TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI ANONİM ŞİRKETİ

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI ANONİM ŞİRKETİ 2015 YILI FAALİYET RAPORU

ii

iii

iv

İÇİNDEKİLER 1- SERMAYE YAPISI, MİSYON-VİZYON YÖNETİM KURULU BAŞKAN VE ÜYELERİNİN ÖZGEÇMİŞLERİ... 1-10 2- DÜNYA ŞEKER DURUMU... 11-14 3- TARIMSAL FAALİYETLER... 15-44 4- FABRİKALARIMIZIN İŞLETME-TEKNOLOJİK FAALİYETLERİ A- ŞEKER ÜRETİMİ... 45-54 B- DİĞER ÜRETİMLER... 55-56 C- BAKIM-ONARIM VE ENERJİ FAALİYETLERİ... 57-65 5- MAKİNE FABRİKALARI VE EMAF, BİLGİ İŞLEM, ŞEKER ENSTİTÜSÜ FAALİYETLERİ... 66-91 6- EĞİTİM FAALİYETLERİ... 92-102 7- ARAŞTIRMA, PLANLAMA VE KOORDİNASYON FAALİYETLERİ... 103-111 8- PERSONEL VE SOSYAL İŞLER FAALİYETLERİ... 112-138 9- SATINALMA FAALİYETLERİ 9.1-2 PAZAR ARAŞTIRMALARI VE SATIŞ İŞLERİ... 139-148 9.3 SATINALMA İŞLERİ... 149-152 10- YATIRIMLARIMIZ... 153-163 11- MALİ DURUM... 164-170 12- BİLANÇO... 171-196 13- GELİR TABLOSU KAR ZARAR HESABI... 197-214 v

vi

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. Sermaye Yapısı Türkiye ġeker Fabrikaları A.ġ. 6 Temmuz 1935 tarihinde T.C. Ziraat Bankası, Sümerbank ve T.ĠĢ Bankası nın eģit oranda iģtirakiyle ve o tarihte mevcut 4 Adet ġeker ġirketini devir almak suretiyle Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre 22 Milyon Lira sermayeli bir Anonim ġirket olarak kurulmuģtur. ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığının 01.09.2015 tarih ve 738 sayılı Olurlarına istinaden ġirketimiz nominal sermayesi 2.500.000.000 -TL ye yükseltilmiģ olup, sermaye değiģikliği Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 11.09.2015 tarih ve 8904 sayılı nüshasında yayınlanmıģtır. ġirketimizin Yönetim Kurulu; 17.12.2007 tarih ve 6959 sayılı Ticaret sicilinde yayımlanarak yürürlüğe giren Ana SözleĢmemizin 11. Maddesine göre 7 (Yedi) üyeden oluģmuģ ve 2015 yılında teģekkül eden Yönetim Kurulu BaĢkan ve Üyelerimizin isimleri aģağıda gösterilmiģtir. Yönetim Kurulu 2015 Atama Tarihi Görevden Ayrılma Tarihi Yönetim Kurulu BaĢkanı Sami ÖLMEZTOPRAK 10.02.2014 14.02.2016 Genel Müdür Vekili Sami ÖLMEZTOPRAK 23.09.2014 - Yönetim Kurulu Üyesi Özer KONTOĞLU 23.06.2010 - Yönetim Kurulu Üyesi Veysel TEKELĠOĞLU 28.01.2009 14.03.2016 Yönetim Kurulu Üyesi Melek Günden ÇINAR 08.06.2014 14.05.2015 Yönetim Kurulu Üyesi Kemal CĠRĠT 15.10.2014 14.10.2015 Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet AYDIN 06.01.2015 28.01.2016 Yönetim Kurulu Üyesi Ayhan KABAKTEPE 12.08.2015-1

MİSYON-VİZYON Türkşeker in şeker üretim politikasının esası; öncelikle yurtiçi tüketimini karşılayacak seviyede, standartlara uygun kalitede, asgari maliyet ve azami katma değer yaratacak şekilde üretim yapmaktır. Misyonumuz: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü, Kalite Politikası (vizyon) doğrultusunda hizmet vermeyi taahhüt ederken, hizmet verdiği kişi ve kuruluşlar ile çalışanlarının mevcut ve geleceğe yönelik beklentilerini tespit eder ve bunları karşılamaya çalışır. Yürütülen hizmetlerde bir misyon oluşturarak, öncelikli sırada müşteri memnuniyetini sağlamak için; Uygunluk, Teslim zamanı, Ürün / hizmet güvenliği, Sorumluluk gibi beklentileri karşılamaya özen gösterir. Vizyonumuz: Müşterilere, taşra teşkilatına ve pancar üreticilerine verdiğimiz hizmetlerimizi; Mevzuat hükümlerine uygun olarak, verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda, hatasız ve mümkün olan en kısa sürede yapmak. Kalite yönetim sisteminin etkinliği ile yeterliliğinin devamlılığı ve sürekli iyileştirme çalışmaları doğrultusunda, müşterilerin ve pancar üreticilerinin memnuniyetini sağlayarak, Çevreye saygıyı, iş sağlığı ve güvenliğini ön plana alarak, çalışanların motivasyonunu sağlayıp, gıda güvenliği kuralları çerçevesinde şeker üretimini gerçekleştirmektir. 2

HUKUKİ STATÜ Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 12/08/2008 tarih, 2008/50 sayılı ÖYK kararı ile özelleştirme programına alınan, faaliyetlerini; 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu, 4634 sayılı Şeker Kanunu, Şirket Ana Sözleşmesine, Özel Hukuk Hükümlerine göre yürüten, sermayesinin tamamı (2 milyon 500 bin TL) Devlete ait olan Anonim Şirket statüsünde bir kuruluştur. 3

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU BAŞKANI VE GENEL MÜDÜR VEKİLİ YÖNETİM KURULU BAŞKANI 10.02.2014 GENEL MÜDÜR VEKİLİ 23.09.2014 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - BAŞKAN YARDIMCISI SAMİ ÖLMEZTOPRAK 14.02.2016 - DOĞUM YERİ VE YILI MALATYA 01.10.1960 BABA VE ANNE ADI MEHMET LATİF ZELİHA ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ EV ADRESİ VE TELEFON YÜKSEKOKUL KIZKULESİ SOKAK NO:17/6 GAZİOSMANPAŞA/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : SÜMER HOLDİNG A.Ş. - YÖNETİM KURULU BAŞKANI T.C.BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - BAŞKAN YARDIMCISI 4

5

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ 28.01.2009 14.03.20161 TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 5 ÜNVANI ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI İSTİHDAM DAİRESİ BAŞKANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI VEYSEL TEKELİOĞLU YENİYAYLA-KONYA 02.04.1957 BABA VE ANNE ADI ÖMER NACİYE ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ EV ADRESİ VE TELEFON HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İŞLETME YÖNETİMİ KUZGUN SOKAK NO:87/19 AŞAĞIAYRANCI/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : ASKERLİK ÇALIŞMA VE SOS.GÜV.BAK.İŞ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI - MÜFETTİŞ YARD. ÇALIŞMA VE SOS.GÜV.BAK.İŞ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI - İŞ MÜFETTİŞİ TOPLU KONUT VE KAMU ORT.İDARESİ BAŞKANLIĞI - UZMAN KAMU ORTAKLIĞI İDARESİ BAŞKANLIĞI - UZMAN 13.12.1981 14.05.1984 08.10.1987 16.10.1987 31.01.1991 31.03.1983 08.10.1987 16.10.1987 31.01.1991 16.01.1995 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - PROJE GRUP BAŞKANI BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - UZMAN 16.01.1995 21.03.1996 21.03.1996 01.08.1996 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - PROJE GRUP BAŞKANI BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - UZMAN 01.08.1996 10.09.1997 10.09.1997 09.06.2003 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - İSTİHDAM DAİRESİ BAŞKANI 09.06.2003 DEVAM EDİYOR 6

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 08.06.2014 14.05.2015 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI - PROJE GRUP BAŞKANI MELEK GÜNDEN ÇINAR ANKARA 13.07.1970 BABA VE ANNE ADI ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ NEŞET BİLKENT ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ULUSLAR ARASI İLİŞKİLER YÜKSEK LİSANS GÜLSER BİLDİĞİ YABANCI DİLLER EV ADRESİ VE TELEFON TERASEVLER SİTESİ C BLOK DAİRE:34 ORAN/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : TÜRK İŞBİRLİĞİ VE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI-UZMAN KBİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ-DENETLEME KURULU ÜYESİ KÜTAHYA ŞEKER FABRİKASI A.Ş.- DENETLEME KURULU ÜYESİ BAŞKENT ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.-YÖNETİM KURULU ÜYESİ BOĞAZİÇİ ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş.-YÖNETİM KURULU ÜYESİ BAŞKENTGAZ DAĞITIM A.Ş.-YÖNETİM KURULU ÜYESİ TDİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ-YÖNETİM KURULU ÜYESİ ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI-PROJE GRUP BAŞKANI 7

8

BAKANLIĞI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞUN ADI KİT,BAĞLI ORTAKLIK,İŞTİRAK VEYA KURULUŞDAKİ GÖREV ÜNVANI GÖREVE BAŞLAMA VE BİTİŞ TARİHİ TEMSİL ETTİĞİ BAKANLIK VEYA KURULUŞ HALEN BULUNDUĞU ASLİ GÖREV ÜNVANI ADI VE SOYADI DOĞUM YERİ VE YILI BAŞBAKANLIK TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETİM KURULU ÜYESİ 06.01.2015 28.01.2016 BAŞBAKANLIK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI KAMU İHALE KURUMU BAŞKAN YARDIMCISI MEHMET AYDIN SAPANLI 01.01.1967 BABA VE ANNE ADI ABDÜLVEHAP SULTAN ÖĞRENİM DURUMU VE MESLEĞİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ BİLDİĞİ YABANCI DİLLER EV ADRESİ VE TELEFON İNGİLİZCE - ARAPCA HAYAT SEBLA SİTESİ B/8 ÇUKURAMBAR/ANKARA DAHA ÖNCE BULUNDUĞU GÖREVLER : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI - BAŞKONTROLÖR TÜRK KALKINMA BANKASI A.Ş.- DENETİM KURULU ÜYESİ TÜRK KALKINMA BANKASI A.Ş.- YÖNETİM KURULU ÜYESİ KAMU İHALE KURUMU - BAŞKAN YARDIMCISI KAMU İHALE KURUMU - KURUM MÜŞAVİRİ MALİYE BAKANLIĞI - BAKAN DANIŞMANI T.DENİZCİLİK İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ - YÖNETİM KURULU ÜYESİ SÜMER HOLDİNG A.Ş. - YÖNETİM KURULU ÜYESİ KAMU İHALE KURUMU - BAŞKAN YARDIMCISI 9

10

2- DÜNYA ŞEKER DURUMU Dünyada son tamamlanan 2014/2015 Pazarlama Yılında yaklaşık 167 milyon ton beyaz şeker üretilmiş olup, yaklaşık % 79 u kamış, % 21 i ise pancar şekeridir. Kristal şeker üretimi yapan 111 ülkenin 69 u kamış, 35 i pancar ve 7 si hem kamış hem de pancar yetiştiricisidir. Son dört pazarlama yılı üretim ve tüketim ile dış ticarete konu olan şeker miktarı aşağıdaki gibidir. DÜNYA BEYAZ ŞEKER DENGESİ 2015/2016 2014/15 2013/14 2012/13 ÜRETİM 165.171 167.091 167.136 167.763 TÜKETİM 168.610 164.965 161.289 160.307 FAZLA /EKSİK - 3.440 2.126 5.846 7.455 İTHALAT 55.596 54.108 56.520 59.097 DIŞ TİCARETE KONU İHRACAT 55.634 54.153 56.521 59.102 ŞEKER MİKTARI DEVRE SONU STOK 79.760 83.237 81.156 75,311 STOK / TÜKETİM ORANI (%) 47,30 50.46 50.32 45.98 Kaynak: ISO World Sugar Balances, Kasım 2015 2014/2015 Pazarlama yılında dünyada ticareti yapılan şeker miktarı 54 milyon ton olmuştur. Dünyanın en büyük şeker üreticisi Brezilya (Kamış) olup; tek başına dünya şeker üretiminin beşte birinden fazlasını elinde bulundurmaktadır. Brezilya dan sonra büyük şeker üreticileri ise sırasıyla Hindistan (kamış), Avrupa Birliği (pancar) ve Çin (kamış ve pancar) dir. Türkiye ise pancar şekeri üretiminde önde gelen ülkelerden olup; Dünya pancar şekeri üretiminde 2014/2015 döneminde % 6 lık pay ile Rusya, Fransa, Almanya ve ABD nin ardından 5. sırada yer almıştır. 2014/2015 Pazarlama yılında dünya şeker tüketim miktarı 164,9 milyon tona ulaşmıştır. Hindistan 24,8 milyon ton civarındaki tüketimiyle birinci sıradadır. Hindistan ı Avrupa Birliği, Çin ve Brezilya takip etmektedir. Dünya şeker ihracatının yaklaşık yarısını Brezilya gerçekleştirmektedir. Brezilya yı sırasıyla Tayland ve Avustralya takip etmektedir. En büyük ithalatçıları ise Çin, Endonezya, Avrupa Birliği ve ABD dir. Uluslararası Şeker Örgütü (ISO) tarafından dünya şeker üretiminde 2015/2016 döneminde yaklaşık 3,4 milyon tonluk bir arz açığı meydana geldiği, pancar şekerinin 11

maliyeti ve satış fiyatının, kamış şekerine göre yüksek olduğu belirtildi. Toplantılarda genel olarak pancar şekeri üreticisi ülkelerde yerel toptan satış fiyatlarının, kamış şekeri üreticisi ülkelere göre yaklaşık % 43, yerel perakende satış fiyatlarının ise yaklaşık % 38 daha yüksek olduğu vurgulanırken, şeker ithalatçısı ülkelerdeki yerel perakende şeker fiyatlarının yüksek üretim ve ithalat maliyeti sebebiyle ihracatçı ülkelere göre yaklaşık % 52, yerel toptan şeker fiyatlarının ise yaklaşık % 31 daha yüksek olduğu kaydedilmektedir. 2015 yılında dünya beyaz şeker borsa fiyatlarında önemli ölçüde düşüş kaydedilmiş olup; 2014 yılı ortalama fiyatı 444,81 ABD $ /ton iken, 2015 yılında % 16 nispetinde azalma ile ortalama fiyatın 373,25 ABD $ /ton olduğu gözlenmiştir. 2012-2015 yılları dünya beyaz şeker borsa fiyatları aşağıda gösterilmiştir. Yüksek ABD $/TON Düşük ABD $/TON Ortalama ABD $/TON 2012 659,55 503,05 580,86 2013 530,90 437,20 488,05 2014 495,00 388,95 444,81 2015 420,00 331,95 373,25 (Kaynak: ISO Market Report December 2015) Dünya fiyatlarını arz / talep dengesi belirlemekle birlikte, petrol fiyatları, enerji politikaları, navlun, ticaret politikası önlemleri, tercihli anlaşmalar, spekülatif etkiler de borsa fiyatlarının artmasına veya düşmesine sebep olmaktadır. Stratejik bir ürün olan şekerin pancardan üretildiği ülkelerde temel amaç, yerli talebin ithalata meydan vermeksizin yerli üretimle sağlanmasıdır. Pancar şekerinin ihraç pazarlarında kamış şekeri ile maliyet olarak rekabet etme şansı bulunmamaktadır. Sadece tropik bölgelerde yetiştirilen şeker kamışının ekildikten sonra 6-7 yıl tarlada kalması, yılda 2-3 kez biçilerek hasat edilebilmesi şeker pancarının ise, aynı tarlaya 3 veya 4 yılda bir ekilmek suretiyle yetiştirilebilmesi, yılda 1 dekardan elde edilebilen şeker veriminin kamış için 3-4 ton olmasına karşılık pancarda 1 ton civarında olması sebebiyle kamıştan elde şekerin maliyeti pancara göre çok daha düşük olmaktadır. Şeker Piyasasının Şekillenmesinde Etkin ve Belirleyici Ülkeler aşağıda yer alan tabloda gösterilmiştir. 12

2015 / 2016 Şeker Piyasasının Şekillenmesinde Etkin ve Belirleyici Ülkeler Üretim Tüketim İthalat İhracat Ülkeler Bin Ton % Bin Ton % Bin Ton % Bin Ton % Brezilya 34.708 21 11.824 7 0 0 22.493 40 Hindistan 26.330 16 24.868 15 878 2 2.828 5 AB 14.609 9 18.121 11 3.876 7 1.317 2 Tayland 11.215 7 2.945 2 0 0 8.752 16 Çin 9.752 6 15.252 9 4.462 8 63 0,11 Meksika 5.836 3 4.203 2 10 0,02 1.643 3 Avustralya 4.681 3 981 1 117 0 3.818 7 7 Ülke Top. 107.131 65 78.194 47 9.343 17 40.194 73 Dünya Top. 165.171 100 168.610 100 55.596 100 55.634 100 13

ÜLKEMİZDE ŞEKER ŞEKER DURUMU DURUMU Bilindiği Bilindiği üzere üzere 4634 4634 sayılı sayılı Şeker Şeker Kanunu Kanunu ile şeker ile şeker üretiminde üretiminde kota kota sistemi sistemi getirilmiş getirilmiş olup; olup; Kotalar Kotalar T.C. T.C. Şeker Şeker Kurumunca Kurumunca şirketlerin şirketlerin nominal nominal kapasiteleri kapasiteleri dikkate dikkate alınarak alınarak son son 3 yıllık 3 yıllık fiili fiili üretim üretim miktarlarına miktarlarına göre göre belirlenmektedir. belirlenmektedir. 2015/2016 2015/2016 Pazarlama Pazarlama Yılında Yılında 1.251.000 1.251.000 ton ton olan olan kotamız kotamız 2016/2017 2016/2017 Pazarlama Pazarlama Yılı Yılı için için 1.361.700 1.361.700 tona tona yükseltilmiştir. yükseltilmiştir. 2015/2016 2015/2016 pazarlama pazarlama yılında yılında pancar pancar şekeri şekeri ülke ülke toplam toplam A kotası A kotası miktarı miktarı 2.250.000 2.250.000 ton ton iken, iken, 2016/ 2016/ 2017 2017 pazarlama pazarlama yılında yılında ülke ülke toplam toplam A kotası A kotası miktarı miktarı 2.385.000 2.385.000 tondur. tondur. 2016/2017 2016/2017 Pazarlama Pazarlama yılında yılında pancar pancar şekerinde şekerinde ülke ülke toplam toplam A kotasında A kotasında meydana meydana gelen gelen artışın artışın amacı amacı Son Son iki iki pazarlama pazarlama yılında yılında gerçekleşen gerçekleşen olumsuz olumsuz iklim iklim koşulları koşulları nedeniyle nedeniyle ileriki ileriki pazarlama pazarlama yıllarında yıllarında herhangi herhangi bir arz bir darlığı arz darlığı oluşmasının oluşmasının önlenmesi önlenmesi hedeflenmiştir. hedeflenmiştir. Yıllık Yıllık 300.000 300.000 tonluk tonluk Pazar Pazar oluşturan oluşturan şekerli şekerli mamul mamul imalatçı- imalatçı- ihracatçılarının ihracatçılarının ithal ithal hakkı hakkı olan olan C C Şekeri Şekeri olumsuz olumsuz iklim iklim koşulları koşulları nedeniyle nedeniyle üretimdeki üretimdeki düşme düşme nedeniyle nedeniyle karşılanamadığından, imalatçılar imalatçılar 2015 2015 yılında yılında ihtiyaçlarını ihtiyaçlarını ithalat ithalat yoluyla yoluyla karşılamaya karşılamaya başlamışlar başlamışlar bu bu kapsamda kapsamda toplam toplam 165.026,287 165.026,287 ton ton şeker şeker ithal ithal edilmiş edilmiş olup; olup; ortalama ortalama ithal ithal fiyatının fiyatının 442,96 442,96 ABD ABD $/ton $/ton olduğu olduğu görülmüştür. görülmüştür. (Kaynak: (Kaynak: Türkiye Türkiye İstatistik İstatistik Kurumu) Kurumu) Ülkemizde Ülkemizde kurulu kurulu şeker şeker üretim üretim kapasitesi kapasitesi toplam toplam 3.151.000 3.151.000 ton ton olup, olup, 2.036.000 2.036.000 tonu tonu şirketimize şirketimize 1.115.000 1.115.000 tonu tonu ise diğer ise diğer şirketlere şirketlere aittir. aittir. Ülkemizde Ülkemizde son son üç pazarlama üç pazarlama yılında yılında pancar pancar şekerine şekerine ilişkin ilişkin oluşan oluşan değerler değerler aşağıdaki aşağıdaki gibidir. gibidir. (1.000 (1.000 TON) TON) PAZARLAMA PAZARLAMA A ŞEKERİ A ŞEKERİ ÜRETİM ÜRETİM A ŞEKERİ A ŞEKERİ C ŞEKERİ C ŞEKERİ SATIŞ SATIŞ STOK STOK YILI YILI KOTASI/TON KOTASI/TON TON TON SATIŞI/TON SATIŞI/TON SATIŞI SATIŞI / TON / TON TOP. TOP. /TON /TON TON TON 2012/2013 2012/2013 2.200 2.200 2.129 2.129 1.918 1.918 339 339 2.468 2.468 118 118 2013/2014 2013/2014 2.200 2.200 2.390 2.390 2.083 2.083 319 319 2.402 2.402 83 83 2014/2015 2014/2015 2.250 2.250 2.058 2.058 2.019 2.019 197 197 2.216 2.216 22 22 Kaynak Kaynak : Şeker : Şeker Kurumu Kurumu Yayınları Yayınları 14

3. TARIMSAL FAALĠYETLER 3.1.ÜRETĠM FAALĠYETLERĠ 3.1.1.TAAHHÜT DURUMU 2015 yılında pancar üretim iģ programı 10.200.000 ton A kotası ve bunun %5 i oranında 510.000 ton C pancarı olmak üzere toplam 10.710.000 ton olarak belirlenmiģ, 2.301 köyde, 67.656 üretici ile 10.710.000 ton pancar üretimi için sözleģme akdedilmiģtir. Tahsis edilen pancar üretim kotası ve üreticilerden alınan taahhüt miktarları ile taahhüde giren köy ve üretici sayıları fabrikalar itibariyle aģağıda gösterilmiģtir. Tahsis Edilen Pancar Üretim Kotası Alınan Taahhüt Miktarı Taahhüde Giren A Kotası C Pancarı Toplam A Kotası C Pancarı Toplam Köy Üretici Fabrikalar (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) (Adet) (Adet) Afyon 780.000 39.000 819.000 780.000 39.000 819.000 128 4.743 Ağrı 15.000 750 15.750 15.000 750 15.750 8 177 Alpullu 70.000 3.500 73.500 70.000 3.500 73.500 86 899 Ankara 500.000 25.000 525.000 500.000 25.000 525.000 127 2.765 Bor 410.000 20.500 430.500 410.000 20.500 430.500 57 2.178 Burdur 495.000 24.750 519.750 495.000 24.750 519.750 180 4.958 ÇarĢamba 540 27 567 540 27 567 3 30 Çorum 450.000 22.500 472.500 450.000 22.500 472.500 136 2.657 Elazığ 80.000 4.000 84.000 80.000 4.000 84.000 46 710 Elbistan 420.000 21.000 441.000 420.000 21.000 441.000 64 2.561 ErciĢ 145.000 7.250 152.250 145.000 7.250 152.250 51 1.308 Ereğli 1.090.000 54.500 1.144.500 1.090.000 54.500 1.144.500 87 5.891 Erzincan 285.000 14.250 299.250 285.000 14.250 299.250 81 2.111 Erzurum 215.000 10.750 225.750 215.000 10.750 225.750 76 1.941 EskiĢehir 1.000.000 50.000 1.050.000 1.000.000 50.000 1.050.000 165 4.715 Ilgın 1.115.460 55.773 1.171.233 1.115.460 55.773 1.171.233 129 7.164 Kars 38.000 1.900 39.900 38.000 1.900 39.900 18 412 Kastamonu 235.000 11.750 246.750 235.000 11.750 246.750 124 2.393 KırĢehir 789.000 39.450 828.450 789.000 39.450 828.450 110 3.107 Malatya 350.000 17.500 367.500 350.000 17.500 367.500 82 1.095 MuĢ 310.000 15.500 325.500 310.000 15.500 325.500 67 3.768 Susurluk 47.000 2.350 49.350 47.000 2.350 49.350 38 355 Turhal 710.000 35.500 745.500 710.000 35.500 745.500 219 7.263 UĢak 200.000 10.000 210.000 200.000 10.000 210.000 80 1.722 Yozgat 450.000 22.500 472.500 450.000 22.500 472.500 139 2.733 TOPLAM 10.200.000 510.000 10.710.000 10.200.000 510.000 10.710.000 2.301 67.656 15

3.1.2. EKİM DURUMU 2015 yılında Mart ayının yağışlı geçmesi nedeniyle pancar ekimi önceki yıllara göre gecikmiş olmasına rağmen Nisan ayında hızlı bir ekim yapılarak ay sonu itibariyle ekimin %87 si tamamlanmıştır. Fabrikalarımıza bağlı 2.297 köyde, 66.974 üretici tarafından 158.380 hektar sahada pancar ekimi yapılmıştır. Pancar ekim durumu fabrikalar itibariyle aşağıda gösterilmiştir. Alınan Toplam Pancar Eken Taahhüt Ekim Köy Üretici Fabrikalar (Ton) (Hektar) (Adet) (Adet) Afyon 819.000 12.700,0 128 4.723 Ağrı 15.750 272,0 8 170 Alpullu 73.500 871,4 82 776 Ankara 525.000 8.095,0 127 2.757 Bor 430.500 5.643,0 57 2.165 Burdur 519.750 7.111,5 180 4.921 Çarşamba 567 11,2 3 27 Çorum 472.500 6.616,0 136 2.612 Elazığ 84.000 783,0 46 607 Elbistan 441.000 6.080,0 64 2.529 Erciş 152.250 2.303,4 51 1.281 Ereğli 1.144.500 15.830,0 87 5.883 Erzincan 299.250 3.881,5 81 2.090 Erzurum 225.750 3.891,4 76 1.932 Eskişehir 1.050.000 15.430,0 165 4.713 Ilgın 1.171.233 18.160,0 129 7.161 Kars 39.900 654,0 18 381 Kastamonu 246.750 3.787,0 124 2.392 Kırşehir 828.450 11.900,0 110 3.102 Malatya 367.500 5.270,0 82 1.051 Muş 325.500 6.700,0 67 3.747 Susurluk 49.350 490,6 38 315 Turhal 745.500 11.563,0 219 7.241 Uşak 210.000 2.946,0 80 1.687 Yozgat 472.500 7.390,0 139 2.711 TOPLAM 10.710.000 158.380,0 2.297 66.974 16

3.1.3. TARIMSAL MÜCADELE DURUMU Ekimde kullanılan tohumların tamamı intaģ döneminde pancarı tahrip eden toprak altı ve toprak üstü zararlılarına karģı ilaçlanmıģtır. ġeker pancarında verim ve Ģeker kaybına neden olan Cercospora yaprak leke hastalığına karģı 6.177,7 hektar alan ilaçlanmıģ olup, bunun 5.348,7 hektarı ġirketimiz tarafından, 829 hektarı ise üreticiler tarafından yapılmıģtır. ġirketimiz tarafından yapılan mücadelede kullanılan ilaç bedelinin tamamı sözleģme gereği ġirketimizce karģılanmıģtır. Ayrıca üreticiler tarafından 700 hektar sahada Külleme hastalığına karģı mücadele yapılmıģtır. ġeker pancarına zarar veren haģerelere karģı üreticiler tarafından 14.310 hektar sahada mücadele yapılmıģtır. 2015 yılında hastalık ve haģerelerden dolayı tahribat meydana gelmemiģtir. Hastalık ve haģerelere karģı yapılan mücadele durumu fabrikalar itibariyle aģağıda gösterilmiģtir. Hastalıklara KarĢı Mücadele HaĢerelere KarĢı Mücadele Üreticiler Tarafından Yap. Ġlaçlama Alanı ġirket Tarafından Yapılan Ġlaçlama Alanı (Hektar) Ġlaç Masrafı (TL/hektar) Üreticiler Tarafından Yapılan ġirket Tarafından Yapılan Fabrikalar (Hektar) (Hektar) (Hektar) Afyon - - - 250,0 - Ağrı - - - - - Alpullu - 735,5 64,98 35,0 - Ankara - - - - - Bor 140,0 - - 1.400,0 - Burdur 409,0 - - - - ÇarĢamba - - - - - Çorum - - - - - Elazığ - - - - - Elbistan - - - 2.200,0 - ErciĢ - - - - - Ereğli - - - - - Erzincan - - - - - Erzurum - - - - - EskiĢehir - 200,0 24,12 2.700,0 - Ilgın - - - 1.375,0 - Kars - - - - - Kastamonu - 1.123,3 38,82 700,0 - KırĢehir 280,0 - - - - Malatya (*)700,0 900,0 51,88 930,0 - MuĢ - - - 3.700,0 - Susurluk - 474,1 141,82 320,0 - Turhal - 1.915,8 48,99 700,0 - UĢak - - - - - Yozgat - - - - - TOPLAM 1.529,0 5.348,7 56,84 14.310,0 - (*) Külleme hastalığı 17

3.1.4. ÜRÜN TAġIYAN SAHA 2015 yılında 158.380 hektar sahada pancar ekimi yapılmıģ olup, don-kırağı, intaģ noksanlığı, sel-feyezan, rüzgar erozyonu ve dolu nedenleriyle ekilen sahanın 8.906,4 hektarı tahrip olmuģtur. Tahrip olan bu sahanın 8.677,5 hektarı mükerrer olarak ekilmiģ, 228,9 hektarı ise ekim döneminin geçmiģ olmasından dolayı ekilememiģtir. Hasat edilen saha 158.151,1 hektar olmuģtur. Pancar ekimi yapılan, tahrip olan, mükerrer ekilen ve hasat edilen saha miktarları fabrikalar itibariyle aģağıda gösterilmiģtir. Tahrip Olup Tahrip Olan Mükerrer Ekilen Mükerrer Ekilemeyen Hasat Edilen Ġlk Ekim Saha Saha Saha Saha Fabrikalar (Hektar) (Hektar) (Hektar) (Hektar) (Hektar) Afyon 12.700,0 72,0 72,0-12.700,0 Ağrı 272,0 - - - 272,0 Alpullu 871,4 144,3 73,1 71,2 800,2 Ankara 8.095,0 1.232,0 1.232,0-8.095,0 Bor 5.643,0 300,0 300,0-5.643,0 Burdur 7.111,5 889,0 839,0 50,0 7.061,5 ÇarĢamba 11,2 - - - 11,2 Çorum 6.616,0 533,0 533,0-6.616,0 Elazığ 783,0 - - - 783,0 Elbistan 6.080,0 - - - 6.080,0 ErciĢ 2.303,4 - - - 2.303,4 Ereğli 15.830,0 1.700,0 1.700,0-15.830,0 Erzincan 3.881,5 290,0 290,0-3.881,5 Erzurum 3.891,4 46,0 46,0-3.891,4 EskiĢehir 15.430,0 883,3 883,3-15.430,0 Ilgın 18.160,0 - - - 18.160,0 Kars 654,0 - - - 654,0 Kastamonu 3.787,0 - - - 3.787,0 KırĢehir 11.900,0 2.116,5 2.116,5-11.900,0 Malatya 5.270,0 41,0 8,0 33,0 5.237,0 MuĢ 6.700,0 - - - 6.700,0 Susurluk 490,6 15,7 4,6 11,1 479,5 Turhal 11.563,0 - - - 11.563,0 UĢak 2.946,0 640,0 580,0 60,0 2.886,0 Yozgat 7.390,0 3,6-3,6 7.386,4 TOPLAM 158.380,0 8.906,4 8.677,5 228,9 158.151,1 18

3.1.5. REKOLTE DURUMU 2015 yılında pancarın intaģ döneminde alınan yağıģlarla yeterli bitki sıklığı elde edilmiģtir. Daha sonra pancarın geliģme dönemindeki iklim seyri ile her türlü bakım ve sulama iģlerinin zamanında yapılması neticesinde pancar kök verimi ġirket tarihinin en yüksek değerine ulaģarak 55,58 ton/ha olmuģ ve rekolte 8.790.050 ton olarak gerçekleģmiģtir. Fabrikalar üzerinden pancar teslim eden üretici sayıları ile rekolte miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Pancar Teslim Eden Üretici A Rekolte (Ton) C Pancarı SözleĢme SözleĢmeli Fazlası Fabrikalar (Adet) Kotası Kotası Toplam Afyon 4.673 607.291-1.304 119 608.714 Ağrı 170 11.316-17 6 11.339 Alpullu 706 46.349-209 66 46.624 Ankara 2.751 464.696-6.690 2.501 473.887 Bor 2.163 361.827-1.080 159 363.066 Burdur 4.868 389.752-2.907 1.069 393.728 ÇarĢamba 27 322 - - - 322 Çorum 2.569 330.867-433 59 331.359 Elazığ 604 44.118-20 10 44.148 Elbistan 2.526 384.333-1.243 567 386.143 ErciĢ 1.266 106.284-192 28 106.504 Ereğli 5.871 970.962-13.602 2.804 987.368 Erzincan 2.080 229.006-2.130 2.837 233.973 Erzurum 1.889 194.366-1.237 1.012 196.615 EskiĢehir 4.686 839.765-5.274 765 845.804 Ilgın 7.077 1.024.128-15.471 3.208 1.042.807 Kars 361 27.649-54 4 27.707 Kastamonu 2.390 175.257-474 111 175.842 KırĢehir 3.102 730.359-4.658 1.098 736.115 Malatya 1.042 294.260-1.013 215 295.488 MuĢ 3.652 256.781-808 95 257.684 Susurluk 303 39.092-793 966 40.851 Turhal 7.208 619.275-4.494 3.758 627.527 UĢak 1.644 162.221-411 97 162.729 Yozgat 2.688 391.719-1.787 200 393.706 TOPLAM 66.316 8.701.995-66.301 21.754 8.790.050 B 19

3.1.6. FABRĠKALAR ARASI PANCAR NAKĠLLERĠ ġeker Kurumu tarafından ġirketimize tahsis edilen Ģeker kotasını karģılamak için üretimin en ekonomik yapıldığı fabrikalarda Ģeker üretmek ve iģletmeye alınmayan fabrikaların ürettikleri pancarı en yakın komģu fabrikalarda iģlemek amacıyla fabrikaların rekolte durumları ile hedef pancar iģleme kapasiteleri de gözönüne alınarak fabrikalar arası pancar nakilleri yapılmaktadır. 2015 yılında toplam iģlenen 8.393.500 ton pancarın 765.900 tonunun (% 9,12) fabrikalar arası nakli yapılmıģtır. Fabrikalar arasında yapılan pancar nakilleri aģağıda gösterilmiģtir. ĠĢlenen Pancar Pancar Pancara Göre Gönderen Alan Nakledilen Pancar Fabrikalar Fabrikalar (Ton) Afyon Burdur 95.000 Ağrı (*) Kars 7.100 Alpullu (*) EskiĢehir 44.500 Ankara Çorum 31.500 ÇarĢamba (*) Çorum 300 Erzincan Turhal 24.000 EskiĢehir Afyon 94.000 Ilgın Afyon 154.000 KırĢehir Bor 72.000 Çorum 157.000 Susurluk (*) EskiĢehir 39.500 Yozgat Çorum 47.000 TOPLAM 765.900 (*) Yönetim Kurulu kararı ile 2015/16 kampanya döneminde Ağrı, Alpullu, ÇarĢamba ve Susurluk ġeker Fabrikaları iģletmeye alınmamıģ; Ağrı ġeker Fabrikası ekim alanlarında üretilen pancarlar Kars ġeker Fabrikasında, Alpullu ve Susurluk ġeker Fabrikaları ekim alanlarında üretilen pancarlar EskiĢehir ġeker Fabrikasında, ÇarĢamba ġeker Fabrikası ekim alanlarında üretilen pancarlar ise Çorum ġeker Fabrikasında iģlenmiģtir. 20

3.2. KAMPANYA FAALĠYETLERĠ 3.2.1. ĠġLENEN PANCAR Fabrikaların 2015 yılında iģlenen olarak kendi sahalarında ürettikleri ve fiilen iģledikleri pancar miktarları aģağıda gösterilmiģtir. ĠĢlenen Olarak Kendi Sahasında Fiilen ĠĢlenen Üretilen Pancar Pancar Fabrikalar (Ton) (Ton) Afyon 593.000 746.000 Ağrı 7.100 - Alpullu 44.500 - Ankara 459.500 428.000 Bor 335.400 407.400 Burdur 375.000 470.000 ÇarĢamba 300 - Çorum 318.700 554.500 Elazığ 41.500 41.500 Elbistan 373.500 373.500 ErciĢ 97.000 97.000 Ereğli 963.000 963.000 Erzincan 218.100 194.100 Erzurum 182.500 182.500 EskiĢehir 813.000 803.000 Ilgın 1.009.000 855.000 Kars 17.600 24.700 Kastamonu 162.000 162.000 KırĢehir 709.000 480.000 Malatya 282.000 282.000 MuĢ 228.000 228.000 Susurluk 39.500 - Turhal 596.000 620.000 UĢak 160.300 160.300 Yozgat 368.000 321.000 TOPLAM 8.393.500 8.393.500 21

3.2.2. PANCAR TAġIMALARI TaĢra kantarlarında yükleme ve boģaltma esnasında meydana gelen zayiatlar ile silo firelerini azaltmak gayesiyle, 1988 yılında baģlatılan üreticilerin pancarlarını doğrudan fabrika merkezlerine teslim etme uygulamasına bu yıl da devam edilmiģtir. Bu kapsamda pancarlarını doğrudan fabrika merkezine teslim eden üreticilere; pancar nakliye ihalesinde bağlı bulundukları kantar için oluģan nakliye ücreti ile meydana gelen fiyat farkları, nakliye ücretinin % 15 fazlası ile nakliye tazminatı ve teģvik primi ödemesi uygulamaları yapılarak üreticilerin pancarlarını doğrudan fabrika merkezine teslim etmeleri teģvik edilmiģtir. Üreticiler tarafından fabrika merkezine taģınan pancarın toplam taģınan pancara oranı 2015 yılında % 63,31 olarak gerçekleģmiģtir. Müteahhitler ve üreticiler tarafından 2015 yılında fabrika merkezlerine taģınan pancar miktarları aģağıda gösterilmiģtir. ĠĢleneceği Fabrika Merkezine TaĢınan Pancar (Ton) (%) a) Üreticiler Tarafından TaĢınan Pancar 5.905.251 63,31 Merkez Kantarına Bağlı Üreticiler Tarafından TaĢınan Pancar 1.149.092 12,32 TaĢra Kantarına Bağlı Üreticiler Tarafından TaĢınan Pancar 4.756.159 50,99 b) Müteahhitler Tarafından TaĢınan Pancar 3.422.612 36,69 TOPLAM 9.327.863 100,00 22

3.2.3. KAMPANYA SONUÇLARI 3.2.3.1. FĠRELER Fabrikaların 2015/2016 kampanya döneminde kendi sahasında üretilen pancara göre, Tesellüm Edilen-Bedeli Ödenen, Tesellüm Edilen-ĠĢlenen, Bedeli Ödenen-ĠĢlenen ve Fabrika Tartısı-ĠĢlenen pancar miktarları arasındaki farklar (%) olarak gösterilmiģtir. aģağıda Fabrikalar Tesellüm Edilen Ġle Bedeli Ödenen Pancar Arasındaki Fark (%) Tesellüm Edilen Ġle ĠĢlenen Pancar Arasındaki Fark (%) Bedeli Ödenen Ġle ĠĢlenen Pancar Arasındaki Fark (%) Fabrika Tartısı Ġle ĠĢlenen Pancar Arasındaki Fark (%) Afyon 6,60 9,01 2,58 7,81 Ağrı 8,69 42,82 37,38 41,79 Alpullu 8,27 12,45 4,56 9,87 Ankara 7,23 10,04 3,04 8,89 Bor 8,07 15,08 7,62 12,40 Burdur 6,13 10,60 4,76 7,72 ÇarĢamba 7,16 13,54 6,83 10,45 Çorum 7,01 10,56 3,82 9,42 Elazığ 7,81 13,34 6,00 12,69 Elbistan 9,07 12,05 3,27 11,52 ErciĢ 7,10 15,39 8,92 14,93 Ereğli 7,58 9,86 2,47 6,92 Erzincan 7,90 14,15 6,78 12,29 Erzurum 7,86 14,48 7,18 12,53 EskiĢehir 6,88 10,49 3,88 9,02 Ilgın 7,94 10,92 3,24 9,68 Kars 7,89 41,49 36,48 39,21 Kastamonu 7,13 14,44 7,87 13,80 KırĢehir 6,71 10,14 3,68 9,61 Malatya 9,67 13,80 4,56 13,65 MuĢ 8,04 18,63 11,52 17,44 Susurluk 6,51 9,60 3,31 5,68 Turhal 7,16 11,82 5,02 9,21 UĢak 6,29 7,69 1,49 5,95 Yozgat 7,30 13,36 6,53 12,00 ORTALAMA 7,42 11,60 4,51 10,02 23

