Ulaştırma Ulaşım insan ve eşyanın bir noktadan diğer bir noktaya taşınmasıdır. Ulaşım sistemleri kara, hava ve su olmak üzere üç türlüdür. Kara ulaşımı kara ve demiryollarını kapsar. Karayollarının başlangıcı M.Ö.5000 yıllarına yani tekerleğin keşfine kadar uzanmaktadır. Ancak bugünkü anlamda kaplamalı yolların yaygın biçimde yapımı Romalılarda görülmektedir. Roma yı İmparatorluğun 11 bölgesine ve 113 eyaletine bağlayan 372 anayol bulunmaktadır. Roma İmparatorluğu nda toplam 52964 Roma mili (1 Roma mili 1500 m) uzunluğunda yol bulunduğu söylenmekte ise de bu yolların tamamı iyi kalite yol değildir. Roma yollarından en ünlüsü 120 millik kısmı taş, gerisi lav kaplama olan 360 mil uzunluğundaki Via Appia dır. En iyi Roma yolu bile bugünkü standartlara göre dar sayılabilir. Romalıların yol sınıflaması şöyledir: Via : genişlik 5,5 m. İki araba genişliği Actus : genişlik 2 m. Tek araba genişliği Iter : genişlik 1,5 m. Yaya ve atlı yolu Semita : genişlik 0,75 m. Callais : patika Romalılar önemli yollarını sıkıştırılmış kuru zemin üzerine taş blokları yanyana dizerek yapmışlardır. Bu yolların yapımında esirler ve askerler kullanıldığından yol yapımı Romalılardan sonra duraklamıştır. Avrupada 1400-1600 yılları arasında kilisenin, dini yaymak amacıyla, yol yapımına önayak olduğu görülür. 1600 lü yıllarda ilk defa Fransa da hükümet yol yapımını devletin bir görevi olarak ele almış ve bu amaçla mühendis yetiştirmek üzere okullar açılmıştır.
Via Appia
Via Appia
Via Appia yolunun sonu işaret eden taş 1764 de Tresaguet modern yol yapımının prensiplerini ortaya koymuştur: Geçirimsiz bir yüzeyle korunmuş kuru bir taşıyıcı zemin. Aynı yıllarda İngiltere de yol yapımı ve bunların bir ücret karşılığında kullandırılması işi şirketlere verilmiştir. Bu şirketler pek çok yol yaptıkları gibi bunların bakımını da üstlendiklerinden bu yollar yaz kış kullanıma açık tutulmuştur. 1820 yıllarında Mc Adam isimli bir İskoç mühendis yol kaplaması altındaki zeminin kuru olarak korunması koşuluyla ve başka bir işleme gerek kalmadan yük taşıyabileceğini ortaya atmıştır. Mc Adam ın yaptığı yollarda zemin bir miktar kazıldıktan sonra, kazılan yere tabakalar halinde kırmataş doldurulup sıkılanmakla oluşturulmuştur.
Tarihi yol köprü Bu yöntem diğerlerine oranla çok daha kolay ve ucuz olduğundan kısa zamanda yaygınlaşmıştır. Kırmataşın asfaltla karıştırılması sonucunda yeni bir kaplama tipi doğmuştur : TARMAC. Tarihi yol Mc Adam yol
Portland çimentosundan yapılan betonun kullanıldığı ilk yollar 1850 de Avusturya da, 1865 de İngiltere de yapılmıştır. Lastik tekerlekli araçların yaygınlaşması ve bunların hızlarının artması sonucunda daha az sarsıntı yapan bir kaplama türünün kullanılması gerekmiştir. Bu gereksinme sonucunda günümüzde yolların büyük çoğunluğu asfalt betonu (asfalt ve kırmataş karışımı) olarak yapılmaktadır. Asfalt yol Ülkemiz sınırları içinde kalan en eski yol M.Ö.2000 yıllarında Fırat Nehri yatağında Asur ve Babil liler tarafından yapılan Babil-Bapsekus yoludur. M.Ö.1200-1700 yıllarında Ege Bölgesinde Hitit ve Frigyalıların yaptığı yol ağı, M.Ö.600 yıllarında Pers Kralı Darius un yaptırdığı Sus-Sardış yolu ile Büyük İskender ve Romalılar tarafından yaptırılmış yollar da vardır.
