn Mikro Konglomera Konglomera Etüt Proje ve Fizibilite Eğitimi, 05-08 Nisan 2016 Afyonkarahisar

Etüt Proje ve Fizibilite Eğitimi, 05-08 Nisan 2016 Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar Serpantin Mermer Amfibolit Gnays Mikaşist Fillat Volkanik Breş Tüf

Türkiye Jeoloji Haritası

0-25 Az TaĢlı 26-50 Orta TaĢlı 51-80 Çok TaĢlı 81-100 Kayalık FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Yüzeysel TaĢlılık (25 cm'den büyük) (%) Yüzeysel Taşlılık 46 47 48 49 Yüzey Taşlılık Oranı (%) Taşlılık Sınıfları 0-25 Taşsız-Az taşlı 26-50 Orta taşlı 51-80 Çok taşlı 81-100 Kayalık

Yüzeysel Taşlılık 1/15

Ham Çürüntü Mull FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Humus Formu Humus tipleri: Ham humus Çürüntü tipi humus Mul tipi humus 50 51 52

Humus Özellikleri Yaprak tabakası ayrışma başlamamış Çürüntü tabakası ayrışma başlamış Humus tabakası ayrışmış

Toprağın Humus (OM) Miktarı Toprakta ne kadar çok humus varsa genel olarak rengi o kadar koyu olur. Toprak organik maddesinin(humusun) arazide tanıtımı laboratuar analizlerine göre belirtilir. Organik madde % si 1 den az humus bakımından pek az 1-2 humus bakımından fakir 2-5 orta derecede humuslu 5-10 humus bakımından zengin 10-15 humus bakımından çok zengin 15-30 turbamsı 30 dan çok turba

Hafif ġiddetli Orta ġiddetli ġiddetli Çok ġiddetli FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Erozyon Durumu EROZYON DURUMU Erozyon; toprağın çeşitli etkenlerle aşınıp taşınmasıdır. Erozyon, tabiatın normal süreci içinde meydana geliyorsa buna normal erozyon denir. 53 54 55 56 Erozyon, insanın doğal dengeyi bozucu nitelikteki müdahaleleri sonucu meydana geliyorsa buna da hızlandırılmış erozyon adı verilir.

Hafif ġiddetli Orta ġiddetli ġiddetli Çok ġiddetli FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Erozyon Durumu Toprak Horizonlarına Göre Erozyon Durumu 1) Üst toprağın % 25 i kayıp: Çok hafif erozyon 2) Üst toprağın % 25-75 i kayıp : Hafif erozyon 3) Üst toprağın % 75 den fazlası, alt toprağın % 0-25 i kayıp: Orta şiddetli erozyon 53 54 55 56 4) Üst toprağın tamamı, alt toprağın % 25-75 i kayıp: Şiddetli erozyon 5) Üst toprağın tamamı, alt toprağın % 75 den fazlası kayıp: Çok şiddetli erozyon

EROZYONUN ÇEŞİTLERİ Su erozyonu Rüzgar erozyonu Çığ erozyonu Heyelan erozyonu Dalga erozyonu Buzul erozyonu

Eğimin %15 den yukarı olduğu yerler ülkenin % 62,5 dir.

Ağyatan Kumul Tespit Projesi 45

Iğdır-Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Model Uygulama Projesi Bu proje ile Iğdır-Nahçivan Uluslararası Karayolu ve Aralık ilçesi rüzgâr erozyonuna ve toz taşınımına karşı korunmuş olacaktır.

Türleri Dip Kütük Çapı (cm.) Kapalılık (%) Ortalama Boy ( m ) KarıĢım Oranları % FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Diri Örtü Diri Örtü Bozuk Koru Tohumdan meydana gelerek tohum tutana kadar gelişmesi ve sonunda gençleşmesi de tohumla olan koru ormanlarının, insanların aşırı ve düzensiz faydalanmaları sonucu kapalılığının % 10 un altına düşmesi ve ağaçların formlarının bozulmasıyla meydana gelen koru ormanlarına bozuk vasıflı koru ormanı veya bozuk koru denir. Bozuk koru ormanları bozuk ibreli koru ve bozuk yapraklı koru diye ikiye ayrılır. Bozuk Baltalık 57 58 59 60 61 Yapraklı ağaçların traşlama kesilerek kısmen kütük ve kısmen de köklerden oluşan ve aşırı filizlerle meydana gelen baltalık ormanlarının ; her türlü düzensiz ve aşırı faydalanmalar sonucu sürgün verme kabiliyetinin kısmen veya tamamen bozulması, ağaçların sahayı kaplama esaslarının giderek azalması sonucu meydana gelen orman formuna bozuk baltalık ormanı denir. Maki 1- Yüksek Maki : Toprak seviyesindeki çaplar 10 cm den büyük olan Quercus ilex Q.coccifera ile karışık Rhododendron, Arbutus unedo, Phillyrea litifolla vs. gibi ağaçcıkların varolduğu bitki örtüsüdür. 2- Maki veya Alçak Maki : Toprak seviyesindeki çapları 5-10 cm. olan, Arbutus unedo, Phillyrea media, Laurus Nobilis, arbutus andrahne gibi ağaçcıkların varolduğu bitki örtüsüdür. 3- Çalı veya Funda : Toprak yüzeyindeki çaplar 3-5 cm, olan ; Erica arborea, Erica verticilatta, Calluna vulgaris gibi türlerin bulunduğu bitki örtüsüdür.