3.2.3.2.BEDELE ESAS POLAR ŞEKER VARLIĞI, FABRİKA DİGESTİONU VE RANDIMAN DEĞERLERİ Şeker pancarının verim ve kalitesini; ekimi yapılan pancar çeşidi, yetiştirme yılının iklim seyri ve vejetasyon döneminde uygulanan kültürel tedbirler (tarla hazırlığı, gübreleme, ekim, çapalama, tekleme, seyreltme, sulama, mücadele vb.) belirlemektedir. 2015 yılında; ekilen pancar çeşidi ile kültürel tedbirlerde önceki yıllara göre kaliteyi etkileyecek önemli bir değişiklik olmamış, ekimden sonra alınan yağışlarla yeterli bitki sıklığı elde edilmiştir. Şeker pancarında şeker varlığı; Pancarın gelişme dönemi olan Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarındaki gündüz sıcaklıklarının 19-26 C, gece sıcaklıklarının ise 15 C'nin altında olduğu zaman en üst seviyede ortaya çıkmaktadır. Bu dönemde gündüz 30 C'nin üzerinde seyreden sıcaklıklar şeker varlığını artırmadığı gibi şeker pancarının gelişmesini de yavaşlatmaktadır. Gece sıcaklıklarının 15 C 'nin üzerinde seyretmesi durumunda ise gündüz fotosentez yoluyla üretilen şekerin bir kısmı, gece solunum yoluyla tüketilmektedir. Ülke genelinde 2015 yılında Ağustos ve Eylül aylarındaki sıcaklık değerleri uzun yıllık ortalamanın üstünde seyretmiştir. Bu aylarda ölçülen gündüz sıcaklıkları bütün fabrikalarda, pancarın kökünde şeker birikimi için gerekli en uygun sıcaklık değerinin üst sınırı olan 26 C nin, bir kısım fabrikalarda ise pancarın şeker üretiminin ve gelişiminin yavaşladığı sıcaklık değeri olan 30 C nin üzerinde seyretmiştir. Bunun sonucunda bütün fabrikaların ekim sahalarında Ağustos ve Eylül aylarında şeker pancarının gelişmesi yavaşlamış ve şeker birikimi neredeyse durma noktasına gelmiştir. Ağustos ve Eylül aylarındaki gece sıcaklıkları bazı fabrikalarda pancardaki solunumun yüksek düzeyde sürdüğü sıcaklık olan 15 C nin üzerinde seyretmiş, böylece köklerde birikmiş olan şekerin bir kısmı geceleri solunum yoluyla tüketilmiştir. Cercospora yaprak leke hastalığı ülkemizde daha çok rakımın düşük olduğu nemli ve sıcak iklime sahip Marmara ve Karadeniz bölgelerindeki pancar ekim alanlarında yaygın olarak görülmektedir. 2015 yılında söz konusu bölgelerin dışındaki bir kısım pancar ekim alanlarında da Ağustos ayındaki sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle sulama sayısı artmış, sulamaların yağmurlama sulama ile gündüz saatlerinde yapılması pancar yaprakları üzerindeki nemin artmasına neden olmuş, buna bağlı olarak Ağustos ayı sonlarına doğru az da olsa Cercospora yaprak leke hastalığı görülmüş ve pancardaki şeker varlığının azalmasında etkili olmuştur. 24

Tüm bu olumsuzluklar neticesinde 2015/2016 kampanya döneminde ortalama bedele esas polar Ģeker varlığı, son dört yıl ortalamasının 1,46 ⁰S altında % 15,17 olarak gerçekleģmiģtir. Fabrikaların 2015/2016 kampanya döneminde, bedele esas polar Ģeker varlığı, fabrika digestionu ve randıman değerleri aģağıda gösterilmiģtir. Fabrikalar Bedele Esas Polar ġeker Varlığı (%) Fabrika Digestionu (%) Fabrika Randımanı (%) Afyon 15,37 14,55 11,98 Ağrı 17,46 - - Alpullu 13,58 - - Ankara 14,50 14,13 11,29 Bor 16,04 16,13 13,21 Burdur 14,81 14,68 11,94 ÇarĢamba 14,31 - - Çorum 15,09 15,26 12,40 Elazığ 14,97 14,84 12,34 Elbistan 14,52 14,45 11,78 ErciĢ 16,77 16,71 14,70 Ereğli 15,00 14,66 11,84 Erzincan 14,83 14,66 11,74 Erzurum 16,72 16,26 14,05 EskiĢehir 14,22 13,78 11,09 Ilgın 14,42 14,35 11,70 Kars 18,13 17,23 14,19 Kastamonu 14,46 13,91 11,05 KırĢehir 16,49 16,15 13,35 Malatya 14,99 14,84 12,32 MuĢ 16,36 16,03 13,54 Susurluk 12,91 - - Turhal 15,43 14,77 12,39 UĢak 15,53 15,47 12,94 Yozgat 16,26 16,20 13,54 ORTALAMA 15,17 14,87 12,19 25

3.2.3.3. PANCAR VE ġeker VERĠMLERĠ Fabrikalar itibariyle 2015/2016 kampanya döneminde bedeli ödenen pancar miktarı üzerinden hektara pancar verimi ile bedele esas polar Ģeker varlığına ve randımana göre hektara Ģeker verimleri aģağıda gösterilmiģtir. Fabrikalar Bedeli Ödenene Göre Pancar Verimi (Ton/hektar) Polar ġeker Varlığına Göre ġeker Verimi (Ton/hektar) Randımana Göre ġeker Verimi (Ton/hektar) Afyon 47,93 7,37 5,74 Ağrı 41,69 7,28 - Alpullu 58,27 7,91 - Ankara 58,54 8,49 6,61 Bor 64,34 10,32 8,50 Burdur 55,76 8,26 6,66 ÇarĢamba 28,75 4,11 - Çorum 50,08 7,56 6,21 Elazığ 56,38 8,44 6,96 Elbistan 63,51 9,22 7,48 ErciĢ 46,24 7,75 6,80 Ereğli 62,37 9,36 7,39 Erzincan 60,28 8,94 7,08 Erzurum 50,53 8,45 7,10 EskiĢehir 54,82 7,80 6,08 Ilgın 57,42 8,28 6,72 Kars 42,37 7,68 6,01 Kastamonu 46,43 6,71 5,13 KırĢehir 61,86 10,20 8,26 Malatya 56,42 8,46 6,95 MuĢ 38,46 6,29 5,21 Susurluk 85,19 11,00 - Turhal 54,27 8,37 6,72 UĢak 56,39 8,76 7,30 Yozgat 53,30 8,67 7,22 ORTALAMA 55,58 8,43 6,78 26

3.3. ÜRETĠCĠ DESTEKLERĠ Pancar tarımında toprak verimliliğinin korunması, pancar verim ve kalitesinin artırılması amacıyla üreticilere tarımsal faaliyetlerini zamanında ve tekniğine uygun olarak yapabilmeleri için ayni ve nakdi desteklere bu yıl da devam edilmiģtir. 3.3.1. KĠMYASAL GÜBRE DAĞITIMI Üreticilerin 2015 yılı pancar üretimi için ihtiyaçları olan kimyasal gübrelerin temin ve dağıtım iģleri Yönetim Kurulu kararı ile Pankobirlik e yaptırılmıģtır. Pancar üretimi için üreticilere dağıtımı yapılan kimyasal gübrelerin cins ve miktarları aģağıda gösterilmiģtir. ÜRE (%46N) KOMPOZE (%12 N-%30 P 2 O 5 -%12 K 2 O) Ticari Ġsimlerine Göre (Ton) 50.260 59.973 AZOT FOSFOR POTAS Saf Bitki Besin Maddelerine Göre (Ton) 30.316 17.992 7.197 Hektara Verilen Saf Bitki Besin Maddesi (kg) 191,42 113,60 45,44 3.3.2. ġeker PANCARI TOHUMU ġirketimiz tarafından temin edilerek 2015 yılı ekiminde kullanılan tohum ve hektara sarf miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Ekimde sarf edilen toplam pancar tohumu miktarı (kg) : 299.235 Mükerrer ekim dahil hektara sarf edilen pancar tohumu miktarı (kg) : 3,30 27

3.3.3. EKĠM MAKĠNELERĠ 3.3.3. EKĠM MAKĠNELERĠ 2015 yılında ġirketimize ait 3.327 adet mekanik hassas ekim makinesi ile 69.650,2 hektar 2015 yılında ġirketimize ait 3.327 adet mekanik hassas ekim makinesi ile 69.650,2 hektar (% 43,98), üreticilere ait 1.942 adet pnömatik hassas ekim makineleri ile de 88.729,8 hektar (% 43,98), üreticilere ait 1.942 adet pnömatik hassas ekim makineleri ile de 88.729,8 hektar (% 56,02) olmak üzere toplam 158.380 hektar pancar ekimi gerçekleģtirilmiģtir. (% 56,02) olmak üzere toplam 158.380 hektar pancar ekimi gerçekleģtirilmiģtir. Sıra üzeri mesafeye göre ekim durumu aģağıda gösterilmiģtir. Sıra üzeri mesafeye göre ekim durumu aģağıda gösterilmiģtir. Sıra Üzeri Ekim Sıra Ekim Üzeri Mesafesi (Hektar) Ekim (%) Ekim Mesafesi 8 cm (Hektar) 103.786,2 (%) 65,53 8 cm 17 cm 103.786,2 54.593,8 65,53 34,47 17 cm 54.593,8 34,47 Toplam 158.380,0 100,00. Toplam 158.380,0 100,00. 3.3.4. SEYYAR VE SABĠT PANCAR BOġALTMA TEMĠZLEME VE YÜKLEME 3.3.4. SEYYAR VE SABĠT PANCAR BOġALTMA TEMĠZLEME VE YÜKLEME MAKĠNELERĠNĠN ÇALIġMA DURUMU MAKĠNELERĠNĠN ÇALIġMA DURUMU 2015 yılında 25 i merkez kantarı, 133 ü taģra kantarı olmak üzere toplam 158 kantarda 241 2015 yılında 25 i merkez kantarı, 133 ü taģra kantarı olmak üzere toplam 158 kantarda 241 adet seyyar pancar boģaltma makinesi ile 27 adet sabit pancar boģaltma makinesi adet seyyar pancar boģaltma makinesi ile 27 adet sabit pancar boģaltma makinesi çalıģtırılmıģtır. 2015 yılında tesellüm edilen toplam 9.494.621 ton pancarın 7.249.874 tonu çalıģtırılmıģtır. 2015 yılında tesellüm edilen toplam 9.494.621 ton pancarın 7.249.874 tonu (%76,36) seyyar, 1.996.103 tonu (%21,02) sabit olmak üzere toplam 9.245.977 tonu (%76,36) seyyar, 1.996.103 tonu (%21,02) sabit olmak üzere toplam 9.245.977 tonu (%97,38) boģaltma makineleri ile boģaltılmıģtır. BoĢaltılan pancarlar için üreticilerden ton (%97,38) boģaltma makineleri ile boģaltılmıģtır. BoĢaltılan pancarlar için üreticilerden ton baģına 2,40 TL boģaltma ücreti alınmıģtır. baģına 2,40 TL boģaltma ücreti alınmıģtır. Makinelerin son 5 yıllık çalıģma durumları aģağıdaki tabloda gösterilmiģtir. Makinelerin son 5 yıllık çalıģma durumları aģağıdaki tabloda gösterilmiģtir. Toplam Üreticiden BoĢaltılan Pancar Miktarı ÇalıĢan ÇalıĢan Toplam Üreticiden BoĢaltılan Pancar Miktarı Tesellüm BoĢaltılan ÇalıĢan Pancarın Toplam Seyyar ÇalıĢan Sabit Tesellüm BoĢaltılan Edilen Seyyar Sabit Pancarın Tesellüm Toplam Seyyar Edilen Makine Sabit Makine Edilen Pancar Seyyar Makine Sabit Makine Toplam Tesellüm Pancara Edilen Oranı Yıllar Makine (Adet) Makine (Adet) Pancar (Ton) Makine (Ton) Makine (Ton) Toplam (Ton) Pancara Oranı (%) Yıllar (Adet) (Adet) (Ton) (Ton) (Ton) (Ton) 2011 239 27 9.735.980 7.246.157 1.798.649 9.044.806 (%) 92,90 2011 2012 239 241 27 27 9.735.980 7.246.157 1.798.649 9.044.806 9.132.625 6.977.164 1.754.314 8.731.478 92,90 95,61 2012 2013 241 245 27 27 9.132.625 6.977.164 1.754.314 8.731.478 10.013.447 7.778.937 1.910.213 9.689.150 95,61 96,76 2013 2014 245 243 27 27 10.013.447 7.778.937 1.910.213 9.689.150 10.168.153 7.836.371 1.994.518 9.830.889 96,76 96,68 2014 2015 243 241 27 27 10.168.153 7.836.371 1.994.518 9.830.889 9.494.621 7.249.874 1.996.103 9.245.977 96,68 97,38 2015 241 27 9.494.621 7.249.874 1.996.103 9.245.977 97,38 28

3.3.5. SONDAJ FAALĠYETLERĠ ġirketimiz sondaj ekiplerince 2015 yılında Ağrı ve UĢak ġeker Fabrikalarında bulunan iģletme kuyularının bakım ve onarımları ile Ankara, Bor, Erzurum ve Kastamonu ġeker Fabrikalarında birer adet olmak üzere toplam 4 adet kuyunun tadilatı yapılmıģtır. ġirketimiz sondaj çalıģmaları aģağıdaki tabloda gösterilmiģtir. ġirket Sondaj Ekipleri Tarafından Açılan Üretici Kuyuları ĠĢletme Kuyuları ġirketimiz Kontrolünde Özel Sondaj Ekiplerine Açtırılan Ekim Sahalarında Açılan Yıllar Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (l/sn) Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (l/sn) Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (l/sn) Toplam Kuyu (Adet) Toplam Debi (l/sn) Sulanabilecek Toplam Saha (Hektar) 1964-2014 893 24.131 414 9.586 35.372 379.090 36.265 403.221 403.221 2015 - - - - - - - - - TOPLAM 893 24.131 414 9.586 35.372 379.090 36.265 403.221 403.221 3.3.6. BEDELLĠ ġeker Her yıl olduğu gibi 2015 yılında da bedelli Ģeker tevziatına devam edilmiģ ve üreticilere pancar bedeline mahsuben 16.403 ton Ģeker verilmiģtir. 3.3.7. AVANS ÖDEMELERĠ Pancar üreticilerine 2015 yılında 95.184.000 TL (% 13,68) ayni, 600.445.000 TL (%86,32) nakdi olmak üzere toplam 695.629.000 TL avans ödemesi yapılmıģtır. Bu Ģekilde üreticilere pancar bedel ödemeleri baģlamadan önce toplam pancar bedelinin % 43,97 si ayni ve nakdi avans olarak verilmiģtir. 3.3.8. YAġ PANCAR POSASI DAĞITIMI Kampanya döneminde fabrikalarımızda yan ürün olarak üretilmekte olan yaģ pancar posası dağıtımı ve satıģı her yıl ġirketimiz ile üreticiler arasında akdedilen ġeker Pancarı Üretim SözleĢmesi ile YaĢ Pancar Posası Bedelsiz Dağıtımı ve SatıĢı Yönergesi esaslarına uygun olarak yapılmaktadır. 29

Bu çerçevede, ġirketimiz fabrikalarında 2015/2016 kampanya döneminde sözleģme gereği talep eden pancar üreticilerine, teslim ettikleri firesiz pancarın %20 sine kadar bedelsiz olarak prese edilmiģ yaģ pancar posası verilmiģtir. Fabrikalarımızda üretilen istihkak fazlası yaģ pancar posası ise ġirketimiz tarafından piyasa Ģartlarına göre tespit edilen fiyat ile öncelikle ihtiyacı olan pancar üreticilerine, daha sonra da sütçülük ve besicilik yapanlara satılmıģtır. 2015/2016 kampanya döneminde üretilen toplam 2.279.516 ton yaģ pancar posasının 1.730.356 tonu (%76) bedelsiz olarak, 547.790 tonu (%24) ise bedelli olarak üreticilere dağıtılmıģtır. 3.3.9. MELAS SATIġI 2015 yılında hayvan yemi olarak kullanılmak üzere 3.892 ton melasın, 2.675 üreticiye satıģı yapılmıģtır. 30

3.4. PANCAR FĠYATLARI 3.4.1. PANCAR ALIM FĠYATLARI 4634 sayılı ġeker Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılmıģ olan Hammadde ve ġeker Fiyatları Yönetmeliği gereğince; Ģeker pancarı fiyatları her yıl, Ģeker fabrikası iģleten gerçek ve tüzel kiģiler ile üreticiler ve/veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenmektedir. Yönetim Kurulu kararı ile 2015 yılında üretici tarafından teslimi taahhüt edilen % 16 polar Ģeker ihtiva eden, firesi düģürülmüģ net bir ton A kotası Ģeker pancarı baz alım kesin fiyatı 190,00 TL olarak tespit edilmiģtir. OluĢan polar Ģeker varlığına göre firesi düģürülmüģ net bir ton A kotası Ģeker pancarının ortalama alım fiyatı 179,82 TL olarak gerçekleģmiģtir. Yönetim Kurulu kararı ile 2015 yılı firesi düģürülmüģ net bir ton C pancarı alım fiyatı 105,00 TL olarak tespit edilmiģtir. 3.4.2. SON 5 YILLIK PANCAR ALIM FĠYATLARI VE TÜFE ĠLE ĠLĠġKĠSĠ Son 5 yıllık Pancar Fiyatı - TÜFE iliģkisi aģağıda gösterilmiģtir (2011 yılı 100 olarak kabul edilmiģtir). Yıllar. A Kotası Pancar Alım Fiyatı. (TL/ton). TÜFE. (Endeks). Pancar Fiyatındaki. Kümülatif DeğiĢim. (Endeks). 2011 125,00 100 100 2012 135,00 109 108 2013 144,00 117 115 2014 157,50 127 126 2015 190,00 137 152 31

3.5. PANCAR BEDELĠ ÖDEMELERĠ Fabrikalar itibariyle 2015 yılı toplam pancar bedeli, üreticiye ödenen avanslar ve bakiye pancar bedeli miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Prim ve Tazminatlar Dahil Toplam Ayni ve Nakdi Üreticiye Ödenen Pancar Bedeli Avans Toplamı Bakiye Pancar Bedeli Fabrikalar (Bin TL) (Bin TL) (Bin TL) Afyon 111.406,62 54.464,00 56.942,62 Ağrı 2.348,62 1.098,00 1.250,62 Alpullu 7.472,68 3.800,00 3.672,68 Ankara 81.438,36 36.159,00 45.279,36 Bor 69.041,23 24.359,00 44.682,23 Burdur 69.103,35 33.496,00 35.607,35 ÇarĢamba 54,71 31,00 23,71 Çorum 59.470,09 26.335,00 33.135,09 Elazığ 7.884,17 3.753,00 4.131,17 Elbistan 66.746,28 30.064,00 36.682,28 ErciĢ 21.207,17 10.238,00 10.969,17 Ereğli 175.415,39 73.391,00 102.024,39 Erzincan 40.871,83 18.123,00 22.748,83 Erzurum 38.743,95 15.694,00 23.049,95 EskiĢehir 142.337,47 72.467,00 69.870,47 Ilgın 177.930,11 82.104,00 95.826,11 Kars 5.960,73 2.495,00 3.465,73 Kastamonu 30.305,04 16.183,00 14.122,04 KırĢehir 144.512,98 51.708,00 92.804,98 Malatya 52.840,98 20.090,00 32.750,98 MuĢ 49.865,98 19.782,00 30.083,98 Susurluk 6.171,84 3.251,00 2.920,84 Turhal 114.334,21 50.886,00 63.448,21 UĢak 29.988,56 13.390,00 16.598,56 Yozgat 76.535,15 32.268,00 44.267,15 TOPLAM 1.581.987,50 695.629,00 886.358,50 32

2015 yılında bakiye pancar bedeli ödemeleri fabrika bazında pancar alımının sona erdiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde tamamlanmıģtır. Bakiye pancar bedeli ödemelerine 18/12/2015 tarihinde ÇarĢamba ġeker Fabrikasında baģlanmıģ, 25/02/2016 tarihinde Elbistan ġeker Fabrikasında bitirilmiģtir. 2015 yılında, hektara ve pancar teslim eden üretici baģına isabet eden ortalama brüt gelir durumu 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Yılı Hektar BaĢına (TL) Ortalama Brüt Gelir Pancar Teslim Eden Üretici BaĢına (TL) 2014 8.152,24 16.790,63 2015 10.003,01 23.855,29 Fark 1.850,77 7.064,66 Ortalama brüt gelir; 2015 yılında bir önceki yıla göre hektar baģına % 22,70, pancar teslim eden üretici baģına ise % 42,08 oranında artmıģtır. 33

3.6. TARIMSAL ETÜT VE PROJEYE ĠLĠġKĠN ÇALIġMALAR 3.6.1. TARIMSAL ORGANĠZASYONDAKĠ GELĠġMELER Ülkemiz Ģeker sektöründeki geliģmeler, pancar üretim miktarı ve Ģartlarında ortaya çıkan değiģiklikler, fabrikalarımızda yapılan yatırımlar ve üretici imkânlarının artması gibi hususlar gözönünde bulundurularak tarımsal organizasyonda değiģiklikler yapılarak, üreticiye ġirketimizce sağlanan hizmetlerin daha etkili ve en ekonomik Ģekilde verilmesi sağlanmıģtır. 3.6.2. PANCAR POTANSĠYELĠ ETÜT ÇALIġMALARI Ülkemiz Ģeker ihtiyacının artması durumunda ihtiyacın karģılanabilmesi, mevcut kurulu pancar iģleme kapasitemize yeterli ve emniyetli pancar üretiminin yapılabilmesi için potansiyel pancar ekim sahalarının belirlenmesi, gerek tarım sektöründe gerekse diğer sektörlerde meydana gelen değiģikliklerin pancar üretimi üzerindeki etkilerinin takibi açısından periyodik olarak sonu sıfır ve beģ rakamıyla biten yıllarda pancar potansiyeli etütleri yapılmaktadır. 2015 yılında bütün fabrikalarımızda 2016 2020 yılları arası pancar potansiyeli etütleri yapılmıģtır. Yapılan bu pancar potansiyeli etütleri sonuçlarına göre; ġirketimize bağlı 25 Ģeker fabrikasında pancar ekimi yapılabilecek toplam arazi miktarı 3 milyon 167 bin hektar, 4 yıllık münavebe sistemine göre yıllar itibariyle ekim sahası 417 430 bin hektar, üretilebilecek pancar miktarı ise 21-22 milyon ton arasında değiģmektedir. 3.6.3. BÖLGE ġeflġğġ VE KANTARLA ĠLGĠLĠ ÇALIġMALAR Fabrika merkezlerine yapılan alt yapı yatırımları ile uygulanan pancar nakliye bedeli, teģvik primi ve tazminat ödemeleri sonucunda doğrudan üreticiler tarafından fabrika merkezine taģınan pancar miktarında artıģ olmuģ ve buna bağlı olarak da dıģ kantarlarda tesellüm edilen pancar miktarı azalmıģtır. Ayrıca, bazı üretim sahalarında alternatif ürünlerin üretiminin artması nedeniyle de pancar üretimi azalmıģtır. Bu nedenlerle, ekonomik olma özellikleri ortadan kalkan Ziraat Bölge ġeflikleri ve kantarlar ile ilgili yapılan çalıģmalar ve değerlendirmeler sonucunda; 2002-2015 yılları arasında 73 Ziraat Bölge ġefliği ve 247 kantar kapatılmıģtır. 34

3.6.4. PANCAR VE RAKĠP ÜRÜNLER MALĠYET ETÜTLERĠ 4634 sayılı ġeker Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılmıģ olan Hammadde ve ġeker Fiyatları Yönetmeliği uyarınca Ģeker pancarı fiyatları, Ģeker fabrikası iģleten gerçek ve tüzel kiģiler ile üreticiler veya temsilcileri arasında varılan mutabakata göre belirlenmektedir. Bu durum, üretici maliyetlerinin doğru biçimde belirlenmesinin önemini artırmaktadır. ġeker pancarı ve rakip ürünlerin üretici maliyetlerinin belirlenmesi için Ziraat Bölge ġefliklerimizce, bölgeyi temsil edecek özellikte, bir pancar ve yeterli sayıda rakip ürün tarlasında tarımsal üretim için yapılan harcamalar takip edilerek değerlendirilmektedir. Bu amaçla; 2015 yılında Ziraat Bölge ġefliklerimizce 120 Ģeker pancarı, 54 buğday, 16 arpa, 6 ayçiçeği, 9 patates ve 52 adet yöresel olarak yetiģtirilen diğer ürünlere ait maliyet etütleri yapılmıģ ve değerlendirilmiģtir. 2015 yılı maliyet etütleri değerlendirme sonuçları ġeker Pancarı, Buğday ve Ayçiçeğine Ait Üretici Masrafları (Tablo-1), Fabrikalar Ġtibariyle ġeker Pancarı ve Rakip Ürünlere Ait Bilgiler (Tablo-2) ve ġeker Pancarı Çiftçi Masrafları ve Net Gelirleri Tablosu (Tablo-3) baģlıkları altında gösterilmiģtir. 35

TABLO - 1. 2015 YILI ġeker PANCARI, BUĞDAY ve AYÇĠÇEĞĠ'NE AĠT ÇĠFTÇĠ MASRAFLARI ġeker PANCARI BUĞDAY AYÇĠÇEĞĠ Toplam Toplam Toplam Masraftaki Masraftaki Masraftaki MASRAF UNSURLARI TL / da TL / Ton % Payı TL / da TL / Ton % Payı TL / da TL / Ton % Payı 1-TARLA KĠRASI 136,63 24,12 15,79 67,55 170,15 23,29 104,00 346,67 28,91 2-GÜBRE BEDELĠ 109,54 19,34 12,66 50,70 127,71 17,48 44,84 149,47 12,46 3-TOHUM BEDELĠ 27,36 4,83 3,16 30,40 76,57 10,48 24,45 81,50 6,80 4-MÜCADELE ĠLACI 8,38 1,48 0,97 2,76 6,95 0,95 9,00 30,00 2,50 5-MĠBZER KĠRASI 2,98 0,53 0,34 Ġġ GÜCÜ a)çapa Tekleme 126,67 22,36 14,63 0,00 0,00 0,00 4,00 13,33 1,11 b)sulama 45,35 8,01 5,24 2,39 6,02 0,82 8,40 28,00 2,33 c)hasat 45,60 8,05 5,27 0,30 0,76 0,10 0,15 0,50 0,04 d)diğer (Ek.,Mü.,Güb.,Yan Ürün.) 2,95 0,52 0,34 4,83 12,17 1,67 2,65 8,83 0,74 6-Ġġ GÜCÜ TOPLAMI 220,57 38,94 25,48 7,52 18,95 2,59 15,20 50,66 4,22 ÇEKĠ GÜCÜ a)tarla Hazırlığı 63,46 11,20 7,33 51,50 129,72 17,75 53,40 178,00 14,84 b)ekim 11,33 2,00 1,31 11,74 29,57 4,05 13,70 45,67 3,81 c)çapa Tekleme 13,82 2,44 1,60 0,00 0,00 0,00 12,80 42,67 3,56 d)sulama 64,03 11,30 7,40 3,00 7,56 1,03 8,20 27,33 2,28 e)hasat 89,07 15,73 10,29 22,43 56,50 7,73 19,60 65,33 5,45 f)diğer (Müc.,Güb.,Yan Ürün.) 16,62 2,93 1,92 31,74 79,95 10,94 18,41 61,37 5,12 7-ÇEKĠ GÜCÜ TOPLAMI 258,33 45,60 29,85 120,41 303,30 41,50 126,11 420,37 35,06 8-NAKLĠYE BEDELĠ 60,69 10,72 7,01 7,25 18,26 2,50 6,85 22,83 1,90 9-DĠĞER (Su bedeli vb.) 41,05 7,25 4,74 3,51 8,84 1,21 29,34 97,80 8,15 GENEL TOPLAM 865,53 152,81 100,00 290,10 730,73 100,00 359,79 1.199,30 100,00 Not: 1 Ton'a isabet eden masrafların hesaplanmasında; maliyet etütlerindeki verim değerleri (Şeker Pancarı : 5 664 kg/da, Buğday: 397 kg/da, Ayçiçeği: 300 kg/da) kullanılmıştır. 36

TABLO - 2. 2015 YILI ġeker PANCARI VE RAKĠP ÜRÜNLERE AĠT BĠLGĠLER TOPLAM ÜRETĠM ÜRÜN ÜRÜN MASRAFLARI VERĠM MALĠYET FĠYATI N E T G E L Ġ R ADI ETÜT ( TL / da ) ( ton / da ) ( TL / ton ) ( TL / ton ) ( TL / ton ) ( TL / da ) SAYISI [1] [2] [3] = [1] / [2] [4] [5] = [4] - [3] [6] =( [2]*[4] )-[1] ġeker Pancarı 120 865,53 5,664 152,81 180,14 27,33 154,78 Anason 1 535,70 0,090 5.952,22 6.500,00 547,78 49,30 Arpa (Genel) 16 243,85 0,339 719,32 689,00-30,32-10,28 Arpa (Sulu) 6 273,38 0,400 683,45 678,00-5,45-2,18 Arpa (Susuz) 10 241,12 0,331 728,46 693,00-35,46-11,74 Ayçiçeği 6 359,79 0,300 1.199,30 1.595,00 395,70 118,71 Buğday (Genel) 54 290,10 0,397 730,73 818,00 87,27 34,65 Buğday (Sulu) 22 347,04 0,441 786,94 824,00 37,06 16,34 Buğday (Susuz) 32 264,83 0,358 739,75 801,00 61,25 21,93 Çeltik 7 986,64 0,639 1.544,04 1.752,00 207,96 132,89 Çer.Ayçiçeği 1 589,65 0,150 3.931,00 4.000,00 69,00 10,35 Domates 3 2.363,49 7,667 308,27 477,00 168,73 1.293,67 K.Fasulye 2 619,31 0,185 3.347,62 7.500,00 4.152,38 768,19 HaĢhaĢ 4 672,16 0,095 7.075,37 6.188,00-887,37-84,30 Havuç 1 1.587,00 5,200 305,19 900,00 594,81 3.093,00 Karpuz 2 991,41 6,000 165,24 260,00 94,77 568,59 Kavun 2 560,67 2,080 269,55 310,00 40,45 84,13 Mısır 5 624,62 1,144 546,00 642,00 96,00 109,83 Silajlık Mısır 7 575,85 5,192 110,91 128,00 17,09 88,73 Ot 1 91,50 0,225 406,67 500,00 93,33 21,00 Pamuk 2 783,60 0,475 1.649,68 2.125,00 475,32 225,78 Patates 9 1.570,67 3,179 494,08 857,00 362,92 1.153,73 Sarımsak 1 2.807,00 1,000 2.807,00 6.000,00 3.193,00 3.193,00 Soğan 6 1.237,25 3,560 347,54 578,00 230,46 820,43 Taze Fasulye 1 1.394,43 1,800 774,68 1.200,00 425,32 765,57 Tur.Hıyar 1 2.007,00 2,500 802,80 1.250,00 447,20 1.118,00 Tütün 2 1.590,50 0,145 10.968,97 15.750,00 4.781,03 693,25 Nohut 1 281,40 0,080 3.517,50 3.800,00 282,50 22,60 Çerezlik Mısır 1 581,56 0,700 830,80 1.200,00 369,20 258,44 Yonca 1 343,35 0,800 429,19 650,00 220,81 176,65 37

TABLO - 3. 2015 YILI ġeker PANCARI ÇĠFTÇĠ MASRAFLARI ve NET GELĠRLERĠ TABLOSU (DüzeltilmiĢ Maliyet Etütlerine Göre) ÇĠFTÇĠ FĠRESĠZ ġeker MASRAFLARI PANCAR PANCARI BRÜT KULLAN. TOPLAMI VERĠMĠ DĠGESTĠON FĠYATI GELĠR NET GELĠR ĠġÇĠ FABRĠKALAR ETÜT (TL/da) (ton/da) % (TL/ton) (TL/da) (TL/da) (TL/Ton) SAYISI SAYISI [1] [2] [3] [4] [5] = [4] * [2] [6] = [5] - [1] [7] = ([6] / [2]) (Adet/da) AFYON 7 812,64 4.791 15,37 182,52 874,45 61,81 12,90 3 AGRI 2 746,20 4.151 17,46 207,34 860,67 114,47 27,58 5 ALPULLU 4 909,06 5.967 13,58 161,26 962,24 53,18 8,91 2 ANKARA 7 838,38 6.005 14,50 172,19 1.034,00 195,62 32,58 4 BOR 4 826,65 6.461 16,04 190,48 1.230,69 404,04 62,54 3 BURDUR 8 899,75 5.820 14,81 175,87 1.023,56 123,81 21,27 2 ÇARġAMBA 1 615,87 2.829 14,31 169,93 480,73-135,14-47,77 5 ÇORUM 7 892,36 5.239 15,09 179,19 938,78 46,42 8,86 2 ELAZIĞ 2 913,85 5.850 14,97 177,77 1.039,95 126,10 21,56 5 ELBĠSTAN 4 949,12 6.339 14,52 172,43 1.093,03 143,91 22,70 4 ERCĠġ 4 779,93 4.799 16,77 199,14 955,67 175,74 36,62 6 EREĞLĠ 3 1.015,89 6.319 15,00 178,12 1.125,54 109,65 17,35 2 ERZĠNCAN 4 906,28 6.020 14,83 176,11 1.060,18 153,90 25,57 5 ERZURUM 6 898,08 5.043 16,72 198,55 1.001,29 103,21 20,47 5 ESKĠġEHĠR 8 836,09 5.593 14,22 168,86 944,43 108,34 19,37 2 ILGIN 5 786,94 5.857 14,42 171,24 1.002,95 216,01 36,88 2 KARS 3 774,35 4.450 18,13 215,29 958,04 183,69 41,28 4 KASTAMONU 5 810,45 4.651 14,46 171,71 798,62-11,83-2,54 3 KIRġEHĠR 5 902,01 6.399 16,49 195,82 1.253,05 351,04 54,86 2 MALATYA 6 769,24 5.884 14,99 178,01 1.047,41 278,17 47,28 3 MUġ 2 812,25 4.021 16,36 194,28 781,20-31,05-7,72 2 SUSURLUK 5 1.104,15 8.056 12,91 153,31 1.235,07 130,92 16,25 5 TURHAL 9 883,06 5.470 15,43 183,23 1.002,27 119,21 21,79 3 UġAK 3 869,95 5.641 15,53 184,42 1.040,31 170,36 30,20 3 YOZGAT 6 855,46 5.487 16,26 193,09 1.059,48 204,02 37,18 4 ORTALAMA 120 865,53 5.664 15,17 180,14 1.020,31 154,78 27,33 3 38

3.7. TARIMSAL YATIRIM VE TESĠSLERLE ĠLGĠLĠ ÇALIġMALAR 3.7.1. TARIMSAL YATIRIMLAR 2015 C 01 00 20 NUMARALI MUHTELĠF ĠġLER PROJESĠ Fabrika merkezine yakın kantarlar ile küçük ölçekli kantarların kapatılarak kantar sayısının azaltılması, merkezde tesellümün arttırılması, sağlıklı fire tespiti ile bedeli ödenen-iģlenen pancar arasındaki farkın düģürülmesi amacıyla, fabrika meydanlarındaki tartma, boģaltma, silolama ve yan ürünlerin verilmesinde kolaylık sağlanması için takviye ve modernizasyon yatırımlarının yapıldığı projeye 2015 yılında 6.020.000 TL ödenek tefriki yapılmıģtır. Bu ödenekten 5.669.000 TL harcanarak % 94 gerçekleģme sağlanmıģtır. Söz konusu proje kapsamında yapılan iģler Tablo-4 te gösterilmiģtir. 2015 A 02 02 60 NUMARALI MUHTELĠF ĠġLER PROJESĠ 2015 Yılı TürkĢeker Tarım Sektörü Yatırımları 2015 A 02 02 60 numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi için 2.000.000 TL ödenek tefrik edilmiģtir. Bu ödenekten 1.835.000 TL harcanarak % 92 gerçekleģme sağlanmıģtır. Söz konusu proje kapsamında yapılan iģler Tablo-5 te gösterilmiģtir. 3.7.2. TARIMSAL TESĠSLER ġirketimiz 31/12/2015 tarihi itibariyle 120 Ziraat Bölge ġefliği ve 210 kantar (1 adedi kiralık) ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Bedeli ödenen pancar miktarlarına göre Ziraat Bölge ġefliklerimizin sınıflandırılması Tablo-6 da, kantarlarımızın sınıflandırılması ise Tablo-7 de gösterilmiģtir. 39

TABLO - 4. 2015 C 01 00 20 NO'LU MUHTELĠF ĠġLER PROJESĠ Proje Adı Yeri Yatırım Ödeneği DüĢülen Ödenek Eklenen Ödenek Revize Ödenek Sarf Edilen (Bin TL) GerçekleĢme oranı % II-ĠMALAT SANAYĠĠ A - Gıda Sanayii 2015 C 01 00 20 - Muhtelif ĠĢler Projesi ĠNġAAT Pancar Nizamiye Önü Drenaj Kanalı ve Pancar Nizamiye Beton Yollarının Yapılması AFYON 58 58 57 98 Küspe Sahası Beton Zemininin Yenilenmesi AFYON 126 126 116 92 Küspe Havuzu Zemininin Beton Yapılması AFYON 66 66 62 94 Silo Bandı, Bunker Çevresi, Seyyar BoĢaltma Makineleri Altı ve Küspe Yoluna Beton Saha Yapılması BOR 500 78 0 422 393 93 4 Adet Yüzdürmeli Yer Silosu Zemin Beton Tadilatı BOR 400 35 0 365 359 98 Mevcut Yüzdürmeli Yer Silosuna Ġlave Yapılması BOR 90 0 13 103 102 99 Küspe Kantar Binası Yapılması BOR 30 30 29 97 Küspe Kantar Binası Yapılması ve Küspe Oluklarının Altına Led Gösterge Takılması ELBĠSTAN 15 15 3 20 Otomatik Pancar BoĢaltma 1.nci Silosu Yapılması EREĞLĠ 100 0 0 100 100 100 Otomatik Pancar BoĢaltma 2.nci Silosu Yapılması EREĞLĠ 1 600 430 0 1.170 1 162 99 2.nci Yer Silosu KarĢısındaki Hafriyatın Kaldırılması EREĞLĠ 100 100 88 88 Fabrika Silo sahasının ĠyileĢtirilmesi ve Kapasite Artırımı ESKĠġEHĠR 240 40 0 200 200 100 Pancar Kamyonları Araç Park Yeri GiriĢ-ÇıkıĢ Meyilli Yoluna Beton Atılması KIRġEHĠR 45 45 33 73 Beton Küspe Yolu ve Küspe Havuzuna Perde Beton Yapılması TURHAL 170 0 0 170 140 82 Araç Park Alanı ve Yeni Nizamiye Yapılması YOZGAT 1.270 1.270 1 115 88 ĠNġAAT TOPLAMI 3.100 583 1.723 4.240 3.959 93 MAKĠNE-TEÇHĠZAT Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) AFYON 200 0 0 200 200 100 Pancar BoĢaltma Makinesi Toprak Sıyırıcı ve Temizleme Ünitesi ANKARA 30 30 30 100 Merkez Kantarına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) BOR 200 0 0 200 200 100 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) BURDUR 200 0 0 200 200 100 Küspe Transportu Üzerine 2 Adet Küspe Bandı Yükleyici Düzeneğinin Kurulması BURDUR 50 50 27 54 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) ÇORUM 200 0 0 200 200 100 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (1 Tesis) ELBĠSTAN 100 0 0 100 100 100 2.nci Yer Silo ve BoĢaltma Makinesi Enerji Beslemesi EREĞLĠ 300 300 253 84 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) ESKĠġEHĠR 200 0 0 200 200 100 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (1 Tesis) KASTAMONU 100 0 0 100 100 100 Transport altına 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (2 Tesis) KIRġEHĠR 200 0 0 200 200 100 MAKĠNE-TEÇHĠZAT TOPLAMI 1.400 0 380 1.780 1.710 96 2015 C 01 00 20 MUHTELĠF ĠġLER TOPLAMI 4.500 583 2.103 6.020 5.669 94 40