Selçukluların kıyı şehirleri ile içerideki şehirler arasında yol ağları oluşturdukları bilinmektedir. Cumhuriyet döneminde karayollarına 1946 yılından ve özellikle 1 Mart 1950 de Karayolları Genel Müdürlüğünün kanunla kurulmasından sonra ağırlık verilmiştir. Demiryolunun yani raylı ulaşımın başlangıcı maden ocaklarındadır. 1600 lü yıllarda maden ocaklarında vagonların tahta bandlar üzerinde yürütüldüğü bilinmektedir. 1738 de bu ahşap bandlar üzerine metal raylar döşenerek vagonlar bu raylar üzerinde yürütülmüştür. Vagonların yürütülmesinde insan gücü veya hayvan gücünden yararlanılmıştır. Stephenson un buharlı lokomotifi icadından sonra ilk lokomotif 1814 de İngiltere de Killingworth kömür ocağında kullanmaya başlanılmıştır. 1822 de İngiltere de Stockton ve Darlington kentleri arasında maden taşımak üzere bir demiryolu yapılmıştır. İnsan taşımak üzere yapılan ilk demiryolu hattı ise Manchester ve Liverpool kentleri arasında 6 Ekim 1829 da hizmete girmiştir. Stephenson un Rocket ismini verdiği lokomotifin çektiği bu katar, saatte 22 km iken, trenlerin ortalama hızı 1940 larda 40 km/h, 1960 larda 60 km/h e yükselmiştir. Günümüzde Avrupa da ortalama hız 150-200 km/h dir ve saatte 500 km hız yapabilen tren Almanya da denenmektedir. Raylı ulaşımın bir diğer türü olan tramvay ve metro da Avrupa da pek çok ülkede kullanılmaktadır. İlk tren İngiltere
Maden ocağı
Maden ocağı
Stephenson un Rocket ismini verdiği lokomotif
Ülkemizde ilk demiryolu inşaatına 1856 yılında başlanmıştır. İzmir-Aydın arasında İngilizler tarafından yapılan 133 km lik bu hat 1867 yılında hizmete girmiştir. Daha sonraki yıllarda yine yabancılar tarafından demiryolu hatları yapılmıştır. Örneğin 1900 de (II Abdulhamid dönemi) hizmete giren Hicaz hattı, 1914 de hizmete giren Bağdat hattı gibi. Demiryollarına Cumhuriyetin ilanından sonra çok önem verilmiş ve bu ilgi 1950 ye yani karayollarına olan ilginin başlamasına kadar sürmüştür. Öyleki ülkemizde 1925-1950 yılları arasında 25 yılda yaklaşık 4000 km, 1950-1980 yılları arasında 30 yılda 750 km demiryolu yapılmıştır. Ülkemizdeki demiryolu ağının toplam uzunluğu 10984 km dir. Nehirlerimizin taşımaya elverişli olmaması ve doğal limanların az olması nedeniyle su yoluyla ulaşım ülkemizde pek gelişmemiştir. Deniz yoluyla ulaşımın merkezleri doğal limanlara sahip İstanbul, İzmir gibi şehirler olmuştur. Cumhuriyet döneminden sonra liman yapımına önem verilmiş ve birçok kıyı kenti limana kavuşturularak deniz yoluyla ulaşım desteklenmiştir. Ancak bütün bunlara rağmen ülkemizde ulaşımda denizlerden yeterince yararlanıldığı söylenemez.