TOPRAK TĠPĠ FİZYOGRAFİK VE GENEL TOPRAK ÖZELLİKLERİ Toprak Tipi: Toprak tipini oluşturan faktörler; iklim, biotik faktörler, arazi yüzü şekli, anakaya ve zamandır. 62 Ülkemizde bulunan en önemli toprak tiplerinden bazıları; esmer orman toprağı, rendzina, terra rossa, terra fuska, ranker, alüvyal topraklar, kireçli regosoller, iskelet topraklar ve kırmızı balçık topraklardır. Toprak tipi özellikle yörenin iklimi hakkında bilgi verir. Örneğin podsol topraklar soğuk ve yağışlı bölgeleri temsil eder.

Toprak tipleri

Toprak tipleri ZONAL (A/B/C horizonlu) Esmer orman toprakları Esmer bozkır toprakları Solonetz (Alkali Topraklar-Siyah Alkali Topraklar) Vertisol Podsol Kırmızı Akdeniz toprağı (Terra rosa, Terra fuska) Andosol Gley (Tabansuyu toprakları) Pseudogley (Durgunsu toprakları) AZONAL Sirozem Litosol Alüviyal İNTRAZONAL (A/C horizonlu) Rendsina Ranker Çernozem Kestane renkli topraklar (Kastanozem) Regosol Solançak (Tuzlu topraklar- Beyaz Alkali topraklar)

RENDSİNA Kireçtaşlarından oluşan A/C horizonlu topraklar

RENDSİNA

RANKER Kireç içermeyen anakayalardan oluşurlar. ph alkalendir. Topraklar çoğunlukla sığdır. Toprak türü kumlu ya da killi olabilir. 25-30 cm den sonra çok taşlı olabilir.

ESMER ORMAN TOPRAĞI RESİM 1. ALTINAPA HAVZASI HACI OSMAN YOKUŞU KARAÇAM ORMANI 3.5.2012 0 cm 2 cm Ah Bv 30 cm B - C 52 cm C - B 70 cm Cv 90 cm M. DOĞAN KANTARCI Cn RESİM 3. ALTINAPA HAVZASI HACI OSMAN YOKUŞU KARAÇAM ORMANI ALTINDA ESMER ORMAN TOPRAĞI M. DOĞAN KANTARCI

ESMER OTLAK TOPRAĞI Bozkırlardaki otlaklarda oluşur. Genellikle kireçlidir ve ph alkalendir. Topraklar çoğunlukla killidir. Toprak derinliği 1 m ye ulaşabilir.

Türkiye Toprak Haritası

EOT EOT EOT Denizden Yükseklik (m) Bakı Eğim % Tepe Sırt Üst Yamaç Orta Yamaç Alt Yamaç Taban Düzlük Çukurluk Anakaya/Anamateryal 0-25 Az TaĢlı 26-50 Orta TaĢlı 51-80 Çok TaĢlı 81-100 Kayalık Ham Çürüntü Mull Hafif ġiddetli Orta ġiddetli ġiddetli Çok ġiddetli Türleri Dip Kütük Çapı (cm.) Kapalılık (%) Ortalama Boy ( m ) KarıĢım Oranları % TOPRAK TĠPĠ... PROJESĠ "YETĠġME ORTAMI ETÜT ÇĠZELGESĠ" Etüdü Yapanlar: FĠZYOGRAFĠK VE GENEL TOPRAK ÖZELLĠKLERĠ Tarih-Ġmza: ARAZĠ YÜZEY ġeklġ Yüzeysel TaĢlılık (25 cm'den büyük) (%) Humus Formu Erozyon Durumu Diri Örtü Profil / Ġnceleme Noktası No Koordinatı Y (Sağa) X (Yukarı) 1 2 3 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 1 643504 4555500 472 GD 40 X Kalker X X X 2 645006 4555490 450 GD 25 X Kalker X X X 3 645510 4555490 408 G 30 X Kumtaşı X X X 4 5 6 7 Çz Ar Akks Tesb Ar KerM Çz Ar KerM Akks 25 12 3 4 19 4 32 16 4 3 3 2 17 11 4 12 1 2 15 13 10 3 2 2 3 2 13 4 2 2 10 8 60 22 15 85 7 18 55 30

Etüd çizelgesi; arazide yapılan tüm çalışmaların, etüdün ve incelemelerin yansıtıldığı temel belgedir. Bu belge yapılacak olan projenin ve proje uygulamasındaki tüm faaliyetlerin temelidir. Etüd çizelgesinin sağlıklı ve ait oduğu noktaya(profile) ait bilgileri doğru yansıtması büyük önem arz etmektedir. Etüd çizelgesi, arazi bigilerini hangi oranda doğru yansıtır ise o oranda proje ve uygulaması da doğru olur. Proje ekinde yer alan etüd çizelgesinin aşağıda belirtilen proje unsurları ile de uyumlu olması gerekir: Toprak tahlil raporu Toprak haritası Profil fotoğrafları YETİŞME ORTAMI ETÜD ÇİZELGESİ

OYUNTU İNCELEME ÇİZELGESİ ĠNCELEME NOKTASI NO KOORDĠNAT MESAFE (M) RAKIM (m) EĞĠM (%) OYUNTU GENĠġLĠĞĠ (m) OYUNTU DERĠNLĠĞĠ (m) BĠTKĠ ÖRTÜSÜ KIYI OYULMASI TABAN OYULMASI YAMAÇ GÖÇMESĠ VE HEYELAN DURUMU TAġ DURUMU SEDĠMANTA SYON DURUMU