TABLO - 5. 2015 A 02 02 60 NOLU MUHTELĠF ĠġLER PROJESĠ Proje Adı Yeri Yatırım Ödeneği DüĢülen Ödenek Eklenen Ödenek Revize Ödenek Sarf Edilen (Bin TL) GerçekleĢme oranı % TARIM SEKTÖRÜ 2015 A 02 02 60 Muhtelif ĠĢler Projesi ĠNġAAT Yeni Kantar Binası ve Fosseptik Çukuru Yapılması ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 85 0 0 85 82 96 Yeni Kantar Kaldırım Silo Sahası ve Yol Bağlantısı Yapılması ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 500 130 0 370 359 97 Yeni 60 Tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Temeli (2 adet) ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 50 20 0 30 29 97 Yeni Kantara Su Hattı Bağlanması ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 15 0 0 15 3 20 Yeni 60 Tonluk Elektronik Kantar Tesisi Sökülmesi, Nakliye ve Montajı (2 Tesis) ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 20 0 0 20 7 35 Demiryurt, Karaman ve Sudurağı Kantarlarının Sahalarının Düzletilmesi Ereğli ġeker Fabrikası 50 50 47 94 Kaldırım Silo Sahası Yapılması Ereğli ġeker Fabrikası (Karaman) 100 0 0 100 45 45 Kantar Kapı ve Pencerelerinin PVC ile Yenilenmesi Ereğli ġeker Fabrikası (Karapınar) 7 7 7 100 Kaldırım Silo Sahası Yapılması Ereğli ġeker Fabrikası (Kızık) 500 125 0 375 375 100 Bölge Ofis Binası ve 1 adet Lojmanının Pencerelerinin PVC ile Yenilenmesi Malatya ġeker Fabrikası (Akçadağ) 15 7 0 8 6 75 Beton Silo Sahası Yapılması Turhal ġeker Fabrikası (Çamlıbel) 245 25 0 220 218 99 ĠNġAAT TOPLAMI 1.530 307 57 1.280 1178 92 MAKĠNE-TEÇHĠZAT Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Afyon ġeker Fabrikası (Emirhisar) 50 0 0 50 45 90 Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Afyon ġeker Fabrikası (Türkakın) 50 0 0 50 45 90 Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Ankara ġeker Fabrikası (Yaralı) 50 0 70 120 120 100 Bölge Kalorifer Kazanının Yenilenmesi Burdur ġeker Fabrikası (Dazkırı) 8 8 8 100 Bölge Kalorifer Kazanının Yenilenmesi Burdur ġeker Fabrikası (Dinar) 8 8 8 100 Seyyar Pancar BoĢaltma Makinesinin Dizelden Elektirikliye DönüĢtürülmesi ve Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Burdur ġeker Fabrikası (Elmalı) 70 70 0 0 0 0 Bölge Kalorifer Kazanının Yenilenmesi Burdur ġeker Fabrikası (Senirkent) 8 8 8 100 Bölge Kalorifer Kazanının Yenilenmesi Burdur ġeker Fabrikası (Tefenni) 8 8 8 100 Bölge Kalorifer Kazanının Yenilenmesi Burdur ġeker Fabrikası (YeĢilova) 8 8 8 100 Enerji Karaman, Nakil Demiryurt Hattı ile ve Trafo HotamıĢ Tesisi Kantar Kurulması Silo Sahalarının Aydınlatılması ve Makine Besleme Harici Panoların ErciĢ ġeker Fabrikası (Patnos) 70 0 0 70 40 57 Yenilenmesi Ereğli ġeker Fabrikası 80 8 0 72 72 100 Pancar BoĢ. Mak. Enerji Kablolarının Mandallı Jack Sis. DönüĢtürülmesi (2 Adet) Ereğli ġeker Fabrikası (HotamıĢ) 5 5 0 0 Kantar Binasının Elektrik Ġç Tesisatının ĠyileĢtirilmesi Ereğli ġeker Fabrikası (Karapınar) 8 8 7 88 Pancar BoĢaltma Makinesinin Elektrik Tahrikli Hale DönüĢtürülmesi (Elektrik Motoru ve Pano) Ereğli ġeker Fabrikası (Kılbasan) 20 20 11 55 Direk Tipi Trafo Güç ArtıĢı (Trafo, Alçak Gerilim Panosu, Kablo Çekimi, Kompanizasyon Panosu vb. iģler) Ereğli ġeker Fabrikası (Kılbasan) 45 45 44 98 Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Erzurum ġeker Fabrikası (Çayırlı) 50 0 0 50 43 86 Enerji Nakil Hattı ile Trafo Tesisi Kurulması Erzurum ġeker Fabrikası (Mercan) 50 0 0 50 50 100 Enerji Nakil Hattı ve Direk Tipi Trafo Tesisi Kurulması (Projelendirme ĠĢleri Dahil Komple) Ilgın ġeker Fabrikası (Gökpınar) 50 50 50 100 60 tonluk Çukursuz Elektronik Kantar Tesisi Kurulması (1 Tesis) Yozgat ġeker Fabrikası (Kümbet) 90 90 90 100 MAKĠNE-TEÇHĠZAT TOPLAMI 470 78 328 720 657 91 2015 A 02 02 60 TARIM SEKTÖRÜ MUHTELĠF ĠġLER PROJESĠ TOPLAMI 2.000 385 385 2.000 1.835 92 41

TABLO - 6. 2015 YILI BÖLGELERĠN BEDELĠ ÖDENEN PANCAR MĠKTARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI 1-5000 Ton 5001-10000 Ton 10001-20000 Ton 20001-30000 Ton 30001-50000 Ton 50001-100000 Ton 100001 Ton ve üzeri Fabrikalar Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Afyon 1 10.349 2 80.971 2 154.520 2 362.874 7 608.714 Ağrı 1 331 1 11.008 2 11.339 Alpullu 1 8.289 3 38.335 4 46.624 Ankara 1 6.263 1 27.913 2 84.742 2 114.483 1 240.486 7 473.887 Bor 1 25.754 1 97.973 2 239.339 4 363.066 Burdur 1 17.930 1 27.549 3 112.418 3 235.831 8 393.728 ÇarĢamba 1 322 1 322 Çorum 1 4.032 1 9.038 1 11.576 2 71.248 1 50.528 1 184.937 7 331.359 Elazığ 1 12.246 1 31.902 2 44.148 Elbistan 1 4.436 1 28.535 2 353.172 4 386.143 ErciĢ 2 29.336 1 27.526 1 49.642 4 106.504 Ereğli 3 987.368 3 987.368 Erzincan 2 7.997 1 72.375 1 153.601 4 233.973 Erzurum 2 5.766 1 9.372 1 32.983 2 148.494 6 196.615 EskiĢehir 1 29.143 3 122.906 4 693.755 8 845.804 Ilgın 5 1.042.807 5 1.042.807 Kars 1 3.255 1 24.452 2 27.707 Kastamonu 2 21.549 1 21.865 1 48.049 1 84.379 5 175.842 KırĢehir 2 166.501 3 569.614 5 736.115 Malatya 3 9.827 2 145.761 1 139.900 6 295.488 MuĢ 1 48.451 1 84.439 1 124.794 3 257.684 Susurluk 4 13.407 1 27.444 5 40.851 Turhal 1 18.459 1 27.729 2 86.803 2 121.993 3 372.543 9 627.527 UĢak 1 4.418 2 158.311 3 162.729 Yozgat 2 29.532 2 85.986 2 278.188 6 393.706 TOPLAM 17 53.791 4 32.962 15 200.320 10 267.910 21 856.101 22 1.635.588 31 5.743.378 120 8.790.050 % 14,17 0,61 3,33 0,37 12,50 2,28 8,33 3,05 17,50 9,74 18,33 18,61 25,84 65,34 100,00 100,00 Toplam 42

TABLO - 7. 2015 YILI KANTARLARIN BEDELĠ ÖDENEN PANCAR MĠKTARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI 1-1000 Ton 1001-5000 Ton 5001-10000 Ton 10001-20000 Ton 20001-30000 Ton 30001-50000 Ton 50001-100000 Ton 100001 Ton ve üzeri Toplam Fabrikalar Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Toplam Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Adet Üretim Afyon 2 17.487 3 78.976 1 39.572 1 54.650 1 418.029 8 608.714 Ağrı 1 331 1 11.008 2 11.339 Alpullu 4 10.187 3 21.085 1 15.352 8 46.624 Ankara 2 12.580 2 47.960 2 89.059 1 57.008 1 267.280 8 473.887 Bor 2 53.673 4 309.393 6 363.066 Burdur 5 12.109 6 42.477 9 138.800 2 72.564 2 127.778 24 393.728 ÇarĢamba 1 322 1 322 Çorum 1 5.401 1 10.544 1 80.023 2 235.391 5 331.359 Elazığ 1 12.246 1 31.902 2 44.148 Elbistan 1 4.436 1 7.030 1 28.535 1 346.142 4 386.143 ErciĢ 1 271 1 4.003 1 8.055 1 17.602 1 26.931 1 49.642 6 106.504 Ereğli 3 189.093 5 798.275 8 987.368 Erzincan 2 7.997 1 25.338 1 47.037 2 153.601 6 233.973 Erzurum 1 481 5 15.138 5 64.315 3 77.137 1 39.544 15 196.615 EskiĢehir 1 4.470 1 6.455 2 29.143 3 67.917 8 323.810 4 269.331 1 144.678 20 845.804 Ilgın 1 1.613 1 19.442 1 27.291 4 168.266 6 464.243 2 361.952 15 1.042.807 Kars 1 286 1 2.969 1 24.452 3 27.707 Kastamonu 3 21.566 1 16.769 2 137.507 6 175.842 KırĢehir 1 27.533 3 118.261 1 590.321 5 736.115 Malatya 1 601 1 2.872 1 36.069 1 255.946 4 295.488 MuĢ 1 5.030 2 87.544 2 165.110 5 257.684 Susurluk 4 2.118 5 11.289 2 16.281 1 11.163 12 40.851 Turhal 2 8.528 3 20.765 3 48.893 3 77.658 4 162.626 1 58.524 2 250.533 18 627.527 UĢak 3 13.546 2 18.654 2 130.529 7 162.729 Yozgat 1 2.410 2 12.379 2 32.837 1 20.028 3 115.746 3 210.306 12 393.706 TOPLAM 10 4.410 34 106.597 29 210.215 29 428.114 23 583.429 34 1.381.642 34 2.407.096 17 3.668.547 210 8.790.050 % 4,76 0,05 16,19 1,21 13,81 2,39 13,81 4,87 10,95 6,64 16,19 15,72 16,19 27,38 8,10 41,74 100,00 100,00 Not:1- Ağrı ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Fabrika; ÇarĢamba ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Fabrika; Kars ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Fabrika; Malatya ġeker Fabrikası Akçadağ Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Akçadağ; Susurluk ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Fabrika ve Karacabey Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Yenisarıbey Kantarı olmak üzere toplam 6 kantarda 2015 yılında pancar ekim ve üretimi yapılmamıģtır. Not:2- Burdur ġeker Fabrikası Dazkırı Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Evciler; ÇarĢamba ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Ladik; EskiĢehir ġeker Fabrikası Ġnönü Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Ġnönü; Susurluk ġeker Fabrikası Merkez Ziraat Bölge ġefliğine bağlı Altınova ve Küçükbostancı Kantarları olmak üzere toplam 5 kantar 2015 yılı kampanyası pancar alım ve sevkiyat iģlemleri tamamlandıktan sonra pancar tesellümüne kapatılmıģtır. 43

3.8. TOHUM ĠġLEME FABRĠKASI ÇALIġMALARI Pancar üretim iģ programına uygun olarak ihale edilmek suretiyle temin edilen genetik monogerm ham tohumlar Tohum ĠĢleme Fabrikasında iģlenmekte ve her türlü teknik kontrolü, ilaçlaması ve laboratuvar analizleri yapılmakta ve birer kilogramlık paketler halinde ambalajlanarak fabrikalara sevk edilmektedir. ĠĢlenmiĢ tohumlar, insan sağlığı ve çevreye duyarlı, teknolojik özellikleri yüksek ilaçlama ünitesinde hastalıklara, toprak altı zararlılarına ve bitkinin genç döneminde etkili olan haģerelere karģı ilaçlanmaktadır. Tohum ĠĢleme fabrikasında 2015 yılında ham tohum iģlemesi sonuçları aģağıda gösterilmiģtir. ĠĢlemeye Alınan Ham Tohum Miktarı ĠĢlenmiĢ Tohum Miktarı : 353,776 ton : 280,680 ton Randıman : % 79,34 2015 Yılı Ortalama ĠĢlenmiĢ Tohum Maliyeti : 89,76 TL/kg 44

4 - FABRĠKALARIMIZIN ĠġLETME VE TEKNOLOJĠK FAALĠYETLERĠ A - ġeker ÜRETĠMĠ 4.1 - KAMPANYA FAALĠYETLERĠMĠZ Sanayimizde bu yılki kampanya döneminde 21 fabrikada günde ortalama 96653 ton pancar iģlenmiģtir. 4.1.1 - ÜRETĠM DEĞERLERĠ 2015/2016 Kampanya döneminde ġirketimize ait fabrikalarda üretilen Ģeker miktarı, geçen dönemlerle karģılaģtırmalı olarak aģağıdaki grafikte gösterilmiģtir. ġeker ÜRETĠMĠ, Ton 45

2015 kampanyasında, fabrikalarımızda 8.393.500 ton pancar iģlenerek 1.023.300 ton Ģeker ve 368.000 ton melas elde edilmiģtir. 2015 kampanya dıģı dönemde ve pancar kampanyası içinde küp Ģeker üretimi yapılmamıģtır. 2015 yılında EskiĢehir Alkol Fabrikamızda, 15.280 ton melas iģlenerek 5.480.000 litre alkol üretilmiģtir. 4.1.2-2015 KAMPANYASI ġeker FABRĠKASI FAALĠYETLERĠ ÖZETĠ 2015 kampanya baģlama tarihleri, her yıl olduğu gibi pancar rekoltesi, pancarın vegetasyon seyri, geçmiģ yıllardaki randıman değerleri ve Ģeker stok durumuna bağlı kalınarak ilgili servislerle görüģ birliği içerisinde tespit edilmiģtir. Yönetim Kurulumuzun 03.09.2015 tarih ve 11 sayılı kararı ile Ağrı, Alpullu, ÇarĢamba ve Susurluk ġeker Fabrikaları ekim alanlarında üretilen pancarların 2015/16 kampanya döneminde Çorum, EskiĢehir ve Kars ġeker Fabrikalarında iģlenmesi kararlaģtırılmıģtır. 46

4.1.3 - TEKNOLOJĠK DEĞERLER Fabrikalarımıza ait son beģ yıllık teknolojik sonuçlar karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. Toplam Melasta Pancardaki Kayıplar Kalan ġeker Randıman Randıman Yıllar ġeker Varlığı % % p.g. % p.g. % p.g. % p.ģ.g. 2011 16,68 0,45 2,04 14,19 85,11 2012 16,80 0,43 1,98 14,39 85,66 2013 17,06 0,47 2,08 14,51 85,06 2014 14,80 0,50 2,16 12,14 82,02 2015 14,87 0,49 2,19 12,19 81,97 2015 yılında fabrikalarımızca elde edilen teknolojik değerler aģağıda gösterilmiģtir. Toplam Melasta Pancardaki Kayıplar Kalan ġeker Randıman Randıman Fabrikalar ġeker Varlığı % % p.g. % p.g. % p.g. % p.ģ.g. Afyon 14,55 0,44 2,13 11,98 82,35 Ağrı Alpullu Ankara 14,13 0,47 2,37 11,29 79,89 Bor 16,13 0,56 2,36 13,21 81,89 Burdur 14,68 0,49 2,25 11,94 81,30 ÇarĢamba Çorum 15,26 0,53 2,33 12,40 81,23 Elazığ 14,84 0,47 2,03 12,34 83,12 Elbistan 14,45 0,50 2,17 11,78 81,55 ErciĢ 16,71 0,48 1,53 14,70 87,98 Ereğli 14,66 0,48 2,34 11,84 80,75 Erzincan 14,66 0,76 2,16 11,74 80,08 Erzurum 16,26 0,50 1,71 14,05 86,42 EskiĢehir 13,78 0,52 2,17 11,09 80,49 Ilgın 14,35 0,44 2,21 11,70 81,53 Kars 17,23 0,66 2,38 14,19 82,36 Kastamonu 13,91 0,74 2,12 11,05 79,45 KırĢehir 16,15 0,49 2,31 13,35 82,63 Malatya 14,84 0,43 2,09 12,32 83,01 MuĢ 16,03 0,46 2,03 13,54 84,50 Susurluk Turhal 14,77 0,40 1,98 12,39 83,87 UĢak 15,47 0,38 2,15 12,94 83,67 Yozgat 16,20 0,51 2,15 13,54 83,62 Ortalama 14,87 0,49 2,19 12,19 81,97 47

4.2- İŞLENEN PANCAR VE ŞEKER ÜRETİMİ 4.2.1- PANCAR İŞLEME KAPASİTESİ 21 Şeker fabrikamızın toplam pancar işleme kapasitesi 2015 kampanyasında 96.653 t/gün olarak gerçekleşmiştir. Tüm fabrikalarımız itibariyle son beş yıla ait değerler aşağıda verilmiştir. Pancar işleme kapasitesi Ortalama İşlenen Pancar Miktarı, Ton/Gün Fabrikalar Kurulu Ton/gün Hedef Ton/gün 2011 2012 2013 2014 2015 Afyon 6.000 7.200 6.548 7.229 7.404 8.021 8.065 Ağrı 3.000-1.949 3.341 3.381 - - Alpullu 4.000-2.764 3.135 - - - Ankara 3.000 3.800 4.080 3.890 4.013 3.851 3.963 Bor 3.000 3.800 3.829 3.944 3.864 3.937 3.936 Burdur 4.800 5.200 5.204 4.740 5.022 5.134 4.947 Çarşamba 3.000 - - - - - - Çorum 6.000 7.300 7.930 8.101 7.376 7.582 7.675 Elazığ 1.500 1.800 1.850 1.867 1.803 1.823 1.976 Elbistan 3.000 3.800 4.112 3.857 3.919 3.836 3.671 Erciş 1.500 2.000 1.802 2.186 2.241 2.178 2.410 Ereğli 6.000 8.500 8.535 9.133 8.460 8.333 8.547 Erzincan 1.500 1.850 1.842 1.828 1.639 1.690 1.725 Erzurum 3.000 3.300 3.058 3.257 3.126 3.376 3.427 Eskişehir 6.000 7.200 6.906 7.106 7.413 7.716 7.593 Ilgın 6.000 7.500 7.416 7.749 7.600 7.818 8.747 Kars 1.500 1.750 1.871 1.716 1.800-1.520 Kastamonu 3.000 3.800 3.798 3.631 3.906 3.913 3.746 Kırşehir 3.000 4.000 4.200 4.405 4.200 4.234 3.871 Malatya 3.000 3.600 3.456 3.666 3.675 3.739 3.748 Muş 3.000 3.800 3.342 3.718 4.245 3.925 4.164 Susurluk 7.000 - - - - 5.167 - Turhal 7.000 7.200 7.311 7.607 7.519 7.203 7.848 Uşak 1.500 1.800 1.835 1.820 1.698 1.867 1.875 Yozgat 3.000 3.800 4.058 3.718 3.357 3.184 3.199 Toplam 93.300 93.000 97.696 101.644 97.661 98.527 96.653 48

4.2.2- KAMPANYA SÜRELERĠ 4.2.2- KAMPANYA SÜRELERĠ Kampanyalarımız 22.09.2015 tarihinde KırĢehir Ģeker fabrikası ile baģlamıģ ve Kampanyalarımız 22.09.2015 tarihinde KırĢehir Ģeker fabrikası ile baģlamıģ ve 26.01.2016 tarihinde yine KırĢehir Ģeker fabrikası ile bitmiģtir. Kampanya faaliyetlerimiz 126 26.01.2016 tarihinde yine KırĢehir Ģeker fabrikası ile bitmiģtir. Kampanya faaliyetlerimiz 126 gün sürmüģtür. gün sürmüģtür. Fabrikalarımızın 2015 pancar kampanyası baģlangıç ve bitiģ tarihleri ile rafineri Fabrikalarımızın 2015 pancar kampanyası baģlangıç ve bitiģ tarihleri ile rafineri kampanyası bitiģ tarihleri ve kampanya süreleri aģağıda gösterilmiģtir. kampanyası bitiģ tarihleri ve kampanya süreleri aģağıda gösterilmiģtir. Kampanya Süresi Pancar Kampanyası Rafineri Kamp. Kampanya (gün) Süresi Pancar Kampanyası Rafineri Kamp. (gün) BaĢlangıç BitiĢ BitiĢ Pancar Toplam Fabrikalar Tarihi BaĢlangıç Tarihi BitiĢ Tarihi BitiĢ Kamp. Pancar Raf. Toplam Dahil Afyon Fabrikalar 28.09.15 Tarihi 29.12.15 Tarihi 01.01.16 Tarihi 92,50 Kamp. 95,00 Raf. Dahil Ağrı Afyon 28.09.15-29.12.15-01.01.16 - - 92,50-95,00 Alpullu Ağrı - - - - - - - - - - Ankara Alpullu 02.10.15-18.01.16-20.01.16-108,00-110,00 - Bor Ankara 12.10.15 02.10.15 23.01.16 18.01.16 25.01.16 20.01.16 103,50 108,00 105,50 110,00 Burdur Bor 12.10.15 12.10.15 15.01.16 23.01.16 17.01.16 25.01.16 95,00 103,50 97,00 105,50 ÇarĢamba Burdur 12.10.15-15.01.16-17.01.16 - - 95,00-97,00 Çorum ÇarĢamba 05.10.15-16.12.15-18.12.15-72,25-74,50 - Elazığ Çorum 06.11.15 05.10.15 27.11.15 16.12.15 29.11.15 18.12.15 21,00 72,25 23,00 74,50 Elbistan Elazığ 05.10.15 06.11.15 15.01.16 27.11.15 17.01.16 29.11.15 101,75 21,00 104,00 23,00 ErciĢ Elbistan 12.10.15 05.10.15 21.11.15 15.01.16 23.11.15 17.01.16 40,25 101,75 42,00 104,00 Ereğli ErciĢ 26.09.15 12.10.15 16.01.16 21.11.15 18.01.16 23.11.15 112,67 40,25 114,25 42,00 Erzincan Ereğli 29.09.15 26.09.15 19.01.16 16.01.16 21.01.16 18.01.16 112,50 112,67 114,50 114,25 Erzurum Erzincan 09.10.15 29.09.15 01.12.15 19.01.16 03.12.15 21.01.16 53,25 112,50 55,00 114,50 EskiĢehir Erzurum 29.09.15 09.10.15 13.01.16 01.12.15 15.01.16 03.12.15 105,75 53,25 108,00 55,00 Ilgın EskiĢehir 02.10.15 29.09.15 08.01.16 13.01.16 11.01.16 15.01.16 97,75 105,75 101,00 108,00 Kars Ilgın 16.11.15 02.10.15 02.12.15 08.01.16 05.12.15 11.01.16 16,25 97,75 19,25 101,00 Kastamonu Kars 26.10.15 16.11.15 08.12.15 02.12.15 11.12.15 05.12.15 43,25 16,25 46,00 19,25 KırĢehir Kastamonu 22.09.15 26.10.15 24.01.16 08.12.15 26.01.16 11.12.15 124,00 43,25 126,00 46,00 Malatya KırĢehir 02.10.15 22.09.15 16.12.15 24.01.16 18.12.15 26.01.16 75,25 124,00 77,00 126,00 MuĢ Malatya 02.10.15 02.10.15 26.11.15 16.12.15 28.11.15 18.12.15 54,75 75,25 57,00 77,00 Susurluk MuĢ 02.10.15-26.11.15-28.11.15 - - 54,75-57,00 Turhal Susurluk 08.10.15-26.12.15-28.12.15-79,00-81,00 - UĢak Turhal 06.10.15 08.10.15 30.12.15 26.12.15 02.01.16 28.12.15 85,50 79,00 88,00 81,00 Yozgat UĢak 05.10.15 06.10.15 13.01.16 30.12.15 15.01.16 02.01.16 100,33 85,50 102,00 88,00 Yozgat 05.10.15 13.01.16 15.01.16 100,33 102,00 49

4.2.3- ĠġLENEN PANCAR VE ÜRETĠLEN TOPLAM ġeker Son beģ yılda fabrikalarımızda kampanyada üretilen kristal, küp, rafine ve ihraç Ģeker miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Üretilen ġeker, Ton Yıllar Kristal Küp Rafine Ġhraç Toplam 2011 1.214.500 - - - 1.214.500 2012 1.169.822 78 - - 1.169.900 2013 1.294.600 - - - 1.294.600 2014 1.079.800 - - - 1.079.800 2015 1.023.300 - - - 1.023.300 2015 kampanyasında fabrikalar itibariyle dağılım aģağıdadır. ĠĢlenen Pancar Üretilen ġeker, Ton Fabrikalar (Ton) Kristal Küp Rafine Ġhraç Toplam Afyon 746.000 89.350 - - - 89.350 Ağrı - - - - - - Alpullu - - - - - - Ankara 428.000 48.330 - - - 48.330 Bor 407.400 53.800 - - - 53.800 Burdur 470.000 56.100 - - - 56.100 ÇarĢamba - - - - - - Çorum 554.500 68.735 - - - 68.735 Elazığ 41.500 5.120 - - - 5.120 Elbistan 373.500 44.000 - - - 44.000 ErciĢ 97.000 14.260 - - - 14.260 Ereğli 963.000 114.000 - - - 114.000 Erzincan 194.100 22.785 - - - 22.785 Erzurum 182.500 25.650 - - - 25.650 EskiĢehir 803.000 89.030 - - - 89.030 Ilgın 855.000 100.028 - - - 100.028 Kars 24.700 3.506 - - - 3.506 Kastamonu 162.000 17.900 - - - 17.900 KırĢehir 480.000 64.069 - - - 64.069 Malatya 282.000 34.732 - - - 34.732 MuĢ 228.000 30.875 - - - 30.875 Susurluk - - - - - - Turhal 620.000 76.810 - - - 76.810 UĢak 160.300 20.750 - - - 20.750 Yozgat 321.000 43.470 - - - 43.470 Toplam 8.393.500 1.023.300 - - - 1.023.300 50

4.2.3.1- ĠġLENEN PANCAR 4.2.3.1- ĠġLENEN PANCAR Son beģ yılda fabrikalarımızda iģlenen pancar miktarları mukayeseli olarak aģağıda Son beģ yılda fabrikalarımızda iģlenen pancar miktarları mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. gösterilmiģtir. ĠĢlenen Pancar, Ton ĠĢlenen Pancar, Ton Fabrikalar 2011 2012 2013 2014 2015 Fabrikalar 2011 2012 2013 2014 2015 Afyon 615.500 759.000 875.500 778.000 746.000 Afyon 615.500 759.000 875.500 778.000 746.000 Ağrı 137.400 76.000 71.000 - - Ağrı 137.400 76.000 71.000 - - Alpullu 60.800 29.000 - - - Alpullu 60.800 29.000 - - - Ankara 434.500 475.500 473.500 464.000 428.000 Ankara 434.500 475.500 473.500 464.000 428.000 Bor 365.000 355.000 398.000 374.000 407.400 Bor 365.000 355.000 398.000 374.000 407.400 Burdur 538.600 474.000 591.300 525.000 470.000 Burdur 538.600 474.000 591.300 525.000 470.000 ÇarĢamba - - - - - ÇarĢamba - - - - - Çorum 567.000 548.200 595.000 580.000 554.500 Çorum 567.000 548.200 595.000 580.000 554.500 Elazığ 88.200 47.600 32.000 56.500 41.500 Elazığ 88.200 47.600 32.000 56.500 41.500 Elbistan 381.000 342.000 337.000 344.000 373.500 Elbistan 381.000 342.000 337.000 344.000 373.500 ErciĢ 100.000 129.000 158.000 136.500 97.000 ErciĢ 100.000 129.000 158.000 136.500 97.000 Ereğli 917.500 822.000 1.128.000 975.000 963.000 Ereğli 917.500 822.000 1.128.000 975.000 963.000 Erzincan 192.500 142.600 167.200 208.300 194.100 Erzincan 192.500 142.600 167.200 208.300 194.100 Erzurum 237.000 171.000 168.000 200.000 182.500 Erzurum 237.000 171.000 168.000 200.000 182.500 EskiĢehir 842.500 874.000 897.000 843.000 803.000 EskiĢehir 842.500 874.000 897.000 843.000 803.000 Ilgın 862.100 895.000 931.000 861.000 855.000 Ilgın 862.100 895.000 931.000 861.000 855.000 Kars 47.400 23.600 13.500-24.700 Kars 47.400 23.600 13.500-24.700 Kastamonu 226.000 153.400 187.500 226.000 162.000 Kastamonu 226.000 153.400 187.500 226.000 162.000 KırĢehir 365.400 487.900 482.000 470.000 480.000 KırĢehir 365.400 487.900 482.000 470.000 480.000 Malatya 216.000 167.700 192.000 258.000 282.000 Malatya 216.000 167.700 192.000 258.000 282.000 MuĢ 244.000 217.500 208.000 236.000 228.000 MuĢ 244.000 217.500 208.000 236.000 228.000 Susurluk - - - 301.000 - Susurluk - - - 301.000 - Turhal 605.000 445.000 500.000 551.000 620.000 Turhal 605.000 445.000 500.000 551.000 620.000 UĢak 189.000 152.000 191.000 180.200 160.300 UĢak 189.000 152.000 191.000 180.200 160.300 Yozgat 324.600 343.000 326.500 328.500 321.000 Yozgat 324.600 343.000 326.500 328.500 321.000 Toplam 8.557.000 8.130.000 8.923.000 8.896.000 8.393.500 Toplam 8.557.000 8.130.000 8.923.000 8.896.000 8.393.500 51

4.2.3.2- ÜRETĠLEN TOPLAM ġeker 4.2.3.2- ÜRETĠLEN TOPLAM ġeker Son beģ yılda fabrikalarımızda üretilen toplam Ģeker miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Son beģ yılda fabrikalarımızda üretilen toplam Ģeker miktarları aģağıda gösterilmiģtir. ġeker Üretimi, Ton Fabrikalar 2011 2012 ġeker Üretimi, 2013 Ton 2014 2015 Afyon Fabrikalar 92.9362011 116.5602012 131.1502013 100.3602014 89.3502015 Ağrı Afyon 18.543 92.936 10.775 116.560 9.830 131.150 100.360-89.350 - Alpullu Ağrı 6.711 18.543 2.900 10.775-9.830 - - - - Ankara Alpullu 58.0306.711 64.2202.900 64.035-49.190-48.330 - Bor Ankara 50.180 58.030 49.550 64.220 57.325 64.035 49.080 49.190 53.800 48.330 Burdur Bor 77.630 50.180 66.906 49.550 86.836 57.325 64.000 49.080 56.100 53.800 ÇarĢamba Burdur 77.630-66.906-86.836-64.000-56.100 - Çorum ÇarĢamba 80.230-78.735-89.000-73.225-68.735 - Elazığ Çorum 11.730 80.230 5.815 78.735 4.380 89.000 6.465 73.225 5.120 68.735 Elbistan Elazığ 51.888 11.730 44.6705.815 47.4854.380 39.7506.465 44.0005.120 ErciĢ Elbistan 14.000 51.888 19.415 44.670 24.400 47.485 20.055 39.750 14.260 44.000 Ereğli ErciĢ 129.800 14.000 117.630 19.415 153.830 24.400 118.950 20.055 114.000 14.260 Erzincan Ereğli 28.115 129.800 20.050 117.630 24.140 153.830 25.627 118.950 22.785 114.000 Erzurum Erzincan 37.595 28.115 26.895 20.050 26.040 24.140 28.238 25.627 25.650 22.785 EskiĢehir Erzurum 113.650 37.595 124.420 26.895 127.630 26.040 100.190 28.238 89.030 25.650 Ilgın EskiĢehir 126.198 113.650 132.500 124.420 135.800 127.630 102.650 100.190 100.028 89.030 Kars Ilgın 7.534 126.198 3.641,5 132.500 2.068 135.800 102.650-3.506 100.028 Kastamonu Kars 32.2747.534 21.664 3.641,5 27.9752.068 25.760-17.9003.506 KırĢehir Kastamonu 53.400 32.274 73.273,5 21.664 73.750 27.975 65.170 25.760 64.069 17.900 Malatya KırĢehir 26.080 53.400 21.850 73.273,5 25.100 73.750 31.560 65.170 34.732 64.069 MuĢ Malatya 33.510 26.080 31.000 21.850 30.300 25.100 32.370 31.560 30.875 34.732 Susurluk MuĢ 33.510-31.000-30.300-17.610 32.370 30.875 - Turhal Susurluk 87.050-63.720-77.810-64.400 17.610 76.810 - UĢak Turhal 28.200 87.050 22.670 63.720 27.000 77.810 20.700 64.400 20.750 76.810 Yozgat UĢak 49.216 28.200 51.040 22.670 48.716 27.000 44.450 20.700 43.470 20.750 Toplam Yozgat 1.214.500 49.2161.169.900 51.0401.294.600 48.7161.079.800 44.4501.023.300 43.470 Toplam 1.214.500 1.169.900 1.294.600 1.079.800 1.023.300 52

4.2.4 - KÜP ġeker Piyasanın talebi doğrultusunda kristal Ģekerden küp Ģeker üretimi yapılmakta olup 2015 yılında küp Ģeker üretilmemiģtir. Son beģ yılda üretilen, toplam küp Ģeker miktarları aģağıda gösterilmiģtir. Küp ġeker Üretimi, Ton Yıllar Pancar Kampanyasında Pancar Kampanyası DıĢında Toplam 2011-410,0 410,0 2012 78,0-78,0 2013 - - - 2014 - - - 2015 - - - 53

4.3 - YAN ÜRÜNLER 4.3.1- MELAS Son beģ yılda fabrikalarımızda üretilen melas miktarları mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Melas Üretimi, Ton Fabrikalar 2011 2012 2013 2014 2015 Afyon 24.110 29.100 35.820 30.000 31.720 Ağrı 6.679 2.464 3.084 - - Alpullu 3.020 1.502 - - - Ankara 20.000 22.500 23.500 23.840 20.300 Bor 15.739 14.100 15.445 16.728 19.250 Burdur 22.830 19.333 25.173 22.220 21.156 ÇarĢamba - - - - - Çorum 23.242 23.000 24.084 25.092 25.890 Elazığ 3.634 2.042 1.315 2.496 1.688 Elbistan 15.004 13.442 14.074 13.778 16.210 ErciĢ 3.400 4.310 5.160 4.706 2.974 Ereğli 39.550 33.140 52.657 45.772 45.130 Erzincan 7.290 5.314 6.720 9.771 8.396 Erzurum 8.270 6.164 6.863 6.590 6.226 EskiĢehir 36.855 37.610 37.945 32.499 34.796 Ilgın 34.260 34.902 36.611 36.560 37.777 Kars 1.983 952 580-1.176 Kastamonu 7.817 5.851 7.905 9.805 6.854 KırĢehir 14.800 17.689 18.780 19.040 22.211 Malatya 8.985 6.806 7.708 9.796 11.794 MuĢ 11.010 7.178 7.780 9.312 9.240 Susurluk - - - 19.000 - Turhal 23.200 16.130 19.850 25.470 24.534 UĢak 7.700 6.340 8.658 7.925 6.885 Yozgat 10.222 11.731 12.288 14.700 13.793 Toplam 349.600 321.600 372.000 385.100 368.000 54

B - DĠĞER ÜRETĠMLER 2015 yılında alkol fabrikalarımızda toplam 5.480.000 litre alkol üretilmiģtir. 4.4 - ALKOL ÜRETĠMĠ gösterilmiģtir. Son beģ yılda iģlenen melas ve üretilen alkolün cins ve miktarları aģağıda Üretilen Alkol (x 1000 Litre) (x 1000 kg) ĠĢlenen Melas Kons. Potasyum Bioetanol Yıllar (%50P) Ton Ham Saf Toplam Füzel, lt ġlempe Sülfat (x 1000 Litre) 2011 16.086-5.190 5.190 1.420 6.710 - - 2012 15.334-5.200 5.200 1.500 8.500 - - 2013 18.520-6.400 6.400 2.250 10.150 - - 2014 17.010-6.000 6.000 1.770 9.500 - - 2015 15.280-5.480 5.480 772 7.800 - - aģağıdadır. 2015 yılında alkol fabrikalarımızda iģlenen melas ve üretilen alkolün cins ve miktarları Üretilen Alkol (x 1000 Litre) (x 1000 kg) ĠĢlenen Melas Kons. Potasyum Bioetanol Fabrikalar (%50P) Ton Ham Saf Toplam Füzel, lt ġlempe Sülfat (x 1000 Litre) Erzurum - - - - - - - - EskiĢehir 15.280-5.480 5.480 772 7.800 - - Malatya - - - - - - - - Turhal - - - - - - - - Toplam 15.280-5.480 5.480 772 7.800 - - 55

4.5 - YAKIT DURUMU Fabrika yakıt ihtiyaçları, güncel iģlenecek pancar miktarları ve asgari stok dikkate alınarak sipariģe bağlanan tahsislerde mümkün olan revizeler yapılmak suretiyle karģılanmıģtır. Fabrikalarımızın pancar kampanyasındaki yakıt tüketimleri aģağıda gösterilmiģtir. TOPLAM YAKIT ( 7000 kcal/kg, Fireli ) ( ġeker FABRĠKASI ĠÇĠN ) YAKIT TÜKETĠMĠ ( Ton ) Ort. YAKIT TÜKETĠMĠ (% pg) Ort. Fabrikalar 2011 2012 2013 2014 2015 3Yıl 2011 2012 2013 2014 2015 3Yıl Afyon 30.668 37.300 42.158 36.845 38.302 39.237 4,98 4,91 4,82 4,74 5,13 4,89 Ağrı 8.087 3.852 3.478 - - 3.479 5,89 5,07 4,90 - - 4,90 Alpullu 3.370 1.701 - - - - 5,54 5,87 - - - - Ankara 16.869 18.520 18.813 17.835 16.915 17.886 3,88 3,89 3,97 3,84 3,95 3,92 Bor 19.674 15.975 23.000 20.473 22.687 22.091 5,39 4,50 5,78 5,47 5,57 5,61 Burdur 27.558 21.366 24.200 19.485 17.969 20.793 5,12 4,51 4,09 3,71 3,82 3,89 ÇarĢamba - - - - - - - - - - - - Çorum 18.682 17.683 20.049 18.674 17.975 18.923 3,29 3,23 3,37 3,22 3,24 3,28 Elazığ 4.001 2.184 1.487 2.694 1.835 2.123 4,54 4,59 4,65 4,77 4,42 4,63 Elbistan 18.746 18.420 15.951 18.373 24.437 19.747 4,92 5,39 4,73 5,34 6,54 5,57 ErciĢ 4.003 4.964 5.927 5.069 3.400 5.002 4,00 3,85 3,75 3,71 3,51 3,68 Ereğli 31.409 27.068 37.892 32.606 32.516 34.522 3,42 3,29 3,36 3,34 3,38 3,36 Erzincan 8.322 5.888 7.428 8.801 8.684 8.358 4,32 4,13 4,44 4,22 4,47 4,37 Erzurum 12.807 8.665 7.635 7.702 6.419 7.256 5,40 5,07 4,54 3,85 3,52 3,95 EskiĢehir 35.255 33.334 33.408 30.383 30.711 31.554 4,18 3,81 3,72 3,60 3,82 3,72 Ilgın 36.435 34.290 32.898 30.226 39.328 34.106 4,23 3,83 3,53 3,51 4,60 3,87 Kars 2.346 1.182 757-1.591 1.296 4,95 5,01 5,61-6,44 6,15 Kastamonu 9.140 6.921 8.921 11.727 7.787 9.704 4,04 4,51 4,76 5,19 4,81 4,94 KırĢehir 13.515 15.627 16.213 14.781 16.710 15.910 3,70 3,20 3,36 3,14 3,48 3,33 Malatya 9.020 6.776 7.661 10.180 11.058 9.858 4,18 4,04 3,99 3,95 3,92 3,95 MuĢ 9.568 7.773 6.956 7.928 7.578 7.508 3,92 3,57 3,34 3,36 3,32 3,34 Susurluk - - - 19.099-19.099 - - - 6,35-6,35 Turhal 26.566 19.951 19.914 20.090 23.487 21.298 4,39 4,48 3,98 3,65 3,79 3,80 UĢak 9.251 6.826 9.341 7.815 6.675 8.020 4,89 4,49 4,89 4,34 4,16 4,48 Yozgat 14.076 15.406 14.947 13.638 12.823 13.808 4,34 4,49 4,58 4,15 3,99 4,24 Toplam 369.369331.672359.035354.424348.889 354.221 4,32 4,08 4,02 3,98 4,16 4,05 56

C-BAKIM ONARIM VE ENERJĠ FAALĠYETLERĠ ġeker Fabrikalarımızın Bakım-Onarım Faaliyetleri ile Enerji Üretim ve Tüketim Faaliyetleri uygun politika ve stratejiler belirlenerek yürütülmüģtür. Pancar iģleme kampanya döneminde fabrikalarımız günlük takip edilerek meydana gelen arızaların giderilmesinde, gerekli önlemler alınmıģ, uygun çözümler üretilmiģ ve meydana gelebilecek muhtemel arızalara ıģık tutması açısından bu arızaların istatistikleri de tutularak gerekli değerlendirmeler yapılmıģtır. Pancar ĠĢleme Kampanyası içerisinde ve revizyon döneminde, ġeker Fabrikalarımızdan, öncelikle arıza nedeniyle uzun duruģları olan fabrikalar olmak üzere ziyaret edilerek, problemler yerinde tespit edilip, gerekli çözümler üretilmiģtir. Fabrikalarımızın 2015 yılı bakım onarım masrafları (makine ve tesisler), 2015/2016 pancar iģleme kampanyasındaki buhar, elektrik, yakıt sarfiyatlarının % pancara ve Ģekere göre değerlendirmeleri Ek-1, Ek-2, Ek-3, Ek-4 ve Ek-5 de sunulmuģtur. A-BAKIM ONARIM FAALĠYETLERĠ 2015/2016 Pancar ĠĢleme Kampanyasında fabrikalarımızın kritik ünitelerinden olan; buhar kazanlarına ait iģletme raporları, buhar türbinlerine ait iģletme değerlendirme formları, aylık enerji tüketim listeleri ve arıza bildirim formları kampanya süresince takip edilmiģ ve istatistikleri tutulmuģtur. Ayrıca, fabrikalarımızdan gelen kesikli santrifüj sepetleri kontrol föyleri (Föy1 Föy2) gerekli değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Fabrikalarımızın revizyon dönemlerine ait revizyon yüzdeleri aylara göre takip edilerek hedeflenen tarihteki pancar iģleme kampanyasına sorunsuz girmeleri için gerekli olan destek ve yönlendirmeler yapılmaktadır. Fabrikalarımızın ihtiyaç duydukları malzemelerin dahili ve harici sipariģlerinin takibi, kontrol ve değerlendirilmesi yapılarak sipariģ edilmesine karar verilen malzemelerin teknik Ģartnameleri güncellenerek ihale yolu ile temin edilmiģtir. Teknik Ģartnameye uygunluğu belirlenerek satın alınan ve merkez ambarına teslim edilen malzemelerin gerekli muayene ve kontrolleri yapılarak kabul gören malzemeler fabrikalarımıza dağıtılmıģtır. Ayrıca ġeker Fabrikalarımızın BaĢkanlığımıza göndermiģ olduğu 2015 yılı Makine Fabrikaları yedek parça sipariģleri incelenmiģ, uygun görülenlerin imalatlarının yapılması için Proje ve Yeni Tesisler Dairesi BaĢkanlığı vasıtasıyla ilgili Makine Fabrikalarına iletilmiģtir. 57