Hava ulaşımı diğer ulaşım yollarına göre çok yenidir. 1920 li yıllara kadar uçaklar nispeten hafif olduğundan bunlar düz olan her araziye inebilmişlerdir. Buna karşılık buhafifuçaklar yandan gelen rüzgarlardan çok etkilendiğinden konarken veya havalanırken rüzgarı mutlaka karşılarına almaları gerekir. Rüzgarın yönü değişebileceğinden ilk hava alanları gerçekten her yöne iniş ve kalkışaelverişli bir düzlük alangörünümündedir. 1930 larda uçaklar biraz daha ağırlaştığından alanların uygun bir malzemeyle yani beton veya asfaltla kaplanması gerekmiştir. Daha sonraki yıllarda uçakları daha da ağırlaştırmışlardır. Buna karşılık yanrüzgarlara karşı duyarlılıkları azaldığından artık her yönde iniş-kalkışa elverişli alanlar yerine belirli doğrultularda uzanan pistler yeterli olmuştur. Uçakların gittikçe ağırlaşması sonucunda pist kaplama kalınlıkları iyice artmıştır. Ancak günümüzdeki modern uçaklar yan rüzgarlardan çok az etkilendiğinden rüzgarın esiş yönü önemini kaybetmiştir. O nedenle hava alanlarında rüzgarın en çok estiği (veya buna yakın) yönde uzanan tek bir pist yeterli olmaktadır. Pistin hava trafiği bakımından yetersiz kalması halinde bu piste paralel pistler de yapılmaktadır. Buraya kadar sıralanan tüm yapılar yani karayolları, demiryolları, uçak pistleri inşaat mühendisliğinin ulaşım alanına girer. Bu yapıların özellikle karayolu ve demiryollarının tasarım ve yapım kuralları ilgili derslerde görülecektir.bu yapıların yapımı sırasında büyük hacımda toprak ve kayanın yer değiştirmesi yani kazılması ve taşınması gerekecektir. O nedenle toprak işleri, yapı makinaları, ölçme bilgisi gibi derslerdeki bilgilere de gereksinme duyulacaktır. Bu ulaşım yapıları üzerine yapılacak tüneller ise başlıbaşına bir uzmanlık konusudur. Ulaşım mühendisliği kapsamına giren diğer bir konu da trafik düzenlemesidir.
3.sınıfın 1.yarıyılında Ulaşım I( Ulaştırmanın doğuşuvegelişimi. Ulaştırma sistemleri ve özellikleri. Türkiye de uygulanan ulaştırma politikaları. Karayolu ulaştırmasında kullanılan kavramlar. Karayolu sınıflandırılması ve geometrik standartların seçimi. Geçki ve plan. Yatay kurbalar. Boykesit ve düşey kurbalar. Enkesit ve alan hesapları. Derse paralel olarak en az 500 metre uzunluğunda iki şeritli bir karayolu projesinin hazırlanması. ) ve 3.sınıfın 2.yarıyılında Ulaşım II ( Toprak işi ve hacim hesapları. Kütleler diyagramı ve toprak dağıtımı. Yarmave dolguların teşkili. Toprak işlerinde kullanılan mekanik araçlar ve sıkıştırma. Yolların drenajı. Raylı sistemler. Çekim mekaniği. Güzergah standart elemanlarının tanıtımı geometrik özellikleri ve etüdü. Eğimler. Kurbalar ve birleştirme eğrileri. Üstyapı elemanlarının tanıtımı.) derslerinde ulaşım mühendisliğine ilişkin temel bilgiler verilmektedir.
Millauha Viyadük
Viyadük kolonları
Katlı köprü Kesişmeyen kavşaklar Tüneller
Danimarka İsveç Köprüsü
HAKAN ÖGE BOĞAZİÇİ / İSTANBUL
Boğaziçi Köprüsü BOĞAZİÇİ / İSTANBUL HAKAN ÖGE
Bolu Dağı Tüneli BOĞAZİÇİ / İSTANBUL HAKAN ÖGE
Bolu Dağı Viyadüğü
Ordu Tüneli
poligon
Yarma ve dolgu
tünel
İstanbul tüp geçit_1
İstanbul tüp geçit_2
İstanbul tüp geçit_3
İstanbul tüp geçit_4