Bazı fabrikalarımızda ihtiyaç fazlası olarak bulunan malzemeler, ihtiyacı olan diğer fabrikalarımıza sevk edilerek değerlendirilmiģtir.(diģli kutusu, pompa, tesis yedekleri, elektrik motoru ve bunlara ait parçalar v.s.) Fabrikalarımızdan istenen ve Genel Müdürlüğümüze bildirilen, fabrikalarda mevcut, kullanım dıģı / ihtiyaç fazlası rulmanların Ankara ġeker Fabrikası Merkez Ambarına gönderilmesi sağlanmıģtır. Fabrikalarımız tarafından gönderilen bu rulmanlar ile Merkez Ambarında bulunan rulmanlar liste halinde birleģtirilmiģ ve hazırlanan listeler fabrikalarımıza gönderilmiģtir. Bu rulmanlar öncelikli olarak ihtiyacı olan fabrikalarda değerlendirilecek, Ģirketimizde kullanma yeri kalmayan rulmanlar ise satıģ yoluyla değerlendirilecektir. Genel Müdürlük binamızda bulunan; dizel jeneratör grubunun, telefon santralinin, kalorifer kazanları yakma sistemlerinin, asansörlerin, kamera güvenlik sisteminin, kart basma ve personel geçiģ turnikelerinin, faks cihazlarının, fotokopi makinelerinin, klimaların, bariyer ve kesintisiz güç kaynaklarının periyodik bakımları ile arıza durumundaki bakım-onarımları, kalite sistem prosedürüne uygun olarak gerçekleģtirilmiģtir. BaĢkanlığımız bünyesinde bulunan titreģim analizi ölçüm cihazı ile geleneksel periyodik bakımın yanı sıra planlı bakım çalıģmalarının bir kolu olan kestirimci bakım tekniği uygulanmaktadır. BaĢkanlığımız teknik elemanları tarafından, 2015 2016 kampanyasında Afyon, Ankara, Bor, Burdur, Çorum, Elazığ, Elbistan, Ereğli, EskiĢehir, Ilgın, KırĢehir, Malatya, Turhal, UĢak ve Yozgat ġeker Fabrikalarının kritik ünitelerinde (Turbo generatör grupları, buhar kazanı baca aspiratörleri, taze hava vantilatörleri, difüzyon diģli kutuları v.b.) titreģim ölçümleri yapılmıģtır. Değerlendirme raporları ilgili fabrikalarına gönderilmekte ve analiz raporları doğrultusunda gerekli bakım-onarım çalıģmaları yapılmaktadır. B-ENERJĠ FAALĠYETLERĠ 2015 yılında TEĠAġ Soma Elektrik Teknolojileri GeliĢtirme ve Eğitim Tesisleri ĠĢletme Müdürlüğünde düzenlenen Kuvvetli Akım Tesislerinde ÇalıĢma Yetki Belgesi eğitimine, fabrikalarımızdan katılacak personel bilgisi, fabrikalarımızın elektrik atölyelerinin güncel yetki belgeli eleman durumları göz önüne alınarak belirlenmiģ ve eğitimin programlanması için Eğitim Dairesi BaĢkanlığı na bildirilmiģtir. Fabrikalarımızda haberleģme ve güvenlik amacıyla kullanılan sabit, araç ve el telsizlerinin, 5809 nolu Elektronik HaberleĢme Kanunu ve 17.07.2009 tarihli ve 27291 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Telsiz ĠĢlemlerine ĠliĢkin Usul ve Esaslar 58

Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, ruhsatlarının geçerlilik sürelerinin dolmadan yenilenmesi gerektiği, muhtelif sebeplerden dolayı kullanılamayan telsizler için ise hangi iģlemlerin yapılacağı hususunda fabrikalarımız bilgilendirilmiģtir. 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu na dayanılarak hazırlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği ne göre Serbest Tüketici kapsamına giren (2015 yılı için 4.000 kwh ve üstü elektrik tüketimi olan) ve bu vesileyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip olan Genel Müdürlük binamız için bir yıllık Elektrik Enerjisi Alımı ihalesi yapılmıģ olup, ihaleyi kazanan firmayla 01.07.2015 tarihinden baģlamak üzere bir yıllığına elektrik enerjisi alımı sözleģmesi yapılmıģtır. Fabrikalarımız da elektrik enerjilerini serbest tüketici olarak ihale yolu ile almaları için uyarılmıģtır. Fabrikalarımızın kampanya ve revizyon çalıģma koģullarını ve son zamanlarda enerji sistemine eklenen tesislerini de dikkate alarak, elektrik enerjisi ile ilgili güncel mevzuatları inceleyerek, mevcut elektrik tarifelerini yeniden gözden geçirmeleri zorunluluğu oluģmuģtur. Bu nedenle fabrikalarımız Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu nun (EPDK) ilgili mevzuatlarında bulunan sanayi abone grubunun Ģartları ve gereklilikleri, tarife sınıfları (tek terim, çift terim), perakende satıģ tarifeleri (tek zamanlı-çok zamanlı), elektrik faturalarını takip ve irdeleme, reaktif enerji ve serbest piyasadan elektrik enerjisi temini konularında bilgilendirilmiģtir. Fabrikalarımız lojmanları elektrik tesisatlarının, fabrikalarımızın kuruluģ yılları da dikkate alındığında (Alpullu, UĢak ġeker Fabrikaları - 1926 vb..) eski olduğu için, güncel mevzuat, yönetmelik ve uygulamalara uygun olup olmadığının kontrolünün yapılarak, varsa tespit edilen eksikliklerin giderilmesi hususlarında çalıģma yapılması sağlanmıģtır. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından Otoprodüktör Lisansları Üretim Lisanslarına dönüģtürülmüģ olup, fabrikalarımıza ait Üretim Lisanslarımızın Özel Hükümler sayfasında (2. Sayfa) bulunan tesis adı, tesis tipi gibi bilgiler son yıllarda lisans tadili yapılan fabrikalarda farklılıklar göstermekteydi. EPDK ile yapılan görüģmeler sonucunda lisanslarda tek düzeliğin sağlanması amacıyla Üretim Lisanslarımızın Özel Hükümler sayfasında bilgi düzeltme iģlemi gerçekleģtirilmiģtir. 24.07.1994 tarihli ve 22000 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği nin muhtelif maddelerinde, 15.05.2015 tarihli ve 29356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik le değiģiklik yapılmıģtır. Fabrikalarımızın herhangi 59

bir yasal yaptırıma maruz kalmaması, yönetmelik değiģikliklerinin titizlikle takip edilmesi ve gerekli iģlemlerin yapılması konusunda fabrikalarımız bilgilendirilmiģtir. T.C. ENERJĠ VE TABĠĠ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü (YEGM) tarafından, fabrikalarımızdan enerji etütlerinin yapılması/yaptırılması istenmiģtir. Fabrikalarımızdaki Enerji Yöneticilerine, rapor hazırlama süresince, fabrikalarımızda çalıģan diğer konu ile ilgili personelin (teknik, idari vb..) yardımcı olmasıyla beraber iģlemlerin herhangi bir gecikmeye mahal vermeden yapılması gerektiği bildirilmiģtir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), seferberlik çalıģmalarında kullanılmak üzere 2015 Yılı Yurtiçi Kaynak Saptama Çizelgesi nin elektrik piyasasında faaliyet gösteren lisans sahibi kiģilerce ilgili kısımlarının Aralık 2015 sonu itibariyle her bir lisans için ayrı ayrı doldurularak resmi yazı ekinde EPDK Elektrik Piyasası Dairesi BaĢkanlığı na gönderilmesi istenmiģtir. Fabrikalarımız konuyla ilgili bilgilendirilerek hazırlanan çizelgeleri EPDK ya göndermiģlerdir. Ereğli ġeker Fabrikasına ait T5861 no lu (4800 kw) turbo generatör grubunun regle arızası için 2014 yılında temin edilen ancak pancar kampanyası devam ettiği için montajı yapılamayan, kontrol vanası aktüatörü ve regle kutusu tamir takımlarının montajı ve devreye alma iģleri tamamlanmıģtır. Turbo generatör grubu 2015/2016 kampanyasında sorunsuz Ģekilde çalıģmıģtır. Enerji Verimliliği Kanunu, Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik hükümleri uyarınca, fabrikalarımızda Enerji Yöneticilerinin istihdam edilmesi gerekirken, fabrikalarımızda emeklilik, tayin, ayrılma vb. nedenlerle Enerji Yöneticisi kadroları yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle fabrikalarımızın mevcut Enerji Yöneticisi sertifikalı mühendis durumları göz önüne alınarak, enerji yöneticisi eğitimine katılacak 15 (on beģ) mühendis belirlenmiģ ve Eğitim Dairesi BaĢkanlığı na 2016 yılında eğitimin düzenlenmesi için bildirilmiģtir. ġeker Fabrikalarımızın BaĢelektrikçi Yardımcısı kadrolarında bulunan personelimize Elektrikli Sistemlerde Bakım ve Arıza Arama konulu eğitimin düzenlenmesi, Eğitim Dairesi BaĢkanlığı ile koordine edilerek gerçekleģtirilmiģtir. Buhar kazanı yakıt sistemi Linyit-Fuel Oil den Doğalgaz-Fuel Oil e dönüģtürülen ve lisans tadili için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu na (EPDK) müracaatını yaptığımız Erzurum ve Turhal ġeker Fabrikalarımızın Üretim Lisans tadil iģlemleri tamamlanmıģ olup, yenilenen lisanslar fabrikalarına gönderilmiģtir. 60

61

62

63

64

EK-5 2015/2016 Pancar Kampanyasında Enerji Kullanım Oranları (Değerler teknik raporlardan alınmıştır.) Fabrikalar Kampanya gün İşlenen Pancar (bin ton) Üretilen Kristal Şeker (Ton) Üretilen Buhar (ton) Türbinlerin Toplam Üretimi (kwh) Şeker Fabrikasında Tüketilen Toplam Elektrik (kwh) Toplam Yakıt (7000kcal/kg göre ton) % Pancara Yakıt 1 ton pancar için tüketilen elektrik(kwh) 1 ton şeker için tüketilen elektrik(kwh) 1 ton pancar için tüketilen buhar (ton) 1 ton şeker için tüketilen buhar (ton) Afyon Şeker 95 746,0 89.350 316.000 21.132.000 20.904.266 38.302 5,13 28,02 233,96 0,3458 2,8875 Ağrı Şeker Alpullu Şeker Ankara Şeker 110 428,0 48.330 217.400 12.378.292 12.317.756 16.915 3,95 28,78 254,87 0,3543 3,1378 Bor Şeker 106 407,4 53.800 217.940 13.432.104 12.799.104 22.687 5,57 31,42 237,90 0,4445 3,3660 Burdur Şeker 97 470,0 56.100 177.700 14.594.550 14.480.286 17.969 3,82 30,81 258,12 0,3272 2,7415 Çarşamba Şeker Çorum Şeker 75 554,5 68.735 200.300 14.634.648 14.183.000 17.975 3,24 25,58 206,34 0,3211 2,5903 Elazığ Şeker 23 41,5 5.120 19.700 1.378.900 1.366.900 1.835 4,42 32,94 266,97 0,4017 3,2563 Elbistan Şeker 104 373,5 44.000 174.930 13.394.376 13.115.377 24.437 6,54 35,11 298,08 0,4325 3,6710 Erciş Şeker 42 97,0 14.260 38.200 3.294.792 2.988.479 3.400 3,51 30,81 209,57 0,3206 2,1809 Ereğli Şeker 115 963,0 114.000 309.900 22.957.344 19.686.844 32.516 3,38 20,44 172,69 0,3154 2,6645 Erzincan Şeker 115 194,1 22.785 110.100 7.033.800 6.529.785 8.684 4,47 33,64 286,58 0,3759 3,2019 Erzurum Şeker 55 182,5 25.650 67.400 5.728.900 5.229.900 6.419 3,52 28,66 203,89 0,3112 2,2144 Eskişehir Şeker 108 803,0 89.030 308.035 23.498.112 21.841.805 30.711 3,82 27,20 245,33 0,3301 2,9771 Ilgın Şeker 101 855,0 100.028 336.800 21.271.032 21.167.945 39.328 4,60 24,76 211,62 0,2675 2,2862 Kars Şeker 20 24,7 3.506 16.010 1.350.900 1.300.000 1.591 6,44 52,63 370,79 0,6260 4,4102 Kastamonu Şeker 46 162,0 17.900 70.900 5.324.428 5.052.830 7.787 4,81 31,19 282,28 0,3204 2,8994 Kırşehir Şeker 126 480,0 64.069 182.200 13.782.780 12.050.051 16.710 3,48 25,10 188,08 0,3277 2,4553 Malatya Şeker 77 282,0 34.732 140.700 8.865.400 8.548.200 11.058 3,92 30,31 246,12 0,3892 3,1599 Muş Şeker 57 228,0 30.875 86.190 6.524.280 6.322.430 7.578 3,32 27,73 204,78 0,3426 2,5302 Susurluk Şeker Turhal Şeker 81 620,0 76.810 236.030 16.604.640 16.212.691 23.487 3,79 26,15 211,08 0,2986 2,4102 Uşak Şeker 88 160,3 20.750 63.300 3.621.600 4.390.842 6.675 4,16 27,39 211,61 0,3493 2,6988 Yozgat Şeker 102 321,0 43.470 126.000 10.090.620 10.273.530 12.823 3,99 32,00 236,34 0,3312 2,4457 Toplam 8.393,5 1.023.300 3.415.735 240.893.498 230.762.021 348.887 4,16 27,49 225,51 0,3359 2,7549 En Kötü Değer En İyi Değer 65

5- MAKĠNA FABRĠKALARI FAALĠYETLERĠ 5- MAKĠNA 2015 yılında FABRĠKALARI Makina Fabrikaları FAALĠYETLERĠ ve Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında; modernize edilen Şeker Fabrikalarının ihtiyacı makina ve tesisler ile tüm Şeker 2015 yılında Makina Fabrikaları ve Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında; Fabrikalarının modernize edilen bakım Şeker ve onarımı Fabrikalarının için gerekli ihtiyacı yedek makina parçaların ve tesisler imalat ile tüm ve Şeker tamiratları gerçekleştirilmiş Fabrikalarının bakım olup ve ayrıca onarımı bazı için resmi gerekli ve özel yedek kuruluşlara parçaların da makina imalat ve tesis tamiratları ve yedek parça imalatı gerçekleştirilmiş yapılmıştır. olup ayrıca bazı resmi ve özel kuruluşlara da makina tesis ve yedek parça imalatı 2015 yapılmıştır. Yılında yapılan toplam imalat bedeli bir yıl öncesine göre % 3,70 artarak 108.856.982 2015 TL Yılında olarak yapılan gerçekleşmiştir. toplam imalat bedeli bir yıl öncesine göre % 3,70 artarak 108.856.982 TL olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında Makina Fabrikaları ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında yapılan 2015 yılında Makina Fabrikaları ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasında yapılan işlerin dağılımı aşağıda gösterilmiştir. Tabloda gösterilen değerler 2014 yılından devreden işlerin dağılımı aşağıda gösterilmiştir. Tabloda gösterilen değerler 2014 yılından devreden miktarı çıkartmak ve 2016 yılına devreden miktarı ilave etmek suretiyle hesaplanmıştır. miktarı çıkartmak ve 2016 yılına devreden miktarı ilave etmek suretiyle hesaplanmıştır. Yedek, Tamirat ve Yatırım harcamaları ile ilgili üretim değerlerine dönem giderleri, Yedek, Tamirat ve Yatırım harcamaları ile ilgili üretim değerlerine dönem giderleri, kıdem kıdem tazminatları tazminatları ve ve sosyal sosyal yardımlar yardımlar dahil dahil edilmiştir. edilmiştir. YAPILAN ĠMALAT ( TL ( ) TL ) Fabrika Yıl Şeker Fabrikaları Harice Harice Toplam Toplam Faaliyet Faaliyet Net Net Adı Adı Yedek Yatırım Yapılan Yapılan İmalat İmalat Kar / Zarar Kar / Zarar Kar/Zarar Kar/Zarar 2014 5.880.949 - - 3.043 3.043 5.883.992 5.883.992-352.169-352.169 AFYON AFYON 2015 6.557.877 364.843 539 6.923.259-495.125 2015 2014 28.767.484 6.557.877 780.000 364.843 453.381 539 30.000.865 6.923.259-47.958-1.850.567-495.125 ANKARA 2014 28.767.484 780.000 453.381 30.000.865-47.958-1.850.567 ANKARA 2015 27.738.164 334.000 162.918 28.235.082-32.553-1.795.525 2015 2014 31.693.485 27.738.164 3.610.000 334.000 593.330 162.91835.898.814 28.235.082 48.660-32.553-2.371.381-1.795.525 ESKİŞEHİR 2014 31.693.485 3.610.000 593.330 35.898.814 48.660-2.371.381 ESKİŞEHİR 2015 35.299.183 1.555.000 598.129 37.452.312 47.662-2.242.759 2015 2014 35.299.183 6.879.178 1.555.000-30.855 598.129 6.910.033 37.452.312-376.630 47.662-563.935-2.242.759 ERZİNCAN 2014 6.879.178-30.855 6.910.033-376.630-563.935 2015 ERZİNCAN 6.737.384 0 2.041 6.739.425-566.196-140.662 2015 2014 5.995.075-57.695 6.052.770 8.337 6.737.384 0 2.041 6.739.425-566.196-1.283.979-140.662 TURHAL 2014 2015 5.845.748 5.995.075 17.600-1.245 57.695 5.864.593 6.052.770 8.337-167.275-1.283.979 TURHAL 2015 2014 10.464.676 5.845.748 7.709.825 17.600 2.053.1951.24520.227.696 5.864.593186.767-4.031.325-167.275 EMAF TOPLAM EMAF TOPLAM 2014 2015 14.411.094 10.464.676 7.471.425 7.709.825 1.759.792 2.053.19523.642.311 20.227.696137.444186.767-3.281.811-4.031.325 2014 2015 89.680.847 14.411.094 12.099.825 7.471.425 3.191.499 104.972.171-180.824-10.453.356 1.759.792 23.642.311 137.444-3.281.811 2015 2014 96.589.450 89.680.847 9.742.868 12.099.825-783.855-8.123.157 2.524.664 3.191.499108.856.982 104.972.171-180.824-10.453.356 2015-783.855-8.123.157 96.589.450 9.742.868 2.524.664 108.856.982 66

KAR ve ZARAR DURUMU Makina Fabrikası ve Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasının Son 5 Yıllık Satış değeri üzerinden Toplam üretim Kar - Zarar durumu aşağıda gösterilmiştir Yıllar SatıĢı Yapılan (Kapanan) ĠĢlerin Kıymet Tutarı Ciro Zarar Kar TL TL TL TL 2011 85.171.256 81.550.153-9.947.113 2012 88.407.233 82.187.493-12.770.345 2013 87.604.484 83.653.039-10.529.100 2014 86.960.346 93.531.320-10.453.356 2015 97.740.108 91.129.748-8.123.157 - - - - Not: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. alınmamıştır. Şeker Fabrikaları'na yapılan imalatlardan kâr 2015 yılı Makina Fabrikaları üretim faaliyetleri ( Ton ) Makina Döküm* Çelik* TalaĢlı* Kauçuk Net Fabrikası Pik Çelik Sfero D. DıĢı Konstr. Ġmalat Ġmalat Ġmalat Afyon 280 168 448 Ankara 575 185 760 EskiĢehir 226 161 10 185 486 118 1040 Erzincan 45 4 30 61 113 Turhal 4,2 17,3 84 45 150.0 Toplam 275,2 161 31,3 1154 945 118 2511 Brüt değerler. Yıllar Son 5 yıllık Üretim değerleri 2011 2012 2013 2014 2015 Ton 3792 3402 3400 3126 2511 67

ARAġTIRMA GELĠġTĠRME FAALĠYETLERĠ 1 - ELEKTROMEKANĠK AYGITLAR FABRĠKASI a) Kırşehir Şeker Fabrikası Ham Fabrika ve Rafineri Otomasyonunun PCS7 (SIEMENS) işletim sistemi ile ilgili proje geliştirme çalışmaları ve uygulaması yapıldı. b) Eskişehir Şeker Fabrikası, Alkol Üretimi ve Şlempe Koyulaştırma Tesisinin, Bilgisayar Destekli PLC Denetimli Otomasyon Sistemi ile ilgili proje geliştirme çalışmaları ve uygulaması yapıldı. c) Mikroişlemci Denetimli, Elektronik Konumlayıcılar üretilerek, Kırşehir Şeker Fabrikası Ham Fabrika ve Rafineri Otomasyonunda kullanıldı. Ayrıca diğer Şeker fabrikalarının talepleri doğrultusunda, istedikleri miktarlar kadar Elektronik Konumlayıcılar gönderildi. d) Şeker Çuvalı Kantarı Ölçüm ve Denetim Sistemlerinin geliştirilmesi çalışmaları ve uygulaması yapıldı. e) Pnömatik Hareketli ph Ölçüm Hücreleri uygulama çalışmaları, Kırşehir Şeker Fabrikası Ham Fabrika Otomasyonunda yapıldı. 68

BĠLGĠ ĠġLEM DAĠRESĠ BAġKANLIĞI FAALĠYETLERĠ - Genel Müdürlük ile Fabrikalar arasında bulunan NETWORK trafiği sürekli açık tutulmuş veri aktarımı ve Network üzerinden yapılan işler aksatılmadan yürütülmüştür. - Kurumun istekleri doğrultusunda Programlama faaliyetleri aksatılmadan yürütülmüş, Kurumumuzun talepleri anında karşılanmıştır. - Atak önleme sistemi güncel tutularak, içeriden ve dışarıdan gelecek zararlı ataklar engellenmiştir. - 5651 sayılı yasa gereği Bilgi Güvenliği, Network ağ güvenliği en üst seviyeye çıkartılmış, URL filtreleme, virüs ve anti virüs programları sürekli güncel tutulmuştur. - Gelişen teknolojiler doğrultusunda, ödeneklerde dikkate alınarak yeni bilgisayar ve yazıcı talepleri karşılanmıştır. - Fabrika Network altyapılarının yenilenmesi işi 2016 yılı programına alınmıştır. - Kamu Kurumlarının uyması gereken asgari bilgi güvenliği kriterleri dikkate alınarak, Bilgi İşlem güvenlik alt yapısı ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Standardına uygun olarak düzenlenmiştir. KALĠTE YÖNETĠM SĠSTEMĠ - Genel Müdürlüğümüzde alt yapı çalışmaları bir yıllık sürede tamamlanarak 13.10.1999 tarihindeki adıyla K-Q TSE-ISO-EN 9000 Kalite Sistem Belgesi nin alınmasından sonra, 2003 yılında uluslararası kalite standardında uygulamaya alınan yeni versiyon TS- EN- ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemine geçilmiştir. - TS- EN-ISO 9001:2000 Kalite yönetim sistemi 31.12.2010 yıl sonu itibariyle sona ermiştir.2010 yılı içinde TS EN-ISO 9001:2008 Versiyonuna göre belge yenileme çalışmaları tamamlanmış ve tüm kalite belgelerimiz yenilenmiştir. 69

- 2015 yılı içinde periyodik olarak yapılan iç tetkikler tamamlanmış, hazırlanan rapor ve girdiler, Müşteri Memnuniyeti Sonuçları, Üç Aylık Veri Analizleri ve 2015 Yılı Kalite Hedefleri Yönetimin Gözden Geçirmesi toplantısında değerlendirilerek faaliyet planının uygulanması karar altına alınmıştır. - Kuruluşumuzda 14-23.12.2015 tarihlerinde ISO 9001:2008 standardı çerçevesinde gerçekleştirilen Dış Gözetim Tetkikine ilişkin 23.12.2015 tarihli rapor KYS yürütme komitesince 2016 yılında yapılacak toplantıda değerlendirilecektir. - Yapılan tetkikler neticesinde şirketimizce yapılan faaliyet ve çalışmalar başarılı bulunarak ISO 9001:2008 Standardına ait Kalite Sertifikası Artıbel Belgelendirme Teknik Kontrol Gözetim ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketince düzenlenerek Şirketimize gönderilmiş, dolayısıyla kalite sertifikamızın tarihi 2016 yılı sonuna kadar 1 (bir) yıl uzatılmıştır. 70

ġeker ENSTĠTÜSÜ AR-GE FAALĠYETLERĠ Şeker Enstitüsü bünyesinde bulunan Tarımsal ve Teknolojik Araştırmalar Müdürlüklerinin faaliyetleri; Araştırma ve Geliştirme Çalışmaları, Danışmanlık, Teknik Yardım ve Rutin Çalışmalar, Eğitim, Uluslararası Araştırma Kurumları ile İşbirliği, Yurt içi Üniversite ve Diğer Kurumlarla İşbirliği, Kongreye Katılma ve İnceleme Gezileri, Araştırmaya Yönelik Üretim Faaliyetleri başlıkları altında verilmiştir. 1. ARAġTIRMA ve GELĠġTĠRME ÇALIġMALARI 1.1. Yeni BaĢlanan ve Devam Eden AraĢtırma-GeliĢtirme ÇalıĢmaları Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce; şeker pancarı ekim alanlarımızda ekilecek çeşitleri seçebilmek amacıyla Cercospora hastalığına toleranslı ve Rhizomania hastalığına dayanıklı çeşitlerle; Çarşamba, Yenişehir, Çorum, Kırşehir bölgeleri çiftçi tarlalarında, Eskişehir, Hasankale, Ilgın deneme istasyonlarında, Nematoda toleranslı çeşitlerle; Eskişehir, Etimesgut, Hasankale ve Ilgın deneme istasyonları ile Altınekin ve Beylikova çiftçi tarlalarında verim kontrol denemeleri yapılmıştır. Deneme sonuçlarına göre; Cercospora ve nematoda toleranslı, Rhizomania ya dayanıklı çeşitlerden iyi performans gösterenler belirlenmiştir. Bu denemeler, aynı zamanda T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı na üretim izni ve tescil için başvurulan çeşitlerin, üretim izni ve resmi tescil denemesi olarak yürütülmüştür. Şeker Pancarında Rhizomania ya Dayanıklı Ebeveyn Hatların Geliştirilmesi ve Yabani Pancar Popülasyonlarında Dayanıklı Genotiplerin Belirlenmesi adlı proje kapsamında; ABD Salinas Tarımsal Araştırmalar İstasyonundan sağlanan, Rhizomania (Rz1 ve Rz2) ve Curly Top Virus hastalığına dayanıklı multigerm ve monogerm O-tip materyaller ile Enstitümüzde geliştirilen multigerm ve monogerm, Rhizomania ya dayanıklı, kök verimi normal, şeker varlığı yüksek materyallerden doku kültürü ile üretilen ve vernalize edilen bitkiler, kenevir kabinlerinde ve/veya bez kafeslerde melezlenmiştir. 71

Açılmamış çiçeklerden ovüller izole edilerek besin ortamına aktarılmış ve haploid bitkiler üretilerek kromozom sayımları yapılmıştır. Haploid oldukları tespit edilen bitkilere kolhisin uygulanmış ve kromozom sayıları katlanan bitkiler, saksılara aktarılmıştır. Çeşit ıslahı amacıyla O-tip ve erkek kısır paraleli hatları elde etmek için, ana ebeveyn adayı genotiplerden (sekiz adet) fide üretilerek vernalize edilmiş, bez torba izolasyonunda O-tip bitki testi ve fertil bitkilerden kafeslerde tohum üretimleri yapılmıştır. Bu çalışma ile ilgili olarak, verim ve kaliteleri ile kombinasyon kabiliyetleri yüksek monogerm ana ebeveyn ve multigerm tozlayıcılar elde etmek için, seleksiyonla seçilen multigerm tozlayıcı familyalardan kenevir izolasyonunda tohum üretilmiştir. Baba ebeveynlere ait genotiplerle verim kontrol denemeleri kurulmuş, şeker varlığı yüksek genotipler belirlenmiştir. T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü adına Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk denemesi her yıl olduğu gibi Etimesgut Deneme İstasyonunda yürütülmüş, kromozom sayımları yapılmıştır. Şeker Pancarı Tarımında Ekilen Çeşitlerin Farklı Partilerine ait Tohumların Tarla Çıkış Gücünün Tespiti, Ticari Diploid Hibrid Çeşitlerden Yararlanarak Cercospora, Rhizomania ve hem Cercospora hem de Rhizomania ya Dayanıklı Anaç Monogerm Şeker Pancarı Popülasyonlarının Geliştirilmesi, Farklı Organik Uygulamaların Organik Şeker Pancarı Verim ve Kalitesine Değerleri Üzerine Etkisi, Bitkisel Kaynaklı Sıvı Organik Gübrenin Şeker Pancarı Verim ve Kalitesine Etkisi, Farklı Kompoze Gübrelerin Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkisi, Rutin Toprak Analiz Metotlarının Kontrol, Adaptasyon ve Modifikasyonu, Şeker Pancarı Yetiştirilmesinde Üretim Seyri, Maliyet ve İklim Değişkenleri Arasındaki İlişkilerin Araştırılması, Vejetasyon Döneminde Şeker Pancarının Verim ve Kalitesine Etkili Olan İklim Faktörlerinin Tespiti ile Bu Faktörler Arasındaki İlişkilerin Araştırılması, Şeker Pancarının Farklı Hasat Zamanlarının Verim ve Kaliteye Etkisi, Doğrusal Hareketli Yağmurlama Sulama Sistemi ile Sulanan Şeker Pancarında Su ve Azot Dozlarının Verim ve Kaliteye Etkisi, Cercospora Yaprak Lekesi Hastalığına Toleranslı Ansa Çeşidi İle Rhizomania Hastalığına Dayanıklı-Cercospora Hastalığına Toleranslı Güncel Aranka ve Serenada Çeşitlerinin Verim ve Kalite Değerlerinin Karşılaştırılması, Türkiye de Şeker Pancarı Üretim Alanlarında Enfeksiyon Oluşturan Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) ün Moleküler ve Patojenik Varyantlarının ve Beet black scorh virus (BBSV) ün Araştırılması, Rhizomania Hastalığına Karşı Çift Dayanıklı Gen İçeren Çeşitlerin Performansları, Rhizomania ya Dayanıklı Çeşitlerin Verim Ve Kontrol 72

Denemesi, Konya Bölgesi Şeker Pancarı Ekim Alanlarında Kök Yanıklığı ve Kök Çürüklüğü Yapan Fungal ve Bakteriyel Hastalık Etmenlerinin Yaygınlıklarının Belirlenmesi ve Mücadelesi konularında araştırma çalışmaları yürütülmüştür. Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce; Pancar Silolarında Pancarın Bozulmasını Belirlemek Amacıyla Silo İçinde Sıcaklık Ölçüm Takip Sisteminin Kurulması konulu proje kapsamında fabrikalarımızda silodaki pancarın bozulmasının bir göstergesi olan silo içindeki sıcaklık değişiminin ölçülerek takibinin yapılabileceği silo sıcaklık ölçüm ve izleme sisteminin kurulması amaçlanmaktadır. EMAF ile birlikte yürütülecek olan projenin Ankara Şeker Fabrikası na kurulması planlanmaktadır. Fabrikalarımızda kampanyanın başlangıcından itibaren emniyet amacıyla yüksek miktarlarda yer siloları yapılmaktadır. Hava koşulları çoğu zaman silodaki pancarın erken bozulmasına sebep olabilmektedir. Silolar farklı zamanlarda farklı bölgelerden gelen pancarlardan yapılmakta ve siloların iç kısımlarındaki pancarın durumu gözlenememektedir. İşletmenin yer silosundaki pancarı fabrikaya alırken siloda en kötü durumda olan pancarı en önce taşımaya başlaması için, elinde silodaki pancarın durumu hakkında bilgi olması gerekir. Klasik şerbet arıtımında şerbetlerde renk gidermek amacıyla sülfitasyon, II. Kireçlemeye hava verme ve iyon değiştirme proseslerinin uygulanmasının araştırılması konulu projenin amacı arıtım prosesine yardımcı olacak bir alternatif proses takviyesiyle şeker kalitesinin düşmesini önleme yollarının incelenmesidir. Dünya şeker sanayinde bu amaçla uygulanan birkaç farklı proses vardır. Türkşeker fabrikalarında bu proseslerden hangisinin en etkin şekilde uygulanabileceğinin saptanması bu projenin temel hedefidir. 2014-2015 kampanyasında bazı fabrikalarımızda pancardaki değişmelere bağlı olarak şerbet renklerinde artış görülmüştür. Renk artışı sonucu şeker kalitesi de bozulmuştur. Şerbetlerde renk artışı özellikle bozuk pancar işlendiği zaman ciddi bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilinen klasik şerbet arıtım yöntemleriyle rengin giderilmesi mümkün olmamıştır. Bu amaçla, yöntemler önce Pilot Tesisimizde fabrikadan alınacak şerbetlerle denenecek, daha sonra fabrika denemelerine geçilecektir. Rafineride Şeker Pişiriminin Vakum Kazanlarında Aşırı Doygunluğun Takip Edilmesi Yoluyla Kontrolü ve Otomasyonu konulu çalışma EMAF ile ortaklaşa yürütülmektedir. Bu proje kapsamında 2011-2012 kampanyasında K-Patent firmasından alınan refraktometre ve Seedmaster aşırı doygunluk ölçüm cihazı ile Ankara Şeker 73

Fabrikasında vakum kazanı içindeki şerbetlerde aşırı doygunluk değerleri izlenmiştir. Daha sonra Eskişehir Şeker Fabrikası nda Seedmaster cihazı olmadan EMAF ile birlikte hazırlanan yazılıma göre aşırı doygunluk kontrollü pişirim denemeleri yapılmıştır. Kampanyanın bitmesi nedeniyle çalışmalar tamamlanamamıştır. 2013-2014 Kampanyası başlamadan önce EMAF, Ankara Şeker Fabrikasındaki deneme için alınan refraktometreden iki tane daha satın alarak 6 kazanı denetleyebilecek sistemi revizyon döneminde Eskişehir Şeker Fabrikası na kurmuştur. Kristal şeker pişirim kazanlarına monte edilen refraktometrelerin pişirim denemeleri başlamadan önce saha kalibrasyonları yapılmıştır. Kalibrasyonlar tamamlandıktan sonra likör içindeki aşırı doygunluğun takibine bağlı pişirim denemelerine geçilmiştir. Yüksek Kalorili Kömürlerin Özellikleri ile Serbest Şişme İndeksi Değerleri Arasındaki İlişki ve Serbest Şişme İndeksi Değerinin Şlaka Oluşumuna Etkisi konulu çalışmanın amacı, fabrikalarımızda kullanılan yüksek kalorili kömürlerden kaynaklanabilecek olası şlaka yapma eğilimlerini önceden tespit etmek ve önlemektir. Kömür kullanan fabrikalardan gelen yüksek kalorili kömürlerin Serbest Şişme İndeksi analizleri Kasım 2014 tarihinden itibaren standartlara uygun şekilde Enstitümüzde yapılmaktadır. Kömür kullanan fabrikalardan gelen yüksek kalorili kömürlerin Serbest Şişme İndeksi analizleri 2015-2016 kampanya döneminde de yapılmaktadır. Bu çalışmada Serbest Şişme İndeksi değerleri yanında kömürlerin nem, uçucu madde, kül, sabit karbon gibi diğer özellikler de tespit edilmektedir. Kömürlerin bu özellikleri ile Serbest Şişme İndeksi değerlerinin ne ölçüde değiştiği tespit edilmeye çalışılacaktır. Ayrıca kazanlarda meydana gelen şlaka olayının daha çok hangi Serbest Şişme İndeksine sahip kömürlerde meydana geldiği de belirlenmeye çalışılacaktır. Ankara, Ereğli, Eskişehir ve Ilgın Şeker Fabrikaları Pancar Bölgeleri Pancarlarının Melas Şekeri ve Şeker Verimi Açısından Karşılaştırılması konulu çalışmaya Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğü ile ortaklaşa başlanılmıştır. 2013-2014 kampanya döneminde kıyım bantlarından alınan numunelerde yapılan analizlerle Ankara, Eskişehir, Ilgın ve Yozgat Şeker Fabrikaları için teorik melas şekeri değerleri hesaplanarak karşılaştırılmıştır. Ankara Şeker Fabrikası nın bazı bölgelerinin Eskişehir ve Ilgın Fabrikaları ile komşu olmasına rağmen, Ankara Fabrikasının melas şekeri değerlerinin diğer fabrikalardan yüksek çıkmasının nedenini incelemek üzere 2014-2015 kampanya döneminde de Ankara, Eskişehir, Ilgın ve Ereğli Şeker Fabrikalarının bölgelerinden gelen pancarlarda ayrı ayrı analizler yapılarak teorik melas şekeri miktarları karşılaştırılmıştır. Bu çalışma kapsamında, ekim ve kasım aylarında üçer 74

günlük sürelerle bu fabrikalarımız bölgelerinden gelen pancarlardan numune alınmıştır. Alınan pancar numunelerinin invert, α-amino azotu, Na, K, invert şeker analizleri yapılarak teorik melas şekeri miktarları hesaplanmıştır. Tüm bölgelerden aynı koşullarda numune alınamaması, alınan numune sayılarının istatistik değerlendirme yapılmasına olanak vermemesi ve çalışmanın yapıldığı kampanya döneminin, geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında pancar bileşimi açısından olağan koşulları taşımaması nedeniyle sağlıklı bir sonuca ulaşılamamıştır. Önümüzdeki yılda da çalışmaya devam edilecektir. Şeker Fabrikası Şerbetlerinde (Ham Şerbet, Sulu Şerbet, Koyu Şerbet ve Melas) Azotlu Bileşiklerin Seyri. Pancar ve şerbetlerde bulunan azotlu bileşikler fabrikasyonda ph, renk ve arılığı etkilemekte ve büyük kısmı melasa kadar ulaşmaktadır. Bu çalışma ile Ankara Şeker Fabrikası şerbetlerinde azotlu maddelerin miktar ve seyri incelenerek, literatürde verilen değerlerle karşılaştırılmaktadır. Çalışma, birkaç yılı kapsayan verinin elde edilebilmesi için devam etmektedir. Tekdüzen Şeker Analiz Metotları Uluslararası Komisyonu (ICUMSA) ile ortak yürütülen çalışmalar kapsamında Ham Şeker, Beyaz Şeker, Özel Şekerler, Melas, Pancar, Pancar Şekeri Fabrikasyonu, Renk, Bulanıklık ve Reflektans Ölçümleri, Mikrobiyoloji konularında çalışmalara devam edilmektedir. 1.2. Sonuçlanan AraĢtırma GeliĢtirme ÇalıĢmaları Türkiye de Şeker Pancarı Üretim Alanlarında Enfeksiyon Oluşturan Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) ün Moleküler ve Patojenik Varyantlarının ve Beet black scorh virus (BBSV) ün Araştırılması isimli proje tamamlanarak TÜBİTAK a sunulmuştur. Cercospora Yaprak Lekesi Hastalığına Toleranslı Ansa Çeşidi ile Rhizomania Hastalığına Dayanıklı-Cercospora Hastalığına Toleranslı Güncel Aranka ve Serenada Çeşitlerinin Verim ve Kalite Değerlerinin Karşılaştırılması isimli proje tamamlanarak sonucu Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Rhizomania ya Dayanıklı Çeşitlerin Verim ve Kontrol Denemesi isimli proje tamamlanarak sonucu PANKOBİRLİK e iletilmiştir. Ham Şerbet Arıtımında I. Karbonatlama Kademesinde Optimal Çökme Noktasının Otomatik Olarak Tayini ve Proses Kontrolünün Otomasyonunun Gerçekleştirilmesi konulu 75

proje kapsamında fabrikalarımızda ham şerbet arıtım kademelerinden biri olan I. karbonatlamada şerbette en iyi şeker dışı madde çökmesi ve en iyi berraklığın gözlendiği optimal noktanın bulanıklık ölçer cihazı ile tespit edilerek, karbonatlama ph sının ayarlanmasının otomasyon şekline getirilmesi amaçlanmıştır. 2011-2012 Kampanyasında boru hatları üzerine monte edilen bulanıklık ölçer cihazı ile yapılan çalışmalarda sonuç alınamamıştır. Bunun üzerine Ankara Makine Fabrikasına pilot ölçekli bir karbonatlama kazanı yaptırılmış ve buna uygun yeni bir bulanıklık ölçer cihazı temin edilmiştir. Kazan 2012-2013 Kampanyasında Ankara Şeker Fabrikası na monte edilmiş, ancak kampanyanın son günleri olması nedeniyle çok fazla veri elde edilememiştir. Süre yetersiz olmasına rağmen, 1 haftalık denemede elde edilen sonuçlar optimal noktanın otomatik olarak tayin edilebilirliği konusunda oldukça tatminkar olmuştur. Sistem tarafından bulunan optimal nokta ile laboratuvar tarafından bulunan optimal nokta da birebir örtüşmüştür. Ankara Şeker Fabrikasının kampanyasının bitmesinin ardından aynı kazandan bir tane de Eskişehir Şeker Fabrikasına monte edilmek üzere Eskişehir Şeker Fabrikasında üretilmiş ve buraya monte edilmiştir. Kampanya sırasında sistem devreye alındıktan sonra bulanıklık ölçerin duyargası arızalanmış ve yeni bir duyarga temin edilmiştir. 2014-2015 kampanyasında sistem tekrar çalıştırılmıştır. Elde edilen verilere göre bulanıklık ölçer ile optimal nokta tayini başarılı bir şekilde yapılmaktadır. Gaz borularındaki taşlaşma problemi teflon boru kullanılarak giderilmiştir. Proje sonlandırılmış ve raporu sunulmuştur. Ankara Şeker Fabrikası Soğutma Kulesi Suyunda St37.2, 304L ve 316L Kalite Çeliklerinin Korozyon Davranışlarının İncelenmesi konulu proje kapsamında St37.2, 304L ve 316L kalite çeliklerinin, kondense suyundaki korozyona karşı davranışlarının incelenmesi ile uygun ve ekonomik malzeme seçimi amaçlanmıştır. Şeker fabrikalarında, tekrar kullanılmak üzere soğutma kulelerine gönderilen 50 o C-60 o C sıcaklığındaki kondansatörden çıkan su 30 o C-35 o C sıcaklıkta geri döner. Proje suyun hava ile temas yüzeyini artırmak üzere inşa edilen soğutma kulelerinde yaşanan korozyon problemlerini incelemek üzere başlatılmıştır. Soğutma kulesinden belirli aralıklarda alınan su numunelerinde analizler tamamlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre Ankara Şeker Fabrikası soğutma kulesi suyu ortamında 304L ve 316L çeliklerinin Tafel, Lineer Polarizasyon ve Empedans yöntemleri ile elde edilen korozyon dirençlerinin St37.2 çeliğine göre oldukça yüksek olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar 304L ve 316L çeliklerinin birbirine çok yakın değerlerle korozyona karşı dirençli olduğunu göstermektedir. 316L çeliğinin bileşiminde bulunan molibden katkısı 304L çeliğinden biraz daha fazla korozyona dirençli olmasını sağlamıştır. Bu çelik türlerinin 76

kilogram başına birim fiyatı Mayıs 2015 tarihi itibariyle St 37.2 için 1.70 TL, 304L için 5.70 TL ve 316L için 8.50 TL dir. Analiz sonuçları korozyon dirençleri birbirine çok yakın olan 304L ve 316L çeliklerinin birim fiyatları ile kıyaslandığında 304L kalite çeliği soğutma kulesi suyu ortamında kullanılabilecek en ekonomik ve korozyona karşı dirençli bir malzemedir. Araştırma raporu ilgili fabrika ve Genel Müdürlüğe iletilmiştir. 2. DANIġMANLIK, TEKNĠK YARDIM ve RUTĠN ÇALIġMALAR Enstitümüze bağlı dört deneme istasyonu ile Cercospora, Rhizomania ve Şeker pancarı kist nematodu ile bulaşık alanlarda, Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce agronomi, bitki besleme, bitki ıslahı, sulama, hastalıklar ve zararlılar ile tarımsal mekanizasyon konularında projelendirilmiş 65 tarla denemesi, 4613 parsel olarak kurulmuş, her parselin verim ve kalite analizleri yapıldıktan sonra elde edilen verilere istatistikî analiz uygulanarak, sonuçlar ilgili araştırıcılara verilmiştir. Şeker pancarının 2015 yılı destekleme alım fiyatının tespitine esas olacak 129 adet şeker pancarı ve 140 adet rakip ürünlere ait maliyet etüdünün değerlendirilmesi yapılmış, sonuçlar Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Genel Müdürlük tarafından 2015 yılı ekiminde kullanılmak üzere ihale edilen tohumların, firmanın deneme amaçlı göndermiş olduğu çeşitlerle genetik olarak aynı olup olmadığını tespit için gerekli elektroforez testinin ön çalışmaları yürütülmüştür. 2016 yılı pancar ekiminde kullanılacak şeker pancarı tohumunun ihale yoluyla teminine ilişkin şartname Genel Müdürlüğe sunulmuştur. 2017 yılı pancar ekiminde kullanılacak şeker pancarı tohumunun temini için yapılacak ihalede gerekli kriterleri sağlayan çeşitlerle ilgili çalışma Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Genel Müdürlüğün şeker pancarında tohum kalitesi, kaliteli tohum üretimi, tohum ile son yıllarda yaşanan şeker varlığı arasında bağlantı olup olmadığı konularındaki bilgi talebi cevaplandırılmıştır. Fabrikalarda 2015 yılı ekiminden artan tohum da dikkate alınarak, 2016 yılı ekimi iş programı ve fabrikaların istekleri doğrultusunda hazırlanan tohum tevzi listesi Genel Müdürlüğe sunulmuştur. 77

Tohum İşleme Fabrikası tarafından üçlü karışım (imidacloprid veya thiamethoxam + thiram + hymexazol + yapıştırıcı madde) tohum ilacı satın alınmasına esas teknik şartname güncellenmiş, ilacın kesin kabulüne ilişkin çalışmalar Tohum İşleme Fabrikası ile birlikte yürütülmüştür. Ekim alanlarımızda görülen zararlılarla mücadelede kullanılacak tarımsal ilaçlar ve bunların kullanılması hakkındaki teknik yardıma devam edilmiştir. Fabrikalarımızın 2015 yılı zararlılarla mücadele durumu değerlendirilmiş, hazırlanan rapor Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Bazı ekim alanlarında, mayıs ayı başında Şeker pancarı yaprak kurdu [Spodoptera (Laphygma=Caradrina) exigua] tespit edilmesi üzerine, daha önceki salgınların görüldüğü fabrikalar başta olmak üzere ekim alanlarımızın tamamında tarla tetkiklerinin titizlikle yapılması, popülasyon yoğunluğunun ekonomik zarar eşiğine ulaşması halinde mücadeleye vakit geçirilmeden başlanmasıyla ilgili teknik rapor hazırlanarak Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Cercospora mücadelesinin stratejik esasları ve fabrikaların 2015 yılı Cercospora ilaçlama programları hazırlanarak Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Ekim alanlarımızda yürütülen Cercospora mücadelesi, fabrikalarımız ziraat teşkilatı elemanları ile birlikte takip edilmiş ve danışmanlık hizmeti sürdürülmüştür. Hastalık teşhisi, Cercospora yaprak lekesi hastalığının ilaçlama zarar eşiğinin tespiti ve mücadelesi konularında Afyon, Bor, Burdur, Ereğli, Eskişehir, Ilgın, Kırşehir ve Susurluk Şeker fabrikalarına yardımcı olunmuştur. Rhizomania teşhisi için; Cercospora-Rhizomania, Rhizomania, Nematod-Rhizomania dayanıklı/toleranslı çeşit denemelerine ait toplam 340 ve araştırma amaçlı 400 olmak üzere toplam 740 adet pancar örneğinin ELISA testi yapılmıştır. Malatya Şeker Fabrikasında istihdam edilecek ziraat mühendisi için yapılan mülakat sınavında başarısız olan bir adayın, Malatya İdare Mahkemesi nde açmış olduğu davada, bilirkişilerin raporları değerlendirilerek Enstitünün görüşü Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Şeker pancarı gelişim seyri boyunca 15 er günlük periyodlar halinde pancar gelişim seyrini takip etmek, geçmiş yıllarla karşılaştırmak, eldeki verilere dayanarak bu yıl için verim ve kalite tahmininde bulunmak amacıyla haziran-ekim ayları arasında Vejetasyon Seyri Raporu ayda bir hazırlanarak fabrikalar ve Genel Müdürlüğe gönderilmiştir. 78

2015 yılında şeker varlığının son yıllara göre düşük seyretmesinin nedenleri ve son iki yılda gerçekleşen düşük şeker varlığına karşı alınabilecek önlemler konusunda hazırlanan raporlar Genel Müdürlüğe sunulmuştur. Ereğli Şeker Fabrikasının su kuyusu açmayı planladığı arazi ile ilgili Toprak Etüt Raporu hazırlanarak ilgili fabrikaya gönderilmiştir. Ereğli Şeker Fabrikasından gönderilen pancar numuneleri incelenmiş, konu hakkındaki görüşümüz, Genel Müdürlüğe ve ilgili fabrikaya sunulmuştur. Erzincan şeker fabrikasının 2015-2016 kampanya sorunlarının tarımsal ve teknolojik açıdan değerlendirilmesi yerinde incelenmiş, konuya ilişkin rapor ilgili fabrika ve Genel Müdürlüğe gönderilmiştir. Şirketimiz ile üreticiler arasında 2016 yılında akdedilecek olan Şeker Pancarı Üretim Sözleşmesine esas olmak üzere, 2015 yılı Şeker Pancarı Üretim Sözleşmesinde Enstitümüz tarafından yapılması yararlı olarak görülen değişiklik önerileri Genel Müdürlüğe sunulmuştur. 2016 yılında şeker pancarı üreticilerine dağıtılmak üzere temin edilecek kimyevi gübrelere ait Protokol ve Teknik Şartname ile ilgili olarak hazırlanan değişiklik önerileri Genel Müdürlüğe iletilmiştir. Şirketimizce çiftçilere dağıtılmak üzere satın alınan gübrelerden alınan ve diğer kurumlardan gelen 148 adet kimyasal gübre numunesinin standartlara uygunluğu ve kalite kontrolleri yapılmıştır. Ayrıca 43 adet şeker numunesinde; As, Pb, Cu, Fe, 7 adet melas numunesinde Na, K, Ca, Cu, Mg, Fe, Mn, Zn, 2 adet şilempe numunesinde Ca, Na ve K analizleri yapılmıştır. Gübre ve gübreleme tavsiyelerinin şeker pancarının besin maddesi ihtiyacını karşılamada ne derece yeterli olduğunun belirlenmesi, toprakların besin maddesi seviyelerinin tespiti, bitkilerdeki gelişme bozukluklarının teşhisi, bitkilerde gizli kalmış besin maddesi noksanlıklarının ortaya çıkarılması ve çeşitli araştırmalar amacıyla alınan 56 adet bitki numunesinde makro ve mikro besin maddeleri (N, P, K, Ca, Mg, Na, S, Fe, Cu, Zn, Mn, Mo ve B) analizleri yapılmıştır. Şeker pancarı ekim alanlarımızdan Şirketimizce yaptırılan yer altı suyu sondajlarına ait numuneler ve araştırma amacıyla alınan bir adet su numunesinin sulamada kullanılmaya uygunluk derecelerini belirleyecek tam analizleri yapılmıştır. 79

Araştırma ve diğer amaçlar için alınan 290 adet toprak numunesinde, gübreleme tavsiyelerine esas olacak şekilde organik madde, bitkilerce alınabilir fosfor ve potasyum analizlerinin yanı sıra bazı makro ve mikro elementler, ph, kireç, tuz, tekstür, rutubet tayini gibi fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır. Hassas ekim makinelerinin yedek parça ihtiyacını karşılamak üzere 25 kalem malzemenin teknik şartnamesi hazırlanmıştır. İmalatı tamamlanan malzemelerin teknik kontrolleri ve tesellümleri yapılmıştır. Rus yapısı seyyar pancar boşaltma temizleme ve yükleme makinelerinin yedek parça ihtiyacını karşılamak için 8 kalem malzemenin teknik şartnamesi hazırlanmıştır. İmalatı tamamlanan malzemelerin teknik kontrolleri ve tesellümleri yapılmıştır. Seyyar pancar boşaltma temizleme ve yükleme makinelerine ait 4 adet Rus dizel motor, 8 adet Tümosan dizel motor ile 14 adet yakıt pompasının revizyonu yaptırılmış, motorlar toplanarak fabrikalarına sevk edilmiştir. Kampanya içerisinde ihtiyaç duyulan ve stoklarda bulunmayan seyyar pancar boşaltma makinelerine ait malzemelerin piyasadan temini sağlanmış ve fabrikalara gönderilmiştir. Fabrikalarımızın merkez ve bağlı kantarlarında bulunan seyyar pancar boşaltma, temizleme ve yükleme makinelerinde meydana gelen arızalar giderilmiştir. Damperli araçların yanaşarak damperi vasıtasıyla pancarını boşaltabileceği şekilde Erzurum ve Ilgın şeker fabrikalarında tespit edilen iki pancar boşaltma makinesinde gerekli tadilat yapılmış, Ereğli, Bor ve Turhal fabrikalarına da aynı tadilat için teknik yardımda bulunulmuştur. Ereğli Şeker Fabrikasında Mevcut Pancar Boşaltma Makinası Proje Tadilatı ve Prototip İmalatı İşi projesi kapsamında damperli araçların kendi damperlerini kaldırarak boşaltılmasını sağlamak amacıyla yeni bir pancar alma konveyörünün dizaynı, imalatı ve montajında teknik kontrollerin, performans testlerinin ve kabulünün yapılmasında teknik yardımda bulunulmuştur. Şeker Enstitüsüne bağlı deneme istasyonlarında bulunan tarım alet ve makinelerinin bakım, onarım ve ayarları yapılmış, çalışmaları sırasında meydana gelen aksaklıklar giderilmiştir. 80

Şeker Enstitüsüne bağlı Deneme İstasyonlarına alınacak tarım alet ve makinelerinin seçilmesi konusunda ilgili şubelere bilgi verilmiş, satın alınacak makinelerin teknik şartnameleri hazırlanmış ve alınan makinelerin teknik tesellümleri yapılmıştır. Şartnamesi 2014 yılında hazırlanıp ihalesi yapılan Enstitü Pancar Analiz Laboratuvarı pancar işleme kısmı çalıştırılmış, aksaklıkları giderilmiştir. T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi tarafından yılda iki defa düzenlenen Üretim İzni ve bir defa düzenlenen Tescil toplantılarına Enstitümüzden ilgililerin katılımıyla denemelerde gerekli şartları sağlayan şeker pancarı çeşitlerinin üretim izni almasına veya tescil edilmesine karar verilmiştir. T.Ş.F.A.Ş. Genel Müdürlüğünce satın alınan çeşitli işletme malzemelerinin ihalelerine esas numunelerin analizleri yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca gelen her parti malzemenin analizi yapılarak tesellümleri sağlanmış, fabrikalarımızdan, çeşitli kişi ve kuruluşlardan değişik tarihlerde gelen çeşitli numunelerin analizleri yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Fabrikalarımızın 2014/2015 kampanyası ortalama melas ve beyaz şeker numunelerinin kalite analizleri yapılarak raporları hazırlanmış, Fabrika Müdür Yardımcıları (İşletme) Toplantısında katılımcılara dağıtılmış, ayrıca Genel Müdürlük ve fabrikalara gönderilmiştir. Fabrikalarımızın 2014/2015 kampanyası sırasında ürettikleri beyaz şeker numunelerinin mikrobiyolojik analizleri yapılarak raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Genel Müdürlüğümüz tarafından fabrikalarımızın 2015/2016 kampanyası için açılan satın alma ihalesine esas olmak üzere gelen taş önleyici, difüzyon ve arıtım sistemi için köpük kesici, pancar yıkama ve yüzdürme suyu için köpük kesici, perlit, GP ve BMA filtre torbası, pres filtre bezi, çamur koyulaştırma bezi gibi çeşitli işletme malzemelerinin analizleri yapılarak, gerektiğinde dış kuruluşlarda yaptırılarak değerlendirilmiş, hazırlanan raporları ilgili birimlere gönderilmiştir. Ayrıca Merkez Ambarına gelen ve yukarıda adı geçen her parti malzemenin analizleri yapılarak tesellümleri sağlanmıştır. Çeşitli kuruluşlar, Genel Müdürlük ve fabrikalarımızdan gelen beyaz, küp şeker, kömür, melas, taş önleyici, köpük kesici, perlit gibi birçok malzemenin analizleri ile Ankara Şeker Fabrikası nın sosyal tesisleri ve işyerlerinde kullanılan içme suyu numunelerinde, çeşitli fabrikalarımızın su/atıksu numunelerinde mikrobiyolojik analizler yapılarak raporları ilgili birimlere iletilmiştir. 81

2015-2016 Kampanya dönemi için satın alınan ve kömür yakan fabrikalarımızdan Enstitümüze gönderilen ihale kömürü numuneleri ile Kömür Şartnamesi gereği 1. parti kömür numunelerinde ve çeşitli fabrikaların gerekli gördükleri bazı parti kömür numunelerinde kül ergime noktası ve uçucu madde analizi yapılarak raporları ilgili fabrikalara gönderilmiştir. Fabrikalarımızda kullanılan polipropilen torbalarda şartname gereği hakem laboratuarlarda analizi yaptırılan UV dayanıklılık testinde, aynı numuneler için iki ayrı hakem laboratuvardan gelen analiz raporları arasında farklı sonuçlar görülmüştür. Polipropilen çuval şartnamesi için yapılacak düzenlemeler çerçevesinde araştırmalar yapılmıştır. Ankara Şeker Fabrikasında kullanılan polipropilen torbalardan alınan numuneler, UV dayanıklılık testi analizi için TSE ve TÜBİTAK a gönderilmiştir. Analiz raporları Enstitümüzde incelenmiş, bu iki laboratuvar arasındaki sonuçlar için kıyaslamalı bir tablo hazırlanmıştır. Ayrıca, polipropilen torbalarda yaptırılan bu analizleri görüşmek ve TSE (İZMİR) ve BUTAL (BURSA) laboratuvarlarında incelemede bulunmak üzere, Genel Müdürlük Kalite Kontrol Müdürlüğü ve Enstitümüz elemanları görevlendirilmiştir. Fabrikalarımızda kullanılan kok kömürünün toplam nem analizinde kullanılan ve yürürlükten kalkan TS 701 standardının yerine kullanılabilecek çeşitli standartlar incelenmiştir. Bu metoda en yakın ve fabrikalarımızda uygulanma kolaylığı açısından pratik görülen ISO 579 ve TS 690 ISO 589 standartlarının, kok kömüründe toplam nem analizi için hazırlanacak yeni şartnamede yer alabileceği Genel Müdürlüğe iletilmiştir. Ereğli Şeker Fabrikası Atıksu Arıtım Tesisi Anaerob Tankında yaşanan korozyon problemlerini incelemek ve ortama uygun malzemeyi tespit etmek üzere 05-06 Ekim 2015 tarihlerinde ilgili fabrikaya gidilmiştir. Hazırlanan raporda metan üretiminin gerçekleştiği anaerobik tankta yaşanan korozyonun ana sebebi tankta bulunan mikroorganizmaların ürettiği biyogaz sırasında oluşan H 2 S kaynaklı çukurcuk korozyonu olduğu belirtilmiş, gerekli çalışmalar ve incelemeler yapıldıktan sonra seçimi yapılacak paslanmaz çelikte PREN sayısı ne kadar yüksek olursa korozyona karşı o kadar dirençli olacağı ve bu şartlarda 304L ve 316L çelikleri ile kıyaslandığında 317L çeliğinin korozyona karşı daha fazla dirençli olacağı tespit edilmiştir. Bunun dışında, çift fazlı paslanmaz çeliklerin de ortama uygun olabileceği fakat yukarıda belirtilen (317L ve diğerleri) çelikler ile karşılaştırıldığında fiyat açısından %20 daha pahalı olduğu belirtilmiştir. Diğer bir yöntem olarak çeliğe epoksi kaplama önerilmiştir. İnceleme raporu Genel Müdürlüğe ve ilgili fabrikalara gönderilmiştir. 82

Kastamonu Şeker Fabrikasından şeker alan bazı helva ve lokum üreticilerinin, şekerden kaynaklandığını düşündükleri köpük sorunu için; Nisan ayında Kastamonu Şeker Fabrikası tarafından Enstitümüze gönderilen şeker numunesinde çeşitli analizler yapılmış ve köpüğün sebepleri araştırılmıştır. Bu konu ile ilgili olarak ICUMSA tarafından verilen bilgiler de esas alınarak beyaz şekerde köpüğe sebep olabilecek çeşitli parametreler ile ilgili bilgiler Kastamonu Şeker Fabrikasına iletilmiştir. Aynı sorunu 2015-2016 kampanya döneminde de yaşayan fabrikanın gönderdiği şeker numunesinde de çeşitli analizler yapılmış ve analiz raporu Kastamonu Şeker Fabrikasına gönderilmiştir. Pancarda oluşan ve fabrikasyon kademelerinde de sorun olabilen dekstranın giderilmesine yönelik olarak literatür araştırması yapılmış ve dekstran analizi ile ilgili olarak ICUMSA da yer alan dekstran analiz metotları ve bu konuda çalışan kişilerin önerdikleri diğer metotlar incelenmiştir. Genel Müdürlüğümüz Şeker Üretim Dairesi Başkanlığı yetkilileri ile görüşmüş olan iki ayrı enzim firmasının şeker üretim prosesinde dekstranı gidermeye yönelik olarak önerdikleri dekstranaz enzimleri ile Ankara Şeker Fabrikasında yapılacak çalışma için gerekli hazırlık yapılmıştır. Ankara Şeker Fabrikasında 15-17 Aralık tarihlerinde Univar Firmasının önerdiği ve dekstranı gidermeye yönelik dektranaz enzimi ile Firma, Genel Müdürlük Şeker Üretim Dairesi Başkanlığı, Şeker Enstitüsü Analitik Şubesi ve Fabrikasyon Tekniği Şubesi yetkilileri ile Ankara Şeker Fabrikasında çalışma yürütülmüştür. Erzincan Şeker Fabrikası nda şerbetlerde renk ve şekerde çözelti rengi konusunda 12-16 Ocak 2015 tarihlerinde teknik inceleme yapılmış ve daha sonra inceleme sonuçlarının değerlendirilmesi için Genel Müdürlük Şeker Üretim Dairesi Başkanlığında düzenlenen toplantıya iştirak edilmiştir. Hazırlanan rapor ilgili fabrikaya gönderilmiştir. Genel Müdürlükte 10.02.2015 tarihinde düzenlenen toplantıda; Şeker Enstitüsü Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı Analitik, Fabrikasyon Tekniği, Enerji Ekonomisi ve Korozyon Şubeleri personelinin görevli gitmiş olduğu bazı fabrikalarda çeşitli konularda yaptığı inceleme görüşülmüştür. Bu toplantıya Teknolojik Araştırmalar Müdürü ile ilgili şubelerin Müdür ve Müdür Yardımcıları, Şeker Üretim Dairesi Başkanlığı ve Bakım Onarım Dairesi Başkanlığı yetkilileri de katılmıştır. Susurluk Şeker Fabrikasında yaşanan arıtım güçlüğü sorunları için Analitik Şubemiz ve Fabrikasyon Tekniği Şubesi personelinin 21-25 Ekim 2014 tarihlerinde bu fabrikada yaptığı teknik inceleme hakkında ve fabrikalarımız 83

için satın alınan polipropilen torbalarda yaptırılan bazı analizlerle ilgili yaşanan sıkıntılar da bu toplantıda değerlendirilmiştir. Adapazarı Şeker Fabrikası yetkililerince getirilen sorgum bitkisinden elde edilmiş ham şerbetten şeker yapma çalışmaları, 24-27 Şubat 2015 tarihlerinde Pilot Tesisimizde gerçekleştirilmiştir. Bor Şeker Fabrikasında 06-09 Ocak 2015 tarihlerinde, buhar kazanlarında kullanılan kömürler ve yanma ile ilgili problemler yerinde araştırılmıştır. Bu konudaki sonuçlar ve alınması gereken tedbirler daha önce yazılan rapora ek olarak Genel Müdürlük yetkililerine sözlü olarak iletilmiştir. Erzincan Şeker Fabrikasının yaşadığı şerbetlerde renk problemleri ile ilgili olarak 16-20 Aralık 2015 tarihlerinde ilgili fabrikaya gidilmiş ve teknik incelemede bulunulmuştur. Hazırlanan rapor fabrikaya ve Genel Müdürlüğe gönderilmiştir. Burdur Şeker Fabrikasının yaşadığı arıtım ve şerbetlerde renk problemleri, 29-31 Aralık 2015 tarihlerinde yerinde incelenmiştir. Hazırlanan rapor ilgili fabrikaya ve Genel Müdürlüğe gönderilmiştir. Enstitümüz Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğü Biyoteknoloji ve Çevre Sorunları Şubesi Laboratuvarı ile yıllık sözleşmesi bulunan Çorum, Erzincan, Erzurum, Ilgın, Kastamonu, Kırşehir, Muş, Turhal, Yozgat Şeker Fabrikalarının ve özel kuruluşların arıtım tesisi çıkışı (endüstriyel/evsel nitelikli) atıksu numunelerinde iç izlemeye esas akredite parametre analizleri (KOİ ve TAKM) yapılmıştır. Kristal şekerde e-koli ve koliform grup bakterileri daha sağlıklı bir şekilde tespit edebilmek için çalışmalara başlanılmıştır. Bu çalışma kapsamında, çeşitli membran filtrelerle çalışmalar yürütülmüştür. Sağlıklı sonuca ulaşıldığında fabrikalarımıza gerekli bilgi aktarılacaktır. Turhal Şeker Fabrikasına üretilen kristal beyaz şekerin mikrobiyolojik açıdan değerlendirilmesi hakkında hazırlanan rapor ilgili fabrikaya gönderilmiştir. 84

Biyoteknoloji ve Çevre Sorunları Şubesi Laboratuvarının Yeterlik Belgesinin devamı çerçevesinde yıl içinde yapmış olduğu faaliyetleri gösteren Faaliyet Raporları 4 ayda bir hazırlanarak T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğüne iletilmiştir. Akreditasyon çalışmaları çerçevesinde; Yeterlik Deneyleri için Aquacheck/İngiltere Firması ile temasa geçilmiş, akredite parametreleriyle ilgili olarak ekim ayında yapılan ring testine katılım sağlanarak başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Sertifikalı referans malzeme analizleri ve fabrikalarla Müşteri Memnuniyeti Anketi yapılmış, kapsam içi atıksu parametrelerine yönelik her yıl rutin olarak yapılması gereken sözleşmeler fabrikalarımızla mutabakat sağlanarak karşılıklı imzalanmıştır. Üst Yönetim, Kalite Yöneticisi ve Numune Kabul Sorumlusu ile Laboratuvarın İç Tetkiki 02.02.2015 tarihinde gerçekleştirilmiş, Yönetimin Gözden Geçirmesi Toplantısı 09.02.2015 tarihinde yapılmış raporları hazırlanmıştır. Yine Akreditasyon çalışmaları ile ilgili olarak; laboratuvarda kullanılan çeşitli cihaz ve malzemenin kalibrasyon sertifikaları gözden geçirilmiş, kapsam içi parametrelerle ilgili doğrulama deneyleri her ay düzenli olarak yapılmış, cihazlar izlenmiş ve ilgili formları doldurulmuştur. Akreditasyon belgeleri ile ilgili olarak, TÜRKAK Gözetim Denetimi öncesi çalışmaların tamamlanmasını müteakip TÜRKAK Baş Denetçisi ve Denetçinin Üst Yönetim, Kalite Yönetimi, Numune Kabul ve Laboratuvar Birimlerini Gözetim Denetimi 23 Mart 2015 tarihinde gerçekleşmiştir. TÜRKAK Gözetim Denetimi sonrası, Baş Denetçi ve Denetçi tarafından tespit edilen toplam 5 minör uygunsuzluk giderilerek hazırlanan dokümanlar TÜRKAK Portalına yüklenmiştir. Fabrikalarımıza 2015 yılı için satın alınacak ve demirbaş ihtiyacı olan bazı cihazlar için hazırlanan şartnameler ile ilgili olarak, Genel Müdürlüğümüzde Kalite ve İşletme Kontrol Müdürlüğü yetkilileri ile Şubat ve Mayıs ayında düzenlenen toplantılara iştirak edilmiştir. Ayrıca 2015 yılında ödeneği çıkan çeşitli demirbaş cihaz ve malzemelerin şartnameleri hazırlanarak Enstitümüz tarafından temini yapılmıştır. Bu cihazların kullanımı ile ilgili olarak tedarikçi firmalardan eğitimler alınmıştır. Laboratuvarlarımızda bulunan bazı cihazların problemlerinin giderilmesi ile ilgili olarak yetkili firma ve kuruluşlarla bağlantı kurularak sorunların giderilmesi sağlanmıştır. 85

Fabrika Müdür Yardımcıları (İşletme) Toplantısında 2015 yılı içerisinde yeni başlanan, halen devam eden ve biten araştırmalar hakkında sunum yapılmış, formalin, biyositler, kizelgur/perlit, kömür ve diğer yakıtlar, korozyon, çeşitli işletme malzemeleri gibi konularda bilgiler aktarılmıştır. 2014/2015 Kampanya dönemine ilişkin fabrikalarımızda üretilen beyaz şeker ve melasa ait kampanya ortalaması numunelerinin analiz raporları ile fabrikalarımızın spesifik elektrik ve spesifik ısı enerjisi değerlerini gösteren tablolar hazırlanarak dağıtılmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği çalışmaları çerçevesinde tüm toplantılar zamanında yapılmış, kurulda alınan kararlar yerine getirilmiş, risk analizi ve yıllık değerlendirme raporları hazırlanmıştır. Yurt içi ve yurt dışı yayınlar izlenmiş, çalışmalarımızla ilgili olanlar tercüme edilmiş ve ilgililerin bilgisine sunulmuştur. 3. EĞĠTĠM Şirketimizde işçi statüsünde yeni işe başlayan ziraat mühendislerine yetiştirme eğitimi verilmiştir. Adapazarı Şeker Fabrikası ziraat personeline Şeker Pancarı Hastalık ve Zararlıları ile Mücadelesi konulu eğitim verilmiştir. Seyyar Pancar Boşaltma Makinelerinin Çalışma Prensipleri, İşletilmesinde Karşılaşılan Güçlükler ve İş Sağlığı ve İş Güvenliği konulu eğitim, Bölge Şefi ve mühendislerine verilmiştir. Afyon ve Kastamonu şeker fabrikalarında Seyyar Pancar Boşaltma Makinaları Operatörlük Kursu eğitimi verilmiştir. Tarımsal Araştırmalar Müdürlüğü teknik elemanları ve yardımcı personeli; Eğitim Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenen Afet Bilinci ve Motivasyon, Pozitif Yaşam Becerileri konulu eğitimlere katılmışlardır. 86

Arter Teknik Cihazlar Firması tarafından 19.02.2015 tarihinde Ankara da düzenlenen Çeşitli azot tayin cihazları, ekstraksiyon cihazları ve laboratuvarlarda ortam havasını temizleyen cihazlar ile ilgili yapılan tanıtıma iki personel, 31.03 01.04.2015 tarihlerinde Ankara Eğitim Dairesi Başkalığında düzenlenen İlkyardım-Güncelleme konulu eğitime bir personel, 28-30.04.2015 tarihlerinde TSE Kalibrasyon Merkezi Başkanlığında verilen TS EN ISO/IEC 17025 Temel Eğitimi ne bir personel, 05-06.05.2015 tarihlerinde Bor Şeker Fabrikasında Makine Elektrik Şefleri için düzenlenen Şeker Üretiminde Enerji Ekonomisi konulu eğitime bir personel, 09-10.06.2015 tarihlerinde EMAF ta AFAD tarafından verilen Deprem, Sel Gibi Doğal Afetler konulu eğitime tüm bölüm personeli, 12-14.06.2015 tarihlerinde Erdek te düzenlenen Motivasyon, Pozitif Yaşam Becerileri konulu eğitime üç personel, 03-04.09.2015 tarihlerinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Eğitim Salonunda Bakanlık Yazılım Sisteminin kullanımına yönelik eğitime bir personel, 16-18.11.2015 tarihlerinde T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından düzenlenen Su ve Atık Sudan Numune Alma eğitimine iki personel katılmıştır. Teknolojik Araştırmalar Müdürlüğüne bağlı şubelerce, 02-06.03.2015 tarihlerinde işçi statüsünde yeni işe başlayan mühendisler için Ankara da düzenlenen Yetiştirme Eğitimi konusunda eğitim verilmiştir. Eğitim Dairesi Başkanlığında 12-15.05.2015 tarihlerinde 2014/2015 Kampanyası Değerlendirme ve Kalite ve İşletme Kontrol Birimlerinde Yaşanması Olası Problemler ve Çözüm Önerileri konulu toplantıya Teknolojik Araştırmalar Müdürü ve beş personel katılmıştır. Erdek te 15-16.06.2015 tarihlerinde yapılan 2014/2015 Kampanyası Değerlendirme ve 2015/2016 Kampanya Dönemi Hazırlık Toplantısına Teknolojik Araştırmalar Müdürü ve Kısım Müdürleri katılmıştır. 2015 Yılında kurumumuzca, çeşitli kurum ve kuruluşlarca düzenlenen çeşitli cihazlar hakkında eğitim, sunum, konferans ve seminerlere ilgili personel katılmıştır. 4. ULUSLARARASI ARAŞTIRMA KURUMLARI İLE İŞBİRLİĞİ etmektedir. Uluslararası Şeker Pancarı Araştırma Enstitüsü (IIRB) ile işbirliğimiz devam Tekdüzen Şeker Analiz Metotları Uluslararası Komisyonu (ICUMSA) ile 11 konuda araştırmacı olarak laboratuarlar arası ortak çalışmalar yürütülmektedir. Avrupa Şeker Teknolojisi Birliği-ESST ile ilişkiler sürdürülmektedir. 87

5. YURT ĠÇĠ ÜNĠVERSĠTE ve DĠĞER KURUMLARLA ĠġBĠRLĠĞĠ Türkiye de Şeker Pancarı Üretim Alanlarında Enfeksiyon Oluşturan Beet necrotic yellow vein virus (BNYVV) ün Moleküler ve Patojenik Varyantlarının ve Beet black scorh virus (BBSV) ün Araştırılması konusunda Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü, Nematoda Toleranslı Şeker Pancarı Çeşitleri Verim Kontrol Denemesi ve Cercospora ve Rhizomania ya Toleranslı/Dayanıklı Çeşitler Verim Kontrol Denemeleri konularında Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi, Şeker Enstitüsü liderliğindeki Şeker Pancarında Rhizomania ya Dayanıklı Ebeveyn Hatların Geliştirilmesi ve Yabani Pancar Popülasyonlarında Dayanıklı Genotiplerin Belirlenmesi adlı TÜBİTAK 1003 Öncelikli alanlar projesinde, Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Biyoloji Bölümü, Doğrusal Hareketli Yağmurlama Sulama Sistemi ile Sulanan Seker Pancarında Su ve Azot Dozlarının Verim ve Kaliteye Etkisi adlı TÜBİTAK, 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü, Konya Bölgesi Şeker Pancarı Ekim Alanlarında Kök Yanıklığı ve Kök Çürüklüğü Yapan Fungal ve Bakteriyel Hastalık Etmenlerinin Yaygınlıklarının Belirlenmesi ve Mücadelesi isimli TÜBİTAK, 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında Ankara ve Selçuk Üniversiteleri Bitki Koruma Bölümleri ile Konya Şeker A.Ş., Rhizomania ya Dayanıklı Çeşitlerin Verim ve Kontrol Denemesi projesinde PANKOBİRLİK ve çeşitli tarımsal konularda, Abant İzzet Baysal Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü ile birlikte çalışmalar yapılmaktadır. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğünün, ülkemizde kenevir yetiştiriciliğinde esas alınan, Kenevir Ekimi ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile ilgili değişiklik hakkındaki görüşümüz ilgili kuruma iletilmiştir. Kolacı Çevre Koruma ve Tarım Geliştirme Teknolojileri Makina İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. nin talebi doğrultusunda bir adet tarla denemesi yürütülmüştür. Adapazarı Şeker Fabrikası Müdürlüğünün hassas ekim makinesi malzeme talepleri karşılanmıştır. 88

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün koordinasyonunda yapılan Program Değerlendirme Toplantısı na (Endüstri Bitkileri Grubu) iştirak edilmiş, şeker pancarı ile ilgili Enstitü görüşü beyan edilmiştir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün koordinasyonunda yapılan Bitki Koruma Ürünleri Ruhsatlandırma Komisyonu toplantılarına iştirak edilmiş ve konu ile ilgili Enstitü görüşü beyan edilmiştir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün Tarımda Su Kullanımının Etkinleştirilmesi Programı kapsamında Türkiye de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketim Rehberi Güncelleme çalışmalarına iştirak edilmiş, şeker pancarı ile ilgili konularda görüş bildirilmiştir. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğünün düzenlediği Toprak ve Su Kaynakları Araştırmaları Program Değerlendirme toplantılarına iştirak edilerek şeker pancarı sulama araştırmaları hakkında görüş bildirilmiştir. Çeşitli konularda Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Maden Tetkik Arama Enstitüsü Genel Müdürlüğü, TÜRKAK, TSE, Çevre İl Müdürlükleri ve Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği ile işbirliği yapılmaktadır. 6. KONGRELERE KATILMA ve ĠNCELEME GEZĠLERĠ Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından düzenlenen, Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü ve Çankırı Karatekin Üniversitesi tarafından desteklenen ve 29-31 Ekim 2015 tarihlerinde Afyon da yapılan Ulusal Tarım Kongresi ne, Şeker pancarında Rhizomania hastalığına dayanıklı ebeveyn hatların geliştirilmesi isimli sözlü, Beta maritima yabani pancar gen kaynaklarından şeker pancarı nekrotik sarı damar virüsüne karşı dayanıklı genotiplerin Rz2 genine dayalı seleksiyonu, Beta corolliflora yabani pancar gen kaynaklarından şeker pancarı nekrotik sarı damar virüsüne karşı dayanıklı genotiplerin Rz1 genine dayalı seleksiyonu, Şeker Pancarında (Beta vulgaris) Kotiledon Boğum Eksplantlarından Bitki Rejenerasyonu, Şeker Pancarında Farklı Büyüklükteki Tohumların Çimlenme, Verim ve Kalite Üzerine Etkileri isimli poster bildirileriyle iştirak edilmiştir. 89

Gebze Teknik, Marmara ve İstanbul Üniversiteleri ile İstanbul Üniversitesi Biyoteknoloji ve Genetik Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, 21 23 Eylül 2015 tarihlerinde Kocaeli nde yapılan 2015 Yılı Yeşil Biyoteknoloji Çalıştayı (Green Biotechnology Workshop) na Biotechnnological Approaches for the Improvement of Sugar Beet, an Important Industrial Crop for Turkey and Europe isimli sözlü bildiriyle iştirak edilmiştir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından 07-10 Eylül 2015 tarihleri arasında düzenlenen 11. Tarla Bitkileri Kongresi ne Şeker Pancarından Biyoetanol Üretimi isimli sözlü, Konya Koşullarında Bazı Şeker Pancarı (Beta vulgaris L.) Genotiplerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi isimli poster tebliğle iştirak edilmiştir. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından; 30 Eylül-3 Ekim 2015 tarihlerinde Konya da düzenlenen 2. Uluslararası Sürdürülebilir Tarım ve Çevre Konferansına, "Sürdürülebilir Şeker Pancarı Üretimi İçin Entegre Mücadele Stratejilerinin Geliştirilmesi" konulu bildiriyle iştirak edilmiştir. Çin in Sanghay kentinde 25 27 Ağustos 2015 tarihlerinde yapılan, Uluslararası Tarla ve Bahçe Bitkileri Konferansına (International Conference on Agronomy and Horticulture- ICAH), Soğuk uygulamasının şeker pancarı (Beta vulgaris) ovullerinde in vitro koşullarda sürgün oluşumuna etkisi - Cold pretreatment improves in vitro gynogenesis of sugar beet (Beta vulgaris) başlıklı sözlü bildiriyle iştirak edilmiştir. Seyyar pancar boşaltma makinelerinde yapılacak olan revizyon ve tadilat çalışmaları kapsamında Afyon, Bor, Ereğli, Eskişehir ve Ilgın Şeker fabrikalarında incelemelerde bulunulmuş, mevcut işletme koşulları ve planlanan yatırımlar konusunda görüş ve öneriler bildirilmiştir. Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) tarafından Ankara Bilkent Otel ve Konferans Merkezinde 30 Kasım 2015 tarihinde düzenlenen Enerjide Ar-Ge Çalıştayı na iştirak edilmiştir. 90

7. ARAġTIRMAYA YÖNELĠK ÜRETĠM FAALĠYETLERĠ Deneme istasyonlarımızda üretilen 1850 ton pancar, 360 ton buğday ile yan ürünleri ve tahakkuk eden 289 ton yaş küspe satışından toplam 603.600,01 TL gelir elde edilmiştir. Ayrıca çeşit denemelerinden 637.936,85 TL ve kurum dışına yapılan analizlerden 58.750,-TL. olmak üzere toplam 1.300.286,86 TL gelir sağlanmıştır. 91

6- EĞİTİM FAALİYETLERİ Kurum çalıģanlarımızın bilgilerini tazelemek ve geliģtirmek, her kademedeki çalıģmalarımızın moral ve motivasyonunu artırarak etkin ve verimli çalıģmalarını sağlamak amacıyla geçmiģ yıllarda olduğu gibi 2015 döneminde de eğitim programları uygulanmıģtır. Eğitim faaliyetlerimiz çerçevesinde yapılan eğitimlerde, eğitici olarak varsa bünyemizde konu ile ilgili uzmanlardan faydalanma yönüne gidilerek, yoksa hizmet alımı yoluyla Eğitim - DanıĢmanlık firmalarından bu eğitimler satın alınmıģtır. Eğitim konularının tüm çalıģanları kapsamasına özen gösterilmiģtir. 2015 Yılı Hizmet Ġçi Eğitim Planı doğrultusunda, TeĢkilatımız ve Daire BaĢkanlıklarımızın isteği göz önüne alınarak; 33 konuda yapılan plan içi eğitimlere 743, ĠĢbaĢı Eğitimlerine de 33 konuda (1725 kiģi iģ sağlığı ve güvenliği dahil) 8048 personelimiz ve plan dıģı yapılan 44 konudaki eğitimlere de 1773 personelimiz iģtirak etmiģtir. Bu dönemde eğitime katılan toplam 10564 personelden 787 si memur, 9777 si iģçi statüsünde olmuģtur. Planlanan Hizmet Ġçi Eğitimleri dıģında, a) TeĢekkülümüzce Halk Eğitim Merkezleri koodinatörlüğünde - Seyyar Pancar BoĢaltma, Temizleme, Yükleme Makinaları eğitimine 114 - Hijyen eğitimine 447 personelimiz katılmıģtır. b) DıĢ kuruluģların düzenlediği, - Afet Bilinci Eğitimine 549 personelimiz katılmıģtır. Periyodik olarak yapılması mevzuatlar yönüyle zorunlu olan Ġlk Yardım ve ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği konularında da eğitimlere teģkilatımızda devam edilmektedir. Mevzuatlar gereği belge-sertifika alınması zorunlu iģlerde çalıģanlarımız için de yetkili kurumlardan eğitimler aldırılarak belgelendirme çalıģmaları yapılmaktadır. 92

Sanayi ve Hizmet Sektöründe ihtiyaç duyulan nitelikli iģgücünün karģılanmasına yönelik olarak mesleki ve teknik eğitim kurumlarındaki öğrencilere 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu çerçevesinde eğitim yaptırılmakta, öğrencilerin iģ hayatına uyumu ve mesleki bilgilerinin uygulanma alanında geliģtirilmesi sağlanmaktadır. Bu dönemde de Mesleki Orta Öğretim ve Yüksek Öğretim öğrencilerimizden 1029 öğrencimize kurumumuzda eğitim aldırılmıģtır. 2015 Yılında Eğitim Dairesi BaĢkanlığınca yapılan ĠĢçi Grup Terfi Sınavları da 1481 kiģinin katılımıyla gerçekleģtirilmiģtir. 2015 Yılı Eğitim Bütçesi : 575.000.- TL. 31.12.2015 tarihi itibariyle harcamaların tutarı 365.243.-TL. olmuģtur. 93

EĞİTİLEN SAYISI VE EĞİTİM (KİŞİ-SAAT) YILLAR PLAN İÇİ PLAN DIŞI İŞBAŞI EĞİTİMİ GENEL TOPLAM Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Katılımcı Toplam Sayısı Kişi Saat Sayısı Kişi Saat Sayısı Kişi Saat Sayısı * Kişi Saat 2011 1590 30690 562 11700 4254 51050 6406 93440 2012 1868 26759 690 10047 4320 43200 6878 80006 2013 1007 15235 593 33395 6122 61220 7722 109850 2014 981 16320 969 16775 7392 73920 9342 107015 2015 743 11587 1773 29039 8048 80480 10564 121106 *Katılımcı sayısı genel toplamına Mesleki Eğitim ve Stajyer öğrenciler dahil edilmemektedir. 94

PLAN ĠÇĠ PLAN DIġI MESLEKĠ EĞĠTĠM VE STAJ SON BEŞ YILLIK EĞİTİM ÇALIŞMALARI YILLARA GÖRE EĞİTİM FAALİYETLERİ 2011 2012 2013 2014 2015 5844 6188 7129 8373 8791 562 690 593 969 1773 1693 1511 1411 1656 1029 TOPLAM 8099 8389 9133 10998 11593 EĞİTİME KATILANLAR 2011 2012 2013 2014 2015 MEMURLAR ĠġÇĠLER STAJYERLERLER 1163 5243 1693 1172 5706 1511 901 6821 1411 940 8402 1656 787 9777 1029 TOPLAM 8099 8389 9133 10998 11593 EĞİTİM KONULARINA GÖRE DAĞILIMI 2011 2012 2013 2014 2015 YÖNETĠCĠLĠK Ġġ SAĞLIĞI VE Ġġ GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠM VERME TEKNĠKLERĠ BĠLGĠ BECERĠ GELĠġTĠRME SOSYAL DAVRANIġLAR YABANCI DĠL ĠġBAġI EĞĠTĠMĠ MEVZ. VE STAND.UYUM YETĠġTĠRME ORYANTASYON MESLEK EĞĠT.(3308 Sy.Kn) T.AFET.YANG.DUR.ALIN.GER. ÖNLEMLER ĠLKYARDIM YÜKSEKOKUL STAJLARI BĠLGĠ ĠġLEM EĞĠTĠM 111 245 --- 1197 --- --- 4254 89 169 845 19 292 848 30 176 511 --- 1331 ---- ---- 4320 325 --- 799 12 179 712 24 88 147 1 435 66 --- 6122 318 311 711 1 231 700 2 26 173 --- 1300 48 ---- 7392 281 ----- 905 ----- 100 751 22 --- 24 --- 947 168 --- 8048 642 26 505 549 139 524 21 TOPLAM 8099 8389 9133 10998 11593 ÇALIŞAN PERSONEL SAYISI 2011 2012 2013 2014 2015 MEMURLAR 1993 2103 2028 1962 1821 ĠġÇĠLER (DAĠMĠ) 10684 9683 8214 6723 6149 TOPLAM 12677 11786 10242 8685 7970 YILLARA GÖRE EĞİTİM ORANLARI (%) 2011 2012 2013 2014 2015 MEMURLAR ĠġÇĠLER (DAĠMĠ) 58 49 56 59 44 83 48 124 43 159 TOPLAM 51 58 75 108 133 95

YILLARA GÖRE EĞİTİM FAALİYETLERİ YILLAR 2011 2012 2013 2014 2015 PLAN İÇİ 5844 6188 7129 8373 8791 PLAN DIŞI 562 690 593 969 1773 M.EĞİT., STAJ. 1693 1511 1411 1656 1029 TOPLAM 8099 8389 9133 10998 11593 Yıllara Göre Eğitim Faaliyetleri 12000 10000 Eğitime Katılanlar 8000 6000 4000 2000 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar PLAN İÇİ PLAN DIŞI M.EĞİT., STAJ. TOPLAM 96

EĞİTİME KATILANLAR 2011 2012 2013 2014 2015 MEMURLAR 1163 1172 901 940 787 İŞCİLER 5243 5706 6821 8402 9777 STAJYERLER 1693 1511 1411 1656 1029 TOPLAM 8099 8389 9133 10998 11593 Eğitime Katılanların Dağılımı 12000 10000 Katılan Personel 8000 6000 4000 2000 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar MEMURLAR İŞCİLER STAJYERLER TOPLAM 97

ÇALIŞAN PERSONEL SAYISI 2011 2012 2013 2014 2015 MEMURLAR 1993 2103 2028 1962 1821 İŞÇİLER (DAİMİ) 10684 9683 8214 6723 6149 TOPLAM 12677 11786 10242 8685 7970 Çalışan Personel Sayısı 14000 12000 Çalışan Personel 10000 8000 6000 4000 2000 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar MEMURLAR İŞÇİLER (DAİMİ) TOPLAM 98

YILLARA GÖRE EĞİTİM ORANLARI (%) MEMURLAR İŞÇİLER (DAİMİ) TOPLAM 2011 2012 2013 2014 2015 58 56 44 48 43 49 59 83 124 159 51 58 75 108 133 Yıllara Göre Eğitim Oranları (Eğitime Katılan Personelin - Toplam Personele Oranı) Katılan Personel (%) 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar MEMURLAR İŞÇİLER (DAİMİ) TOPLAM 99

EĞİTİM GRUP SAYISI YILLAR 2011 2012 2013 2014 2015 PLAN İÇİ 405 441 483 410 475 PLAN DIŞI 30 36 27 23 44 TOPLAM 435 477 510 433 519 600 500 Eğitim Grup Sayısı Eğitim Grupları 400 300 200 100 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar PLAN İÇİ PLAN DIŞI TOPLAM 100

KONULARINA GÖRE EĞİTİMLERİN SAYISI YILLAR 2011 2012 2013 2014 2015 PLAN İÇİ 58 76 61 57 58 PLAN DIŞI 29 34 17 16 44 TOPLAM 87 110 78 73 102 Konularına Göre Eğitimlerin Sayısı 120 100 Eğitim Konu Sayısı 80 60 40 20 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar PLAN İÇİ PLAN DIŞI TOPLAM 101

YILLARA GÖRE EĞİTİM SÜRELERİ (Kişi-Saat) 2011 2012 2013 2014 2015 TOPLAM 93440 80006 109850 107015 121106 140000 Yıllara Göre Eğitim 120000 100000 Kişi-Saat 80000 60000 40000 20000 0 2011 2012 2013 2014 2015 Yıllar TOPLAM 102

7- ARAŞTIRMA, PLANLAMA VE KOORDİNASYON FAALİYETLERİ Mevzuata ve Teşekkül amaçlarına uygun olarak görüş, politika ve stratejiler belirlenerek, yatırım politikaları en uygun şekilde tespit edilmiş, Teşekkülün karlılık ve verimlilik anlayışı içinde çalışmasına yönelik tarımsal, teknik, ekonomik ve idari konular üzerinde alternatifler oluşturulmuş ve alınması gerekli önlemlerin belirlenmesi sağlanmıştır. 7.1- TBMM TBMM KİT Alt ve Üst Komisyon toplantıları ile mali yıl bütçe görüşmelerine katılım sağlanmış, sunuşlar ve bilgiler hazırlanmıştır. Toplantılarda, Teşekkülümüze yöneltilen sorulara ilişkin görüş oluşturulmasında katkı ve koordinasyon sağlanmıştır. Milletvekillerinin Şeker Sanayiine ilişkin, Başbakan ve Bakanlar tarafından cevaplandırılması istenen soru önergelerine, Teşekkülümüz görüşleri oluşturulmuştur. 7.2- DIŞ İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ Dünya şeker sektöründe; üretim, tüketim, stok durumu ile Dünya şeker bilançosu, Dünya fiyatları, şeker ticareti ve AB şeker rejimi ile ilgili düzenlemeler izlenmekte, AB ye uyum sürecinde bu düzenlemelerin ülkemiz şeker sektörüne ve Teşekkülümüze muhtemel etkileri değerlendirilmektedir. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) yükümlülüklerimiz ve bu kapsamda devam etmekte olan İleri Tarım Müzakerelerinde ve diğer uluslararası anlaşmalarda meydana gelen gelişmeler takip edilmektedir. 7.3- ÖZELLEŞTİRME Teşekkülümüz 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı ÖYK kararı ile özelleştirme kapsamına alınmıştır. ÖYK nın 08.10.2007 tarih ve 2007/57 sayılı kararı ile de özelleştirme programına alınarak T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bağlanmıştır. Danıştay İ.D.D. kurulunun 12.06.2008 tarih ve 2008/497 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması kararı alınmış ve bu karar sonrasında ÖYK nın 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Teşekkülümüz tekrar özelleştirme programına alınmıştır. 103

18.08.2011 tarih ve 2011/67 sayılı ÖYK kararı ile T.Ş.F.A.Ş. nin özelleştirme süresinin 31.12.2014 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir. Son olarak 15.12.2014 tarih ve 2014/122 sayılı ÖYK kararı ile Şirketimizin özelleştirme işlemlerinin 31.12.2014 tarihinden itibaren 2 (iki) yıl uzatılmasına karar verilmiştir. ÖYK nın 01.12.2005 tarih ve 2005/130 Sayılı Kararı ile özelleştirme programına alınan ve ÖİB kararı ile Sümer Holding A.Ş. ye devredilen Bor, Ereğli ve Ilgın Şeker Fabrikaları Danıştay İdari Kurulunun 05.04.2007 tarih ve YD. İtiraz No: 2007/87 Sayılı Yürütmenin durdurulması kararının yerine getirilmesini teminen ÖYK nun 18.09.2007 tarih ve 2007/54 sayılı Kararı ile Bor Şeker Fabrikası, Ereğli Şeker Fabrikası ve Ilgın Şeker Fabrikasının (tüm çalışanları ile birlikte) eski statüsüne iade edilerek TÜRKŞEKER e devredilmesine karar verilmiştir. 29.11.2011 tarihinde ihaleye çıkarılmış olan; Portföy (B) ( Malatya, Erzincan, Elazığ, Elbistan ) Portföy (C) ( Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum, Çarşamba ) Şeker Fabrikalarının satış işlemi Özelleştirme Yüksek Kurulunun 09.10.2012 tarih ve 2012/151 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Yönetim Kurulumuzun 10.02.2005 tarihli toplantısında alınan 2543/3 sayılı kararla Araştırma, Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığı na bağlı olarak Özelleştirme Müdürlüğü kurulmuştur. Şirket Bilgileri 3 er aylık dönemler halinde düzenli olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na gönderilmiştir. Fabrikalarımıza ve Portföy Gruplarına ait Personel Durumu, İşçi Adetlerine Göre Kıdem ve İhbar Tazminatı Yükü ve Teşekkülümüzün Borç-Alacak Durumu cetvelleri haftalık olarak ÖİB ye düzenli bir şekilde gönderilmiştir. Teşekkülümüze ait Bilanço, Gelir Tablosu ve Ek Performans Kriterleri 3 er aylık dönemler halinde bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırmalı olarak, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na bildirilmiştir. Fabrikalarımızla ilgili ayrıntılı bilgiler fabrika bazında periyodik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı na gönderilmiştir. 104

Teşekkülümüzün Bağlı Menkul Kıymet ve Kooperatiflerinin Taahhüt ve Ödenen Sermaye durumları ile sahip olduğumuz Hisse Senetleri ve Muvakkat Hisse İlmühaberleri durumunu gösteren tablolar 3 er aylık dönemler halinde hazırlanarak ilgili başkanlığa gönderilmiştir. Özelleştirme ile ilgili komisyonlarda, devir protokollerinin hazırlanmasında ve koordinasyonun sağlanmasında her aşamada aktif bir şekilde görev üstlenilmiştir. Özelleştirme İdaresi Başkanlığına devredilen ve satılan varlıklarla ilgili tablo ektedir. 7.4- YATIRIMLAR 14 Ocak 2015 tarih ve 29236 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete de yayımlanan 2015 Yılı Yatırım Programında Şirketimize toplam 44 000 000 TL ödenek tahsis edilmiştir. Şirketimizin 2015 yılı Yatırım Programında; Tarım Sektörü 2015A020260 No lu Muhtelif İşler, İmalat Sanayi Sektörü 2013C010080 No lu Çevre Koruma Amaçlı Projeler, 2015C010020 No lu Muhtelif İşler projeleri bulunmaktadır. 2015 Yılı Yatırım Programında yer alan projelere ilişkin olarak Başkanlığımıza intikal eden ödenek aktarım talepleri, 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair 2014/6841 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı doğrultusunda değerlendirilerek sonuçlandırılmıştır. Şirketimizin Beş Yıllık Faaliyet Programı (2016-2020) ile 2016-2018 Dönemi Yatırım Programı Yatırım Teklifleri hazırlanmış ve Yönetim Kurulumuzun 18/08/2015 tarih ve 2766/15 sayılı toplantısında uygun görüldükten sonra Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Kalkınma Bakanlığı ile diğer ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmiştir. Beş Yıllık Faaliyet Programı nın ve Yatırım Tekliflerinin hazırlanmasında, işletmelerimizin teknolojik düzeyi ve verimliliklerin artırılması, kalite ve çevre sorunlarına duyarlı olunması göz önünde bulundurulmuştur. Dünyada ve Türkiye de şeker sektörünün durumu; arz-talep dengeleri, piyasa yapıları ile politika ve strateji açısından değerlendirilmiştir. 105

7.5- KOORDİNASYON ÇALIŞMALARI Dünya ve Türkiye de sektörün üretim, fiyat ve pazar mekanizmalarında izlenen politikalar, işleyiş ve olası gelişmeler dikkate alınarak; Teşekkülümüzün ilgi alanına giren her konudaki faaliyetinin sürdürülmesini sağlayan yapılanmada, tüm birimleriyle koordineli bir şekilde etkin kararlar alınması ile bu kararların zamanında uygulamaya konulmasına yardımcı olmak amacıyla, 1996 yılında Teşekkülümüz bünyesinde kurulan Koordinasyon Kurulu çalışmalarına devam etmektedir. 7.6- ARAŞTIRMA VE DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI A ve C pancarı alım fiyatının belirlenmesine yönelik olarak; 4634 sayılı Şeker Kanunu gereğince fiyat belirlenmesinde esas alınması gereken kriterler ile Dünyada ve ülkemiz şeker sektöründe yaşanan gelişmeler değerlendirilerek çalışmalar yapılmıştır. Teşekkülümüz faaliyetlerinin mali ve ekonomik değerlendirmesi ve performansının ölçülmesi amacıyla, yıllık faaliyet sonuçları, mali ve ekonomik göstergeler, finans yapısı gibi konular incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır. Sanayiimizin ulusal ekonomiye yaptığı katma değer, fabrikalarımızdan alınan bilgiler doğrultusunda hesaplanmıştır. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2015 yılı Genel Yatırım ve Finansman Programına ait ilke ve hedefleri 30/09/2014 tarih, 2014/6842 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilmiş olup, 2015 Yılı Genel Yatırım ve Finansman Programının Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların Belirlenmesine Dair Tebliğ 15/01/2015 tarih 29237 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. İlgili Tebliğin Kurumsal Verilerin Yayımlanması başlıklı 27 inci maddesi gereğince Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. nin 2014 yılı Sektör Raporu hazırlanmıştır. Dünya ve Türkiye Şeker Sektörü takip edilerek Türkşeker in sektör içindeki yerinin analiz edilebilmesi ve sektörel politikaların geliştirilmesine yardımcı olabilmesi amacıyla hazırlanan raporda; Dünyada ve Türkiye de sektörün durumu, Türkiye Şeker Sektörünün tarihsel gelişimi, sektörün bütününde gösterilen faaliyetler ile Türkşekerin gösterdiği faaliyetler, özelleştirme, pazardaki etkinlik ve rekabet Teşekkülün içinde bulunduğu darboğazlar ele alınmış; faaliyetler genellikle rakam ve grafiklerle yıllar itibariyle mukayeseli olarak verilmiştir. 106

7.7- RAPORLAR VE BİLGİLENDİRME ÇALIŞMALARI Teşekkülümüz ile ilgili çeşitli bilgiler haftalık, aylık, üç aylık ve yıllık raporlar halinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Kalkınma Bakanlığı ve Şeker Kurumu na gönderilmiştir. Yurtiçi kuruluşların talepleri ile Sanayiimizin tanıtımına yönelik olarak çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Şeker Sanayiinin, Teşekkülümüzün ve fabrikalarımızın tanıtıldığı; brifing dosyaları, bilgi notları ile çeşitli açılış ve toplantılar için konuşmalar hazırlanmıştır. T.C. Ekonomi Bakanlığınca uygulanmakta olan KİT İzleme Projesi kapsamında Başkanlığımızı ilgilendiren hususlar günlük olarak elektronik ortamda izlenerek gerekli bilgi akışı sağlanmıştır. 7.8- YAZIŞMALAR 2015 yılında, çoğunluğu dış kuruluşlardan olmak üzere Daire Başkanlığımıza intikal eden 1232 adet yazı; gerekli işlemleri süresi içinde tamamlanarak sonuçlandırılmıştır. 107

108

109

110

7.3- Sermaye Kompozisyonu PANCAR EKİCİLERİ KOOPERATİFLERİ ( 31 Adet ) 111

8- PERSONEL VE SOSYAL ĠġLER DAĠRESĠ BAġKANLIĞININ FAALĠYETLERĠ Yurdumuzun her köşesinde faaliyet gösteren Şeker Fabrikalarımız, diğer Teşkilat ve Ünitelerimizde hizmet gören mensuplarımızın çağdaş personel yönetiminin gereklerine uygun olarak istihdam olunması Şirketimizin personel politikasını teşkil etmektedir. Sanayiimizin Şeker Fabrikalarının faaliyetlerinden dolayı, ihtiyacımız olan Makina ve Tesislerin, Makina Fabrikalarımız ile Elektromekanik Aygıtlar Fabrikamızda imalat çalışmaları sürdürülmektedir. Özelleştirme Yüksek Kurulunun 8/10/2007-2007/57 ve 12/8/2008-50 sayılı Kararları ile Özelleştirme Programına alınan ve 15.12.2014 tarih ve 2014/122 sayılı Kararı ile 31.12.2016 tarihine kadar özelleştirilmesinin tamamlanması kararlaştırılan Şirketimize, Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2015 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programı çerçevesinde 2015 yılında da memur statüsünde personel istihdamı yapılamamıştır. Özelleştirme Yüksek Kurulu nun 20.12.2000 tarih ve 2000/92 sayılı Kararı ile Özelleştirme Kapsamına alındığı tarihte Teşekkülümüzde memur, sözleşmeli ve işçi olmak üzere toplam olarak 30.612 personel çalışmakta iken 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle %65,33 oranında (19998 kişi) azalarak personel sayımız 10.614 e düşmüştür. Çalışan personelimizin %50 sinin 25 yıldan fazla hizmeti olması ve 50 yaş üzerinde bulunması nedeniyle son yıllarda emekliye ayrılmalar artarak devam etmektedir. Personel ve Sosyal ĠĢler Dairesi BaĢkanlığının 2015 yılı içindeki faaliyetlerinin bir bölümü aģağıda gösterilmiģtir. 8.1-PERSONEL MÜDÜRLÜĞÜ 8.1.1- AÇIKTAN ATAMA ĠġLEMLERĠ Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatı kadrolarına 2015 yılında başka kurumlardan naklen 1 kısım müdürü mahkeme kararı gereği, açıktan 1 başmüfettiş ataması yapılmış olup, seçim nedeniyle istifa eden 1 sözleşmeli personel tekrar işe başlatılmıştır. 112

8.1.2- AYRILAN PERSONEL ĠġLEMLERĠ Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatımızdan 2015 yılında emekli, istifa, vefat, kurum dışına nakil olmak üzere toplam 119 personel ayrılmıştır. Ayrılma Sebebi I Sayılı Cetvel II Sayılı Cetvel III Sayılı Cetvel Toplam Adet Emekli 27 40 67 İstifa 4 4 Başka kuruluşa nakil 2 38 40 Iş akti fesih Vefat 1 7 8 Toplam 30 89 119 Başka Kuruluşlara nakil olarak gösterilen 40 personel, 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi hükümlerine göre istihdam fazlası olarak, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının onayı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığınca diğer kamu kurum ve kuruluşlara nakledilmişlerdir. 8.1.3 FĠĠLĠ PERSONEL HAREKETLERĠ Şirketimizin 1/1/2015-31.12.2015 tarihleri arasında fiili personel adetleri aşağıda gösterilmiştir. 01.01.2015 Tarihi İtibariyle Atama Statü Değişikliği Giren Statü Değişikliği Çıkan Ayrılan 31.12.2015 Tarihi İtibariyle I Sayılı Cetvel 249 2 13-30 234 II Sayılı Cetvel 1677 1-13 89 1576 III Sayılı - - - - - - Cetvel Toplam 1926 3 13 13 119 1810 8.1.4 NORM KADRO HAREKETLERĠ Yönetim Kurulumuzun 18.12.2014 tarih ve 2751/18-5 sayılı kararı ile uygun görülen ve 1.1.2015 31.12.2015 tarihleri arasında Memur, Sözleşmeli, Yardımcı Hizmetler Sınıfı Personelin norm kadro adetleri aşağıda gösterilmiştir. 113

Kadro I I Sayılı Cetvel II II Sayılı Cetvel III Sayılı Cetvel Toplam 1.1.2015 itibariyle 316 3109 -- 3425 İhdas edilen kadro -- -- -- -- 4046.SK.iptal edilen 2 38 -- 40 31.12.2015 itibariyle 314 3071 -- 3385 8.1.5 PERSONEL, SĠCĠL ve BAġARI DEĞERLENDĠRME, EMEKLĠLĠK ĠġLEMLERĠ Genel Müdürlük ile Taşra Teşkilatımız kadrolarında görev yapan sözleşmeli personelin 2015 yılı sicil ve başarı değerlendirme sonuçları, Ocak ayının ilk haftasında tamamlanarak fabrika ve teşkilatımıza bildirilmiştir. Yardımcı Hizmetli personelin emeklilik onayları Fabrika ve Teşkilat Müdürleri tarafından yapılmakta, memurların emeklilik onayları ise Genel Müdürlük Makamından alınarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına resmi yazı ekinde gönderilmektedir. Emeklilik işlemleri sonuçlandırılan personelin hizmet süreleri, bağlanan emekli aylığı ve ikramiye tutarları kontrol edildikten sonra hizmet sürelerinde yanlışlık bulunanlar hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu ile yazışma yapılmak suretiyle aylıklarının düzeltilmesi sağlanmaktadır. Emekli aylık hesabında yanlışlık bulunmayanların durumları ise emekliye ayrıldığı işyerlerimize bildirilmektedir. 8.1.6 ORGANĠZASYON DEĞĠġĠKLĠĞĠ Proje ve Yeni Tesisler Dairesi Başkanlığı bünyesinde bulunan; İmalat Müdürlüğü(Dahili) ile İmalat Müdürlüğü(Harici) kadrolarının birleştirilerek kadronun İmalat Müdürlüğü olarak değiştirilmesi Yönetim Kurulumuzun 07.05.2015 tarih ve 2765/14-8 sayılı Kararı ile uygun görülmüştür. 8.1.7 KADRO VE POZĠSYON ĠPTALĠ 4046 sayılı Kanunun 22. maddesi ve söz konusu Kanun çerçevesinde Nakledilecek Personel Hakkındaki Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının Tebliği 10. maddesinde; Bu Tebliğ çerçevesinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak nakil sebebiyle boşalan kadro ve pozisyonlar, 4046 sayılı Kanunun değişik 22 nci maddesi gereğince boşaldıkları tarihten itibaren her hangi bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. İdare, özelleştirme programındaki kuruluşlarda nakil hakkı kapsamında yer alan kadro ve pozisyonlardan boş bulunanları iptal etmeye, kadro ve pozisyonların yerini, aynı kuruluş bünyesindeki şirketler 114

veya işyerleri arasında değiştirmeye yetkilidir. Bu fıkra çerçevesinde gerçekleşen kadro/pozisyon hareketleri gerçekleşmeyi müteakip en geç 15 gün içerisinde Başkanlığa bildirilir. hükmü gereği, 4046 sayılı Kanunun 22. Maddesine göre Şirketimizin Özelleştirme Programına alınmış olduğu 8/10/2007 tarihinden, 31.12.2015 tarihine kadar 15 adet I sayılı Cetvele tabi personel kadrosu ile 636 adet sözleşmeli personel kadrosu iptal edilmiştir. 8.1.8-GÖREVDE YÜKSELME ĠġLEMLERĠ 31.08.2013 tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlşkin Yönetmelik hükümleri gereğince Teşekkülümüz Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde değişiklik yapılmıştır. Sözkonusu yönetmelik değişikliğinden sonra yine bahsedilen Genel Yönetmelik, 23.07.2014 tarihli ve 29069 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlşkin Yönetmelik ile değişikliğe uğramıştır. Genel Yönetmelikte yapılan değişiklikler doğrultusunda Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşleri ile hazırlanan Teşekkülümüz Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği 30.12.2014 tarihli ve 29221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, 25.07.2015 tarihinde Görevde Yükselme Sınavı yapılmıştır. 8.1.9-ÖZLÜK HAKLARI ĠLE ĠLGĠLĠ ĠNTĠBAK VE SĠCĠL ĠġLEMLERĠ Çalışmakta iken bir üst öğrenimi bitiren personel ile geçmiş hizmetlerini belgeleyen personelimizin intibak işlemleri 2015 yılı içerisinde de sürdürülmüştür. Yıl içerisinde talepte bulunan personelimizin 87 nci maddeye tabi kurumlarda sigortasız olarak, yedek subay okulunda öğrenci ve er olarak muvazzaf askerlikte geçen hizmetleri, stajda geçen hizmetleri ile doğum sebebiyle ücretsiz izinli olarak geçen hizmetleri için, Sosyal Güvenlik Kurumuna borçlandırılma ve hizmet değerlendirme işlemlerine devam edilmiştir. 8.1.10-YAN ÖDEMELER 2010/7 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3 üncü maddesinde, 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar ve eki cetvellerin 2015 yılında uygulanmasına 115

devam olunacağı hükme bağlandığından, 2015 yılında Devlet memurlarına verilecek zam ve tazminatların belirlenmesine ilişkin olarak cetvellerin kontrol, onay, dağılım listelerinin düzenlenmesi ve gönderilmesi işlemleri, 2006/10344 sayılı Kararın 5 inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının 09.04.2015 tarih ve 2439 sayılı yazıları ile vize ettirilmek suretiyle tamamlanmıştır. 8.1.11-SÖZLEġMELĠ PERSONEL TEMEL ÜCRET SKALASI Teşekkülümüz Merkez ve Taşra Teşkilatında çalışan II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personele, Yönetim Kurulumuz Kararları ile Kabul edilmiş bulunan Temel Ücret Skalasınındaki ücretlere, 21/10/2011 tarih ve 2011/T-20 sayılı Yüksek Planlama Kurulu Kararı na göre öngörülen zamlar ilave edilmek suretiyle 31.12.2013 tarihi itibariyle belirlenen ücret uygulanmasına devam edilmiştir. Yönetim Kurulumuzun 26.12.2013 tarih ve 2733/19-17 Kararı ile 31.12.2013 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden düzenlenen sözleşme ücretleri 01.01.2015 tarihinden geçerli olmak üzere 08.01.2015 tarih ve 175 sayılı yazı ekinde teşkilata duyurulmuştur. 8. 2 - ĠġÇĠ ĠġVEREN ĠLĠġKĠLERĠ MÜDÜRLÜĞÜ 8. 2. 1 - TOPLU Ġġ SÖZLEġMESĠ Türkiye Şeker Sanayii İşverenleri Sendikası ile Türkiye Gıda ve Şeker Sanayi İşçileri Sendikası (Şeker-İş) arasında akdedilen ve süresi 31.01.2015 tarihinde sona eren 25. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin yerini alacak olan 26. Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerine başlamak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınan yetkiye istinaden, Şeker-İş Sendikası, 10.03.2015 tarih ve 232 sayılı yazı ile çağrıda bulunmuş ve işbu çağrı 12.03.2015 tarihinde Türkiye Şeker Sanayii İşverenleri Sendikasına tebliğ edilmiş olmakla, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununun 47. maddesi hükmü gereğince taraflar süresi içinde bir araya gelerek, 26. Dönem Toplu İş Sözleşmesi görüşmelerine 07.04.2015 Salı günü saat 14.30 da Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Toplantı Salonunda başlanılması hususunda mutabakata varmışlardır. 07.04.2015 tarihinde görüşmelere başlanmış ve yasal süre olan 60 gün içinde görüşmeler devam ederken Hükümet ile Türk-İş arasında 30.05.2015 tarihinde 2015 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü imzalanmıştır. 116

Taraflar, Hükümet ile Türk-İş arasında 30.05.2015 tarihinde imzalanan 2015 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü dışında anlaşma sağlayamadıkları maddeleri görüşmeye devam etmişler ve bu maddelerde de anlaşma sağlandığından 05.06.2015 tarihinde anlaşma tutanağı tutularak, 26. Dönem Toplu İş Sözleşmesini aynı tarih itibariyle imzalamışlardır. Sözleşme maddelerinin büyük kısmı eski şekliyle aynen, bazı maddeler ise miktarlarda artış sağlanarak yeniden redaksiyona tabi tutulmuş, bazı maddeler ise kabul edilen yeni şekliyle düzenlenmiştir. Buna göre; Toplu İş Sözleşmesinin kapsamla ilgili 5. maddesinin 1. fıkrasında yer alan Şeker-İş üyesi kadrolu daimi işçilere birinci yıl birinci altı ay ücret zammı olarak, 31.01.2015 tarihindeki aylık brüt çıplak ücretlerine, 01.02.2015 tarihinden geçerli olmak üzere % 6 oranında zam yapılmıştır. Birinci yıl ikinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin birinci altı ayının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine 01.08.2015 tarihinden geçerli olmak üzere % 5 oranında zam yapılmıştır. Ancak, T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ocak 2016 indeks sayısının, Temmuz 2015 indeks sayısına göre değişim oranının % 5 i aşması halinde, aşan kısmın tamamı ikinci yıl birinci altı ay ücret zammı oranına ilâve edilecektir. İkinci yıl birinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin birinci yıl ikinci altı ayının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.02.2016 tarihinden geçerli olmak üzere % 3 oranında zam yapılacaktır. Ancak, T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Temmuz 2016 indeks sayısının, Ocak 2016 indeks sayısına göre değişim oranının % 3 ü aşması halinde, aşan kısmın tamamı ikinci yıl ikinci altı ay ücret zammı oranına ilâve edilecektir. İkinci yıl ikinci altı ay ücret zammı olarak, aynı personelin Toplu İş Sözleşmesinin ikinci yılının birinci altı ayının son günündeki günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.08.2016 tarihinden geçerli olmak üzere % 3 oranında zam yapılacaktır. Ancak, Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003=100 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ocak 2017 indeks sayısının, Temmuz 2016 indeks sayısına göre değişim oranının % 3 ü aşması halinde, aşan kısmın tamamı ikinci yıl ikinci altı ayın son günündeki ücreti takip eden ayın birinci gününden geçerli olmak üzere ilave edilecektir. 117

Toplu İş Sözleşmesinin kapsamla ilgili 5. maddenin 2. fıkrasında yer alan Şeker-İş üyesi Kadrolu Daimi İşçilerin Haklarından Yararlanan Kadrosuz Sürekli İşçilerin 31.01.2015 tarihindeki brüt çıplak ücretlerine birinci yıl ücret zammı olarak 26. Toplu İş Sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihi olan 01.02.2015 tarihinden geçerli olmak üzere, birinci yıl birinci altı ay için % 6, birinci yıl ikinci altı ay için ise % 5 oranında zam yapılmıştır. Şeker-İş üyesi Kadrolu Daimi İşçilerin Haklarından Yararlanan Kadrosuz Sürekli İşçilerin çıplak ücretlerine sözleşme döneminin ikinci yıl birinci ve ikinci altı ayı için yukarıda belirtilen oranlarda zam uygulanacaktır. Toplu İş Sözleşmesinin kapsamla ilgili 5. maddenin 3. fıkrasında yer alan Şeker-İş üyesi Sürekli İşçilerle, 4. fıkrasında yer alan Kampanya ve Mevsimlik İşçilere 26. Toplu İş Sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihi olan 01.02.2015 tarihinden geçerli olmak üzere; günlük brüt çıplak ücretlerine; 71,67 TL/Gün ün altında olan işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine 71,67 yi geçmemek üzere 3,33 TL/Gün iyileştirme yapılmıştır. 71,68 TL/Gün ile 75,00 TL/Gün arasında olan işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine 75,00 TL yi geçmemek üzere 2,50 TL/Gün iyileştirme yapılmıştır. 75,01 TL/Gün ile 78,33 TL/Gün arasında olan işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine 78,33 TL yi geçmemek üzere 1,67 TL/Gün iyileştirme yapılmıştır. Yukarıda bahsi geçen iyileştirmeler yapıldıktan sonra bu işçilere birinci yıl birinci altı ay için % 6, birinci yıl ikinci altı ay için ise % 5 oranında zam yapılmıştır. Bu işçilerin çıplak ücretlerine sözleşme döneminin ikinci yıl birinci ve ikinci altı ayı için yukarıda belirtilen oranlarda zam uygulanacaktır. 8. 2. 2 - MEVZUATLA ĠLGĠLĠ ÇALIġMALAR Şeker Fabrikalarımızda 2015-2016 kampanyası da geçmiş yıllarda olduğu gibi 3 vardiya esasına göre düzenlenmiş, tüm işçiler 3 vardiya esasına göre çalıştırılmışlardır. İşçilerin iş ve çalışma durumları ile hak, menfaat ve görevlerini tespit eden iş mevzuatı, özellikle İş Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ve bu kanunlara ilişkin kararname, tüzük, yönetmelik hükümleri ile Yargıtay içtihat kararları izlenerek, uygulama yürürlükteki Toplu İş Sözleşmesi ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmüştür. 118

8. 2. 3 - ÖZLÜK ĠġLERĠ 2014 yılında T.C. Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 15.11.2013 tarih ve 9819 sayılı onayına istinaden, Yönetim Kurulumuzun 21.11.2013 tarih ve 2731/17-17 sayılı kararıyla 78 mühendis, 24 yüksek tahsilli idari personel, 4 engelli ve 17 eski hükümlü personel alınmıştı. 2015 yılında yukarıda bahsi geçen onay ve karara istinaden 1 mühendis ve 3 eski hükümlü işçi işe alınmıştır. Şirketimizde kampanya ve mevsimlik işçi olarak çalışmakta iken 5620 sayılı Kanuna istinaden sürekli işçi kadrosuna geçirilmek için dava açan işçilerimizden 2 (iki) kişi mahkemeyi kazandıklarından, 2015 yılı içerisinde sürekli işçi kadrolarına geçirilmişlerdir. Mahkeme kararları ile sürekli işçi kadrosuna geçirilenlerden, 1 (bir) kişi mahkeme kararlarının Danıştay ca bozulması sonucu tekrar kampanya ve mevsimlik işçi statüsüne döndürülmüştür. Ayrıca geçmiş yıllardan süregelen davalar hakkında savunmaya esas görüş, bilgi ve belgeler hazırlanarak Hukuk Müşavirliğine ve gerekse Mahkemelere gönderilme işlemlerine devam edilmiştir. Diğer taraftan, işçilerin kadro, tayin, nakil, terfi, ceza, izin ve hastalıklarıyla ilgili özlük işlemleri mevzuat hükümleri dairesinde yürütülmüştür. 8. 2. 4 GEÇĠCĠ Ġġ POZĠSYONLARINA ĠLĠġKĠN (ADAM/AY) ĠLE FAZLA MESAĠ HUSUSLARI Şirketimize 2015 yılı için 25000 (Adam/Ay) tahsis edilmesi Başbakanlık, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 31.12.2014 tarih ve 9076 sayılı yazıları ile uygun görülmüş, Başbakanlık, Devlet Personel Başkanlığının 30.01.2015 tarih ve 96005330/737 sayılı yazılarıyla 25000 (Adam/Ay) vizesi verilmiş olup, Şirketimiz tüm kampanya ve mevsimlik işçileri vize edilen bu (Adam/Ay) sayısı çerçevesinde çalıştırılmışlardır. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının, 2015 yılına ait Genel Yatırım ve Finansman Programına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararının Fazla Çalışma başlıklı 9. maddesinin (1) no lu fıkrasında Kamu Teşebbüsleri, 2015 yılında,2013/5503 sayılı Bakanlar kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve Bağlı Ortaklıklarının 2014 Yılına Ait Genel Yatırım ve Finansman Programının tespitine ilişkin kararın 9 uncu maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları kapsamında 2014 yılı için belirlenen fazla çalışma 119

tavanını (saat/yıl) aşmayacak şekilde fazla çalışma yaptırabilirler. hükmüne istinaden, 2015 yılı için fazla mesai yetkimiz işçilerimiz için 2014 yılında fiilen kullanılan 1619 (Saat/Yıl) olmuş olup, bu fazla mesai saatinin 1619 saati işçi statüsünde olup şoför olarak çalıştırılan personelin yolda geçen sürelerinde kullandırılmıştır. 8.3 ORGANĠZASYON VE METOD MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIġMALARI 8.3.1 - PERSONEL DURUMLARI Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunca 2015 yılı raporuna esas olacak şekilde istenilen personel durumlarını belirten bilgiler toplanarak ilgililere sunulmak üzere rapor haline getirilmiştir. Personel durumuna dayalı olarak yılsonları için çıkarttığımız tablolar ektedir. - Şirketimizde son beş yılın ( 2011-2015 ) norm kadro durumu (Tablo 1 ) - Şirketimizde çalışan personelin yıllar itibariyle fiili ortalamaları (Tablo2) - Şirketimizde çalışan personelin adet ve yüzdeler olarak 2015 yılsonu itibarıyla öğrenim durumları (Tablo 3) - Şirketimiz çalışan personelinin adet ve yüzdeler olarak 2015 yılsonu itibarıyla statüleri (Tablo 4) - Şirketimiz personelinin 2015 yılsonu itibarıyla yaş durumları (Tablo 5 ) - Şirketimiz personelinin 2015 yılsonu itibarıyla kıdem durumu (Tablo 6 ) - Şirketimiz personelinin yüzde olarak yaş ve kıdem durumları (Tablo 7, 8 ) - Şirketimizde çalışan personelin statüleri ve fabrikalar itibariyle 2015 yılı fiili personel ortalamaları ( Tablo 9 ) - Şirketimizde son beş yılda ayrılan personel durumu (Tablo 10) - Şirketimizde çalışan personelin kadın erkek durumları (Tablo 11) 8.3.2 - PERSONEL GĠDERLERĠ Şeker Sanayisine ait 2015 yılı personel giderleri her ay, bir önceki ay ve bir önceki yıl ile kıyaslanma yapabilecek şekilde aylık personel masraflarından oluşan tablolar düzenlenmektedir. Memur ve işçi adetlerine göre üç aylık dönemler halinde düzenlenen personel masrafları Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir. 120

8.3.3 - PERSONEL HAREKATI Memur, Yardımcı Hizmetli, Daimi İşçiler ve Kampanya ve Mevsimlik İşçilerimize ait Personel adetleri, aylık tablolar halinde hazırlanarak gerekli birimlere ulaştırılmıştır. 8.3.4 - ORGANĠZASYON ġemalari Organizasyon şemaları kadro unvanlarında yapılan değişikliklere göre güncelleştirilerek takip edilmektedir. 8.3.5 - YÖNETMELĠK VE TALĠMAT ÇALIġMALARI Yönetmelik ve Talimatlarda ihtiyaç duyuldukça güncelleştirme çalışmaları yapılmaktadır. 8.3.6 - ĠDARĠ YARGI DAVALARI Memur ve sözleşmeli personelimizin; Nakil, İntibak, Sicil ve Başarı Değerlendirilmesi, Mali, Sosyal Haklar ve Yardımlar konusunda Şirketimiz aleyhine 2015 yılında 22 adet yeni idari dava açılmış olup, bu davalarla birlikte geçmiş yıllardan süregelen davalar hakkında Başkanlığımızca savunmaya esas görüş, bilgi ve belgeler hazırlanarak Hukuk Müşavirliğine gönderilme işlemlerine devam edilmiştir. 8.3.7 - DĠSĠPLĠN ĠġLERĠ Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatında çalışmakta olan 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu na tabi personel ile 399 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejimi Hakkındaki Kanun Hükmündeki Kararnameler esaslarına göre istihdam olunan Sözleşmeli Personelden; Şirket Hizmetlerinin gerektiği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla, kanun, tüzük, yönetmelik, genelge talimat ve emirlerin öngördüğü ödevleri yurt içinde veya yurtdışında yerine getirmeyen; uyulması zorunlu kıldığı hususlara uymayan veya yasakladığı işleri yapan veya genel ahlak kurallarına aykırı fiil ve hareketlerde bulunan veya üst ve amirlerine karşı her türlü saygısız davranışlarda bulunanların fiillerine bakmak üzere 28.06.2012 tarihli ve 28337 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Memurları Disiplin Amirleri Yönetmeliği ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Sözleşmeli Personeli Disiplin Amirleri Yönetmeliği ile 24.10.1982 Tarihli ve 17848 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kurulan Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Disiplin Kurulu ile Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu nun tüm raportörlük hizmetlerinin yürütülmesi ile alınan kararların ilgililere tebligatlarının yapılması işleri sürdürülmüştür. 121

8.3.8 - TEFTĠġ RAPORLARI Teftiş Kurulu Yönetmeliği 42 nci maddesi esaslarına göre Şirketimiz Merkez ve Taşra Teşkilatındaki Personel Birimlerinin cevaplı teftiş raporları yukarıdaki maddede tadat edilen süreler içerisinde incelenmiş, raporlarda belirtilen hususlar talimat haline getirilerek, teftiş edilen birimlere süresi içerisinde gönderilmiştir. 122

Tablo : 1 ÇALIŞAN PERSONELİN KADRO DURUMU (Yıl Sonları İtibariyle) 2011 2012 2013 2014 2015 I Sayılı Cetvel (Memur) 253 252 252 249 234 II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 1884 1826 1743 1676 1576 III Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 1 1 1 Kadrolu+Sürekli +Kadrosuz Sürekli+Kampanya ve Mevsimlik İşçi 11999 10605 10003 9155 8804 T O P L A M 14137 12684 11999 11080 10614 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 2011 2012 2013 2014 2015 I Sayılı Cetvel (Memur) II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) III Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) Kadrolu+Sürekli +Kadrosuz Sürekli+Kampanya ve Mevsimlik İşçi 123

Tablo : 2 ÇALIŞAN PERSONELİN DURUMU (Şeker Sanayii Fiili Ortalama) 2011-2015 Sözleşmeli Memur Yardımcı Hizmetli Daimi ve Sürekli İşçi Kadrosuz Sürekli İşçi Kampanya ve Mevsimlik İşçi TOPLAM 2011 1932 255 1 8442 113 2107 12850 2012 1846 255 1 7902 95 1977 12076 2013 1784 253 1 7120 76 1894 11128 2014 1708 250 6655 56 1766 10435 2015 1613 239 6243 43 1558 9696 10000 8000 6000 2011 2012 4000 2013 2000 2014 2015 0 Sözleşmeli Memur Yardımcı Hizmetli Daimi ve Sürekli İşçi Kadrosuz Sürekli İşçi Kampanya ve Mevsimlik İşçi 124

Tablo : 3 ÇALIŞAN PERSONELİN ÖĞRENİM DURUMLARI ( 2015 Yılı Sonu İtibariyle ) Y ü k s e k Lise ve Dengi Ortaokul İlkokul Okur- Yazar T O P L A M Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % Adeti % MEMUR 234 100,00 234 100,00 SÖZLEŞMELİ 1039 70,06 363 24,48 75 5,06 6 0,40 1483 100,00 YARDIMCI HİZMETLİ 22 23,66 51 54,84 20 21,51 93 100,00 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 715 11,78 3278 53,99 1044 17,20 1027 16,92 7 0,12 6071 100,00 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 6 14,63 24 58,54 8 19,51 3 7,32 41 100,00 KAMPANYA VE MEVSİMLİK İŞÇİ 21 0,78 942 34,99 672 24,96 1053 39,12 4 0,15 2692 100,00 TOPLAM 2015 4629 1850 2109 11 10614 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1000 500 0 MEMUR SÖZLEŞMELİ YARDIMCI HİZMETLİ DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ KAMPANYA VE MEVSİMLİK İŞÇİ Y ü k s e k Lise ve Dengi Ortaokul İlkokul Okur- Yazar 125

Tablo : 4 ÇALIŞAN PERSONELİN STATÜLERİ İTİBARİYLE DURUMU (2015 Yıl Sonu İtibariyle) Memur Sözleşmeli Daimi ve Sürekli İşçi Kadrosuz Sürekli İşçi Kamp. ve Mev. İşçi T O P L A M Adet % Adet % Adet % Adet % Adet % Adeti % 234 2,20 1576 14,85 6071 57,20 41 0,39 2692 25,36 10614 100 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 Memur Sözleşmeli Daimi ve Sürekli İşçi Kadrosuz Sürekli İşçi Kamp. ve Mev. İşçi 126

ÇALIŞAN PERSONELİN YAŞ DURUMU ( 2015 Yıl Sonu Adet ) Tablo : 5 Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş TOPLAM 18-20 21-25 26-30 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55 56-60 61-65 MEMUR 1 2 17 35 31 73 75 234 SÖZLEŞMELİ 2 141 184 230 242 363 245 76 1483 YARD.HİZMETLİ 2 4 22 42 21 2 93 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 47 117 101 504 1325 1924 1401 542 110 6071 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 1 7 13 13 5 2 41 KAMP. VE MEVS. İŞÇİ 3 28 286 674 933 612 147 9 2692 TOPLAM 0 47 122 271 979 2257 3169 2462 1033 274 10614 2500 2000 1500 1000 500 0 18-20 21-25 26-30 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55 56-60 61-65 MEMUR SÖZLEŞMELİ YARD.HİZMETLİ DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ KAMP. VE MEVS. İŞÇİ 127

Tablo : 6 ÇALIŞAN PERSONELİN KIDEM DURUMU ( 2015 Yıl Sonu Adet ) 5 Yıla 6-10 11-15 16-20 21-25 26 Y ı l Kadar Y ı l Y ı l Y ı l Y ı l ve Fazla T O P L A M MEMUR 2 16 34 182 234 SÖZLEŞMELİ 1 173 145 225 196 743 1483 YARD.HİZMETLİ 8 85 93 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 163 232 1586 2258 1043 789 6071 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 39 2 41 KAMPANYA VE MEVSİMLİK İŞÇİ 205 2132 345 10 2692 TOPLAM 369 2537 2117 2509 1283 1799 10614 2500 2000 1500 1000 500 0 1 MEMUR SÖZLEŞMELİ YARD.HİZMETLİ DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ KAMPANYA VE MEVSİMLİK İŞÇİ 128

ÇALIŞAN PERSONELİN YAŞ DURUMU ( 2015 Yıl Sonu itibariyle % olarak ) ÇALIŞAN PERSONELİN YAŞ DURUMU Tablo : 7 Tablo : 7 ( 2015 Yıl Sonu itibariyle % olarak ) 18-20 21-25 26-30 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55 56-60 61-65 % Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş TOPLAM MEMUR 0,43 0,85 7,26 14,96 13,25 31,20 32,05 100,00 18-20 21-25 26-30 31-35 36-40 41-45 46-50 51-55 56-60 61-65 % SÖZLEŞMELİ 0,13 9,51 12,41 15,51 16,32 24,48 16,52 5,12 100,00 Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş Yaş TOPLAM YARD.HİZMETLİ 2,15 4,30 23,66 45,16 22,58 2,15 100,00 MEMUR 0,43 0,85 7,26 14,96 13,25 31,20 32,05 100,00 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 0,77 1,93 1,66 8,30 21,83 31,69 23,08 8,93 1,81 100,00 SÖZLEŞMELİ 0,13 9,51 12,41 15,51 16,32 24,48 16,52 5,12 100,00 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 2,44 17,07 31,71 31,71 12,20 4,88 100,00 YARD.HİZMETLİ 2,15 4,30 23,66 45,16 22,58 2,15 100,00 KAMP. VE MEVS. İŞÇİ 0,11 1,04 10,62 25,04 34,66 22,73 5,46 0,33 100,00 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 0,77 1,93 1,66 8,30 21,83 31,69 23,08 8,93 1,81 100,00 KADROSUZ SÜREKLİ İŞÇİ 2,44 17,07 31,71 31,71 12,20 4,88 100,00 KAMP. VE MEVS. İŞÇİ 0,11 1,04 10,62 25,04 34,66 22,73 5,46 0,33 100,00 ÇALIŞAN PERSONELİN KIDEM DURUMU ( 2015 Yıl Sonu İtibarıyle % Olarak ) ÇALIŞAN PERSONELİN KIDEM DURUMU 5 Yıla ( 2015 6-10 Yıl Sonu 11-15 İtibarıyle 16-20 % 21 Olarak - 25 26 ) Y ı l % Kadar Y ı l Y ı l Y ı l Y ı l ve Fazla TOPLAM MEMUR 0,85 6,84 14,53 77,78 100,00 SÖZLEŞMELİ 0,07 11,67 9,78 15,17 13,22 50,10 100,00 5 Yıla 6-10 11-15 16-20 21-25 26 Y ı l % Kadar Y ı l Y ı l Y ı l Y ı l ve Fazla TOPLAM YARD.HİZMETLİ 8,60 91,40 100,00 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 2,68 3,82 26,12 37,19 17,18 13,00 100,00 KADROSUZSÜREKLİ İŞÇİ 95,12 4,88 100,00 MEMUR 0,85 6,84 14,53 77,78 100,00 SÖZLEŞMELİ 0,07 11,67 9,78 15,17 13,22 50,10 100,00 KAMP. YARD.HİZMETLİ VE MEVS. İŞÇİ 7,62 79,20 12,82 0,37 8,60 91,40 100,00 DAİMİ VE SÜREKLİ İŞÇİ 2,68 3,82 26,12 37,19 17,18 13,00 100,00 KADROSUZSÜREKLİ İŞÇİ 95,12 4,88 100,00 KAMP. VE MEVS. İŞÇİ 7,62 79,20 12,82 0,37 100,00 Tablo : 8 Tablo : 8 129

TÜRKİYE ŞEKER FABRİKALARI A.Ş. Tablo : 9 ŞEKER SANAYİİ 2015 YILI FİİLİ ORTALAMALARI M E M U R YARDIMCI HİZMETLİ İŞÇİLER FABRİKASI I SAY.CET 657 S.K.T II SAY.CET SÖZ.PERS II SAY.CET SÖZ.PERS DAİMİ K.S.İŞÇİ GEÇİCİ TOPLAM Afyon 5 57 1 228 58 349 Ağrı 3 28 238 77 346 Alpullu 6 33 6 155 25 225 Ankara 10 104 8 530 5 18 675 Bor 7 50 2 247 58 364 Burdur 5 54 9 209 62 339 Çarşamba 3 35 1 111 46 196 Çorum 5 38 1 228 53 325 Elazığ 5 60 11 156 66 298 Elbistan 5 29 193 110 337 Erciş 3 27 3 263 102 398 Ereğli 5 38 9 224 111 387 Erzincan 4 64 2 147 49 266 Erzurum 6 41 1 269 59 376 Eskişehir 7 82 15 308 2 63 477 Ilgın 6 45 6 288 76 421 Kars 6 23 139 33 201 Kastamonu 5 44 4 156 53 262 Kırşehir 5 34 226 36 18 319 Malatya 6 73 1 209 56 345 Muş 4 39 2 256 115 416 Susurluk 5 34 2 204 95 340 Turhal 7 71 8 295 70 451 Uşak 6 38 7 170 40 261 Yozgat 6 27 216 45 294 TOPLAM 135 1168 99 5665 43 1558 8668 Afyon Mak. 31 31 Ankara Mak. 3 32 91 126 Erzincan Mak. 35 35 Eskişehir Mak. 5 37 162 204 Turhal Mak. 35 35 EMAF 3 29 2 85 119 TOPLAM 11 98 2 439 550 Genel Müdürlük 75 194 2 39 310 Tohum İşl.Fab. 2 16 38 56 Şeker Enstitüsü 16 34 62 112 TOPLAM 93 244 2 139 478 GENEL TOPLAM 239 1510 103 6243 43 1558 9696 Not: Memur, Sözleşmeli Personel ve Daimi İşçilerin ortalamaları yıllık kişi sayısı üzerinden geçici işçi fiili ortalamaları ise 365 gün üzerinden hesaplanmış olup küsürlu çıkan sayılarda 0,5 ve üzeri tama iblağ edilmiştir. 130

ŞEKER SANAYİNDEN AYRILAN PERSONEL (Son Beş Yıl İçinde Yıl Sonları İtibariyle) Tablo: 10 Memur 2 0 1 1 2 0 1 2 2 0 1 3 2 0 1 4 2 0 15 Sözleşmeli Personel A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N A Y R I L A N Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Mevcut Ask. Emekli Sair Kimya Y. Müh. 157 2 2 150 3 4 150 7 2 141 4 3 134 4 4 Mak. Elekt. Y. Müh. 155 1 2 150 2 3 153 2 6 145 3 142 1 5 İnşaat Y.Müh. 25 1 1 21 2 2 20 2 18 18 2 1 Ziraat Y.Müh. 269 4 4 262 6 1 262 7 2 253 10 3 240 10 4 Orta Ziraat 2 2 2 Yük. Tah. İdari Prs. 822 7 2 850 13 866 15 17 834 13 14 807 18 6 Diğerleri 710 24 62 646 25 630 18 9 603 22 2 579 28 29 T O P L A M (A) 2246 54 256 2138 39 73 2079 51 10 1996 49 25 1922 63 49 Toplam Daimi İşçi (B) 8864 9 465 22 8288 10 578 31 7521 6 763 19 6959 16 483 19 6556 12 434 23 Genel Toplam (A+B) 11110 9 519 278 10426 10 617 104 9600 6 814 29 8955 16 532 44 8478 12 497 72 131

Tablo : 11 KADIN ERKEK DURUMU (2015 Yıl Sonu İtibariyle) KADIN ERKEK TOPLAM I Sayılı Cetvel (Memur) 11 223 234 II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) 312 1264 1576 Daimi, Sürekli, Kadrosuz Sürekli ve Kampanya ve Mevsimlik İşçiler 201 8603 8804 T O P L A M 524 10090 10614 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 KADIN ERKEK I Sayılı Cetvel (Memur) II Sayılı Cetvel (Memur-Yrd.Hiz.) Daimi, Sürekli, Kadrosuz Sürekli ve Kampanya ve Mevsimlik İşçiler 132

8.4 - MERKEZ PERSONEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIġMALARI Genel Müdürlüğümüz bünyesinde 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 399 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre görev ifa eden Memur, Sözleşmeli Personel, Yardımcı Hizmetli Sınıfı Personeli, Şirketimiz Yönetim Kurulu Üyeleri ile 4857 Sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan personelin başta ücret tahakkukları, özlük ve sicil işlemleri olmak üzere 2015 yılında takip ve sonuçlandırılan hizmetleri aşağıda başlıklar halinde sıralanmıştır. 31 Aralık 2015 tarihi itibariyle Genel Müdürlüğümüz bünyesindeki personelimizin çalışma statülerine göre dağılımı; Şirket Dışından Yönetim Kurulu Üyesi 4 657 S.K. Tabi I Sayılı Cetvel 74 399 S.K. Tabi II Sayılı Cetvel 191 399 S.K. Tabi II Sayılı Yardımcı Hizmetli 2 399 S.K. II Sayılı Cetvele Tabi Ücretsiz İzinli 1 T O P L A M : 272 Kadrolu Daimi İşçi 47 Sürekli İşçi 1 İ Ş Ç İ T O P L A M I : 48 G E N E L TO P L A M : 320 8.4.1 - KADRO ÇALIġMALARI Genel Müdürlüğümüz personeline ait, 2015 Yılı Memur ve İşçi kadroları isimlendirilerek takibi sağlanmıştır. 133

8.4.2 - PERSONEL HAREKET ONAYLARI 01.01.2015 31.12.2015 tarihleri arasında Memur, Sözleşmeli ve Yardımcı Hizmetli Personelimizden terfi tarihlerine göre Derece yükselmesi veya Kademe ilerlemesine hak kazananlar ile 2015 yılı içerisinde 243 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 37. ve 64. Maddelerine göre derece ve kademe yükselmesine hak kazananların Personel Hareket onayları hazırlanmış, ilgili makamlara onaylattırılarak, ilgililerin aylık ödemelerine zamanında yansıtılmıştır. 8.4.3 - AYLIK MAAġ - ÜCRET ÖDEMELERĠ Şirketimiz Yönetim Kurulu ücretleri, Memur (I. II. Sayılı Cetvele tabi), Sözleşmeli ve Yardımcı Hizmetli personelimizin aylık maaş, işçilerimizin aylık ücret ödemelerine esas tüm değişiklikleri (ikramiye, izin avansı vs.) ve kesintileri süresi içerisinde bilgisayar ortamında maaş programlarına işlenerek tahakkukları yapılmış olup, söz konusu ödemeler, ATM Programlarına aktarılarak e-mail le Vakıfbank Sistem Servisine gönderilmiştir. 2015 yılı içerisindeki bütün tahakkuklar (Maaş, İkramiye, Asgari Geçim İndirimi, Aile-Çocuk Yardımı, Fark, Kıdem Tazminatı, Avans, Promosyon, Hayat ve Sağlık Sigortası İndirimleri, Sakatlık İndirimi, Yabancı Dil Tazminatı, İcra Kesintileri, Sendika Aidatları vb.) gecikmesiz ve eksiksiz olarak yapılarak, zamanında ödemeleri sağlanmıştır. Genel Müdürlüğümüzde 01.01.2015 31.12.2015 tarihleri arasında Alt İşveren olarak hizmet veren Temizlik Firması elemanlarının (Aylık Ücret Bordroları, SGK Kesintileri, Vergi, İzin, İşe Giriş, İşten Ayrılış v.b.) tüm işlemleri aylık olarak kontrol edilerek, Satınalma Dairesi Başkanlığına gönderilmektedir. 8.4.4 - DEVAM KONTROL SĠSTEMĠ : 19.02.2007 tarihinden itibaren, uygulanmasına başlanılan Genel Müdürlüğümüz kadrolu personeli, geçici görevlilerin devam durumları ve Stajyer Öğrencilerin ana giriş kapımıza konulan (TURNİKE) 3 terminal ve personelimize dağıtılan optik okuyucu kartların bu terminallere kendileri tarafından okutturulması sonucu bilgisayar ortamında ve günlük listeler alınmak suretiyle takip edilmektedir. Müdürlüğümüzden alınan bir önceki günün devam durum listeleri ilgili Genel Müdür Yardımcıları ve Bağımsız Daire Başkanlıklarına düzenli olarak gönderilmektedir. Personelin devam durumlarının kontrolleri ilgili birim amirlerince yapılarak, devamsız, geç gelen veya erken çıkan personelin isimleri hizalarına 134

gerekli açıklamalar birim amirlerince yapılarak paraflanmaktadır. Söz konusu listeler kontrollerine müteakip Daire Başkanlarınca onaylandıktan sonra Müdürlüğümüze gönderilmektedir. Devam kontrol kartını kaybeden veya yeni gelenlere optik okuyucu kart temin edilmekte, ayrılanların kartları ise ilgililerden geri alınmaktadır. 8.4.5- T.C. SOSYAL GÜVENLĠK KURUMU ĠġLEMLERĠ : 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamına tabi personelimizin emekli şahıs kesenek ve şirket karşılıkları, aylık icmal ve ihbar fişleri, Merkez Muhasebe Müdürlüğüne aylık olarak gönderilerek yasal süreleri içinde ödemeleri sağlanmıştır. Ayrıca; 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (c) bendi kapsamına tabi personelimizin maaş ve sicil bilgileri, toplam hizmet süreleri, T.C Kimlik Bilgileri, Sigortalı toplam hizmet süreleri, şahıs kesenek ve kurum karşılıkları, 2015 yılında da internet ortamında Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilerek, güncel olarak takip edilmektedir. 4857 Sayılı İş Kanununa tabi çalışan işçilerimizin aylıklarından kesilen, İşçi Sigorta Kolları ve İşsizlik Sigortası ile İşveren Hisseleri süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Ankara İl Müdürlüğüne yatırılmıştır. Söz konusu aylık bildirgeler, Sosyal Güvenlik Kurumuna internet ortamında gönderilmektedir. Ayrıca; tüm işçilerimizin sicil bilgileri internet ortamında, güncel olarak takip edilmektedir. 5434 ve 5510 sayılı Kanuna tabi olarak çalışanların SGK İşe Giriş-İşten Ayrılış Bildirgesi Tescil İşlemlerinin (nakil, emekli, ücretsiz izin, re-sen emeklilik, ölüm, istifa vb.) takibi yasal süreleri içinde yapılmıştır. Bilindiği üzere, 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta iken 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi olan sigortalılar ile ilk defa 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına tabi göreve giren sigortalıların, hizmet başlangıcından itibaren tüm hizmet bilgileri ve intibaklarına ilişkin olarak öğrenim durumu, unvan, askerlik diğer sigortalılık süresi, açık süresi, itibari hizmet süresi bilgileri ile ek gösterge, makam, görev ve temsil tazminat bilgilerinin internet üzerinden elektronik ortama aktarılması için HİTAP hizmet takip programı uygulamaya konulmuştur. 135

Konuya ilişkin olarak hazırlanan 5510 Sayılı Kanunun 4 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (c) Bendi Kapsamında Sigortalı Sayılanların Hizmet Bilgilerinin Elektronik Ortama Aktarılması Hakkında Tebliğ 14.04.2012 tarihli ve 28264 sayılı Resmi Gazete de yayınlanmıştır. Sigortalıların hizmet başlangıcından itibaren hizmet belgesinin düzenlenmesine esas olan tüm bilgileri, kamu idareleri tarafından Kuruma internet ortamında gönderilir hükmüne istinaden, bu bilgiler yasal süreler içinde elektronik ortamda hizmet takip programına (HİTAP) aktarılmış olup, güncel olarak takip edilmektedir. Genel Müdürlüğümüz Sağlık Servisinde çalışan; Doktor ve Diş Hekiminin, Sosyal Güvenlik Kurumana ait Hekim Takip Sistemi aracılığı ile kurumda çalışan doktorlara ait bilgi giriş (Sağlık Kuruluşları Tekil Tanımlayıcı ve Hekim Takip Sistemi Formu) işlemleri yapılmıştır. Hekimlerin, Tıbbı Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mesleki Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi (Prim Tahsilat Makbuzu) poliçe tutarının yarısının, Kanunun ilgili hükümlerine göre kişilere ödenmesi sağlanmıştır. Genel Müdürlüğümüzün (İSG-KATİP) Programı sistem üzerinden e-devlet şifreleri ile sisteme giriş yapılarak sözleşmeleri onaylanan (işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı) işyeri hekimliği ilgili mevzuata göre gerekli düzenlemeler yapılmış olup, Hizmet Alan İşyeri ile İşyeri Hekimi Arasındaki Sözleşme imzalanmıştır. Ayrıca, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre, Ankara Şeker Fabrikasında Teknik Şef olarak görev yapan ve Şeker Üretim Dairesi Başkanlığında geçici görevli (ÇSGB) (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi bulunan bir personeli, Şirketimizde İş Güvenliği Uzmanı olarak görevlendirilmiş olup, Hizmet Alan İşyeri ile İş Güvenliği Uzmanı Arasındaki Sözleşme imzalanmıştır. İş Yeri Hekimine ve İş Güvenliği Uzmanına ödenecek ilave ödemelerin, aylık olarak ilgili kanun çerçevesinde ödemeleri sağlanmıştır. 8.4.6 - YURTDIġI - YURTĠÇĠ GEÇĠCĠ GÖREVLENDĠRME VE HARCIRAH ĠġLEMLERĠ Başbakanlığın 2007/3 Sayılı Genelgesi doğrultusunda zorunlu hallerde ve tasarruf tedbirlerine azami riayet edilerek buna göre uygulama yapılmaktadır. 2015 yılı içerisinde iki personelimiz yurtdışına geçici görevli olarak gönderilmiştir. Söz konusu görevlendirmede; Satınalma Dairesi Başkanlığı Harici Satış ve Pazar Araştırması Müdürü Ali Müderrisoğlu Şirketimizi temsilen Orta Anadolu İhracatçı Birliklerinde Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yapmaktadır. İlgili 20-24 Mayıs 2015 tarihleri arasında Bangkok/Tayland da Milli katılım 136

organizasyonu birliği tarafından yürütülen THAIFEX 2015 Fuarına tüm masrafları sözkonusu birlik bütçesinden karşılanmak üzere iştirak etmiştir. 2015 yılı Uluslararası Tarla ve Bahçe Bitkileri Konferansı 25-27 Ağustos 2015 tarihleri arasında Çin in Sanghay kentinde yapılmıştır. Şeker Pancarında Rhizımania ya Dayanıklı Ebeveyn Hatların Geliştirilmesi ve Yabani Pancar Popülasyonlarında Dayanıklı Genotiplerin Belirlenmesi adlı TUBİTAK desteği ile yürütülen proje çerçevesinde Çin in Sanghay Kentinde yapılan söz konusu konferansa, Şeker Enstitüsü Bitki Islah Şubesi Müdürü Doç. Dr. Songül Gürel sözlü sunum yapmak üzere katılmış olup, personelimizin tüm masrafları TÜBİTAK projesi bütçesinin seyahat kaleminden karşılanmıştır. İlgililerin Yurtdışı seyahat öncesi görevlendirme ve izin onayı, işlemleri zamanında ve eksiksiz tamamlanmıştır. Yurtiçi görevlendirmelerde, geçici görevli gönderilen personelin, geçici görev tahakkukları 6245 sayılı Harcırah Kanunu Hükümlerine göre yapılarak, hak sahiplerine zamanında ödemeleri sağlanmıştır. 8.4.7 - TEDAVĠ YARDIMI - ĠZĠN Personel Sağlık Hizmetleri Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği esaslarına göre, (SUT- 15 Ocak 2010 tarihinden itibaren (SGK) Genel Sağlık Sigortasına devredilmiştir.) 2015 yılında, Genel Müdürlüğümüzde 5510 Sayılı Kanunun 4/C kapsamında çalışan personelin kendisi ve bakmakla yükümlü oldukları Aile Fertlerine ait hak sahipliklerine ilişkin bilgileri, Sosyal Güvenlik Kurumunun Tescil ve Sağlık Aktivasyonları sistemine giriş işlemleri istenilen süre içerisinde yapılmıştır. Ayrıca, çalışan personel ile bakmakla yükümlü oldukları aile fertlerinin Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi SGK nın (SPAS) programında birleştirilmiş ve tüm genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin sağlık aktivasyon provizyon işlemlerinin tek bir program üzerinden otomatik olarak yürütülmesi sağlanmış olup, program Türkiye genelinde uygulamaya açılmış olduğundan Kurumun (SGK) www.sgk.gov.tr İnternet sayfasından Sigortalılar ve hak sahipleri sağlık yardımına müstehak olup olmadıklarını kontrol ederek, müstehaklığı görülenler doğrudan sağlık hizmet sunucularına başvurabilmektedirler. Sistemde bilgileri hatalı olanların (Tescil ve Sağlık Aktivasyonları) Sigortalı İşe Giriş ve İşten Ayrılış Bildirgesi (Kamu Çalışanları) başlığı altında kayıt güncellemesi yapılarak düzeltilmiştir. 137

Genel Müdürlük personelimizin 2015 yılı yıllık izinleri (refakat, doğum, evlenme, ölüm, yurtdışı izinler, mazeret ve ücretsiz izinler) ile rapor (hastalık izini) günleri ilgililerin izin takip föylerine işlenerek özenle takipleri sağlanmıştır. Personelin Doğum Yardımı ödeme işlemleri 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-4 üncü maddesi doğrultusunda 15 Mayıs 2015 tarihi itibariyle uygulanmaya başlamış olup, Şirketimizde Doğum Yardımı alacak kişilerin başvuru işlemleri takip edilmektedir. Seçimlerle ilgili görevlendirilecek personelin liste ve yazışmalarının takibi yapılarak, Seçim Kurullarına zamanında bildirimleri yapılmıştır. Yönetim Kurulumuzun 03.04.2015 tarih ve 2759/12 sayılı kararına istinaden, Şirketimiz Toplu Taşıma Kartı hizmetinden yararlanan personellerin yıl içindeki senelik izin ve rapor süreleri Aralık ayında İdari İşler Dairesi Başkanlığına bildirilmektedir. Şirketimizde hizmet yılını dolduran (İşçiler-20,30 yıl) personellerimizin 2015 yılında da hizmet yılı armağan listeleri hazırlanarak, dağıtımı yapılmıştır. Yukarıda ana başlıklarla sıralamaya çalıştığımız genel işlevlerimiz dışında; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Bakanlık ve ilgili kurumlara düzenli olarak gönderilen aylık ve yıllık istatistiki bilgileri kapsayan dökümanlar ile personelimizin müracaatları halinde isteğe bağlı belgeler ve hususi pasaport formları Müdürlüğümüz tarafından hazırlanmıştır. 138

139

140

141

Şirketimizin takvim yılı itibariyle son beş yıllık şeker bilançosu (Bin ton) AÇIKLAMALAR 2011 2012 2013 2014 2015 Yılbaşı stoku 1 390 1 390 1242 1228 1028 Üretim 1 214 1 170 1295 1080 1023 Tüketim 1 195 1 297 1265 1272 1280 İhracat 19 21 44 8 8 Envanter Fazlası 3 Sair Surette Tenziller Yıl sonu stoku 1 390 1 242 1 228 1 028 766 Yılbaşı ile Yıl Sonu Farkı Yılbaşından Müteakip Pazarlama Yılı Başına Kadar Yurtiçi Satış (*) İhraç Müteakip Yılın Pazarlama Yılı başı stoku (+) veya ithal ihtiyacı (-) - - 148-14 -200-262 1.069 1 001 1075 850 751 14 44 5 10 307 197 148 168 15 (*) : (01.01.2016-31.08.2016 Tarihleri arasındaki dönem için tahmini değerler alınmıştır. ) 9.2.2- ETİL ALKOL SATIŞLARI 2015 yılında satılan etil alkol miktarı ile satış fiyatları aşağıda gösterilmiştir. - MEY Alkollü İçkiler San. ve Tic. A.Ş. 5.785.904 Litre (KDV Hariç) TL/LT. 2,92 - M.K.E.K.Barut Fabrikası Müdürlüğü 45.214 Litre (KDV Hariç) TL/LT. 2,92 - Te- Ha Danışmanlık San.ve Tic.Ltd.Şti. 4.616 Litre (KDV Hariç) TL/LT. 2,92 T O P L A M. 5.835.734 Litre 2015 YILI İŞ PROĞRAMI İLE ÖNGÖRÜLEN VE FİİLEN GERÇEKLEŞEN ALKOL SATIŞLARI : CİNSİ İŞ PROĞRAMI GERÇEKLEŞEN GERÇEKLEŞME ORANI (%) ETİL ALKOL 6.000.000 LİTRE 5.835.734 LİTRE 97,26 142

143

144

145

146

147

148

149

150

151

152

10-YATIRIMLARIMIZ 10.1-YATIRIM FAALĠYETLERĠ 2015 Yılı Genel Yatırım Programı içerisinde yer alan ġirketimize devrebaģı yatırım programından 44.000.000,- TL ödenek verilmiģtir. Programda yer alan projelerimizin genel durumu ve fiziki gerçekleģmeleri incelenerek verilen ödeneğin proje bazında yeterli olamayacağı sonucuna varılmıģ olup, 2015 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair 30.09.2014 tarih ve 2014/6841 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesine istinaden, T.C.Kalkınma Bakanlığı na bilgi verilmek kaydıyla, bağlı olduğumuz T.C.BaĢbakanlık ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı kanalıyla Maliye Bakanının onayı ile programın revizesiyle ilgili olarak muhtelif tarihlerde yaptığımız talepler sonucunda toplam 5.107.000,- TL ödenek aynı proje veya projeler arasında aktarılarak yatırımlarımız gerçekleģtirilebilmiģtir. ġirketimizin proje bazındaki 2015 yılı yatırım programı ve gerçekleģme durumu ekli tabloda detaylı olarak gösterilmiģtir. Tablonun incelenmesinden de anlaģılacağı üzere yatırım faaliyetlerimiz arasında Fabrikaların I. Tarım Sektörü- Muhtelif ĠĢler projesinin ĠnĢaat, Makine-Teçhizat bölümleri, II.Ġmalat Sanayi - Çevre Koruma Amaçlı projeler ile Muhtelif ĠĢler projesinin ĠnĢaat, Makina-Teçhizat, TaĢıt ve ĠĢ Makinası Alımı bölümlerinden ibarettir. 10.2-YATIRIM HARCAMA SEYRĠ Yatırım Harcamalarımızın 2011-2015 dönemine ait son 5 yıllık Revize Program ve GerçekleĢme tutarları aģağıda gösterilmiģtir. 153

TÜRKġEKER TÜRKġEKER A.ġ. A.ġ. YATIRIMLARI YATIRIMLARI (TL) (TL) Oran Oran Yıllar Yıllar Program Program Revize Revize Program Program GerçekleĢme GerçekleĢme % 2011 2011 37.000.000 37.000.000 37.000.000 37.000.000 30.116.000 30.116.000 81 81 2012 2012 40.000.000 40.000.000 40.000.000 40.000.000 26.542.000 26.542.000 66 66 2013 2013 31.000.000 31.000.000 42.000.000 42.000.000 31.772.000 31.772.000 76 76 2014 2014 42.000.000 42.000.000 42.000.000 42.000.000 29.455.000 29.455.000 70 70 2015 2015 44.000.000 44.000.000 44.000.000 44.000.000 32.284.000 32.284.000 73 73 154

10.2.1-YATIRIM GERÇEKLEġME DURUMU edilmiģtir. 2015 yılı revize programında ġirketimiz yatırımlarına 44.000.000,- TL ödenek tefrik Bu ödenekten 32.284.000,- TL harcanarak %73 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. ġirketimizin belli baģlı yatırımları ile bunların 2015 yılı sonundaki durumları aģağıda sektörler ve projeler itibariyle açıklanmıģtır. 10.3-YATIRIM PROJELERĠ 10.3.1-TARIM SEKTÖRÜ YATIRIMLARI Yeni Projeler 2015 de Bitenler 2015 A 02 02 60 Numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi : Bu projenin; ĠnĢaat bölümünde Karaman ve Kızık Kantarlarına kaldırım silo sahaları ile Çamlıbel Kantarına beton silo sahası yapılmıģtır. Demiryurt, Karaman ve Sudurağı Kantar sahaları düzletilmiģtir. Karapınar Kantarının kapı ve pencereleri, Akçadağ Bölgesinin ofis binası ve lojmanının pencereleri PVC ile yenilenmiģtir. Patnos Kantarına yeni kantar binası, fosseptik çukuru, kaldırım silo sahası ve yol bağlantısı, su hattı bağlantısı, 2 adet 60 tonluk çukursuz elektronik kantar tesisinin söküm, nakliye, temel ve montaj iģleri yapılmıģtır. ĠnĢaat bölümünün 2015 yılı 1.280.000,- TL ödeneğe göre %92 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. Makine-Teçhizat bölümünde Dazkırı, Dinar, Senirkent, Tefenni ve YeĢilova Ziraat Bölge ġefliklerimizin kalorifer kazanları yenilenmiģtir. Emirhisar, Türkakın, Yaralı, Patnos, Çayırlı, Mercan ve Gökpınar kantarlarına enerji nakil hattı ve trafo tesisleri kurulmuģtur. Karaman, Demiryurt ve HotamıĢ kantar silo sahaları aydınlatılmıģ, makine besleme harici panoları yenilenmiģtir. Kılbasan Kantarı pancar boģaltma makinesi elektrik tahrikli hale dönüģtürülmüģ, direk tipi trafo güç artıģı yapılmıģtır. Kümbet Kantarına bir adet çukursuz 60 tonluk elektronik kantar tesisi kurulmuģtur. Karapınar Kantar binasının elektrik iç tesisatı iyileģtirilmiģtir. Makine-Teçhizat bölümünün 2015 yılı 720.000,- TL ödeneğe göre %91 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. 155

10.3.2-ĠMALAT SANAYĠ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI I-GIDA SANAYĠĠ Devam Eden Projeler b) 2015 den Sonraya Kalanlar 2013 C 01 00 80 No.lu Çevre Koruma Amaçlı Projeler : 11.08.1983 tarih 18132 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2872 sayılı Çevre Kanunu ve buna dayalı olarak çıkarılan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği ġirketimize bağlı fabrikalarda Atık Su Arıtım Tesisleri kurma ve iģletme yükümlülüğü getirmiģtir. 1995 yılında uygulamaya alınan Atık Su Arıtımı Projesi ile öncelik sırasına göre tüm fabrikalarımıza Atık Su Arıtımı Tesisi yapılarak Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyularak doğal çevrenin korunması amaçlanmıģtır. Yine Fabrikalarımız 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin (DeğiĢiklik 20.12.2014 tarih, 29211 sayılı) Ek-5 listesinin 1.Grup Tesisler; Yakma Tesisleri maddesine tabi olduğundan bu yönetmeliğin 5.maddesine göre hava emisyonu olan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken Ġzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında devam ettirilmesi konusunda söz konusu projelerin; 2012 yılında Atık Su Arıtım, 2013 yılında Emisyon ve Hava Kalitesi ĠyileĢtirme Projeleri sonlandırılmıģ, mevcut iki projenin birleģtirilerek bu kapsamda yapılamayan iģler için Çevre Koruma Amaçlı Projeler adı altında devam ettirilmesi konusunda ġirketimiz ve T.C.Kalkınma Bakanlığı arasında mutabakata varılmıģtır. Söz konusu proje kapsamında; Ağrı ġeker Fabrikasına ısıtıcılı soğutuculu evsel atıksu numune alma ve debimetreli ölçüm sistemi, Erzincan ġeker Fabrikasının deģarj sularının toplanıp dengeleme havuzuna aktarılması, debimetre alınması, Erzurum ġeker Fabrikasının evsel atıksu tesisatının Belediye kanalizasyonuna bağlanması, Ankara, Ereğli ve KırĢehir ġeker Fabrikalarının alakart lokantası ve iģçi mutfağının doğalgaz dönüģümü ve doğalgaza uyumlu ocaklarla değiģtirilmesi, Ankara ġeker Fabrikasının doğalgaz sayaçlarının yenilenmesi, Burdur ġeker fabrikasının atıksu arıtım tesisine eģanjör sistemi, Malatya ġeker Fabrikasının çamur havuzu, Burdur ve Turhal ġeker Fabrikalarının doğalgaz dönüģüm için; RM-B yapımı ve boru hattı çekilmesi ile iç hat yapım iģi ve proje müģavirlik hizmetlerinin 156

alınması, kazanların doğalgaza dönüģümleri, Ereğli ve EskiĢehir ġeker Fabrikalarına taģınabilir biyogaz ölçüm ve analiz cihazı alımları yapılmıģ, Burdur, EskiĢehir ve Turhal ġeker Fabrikalarının PCB içeren transformatörlerin yerine yağlı tip güç transformatörler temin edilerek bertaraf edilmiģtir. T.C. Çevre ve ġehircilik Bakanlığı nın 24.04.2014 tarih ve 2014/12 sayılı Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemlerinin Çevrimiçi (online) Ġzlenmesi genelgesi ile fabrikalarımız, 31.12.2014 tarihine kadar sürekli ölçüm cihazlarından elde edilen verileri Bakanlık Merkezine çevrimiçi (online) iletmeye zorunlu kılınmıģ olup, tüm ġeker Fabrikalarımızda online veri aktarımına baģlamıģtır. Ereğli ve KırĢehir ġeker Fabrikalarının buhar kazanlarının (Doğalgaz ve Fuel-Oil Yakabilen) temin ve montaj iģleri tamamlanmıģ olup kesin kabulleri, Susurluk ġeker Fabrikasının geçici kabulü yapılmıģtır. Burdur ġeker Fabrikasının RM-B istasyonundan yeni kurulacak olan 16 t/h kazana kadar olan doğalgaz hattının çekilmesi Ġle 16 t/h buhar kazanı (Doğalgaz ve Fuel-Oil Yakabilen) temin ve montaj yapım iģi kapsamında kazan temini ve montaj çalıģmaları tamamlanmıģ olup, geçici kabul yapılmıģtır. Burdur ġeker Fabrikasının atıksu arıtım tesisinden çıkan biyogazın yine atıksu arıtım tesisinde atıksuyu ısıtma amaçlı kullanılması için gerekli olan eģanjör sisteminin imalat iģleri tamamlanmıģ, montaj ve devreye alma iģlemleri 2016 yılı içerisinde tamamlanacaktır. 2015 yılı 11.480.000,- TL lık ödeneğe göre %36 gerçekleģme oranı sağlanmıģtır. Yeni Projeler a) 2015 de Bitenler 2015 C 01 00 20 Numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi Bu projenin; ĠnĢaat bölümünde Bor ġeker Fabrikasına küspe kantar binası, mevcut yüzdürmeli yer silosuna ilave, silo bandı, bunker çevresi, seyyar pancar boģaltma makineleri altı ve küspe yoluna beton saha yapılmıģ, dört adet yüzdürmeli yer silosu tadilatları tamamlanmıģtır. Ereğli ġeker Fabrikasının 1. ve 2. otomatik pancar boģaltma siloları yapılmıģ ve 2. silo karģısındaki hafriyat kaldırılmıģtır. EskiĢehir ġeker Fabrikasının silo sahası iyileģtirilmiģ ve kapasitesi artırılmıģtır. Afyon ġeker Fabrikasının pancar nizamiye önü drenaj kanalı ve beton yolları, 157

küspe sahası beton zemini yenilenmiģ, küspe havuzu zemini beton yapılmıģtır. Yozgat ġeker Fabrikasına araç park alanı ve yeni nizamiye, Turhal ġeker Fabrikasına beton küspe yolu ile küspe havuzuna perde beton yapılmıģ, KırĢehir ġeker Fabrikasına pancar kamyonları için araç park yeri giriģ-çıkıģ yoluna beton atılmıģtır. Elbistan ġeker Fabrikasına küspe kantar binası yapılmıģ ve küspe oluklarının altına led gösterge takılmıģtır. ġeker ambarları ve fabrika (Meydan, Ham Fabrika ve Kazan Dairesi) zeminlerine beton yapılması, çatı kaplamalarının yenilenmesi, itfaiye garajı, bekçi kulübesi, kömür ve atık depolama alanlarına rüzgar kesici levha yapılması, pancar analiz numune alma tesisi, filtre pres ünitesine yalıtımlı oda, idare bina altına iģçi soyunma yeri inģaatları yapılması, iģletme, ofis ve sosyal tesislerine kapı ve pencerelerin demir ve pvc doğrama ile yenilenmesi ile tadilat iģlerinin yapılması, Ģeker ambar giriģ kapılarının otomatik panel kapıya çevrilmesi, Ģeker sarsağı temel yapımı, melas ile fuel-oil tanklarının etrafına emniyet duvarları yapılması, fabrika labaratuvar servisi tadilat iģleri, fabrika sahasına bazalt taģ ile kaldırım yapılması, evsel atıksu altyapısının fabrika atık sularından ayrılması, evsel atıksu arıtım tesisi ile çevre ihata duvarı, yol ve kaldırım inģaat iģleri, lojman kanalizasyon ve boru hattı tadilat iģleri tamamlanmıģtır. ĠnĢaat bölümünün 2015 yılında vazgeçilenlerin dıģındakilerin ihaleleri yapılmıģ olup, 9.926.000,- TL ödeneğine göre %83 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. Makine-Teçhizat bölümünde; Afyon, Bor, Burdur, Çorum, EskiĢehir, KırĢehir ikiģer, Elbistan ve Kastamonu ġeker Fabrikalarına birer olmak üzere transport altına toplam 14 adet çukursuz 60 tonluk elektronik kantar tesisi kurulmuģtur. Ankara ġeker Fabrikasının pancar boģaltma makinesine toprak sıyırıcı ve temizleme ünitesi yapılmıģ, Burdur ġeker Fabrikasının küspe transport üzerine 2 adet küspe bandı yükleyici düzeneği kurulmuģ, Ereğli ġeker Fabrikasının 2. Yer silo ve boģaltma makinesinin enerji beslemesi yapılmıģtır. Afyon, Erzincan ve Yozgat ġeker Fabrikalarının sürekli santrifüj motorlarının yolverme sistem ve panolarının yenilenmesi, Afyon, Burdur, Elbistan, Erzurum, Ilgın, Kastamonu, KırĢehir, UĢak ve Yozgat ġeker Fabrikalarına kamera takip sistemleri, Ankara, Bor, Erzincan ve Turhal ġeker Fabrikalarına vinç alımı, Ankara, Bor, Burdur, Elbistan, Erzincan, Susurluk ve Yozgat ġeker Fabrikalarının trafo ve elektrik tesisatları iyileģtirmeleri, 158

Bor, Burdur, Çorum, Ereğli, Kastamonu ve Yozgat ġeker Fabrikalarına rafineri kısmı Ģurup ve lapa yollarındaki boru, depo ile tephir ve ısıtıcı borularının Cr-Ni olarak yenilenmesi, Ankara, Burdur ve Yozgat ġeker Fabrikalarına soğutma kulesi, Burdur ve Malatya ġeker Fabrikalarının mekanik Ģeker kantarının elektroniğe çevrilmesi, Elazığ ve Erzincan ġeker Fabrikalarına dalgıç Pompa, Ereğli ve EskiĢehir ġeker Fabrikalarına paratoner, Burdur ve Kastamonu ġeker Fabrikalarının asenkron motor ve yumuģak kalkıģ temin iģleri yapılmıģtır. Afyon ġeker Fabrikasına soğuk su hattının yer üstüne alınması ve izolasyonlarının yapılması, kül yüzdürme ve curuf söndürme havuzlarındaki suyun deģarj edilmeden tekrar kullanılabilmesi için gerekli pompa, boru ve kaynak iģleri, Ankara ġeker Fabrikasına yaģ Ģeker ve kuru Ģeker elevatörleri ve elekler için otomatik yağlama sistemi, fabrika sosyal tesislerinin kalorifer ana kollektörleri ve bu kollektörlerden bina giriģlerine kadar olan kısımlarının yenilenmesi, 40 tonluk seyyar pancar boģaltma makinesi için toprak sıyırıcı ve temizleme ünitesi, Bor ġeker Fabrikasına sülfirik asit dozaj pompası, hidrolik makaslı platform Ġskele, çiftli akaryakıt pompası, otomatik pancar numune alma tesisi eksikliklerinin tamamlanması, Burdur ġeker Fabrikasına 200 kw 3000 d/d motor ve yumuģak kalkıģ yol vericisi, Çorum ġeker Fabrikasına seyyar gaz ölçüm cihazı, iģçi lokantası fırınlarının yenilenmesi, Elbistan ġeker Fabrikasının vakum ayar ventillerinin pnömatik eylece dönüģtürülmesi, iģçi yemekhanesine kartlı giriģ sisteminin kurulması, ErciĢ ġeker Fabrikasına Ģeker sarsağı, Ereğli ġeker Fabrikasına 400 kvar kompanzasyon panosu, 1750 kg/ģarj kapasiteli tam otomatik kristal Ģeker santrifüj alımı, karıģtırıcılı kapalı tip lapa tevzi teknesi (Cr-Ni) ve santrifüj altı helezonun kurulumu (Cr-Ni), mevcut 4 no.lu yüzdürmeli pancar silosu için silo bandı ve dağıtım arabası konulması, mevcut seyyar pancar boģaltma makineleri platformlarının yüksek tonajlı araçların kolaylıkla platform üzerinden geçerek kendi damperlerini kaldırmak suretiyle boģaltma sistemi için projelendirmesi, makinada projenin uygulanma iģi, Erzurum ġeker Fabrikasına 75 kw 1000 d/dk B3 elektrik motoru, 2500 A ve 4000 A Ģalterleri ile fabrika ve sosyal tesisler kalorifer ve sıcak su boru hatlarının yer üstüne yenileme iģleri, EskiĢehir ġeker Fabrikasının rafineri elektrik panolarının bir kısmının yenilenmesi, 100 t/h VKW buhar kazanı için basınç düģürme vanası, Ilgın ġeker Fabrikasının fabrika sahası aydınlatmalarının yeniden düzenlenmesi, içme suyu arıtım cihazı, yangın hidrant sistemi kurulması, kazan dairesi otomasyon eksiklerinin giderilmesi, radarlı tip lapa kalınlık sensörü alımı, yükleme, istif ve kısa bant alımı, Kastamonu ġeker Fabrikasına 45 kw 1500 d/d asenkron motor frekans çevirici, 45 kw 1500d/d asenkron motor, frekans çevirici, KırĢehir ġeker Fabrikasının ham fabrika, rafineri ve kireç ocağı otomasyonunun 159

güncellenmesi, modernizasyon ve eksiklerin giderilmesi, 160 kw kompresör için frekans çevirici, Malatya ġeker Fabrikasına telefon santralı, Turhal ġeker Fabrikasına yıldırımdan korunma tesisi kurulması, fabrika kısımlarına muhtelif merdiven korkuluk gezenek ve ızgara eksikliklerinin giderilmesi, mevcut olanların standartlara uygun hale getirilmesi, tam akülü makaslı personel yükseltici alımı, UĢak ġeker Fabrikasına kireç ocağı sabit gaz ölçüm cihazı kurulması, hava kompresör alımı, basınç düģürücü istasyonu kurulması, enerji nakil hattının deplasesi, Yozgat ġeker Fabrikasına 30 m3 fuel-oil tankı alımı gerçekleģmiģtir. Bilgi ĠĢlem Dairesi BaĢkanlığının bilgi iģlem ağı projesinde doğacak yeni ihtiyaçları ile meydana gelecek eksikliklerin tamamlama iģleri gerçekleģtirilmiģtir. EskiĢehir ġeker Fabrikasının 1750 kg/ģarj kapasiteli kristal Ģeker santrifüjünün kesin, Ilgın ġeker Fabrikasının geçici kabulü yapılmıģtır. Makina ve Teçhizat yatırımlarının büyük bir bölümü tamamlanmıģ, 2015 yılı 18.857.000,- TL ödeneğine göre %88 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. TaĢıt Alımı : Muhtelif ĠĢler Proje kapsamında Yozgat ġeker Fabrikasına 1 adet itfaiye satın alınmıģtır. 2015 yılı 300.000,- TL lık ödeneğine göre %84 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. 160

II-ELEKTRĠKSĠZ MAKĠNA ĠMALAT SANAYĠĠ 2015 C 01 00 20 Numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi : Bu projenin; Makine -Teçhizat bölümünde Ankara Makine Fabrikasına CNC boru bükme makinası, seyyar boru kaynakağzı açma makinası, EskiĢehir Makine Fabrikasına 200 aboneli telefon santralı alımları ile hatların yenilenmesi, CNC dik iģlem tezgahı, parça yıkama makinası, portatif ultrasonik sertlik ölçüm cihazı alımları yapılmıģtır. 2015 yılı 817.000,- TL lık ödeneğine göre %81 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. ĠĢ Makinası Alımı : Muhtelif ĠĢler Projesi kapsamında; EskiĢehir Makina Fabrikasına 1 adet 3,5 tonluk dizel forklift satın alınmıģ olup, 70.000,- TL ödeneğine göre %84 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. III-KĠMYA SANAYĠĠ 2015 C 01 00 20 Numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi : Bu projenin; Makine -Teçhizat bölümünde EskiĢehir Alkol Fabrikasının alkol üretim ile Ģlempe koyulaģtırma otomasyon yenilenmesi, gaz kromatografi cihazı yüksek basınçlı yanıcı ve yakıcı gaz tüplerinin uygun ve korunaklı yere taģınması ve hatların çekilme iģleri yapılmıģtır. 2015 yılı 375.000,- TL ödeneğine göre %100 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. IV-MESLEK BĠLĠM ÖLÇÜ KONTROL OPTĠK DONANIM ĠMALAT SANAYĠĠ 2015 C 01 00 20 Numaralı Muhtelif ĠĢler Projesi : Bu projenin; Makine -Teçhizat bölümünde Elektromekanik Aygıtlar Fabrikasındaki O.G. hücrelerinin yerine metal muhafazalı hücre temini ile 15 kv havai hattının yer altına alınma iģleri yapılmıģtır. 2015 yılı 175.000,- TL ödeneğine göre %100 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. 161

TRANSFER HARCAMALARI (ARAZĠ VE ARSALAR) ErciĢ ġeker Fabrikası sabit kıymetlerinde kayıtlı Ağrı Ġli, Patnos Ġlçesi, Alpaslan Köyü, ġora Mevkii 507 Ada, 1 no.lu Parselde bulunan 16.745,87 m² yüz ölçümlü Patnos Kantarı ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulunun 30.06.2014 tarihli ve 2014/57 sayılı kararı ile Eğitim ve Öğretim hizmetlerinde kullanılmak üzere Milli Eğitim Bakanlığı Ağrı Ġl Milli Eğitim Müdürlüğüne tahsis edilmiģ, devredilen kantar arsasının yerine Ağrı Ġli, Patnos Ġlçesi, Oyacık Köyü, 372 no.lu parselde kayıtlı 20.000 m² arazi mera vasfından çıkarılarak Türkiye ġeker Fabrikaları A.ġ ne devredilmiģtir. 2015 yılı Yatırım ve Finansman Programının Ödemeler-Sabit Kıymet ArtıĢları- Transfer Harcamaları bölümündeki 23.000,- TL ödeneğine göre %100 oranında gerçekleģme sağlanmıģtır. 162

2015 YILI YATIRIM VE TRANSFER HARCAMALARI TABLOSU 31.12.2015 1000 TL İşin 2015 Yılı 2015 Yılı Başlangıçtan 31.12.2015 Sonuna Kadar 2015 Yılı Fiili Başlama İlk Revize Devrebaşı Proğramı Revize Proğramı Nakdi Harcama Fiziki Nakdi Harcama Tutarı 2015 Yılı Bitiş Proje Tutarı Proje Tutarı Dış Dış Dış Gerçekleşme Harcama Dış Gerçekleşme Fiziki Proje no Proje Adı Yeri Tarihi Dış Toplam Dış Toplam Kredi Özkaynak Toplam Kredi Özkaynak Toplam Kredi Özkaynak Toplam % Toplamı Kredi Özkaynak Toplam % Harcama TARIM SEKTÖRÜ C - Yeni Projeler a) 2015' da Bitenler 2015 A 02 02 60 Muhtelif İşler İnşaat Muhtelif 2015-2015 1.530 1.280 1.530 1.280 1.178 92 1.178 1.178 92 1.178 Makine - Teçhizat Muhtelif 2015-2015 470 720 470 720 657 91 657 657 91 657 Tarım Sektörü Toplamı : 0 2.000 0 2.000 0 0 2.000 0 0 2.000 0 0 1.835 92 1.835 0 0 1.835 92 1.835 İMALAT SANAYİİ I - Gıda Sanayii B - Devam Eden Projeler b) 2015' dan Sonraya kalanlar 2013 C 01 00 80 Çevre Koruma Amaçlı Projeler Muhtelif 2013-2016 167.232 167.232 13.000 11.480 17.025 10 16.383 4.183 36 5.298 C - Yeni Projeler a) 2015' da Bitenler 2015 C 01 00 20 Muhtelif İşler İnşaat Muhtelif 2015-2015 8.900 9.926 8.900 9.926 8.220 83 7.923 8.220 83 7.923 Makine - Teçhizat Muhtelif 2015-2015 18.363 18.857 18.363 18.857 2.100 16.519 88 13.893 2.100 16.519 88 13.893 Taşıt Alımı (İtfaiye T-14) Yozgat 2015-2015 300 300 300 300 253 84 253 253 84 253 I - Gıda Sanayi Toplamı : 0 194.795 0 196.315 0 0 40.563 0 0 40.563 0 2.100 42.017 21 38.452 0 2.100 29.175 72 27.367 II - Elektriksiz Makina İmalat Sanayii C - Yeni Projeler a) 2015' da Bitenler 2015 C 01 00 20 Muhtelif İşler Makine - Teçhizat Muhtelif 2015-2015 817 817 817 817 665 81 665 665 81 665 İş Makinası Alımı (Forklift) Esk.Makina 2015-2015 70 70 70 70 59 84 59 59 84 59 II - Elektriksiz Makine İmalat Sanayi Toplamı: 0 887 0 887 0 0 887 0 0 887 0 0 724 82 724 0 0 724 82 724 III - Kimya Sanayii C - Yeni Projeler a) 2015' da Bitenler 2015 C 01 00 20 Muhtelif İşler Makine - Teçhizat Esk.Alkol 2015-2015 375 375 375 375 375 100 375 375 100 375 III - Kimya Sanayi Toplamı: 0 375 0 375 0 0 375 0 0 375 0 0 375 100 375 0 0 375 100 375 IV - Meslek Bilim Ölçü Kontrol Optik Donanım Sanayii C - Yeni Projeler a) 2015' da Bitenler 2015 C 01 00 20 Muhtelif İşler Makine - Teçhizat EMAF 2015-2015 175 175 175 175 175 100 175 175 100 175 IV - Meslek Bilim Ölçü Kontrol Optik Donanım Sanayi Toplamı: 0 175 0 175 0 0 175 0 0 175 0 0 175 100 175 0 0 175 100 175 Muhtelif İşler Toplamı: 0 29.000 0 30.520 0 0 29.000 0 0 30.520 0 2.100 26.266 86 23.343 0 2.100 26.266 86 23.343 İmalat Sanayi Toplamı: 0 196.232 0 197.752 0 0 42.000 0 0 42.000 0 2.100 43.291 22 39.726 0 2.100 30.449 72 28.641 Genel Toplam : 0 198.232 0 199.752 0 0 44.000 0 0 44.000 0 2.100 45.126 23 41.561 0 2.100 32.284 73 30.476 Transfer Harcamaları Arazi ve Arsalar 0 23 0 23 23 0 23 0 23 163

11-MALĠ DURUM 11-MALĠ DURUM MALĠ DURUM MALĠ (Bin DURUM TL) (Bin TL) Yıllar Yedekler ÖdenmiĢ Sermaye Öz Kaynaklar Yıllar 2011 Yedekler 583.076 ÖdenmiĢ 2.117.997 Sermaye Öz 2.438.208 Kaynaklar 2011 2012 583.076 2.117.997 2.438.208 2.239.980 2012 2013 583.076 2.117.997 2.239.980 1.988.618 2013 2014 583.076 2.117.997 1.988.618 1.791.592 2014 2015 583.076 2.117.997 2.367.841 1.791.592 1.941.157 2015 583.076 2.367.841 1.941.157 164

SABĠT KIYMETLER (Bin TL) SABĠT KIYMETLER Kayıtlı (Bin TL) BirikmiĢ Yıllar Kıymetleri Amortismanları 2011 2.004.420 Kayıtlı 1.370.479 BirikmiĢ 2012 Yıllar 2.024.050 Kıymetleri Amortismanları 1.405.766 2013 2011 2.050.437 2.004.420 1.441.270 1.370.479 2014 2012 2.063.496 2.024.050 1.464.282 1.405.766 2015 2013 2.086.543 2.050.437 1.493.619 1.441.270 2014 2.063.496 1.464.282 2015 2.086.543 1.493.619 165

11.1-MALĠ BÜNYE ANALĠZĠ ġirketimizin 2015 yılı itibariyle mali durumunu belirten bilanço özeti 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıya çıkarılmıģtır. 2014 Yılı 2015 Yılı A K T Ġ F TL % TL % I-DÖNEN VARLIKLAR 1- Hazır Değerler 5.232.498,31 0,1 7.039.270,27 0,2 2- Menkul kıymetler 3- Ticari alacaklar 220.204.722,69 5,7 302.480.912,01 9,2 4- Diğer alacaklar a) Ortaklar 141.831,73 458.193,74 b) Diğer 2.922.748,61 0,1 2.642.548,01 0,1 5- Stoklar a) Stoklar 2.450.035.195,64 63,2 2.188.583.848,56 67,0 b) Verilen sipariģ avansları 76.798,13 19.235,37 6- Yıllara yaygın inģaat ve onar.maliyeti 7- Gelecek aylara ait gider ve gel.tahak. 12.999.045,83 0,3 15.629.006,33 0,5 8- Diğer dönen varlıklar 36.957.809,79 0,9 5.071.452,13 0,2 Toplam 2.728.570.650,73 70,3 2.521.924.466,42 77,2 II-DURAN VARLIKLAR 1- Ticari alacaklar 547.104.740,06 14,1 147.969.833,49 4,5 2- Diğer alacaklar a) Ortaklar 3.092.792,54 0,1 2.612.366,19 0,1 b) Diğer 190.689,74 115.000,00 3- Mali duran varlıklar a) Bağlı menkul kıymetler 288.871,77 288.871,77 b) ĠĢtirakler c) Bağlı Ortaklıklar 4- Maddi duran varlıklar a) Maddi duran varlıklar 2.063.496.430,24 53,2 2.086.543.071,18 63,9 b) Maddi duran varlık.amortismanı -1.464.282.347,47-37,7-1.493.619.058,37-45,7 5-Gelecek yıllara ait gider ve gelir tahak. 24.040,42 138.802,24 6- Diğer duran varlıklar a) Diğer duran varlıklar 6.987.650,51 0,2 6.809.020,46 0,2 b) Diğer duran varlık.amortismanı -6.519.858,97-0,2-6.373.973,09-0,2 Toplam 1.150.383.008,84 29,7 744.483.933,87 22,8 Genel Toplam 3.878.953.659,57 100,0 3.266.408.400,29 100,0 166

2014 Yılı 2015 Yılı P A S Ġ F TL 2014 Yılı % TL 2015 Yılı % I-KISA P A S VADELĠ Ġ F YABANCI KAYNAKLAR TL % TL % 1- Mali I-KISA Borçlar VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 1.084.725.000,00 28,0 101.570.000,00 3,1 2- Ticari 1- Mali borçlar Borçlar 837.930.534,25 1.084.725.000,0021,6 28,0 1.023.089.836,73 101.570.000,0031,33,1 3- Diğer 2- Ticari borçlar borçlar 3.945.489,20 837.930.534,25 0,1 21,6 1.023.089.836,73 3.715.297,21 0,1 31,3 4- Alınan 3- Diğer avanslar borçlar 5.551.467,41 3.945.489,20 0,20,1 6.204.919,39 3.715.297,21 0,20,1 5- Yıllara 4- Alınan yaygın avanslar inģaat ve onar.maliyeti 5.551.467,41 0,2 6.204.919,39 0,2 6- Ödenecek 5- Yıllara yaygın vergi ve inģaat diğer ve yük. onar.maliyeti 37.790.134,90 1,0 82.510.281,33 2,5 7- Borç 6- Ödenecek ve gider vergi karģılıkları ve diğer yük. 70.459.941,94 37.790.134,90 1,81,0 74.697.741,25 82.510.281,33 2,32,5 8- Gelecek 7- Borç ve aylara gider ait karģılıkları gider ve gel.tahakkuk. 18.651.920,75 70.459.941,94 0,51,8 1.413.975,46 74.697.741,25 2,3 9- Diğer 8- Gelecek kısa vadeli aylara yabancı ait gider kaynaklar ve gel.tahakkuk. 18.651.920,75 0,5 1.413.975,46 9- Diğer kısa vadeli yabancı kaynaklar Toplam 2.059.054.488,45 53,2 1.293.202.051,37 39,5 II-UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR Toplam 2.059.054.488,45 53,2 1.293.202.051,37 39,5 1- Mali II-UZUN Borçlar VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 2- Ticari 1- Mali borçlar Borçlar 1.448.242,59 1.487.516,62 0,1 3- Diğer 2- Ticari borçlar borçlar 147.509,04 1.448.242,59 1.224.981,69 1.487.516,62 0,1 4- Alınan 3- Diğer avanslar borçlar 147.509,04 133,04 1.224.981,69 5.146,30 5- Borç 4- Alınan ve gider avanslar karģılıkları 26.601.269,25 133,04 0,7 29.262.480,65 5.146,30 0,9 6- Gelecek 5- Borç ve yıllara gider ait karģılıkları gider ve gel.tahakkuk. 26.601.269,25 109.880,51 0,7 29.262.480,65 69.534,66 0,9 7- Diğer 6- Gelecek yabancı yıllara kaynaklar ait gider ve gel.tahakkuk. 109.880,51 69.534,66 7- Diğer yabancı kaynaklar Toplam 28.307.034,43 0,7 32.049.659,92 1,0 Yabancı Kaynaklar Toplamı Toplam 2.087.361.522,88 28.307.034,4353,90,7 1.325.251.711,29 32.049.659,9240,51,0 III-ÖZ KAYNAKLAR Yabancı Kaynaklar Toplamı 2.087.361.522,88 53,9 1.325.251.711,29 40,5 1- ÖdenmiĢ III-ÖZ KAYNAKLAR Sermaye 2.117.996.728,00 54,6 2.367.840.728,00 72,5 2- Sermaye 1- ÖdenmiĢ yedekleri Sermaye 2.117.996.728,00 54,6 2.367.840.728,00 72,5 2- - Yeniden Sermaye değerleme yedekleri artıģı - Diğer - Yeniden sermaye değerleme yedekleri artıģı 3- Kâr - yedekleri Diğer sermaye yedekleri 583.075.512,12 15,0 583.075.512,12 17,9 4- GeçmiĢ 3- Kâr yedekleri Yıl Zararı -712.454.122,05 583.075.512,12-18,4 15,0-909.480.103,43 583.075.512,12-27,8 17,9 5- Kâr 4- GeçmiĢ ve Zarar Yıl Zararı -197.025.981,38-712.454.122,05-5,1-18,4-100.279.447,69-909.480.103,43-3,1-27,8 5- Kâr ve Zarar Toplam 1.791.592.136,69-197.025.981,3846,1-5,1.941.156.689,00-100.279.447,6959,5-3,1 Genel Toplam Toplam 3.878.953.659,57 1.791.592.136,69 100,0 46,1 3.266.408.400,29 1.941.156.689,00 100,0 59,5 Genel Toplam 3.878.953.659,57 100,0 3.266.408.400,29 100,0 Yukarıdaki bilanço tablosunun tetkikinden de anlaģılacağı gibi 2015 yılında toplam kaynaklarımız Yukarıdaki 3.266.408.400,29 bilanço tablosunun TL dir. Bunun tetkikinden 1.941.156.689,00 de anlaģılacağı TL si gibi öz, 2015 1.325.251.711,29 yılında toplam TL si kaynaklarımız yabancı kaynaklara 3.266.408.400,29 aittir. TL dir. Bunun 1.941.156.689,00 TL si öz, 1.325.251.711,29 TL si yabancı kaynaklara aittir. Yıl sonu itibariyle kaynaklarımızın, 2.521.924.466,42 TL si dönen varlıklara, 744.483.933,87 Yıl sonu TL si itibariyle ise duran varlıklara kaynaklarımızın, aittir. 2.521.924.466,42 TL si dönen varlıklara, 744.483.933,87 TL si ise duran varlıklara aittir. 167

11.2-MALĠ ORANLAR Mali durumumuzla ilgili bazı oranlar özet olarak aģağıda gösterilmiģtir. Söz konusu oranlar ġirketimizin kaynakları, varlıkları, likiditesi ve kârlılığı ile alâkalıdır. MALĠ ORANLAR (2015 Yılı) A-Kaynaklarla Ġlgili Oranlar 1-Mali Yeterlilik (Finansman) Öz Kaynaklar 1.941.156.689,00 Toplam Kaynaklar 3.266.408.400,29 Öz Kaynaklar 1.941.156.689,00 Yabancı Kaynaklar 1.325.251.711,29 = % 59,43 = % 146,47 2-Ġç Kaynaklar (Otofinansman) Yedekler ve Özel KarĢılıklar 583.075.512,12 ÖdenmiĢ Sermaye 2.367.840.728,00 = % 24,62 B- Varlıklarla Ġlgili Oranlar Maddi Duran Varlıklar (Net) 592.924.012,81 Aktif Toplam 3.266.408.400,29 = % 18,15 C- Likidite Hazır Değerler(Para ve Kıymetli Evrak) 7.039.270,27 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 1.293.202.051,37 Dönen Varlıklar 2.521.924.466,42 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 1.293.202.051,37 = % 0,54 = % 195,01 D-Stok DönüĢ Hızı SatıĢların Maliyeti 3.299.603.445,41 Ortalama Stoklar 2.319.309.522,11 = 1,42 168

11.3-HAZĠNEDEN OLAN BORÇ VE ALACAKLARIMIZ 11.3.1-HAZĠNEYE OLAN BORÇLARIMIZ Uzun ve Kısa Vadeli a-diğer Borçlarımız Toplamı : TL 11.3.2-HAZĠNEDEN OLAN ALACAKLARIMIZ Görev Zararları 1- Yurtiçi satıģları (Dahilde ĠĢleme Rejimi kapsamında) 2.652.534,31 2- Ġhraç Ģekerleri 410.015,66 11.4- SERMAYE DURUMU Alacaklarımız Toplamı : 3.062.549,97 ġirketimiz sermayesi 2.500.000.000,- TL olup, 2.367.840.728,- TL si ödenmiģtir. 11.5-GÖREV ZARARLARI TETKĠKLERĠ 11.5.1-ĠHRAÇ ġekerġ GÖREV ZARARI 10.06.1992 tarih 21254 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.06.1992 tarih ve 92/3114 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile, mamullerinde Ģeker kullanan Dahilde ĠĢleme Rejimi kapsamında belge almıģ imalatçı-ihracatçı firmalara, Dünya borsa fiyatları baz alınarak satılan Ģekerler için ġirketimiz görevlendirilmiģ olup, bu görevden doğacak zararın da 233 sayılı K.H.K. nin 35 inci maddesine göre Hazine tarafından karģılanması kararlaģtırılmıģtır. Söz konusu Bakanlar Kurulu kararına istinaden Ġmalatçı ihracatçı firmalara 2003 ve daha önceki yıllarda satılan Ģekerlerden doğan görev zararından 2015 yılı içerisinde tahsil edilen 81.074,03 TL ve belge taahhüt hesabı müeyyideli kapananlardan dolayı iptal edilen 30.242,57 TL olmak üzere toplam 111.316,60 TL kapatılmıģ olup, 31.12.2015 tarihi itibariyle soruģturma ve dava sonucuna göre iģlem yapılacak 3.062.549,97 TL görev zararı alacağımız bulunmaktadır. 169

11.6- GENEL MALĠ DURUM 2014 yılına göre; 2015 yılında maddi duran varlıklarımızda amortismanlar tenzil edildikten sonra 6.290.069,96 TL lik bir azalıģ olmuģtur. Stoklarımız 261.451.347,08 TL azalarak 2.188.583.848,56 TL, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklarımız toplamı ise 762.109.811,59 TL azalarak 1.325.251.711,29 TL olmuģtur. 11.7-FĠNANSMAN DURUMU 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki Kamu Ġktisadi TeĢebbüsleri ile Bağlı Ortaklıkları ve özelleģtirme kapsam ve programındaki kuruluģların düzenledikleri Yıllık Yatırım ve Finansman Programları, ilgili mercilerin tasvibinden geçtikten sonra Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe girmektedir. Bu doğrultuda 2016 Yılı Yatırım ve Finansman Programımız 12.10.2015 tarihli ve 2015/8196 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla kabul edilmiģtir. 2015 yılında üreticiden satınalınan 8.790.050,313 ton pancar için 1.581.987.496,63 TL bedel tahakkuk ettirilmiģ, tahakkuk ettirilen pancar bedelinin 691.098.359,54 TL si ayni ve nakdi avans olarak Aralık 2015 ayı sonuna kadar üreticilere ödenmiģtir. Bakiye pancar bedeli 890.889.137,09 TL nin ödenmesine ise 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 1530 uncu maddesi hükmü doğrultusunda değiģtirilen ġeker Pancarı Üretim SözleĢmesinin 10 uncu maddesine istinaden pancar alımlarının fabrika bazında tamamlanmasını takiben 60 gün içerisinde üreticilere ödenmesi gerektiğinden fabrika bazında ödemelere 18.12.2015 tarihinden itibaren baģlanmıģ olup, ödemeler 25 ġubat 2016 tarihinde tamamlanmıģtır. 170

FĠNANSAL TABLOLAR ġirketimizin 2015 Yılı Bilançosu 100.279.447,69 TL zararla kapanmıģtır. Faaliyet Raporumuza ait finansal tablolar; Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanan ve 28.08.2012 tarihli 28395 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ġirketlerin Yıllık Faaliyet Raporunun Asgari Ġçeriğinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik uyarınca düzenlenmiģtir. 12-BĠLANÇO 12.1-BĠLANÇO TANZĠM ESASLARI ġirketimiz, ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulunun 08.10.2007 tarih 2007/57 sayılı ve 12.08.2008 tarih 2008/50 sayılı kararları ile özelleģtirme programına alınarak 4046 sayılı ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamına dahil edilmiģ ve ana sözleģmemiz, 4046 sayılı Kanunun 20/A maddesi gereğince bu Kanun hükümlerine uygun hale getirilmesi amacıyla yeniden düzenlenmiģtir. Ana SözleĢmemiz, Ankara Ticaret Sicili Memurluğunca 13.12.2007 tarihinde tescil edilmiģ ve 17.12.2007 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 6959 sayılı nüshasının 297, 298 ve 299 uncu sayfalarında yayımlanmıģtır. 2015 yılı hesap dönemine ait bilanço ve gelir tablosu; Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tanzim edilmiģtir. 2015 yılı faaliyet dönemi 100.279.447,69 TL zararla kapanmıģ olup, 2015 yılı Bilançosu ve Gelir Tablosunun hazırlanmasında aģağıda arz ve izah edilen esaslar dikkate alınmıģtır. 1-2015 yılı faaliyet döneminde ticari bankalardan kullanılan kredilere iliģkin ödenen kredi faizlerinden pancar tedarik maliyeti ile yatırımların maliyetine verilenler haricindeki doğrudan gider yazılan 28.667.303,43 TL faiz, Gelir Tablosu hesaplarına finansman gideri olarak intikal ettirilmiģtir. 2-Genel kabul görmüģ muhasebe prensipleri gereğince; yan ürün olarak elde edilen melas ve yaģ pancar posası üretim değerleri ile gider karģılığı tahsil edilen paralar Ģeker üretim maliyetinden düģülmüģ, faaliyet giderlerinden melasa isabet eden giderler Ģeker maliyetine ilave edilmiģtir. Ayrıca, 2015 yılında fabrikalarımızın tüm bölgelerinde pancar üreticilerinin teslim ettikleri net pancarın %20 si nispetinde yaģ pancar posası dağıtılarak tutarı pancar tedarik maliyetine intikal ettirilmiģtir. 3-2015 yılı faaliyet döneminde Alkol Fabrikaları ile SatıĢ Mağazası ve Alakart Lokantalarının kâr ve zarar bakiyeleri dönem kâr ve zararına intikal ettirilmiģtir. 171

12.2-AKTĠF HESAPLAR (VARLIKLAR) ġirketimizin Varlıkları 3.266.408.400,29 TL olup, bunun 2.521.924.466,42 TL si Dönen, 744.483.933,87 TL si ise Duran Varlıklarımıza aittir. 2015 yılı bilançomuzun aktifinde yer alan değerler ile 2014 yılı değerleri ana gruplar itibariyle karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı VARLIKLAR (NET) TL TL I- DÖNEN VARLIKLAR A- Hazır Değerler 5.232.498,31 7.039.270,27 B- Menkul Kıymetler C- Ticari Alacaklar 220.204.722,69 302.480.912,01 D- Diğer Alacaklar 3.064.580,34 3.100.741,75 E- Stoklar 2.450.111.993,77 2.188.603.083,93 F- Yıllara Yaygın ĠnĢ.ve Onr.Maliyeti G- Gelecek Aylara Ait Gid.ve Gel.Tah. 12.999.045,83 15.629.006,33 H- Diğer Dönen Varlıklar 36.957.809,79 5.071.452,13 Dönen Varlıklar Toplamı 2.728.570.650,73 2.521.924.466,42 II- DURAN VARLIKLAR A- Ticari Alacaklar 547.104.740,06 147.969.833,49 B- Diğer Alacaklar 3.283.482,28 2.727.366,19 C- Mali Duran Varlıklar 288.871,77 288.871,77 D- Maddi Duran Varlıklar 599.214.082,77 592.924.012,81 E- Maddi Olmayan Duran Varlıklar 2.963,77 8.479,34 F-Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 11.273,60 8.488,17 G- Gelecek Yıllara Ait Gid.ve Gel.Tah. 24.040,42 138.802,24 H- Diğer Duran Varlıklar 453.554,17 418.079,86 Duran Varlıklar Toplamı 1.150.383.008,84 744.483.933,87 Varlıklar Toplamı 3.878.953.659,57 3.266.408.400,29 Bilançomuzun varlıklar bölümünde yer alan hesaplarla ilgili açıklamalar aģağıda sırasıyla belirtilmiģtir. 172

12.2.1-DÖNEN VARLIKLAR Bu grupta aģağıdaki hesaplarımız yer almaktadır. A- Hazır değerler B- Menkul kıymetler C- Ticari alacaklar D- Diğer alacaklar E- Stoklar F- Yıllara yaygın inģaat ve onarım maliyetleri G- Gelecek aylara ait gider ve gelir tahakkukları H- Diğer dönen varlıklar 12.2.1.1-HAZIR DEĞERLER 2015 yılı sonu itibariyle hazır değerlerin tamamı kasa ve bankalardaki paralar ile yoldaki paralardan oluģmaktadır. Ayrıntılı olarak 2014 ve 2015 yılı hazır değerler mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Hesaplar TL TL Hazır Değerler a- Kasalarda 133.568,16 131.014,01 b- Bankalarda 5.098.622,47 6.908.089,18 Diğer Hazır Değerler - - Pul kasası - - Yoldaki paralar 307,68 167,08 Toplam 5.232.498,31 7.039.270,27 12.2.1.2-TĠCARĠ VE DĠĞER ALACAKLAR 2015 yılı bilançosunda kayıtlı olup, vadesi bir yıla kadar olan ticari alacaklarımız tutarı 302.480.912,01 TL ile diğer alacaklarımız tutarı 3.100.741,75 TL olmak üzere toplam alacaklarımız tutarı 305.581.653,76 TL nin detayı 2014 yılı ile karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. 173

2014 2014 Yılı Yılı 2015 2015 Yılı Yılı Hesabın Hesabın Adı Adı TL TL TL TL Ticari Ticari Alacaklar - Yurtiçi - Yurtiçi Alıcıları Alıcıları 210.795.896,44 294.789.007,42 - YurtdıĢı - YurtdıĢı Alıcıları Alıcıları - - - - - Verilen - Verilen Depozito ve ve Teminatlar 4.533.217,37 4.329.195,43 - Diğer - Diğer Ticari Ticari Alacaklar 4.875.608,88 3.362.709,16 - ġüpheli - ġüpheli Ticari Ticari Alacaklar 19.584.469,46 20.322.566,39 Toplam Toplam 239.789.192,15 322.803.478,40 ġüpheli ġüpheli Ticari Ticari Alacaklar KarĢılığı KarĢılığı (-) (-) 19.584.469,46 20.322.566,39 Ticari Ticari Alacaklar Toplamı 220.204.722,69 302.480.912,01 Diğer Diğer Alacaklar - - Ortaklardan Alacaklar 141.831,73 458.193,74 - - Personelden Alacaklar 1.839.077,46 1.669.847,92 - Diğer - Diğer çeģitli çeģitli Alacaklar 1.083.671,15 972.700,09 - ġüpheli - ġüpheli Diğer Diğer Alacaklar 3.501.437,68 3.667.760,65 Toplam Toplam 6.566.018,02 6.768.502,40 ġüpheli ġüpheli Diğer Diğer Alacak.KarĢılığı (-) (-) 3.501.437,68 3.667.760,65 Diğer Diğer Alacaklar Toplamı 3.064.580,34 3.100.741,75 Alacaklar Toplamı 223.269.303,03 305.581.653,76 12.2.1.2.1-YURTĠÇĠ ALICILARDAN ALACAKLAR ġirketimizin yurtiçi yurtiçi alıcılardan olan olan 294.789.007,42 TL TL alacağının, 294.666.000,00 TL si TL si Ģeker Ģeker alıcılarından olan olan alacakları (vadeli (vadeli Ģeker Ģeker bedeli), bedeli), 123.007,42 TL si TL si alkol alkol alıcılarından olan olan alacakları ifade ifade etmektedir. 12.2.1.2.2-YURTDIġI ALICILARINDAN ALACAKLAR ġirketimizin yurtdıģından alacağı alacağı bulunmamaktadır. 12.2.1.2.3-VERĠLEN DEPOZĠTO VE VE TEMĠNATLAR Bu Bu hesapta hesapta kayıtlı kayıtlı 4.329.195,43 TL nin TL nin 15.097,94 TL si TL si fabrika fabrika ve ve teģkilatımızca bir bir akdin akdin karģılığı karģılığı olarak olarak üçüncü üçüncü Ģahıslara Ģahıslara verilmiģ verilmiģ bulunan bulunan depozito depozito ve ve teminat teminat tutarlarını, 4.314.097,49 TL TL ise ihtilaflı ise ihtilaflı alacaklarımıza iliģkin iliģkin ihtirazı ihtirazı kayıtla kayıtla yatırılan yatırılan para para ve ve teminatları ifade ifade etmektedir. 174

12.2.1.2.4-DĠĞER TĠCARĠ ALACAKLAR Bu hesapta 2015 yılı sonu itibariyle kayıtlı alacaklarımız 3.362.709,16 TL olup, detayı aģağıda gösterilmiģtir. Açıklama Sosyal Güvenlik Kurumundan Alacaklar 982,67 Kamu ĠĢletmeleri ve Mahalli Ġdarelerden Alacaklar 1.199,78 Ġhracı GerçekleĢmeyen ġeker Bedelinden Alacaklar 16.119,99 Diğer Kamu Kurum ve KuruluĢları 1.365,67 Müteahhitlerden Alacaklar 831.633,67 Afet Nedeniyle Tahsili Geciken yada Ertelenen Alacaklar 1.360.776,52 Pancar Avansından Alacaklar 323.452,33 TL Toplamı 2.535.530,63 Diğer Alacaklar Pancar Ekicileri Kooperatifinden Olan YaĢ Küspe Bedelinden Alacaklar 368.637,47 Mapfre Genel Sigorta Hasar Bedelinden Alacaklar 302.774,21 Yurtiçi Gerçek KiĢilerden Muhtelif Alacaklar 3.530,81 Yurtiçi Tüzel KiĢilerden Muhtelif Alacaklar 152.236,04 DĠĞER ALACAKLAR ORTAKLARDAN ALACAKLAR Toplamı 827.178,53 Genel Toplam 3.362.709,16 Hesapta kayıtlı 458.193,74 TL nin 450.183,78 TL si Hazine MüsteĢarlığından olan incelemedeki görev zararı alacaklarımızı ifade etmekte olup, bunun 410.015,66 TL si yurtiçi satıģları görev zararından, 40.168,12 TL si yurtdıģı satıģları görev zararından oluģmakta, 8.009,96 TL ise ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu kararı ile satıģa konu edilen taģınmazların gazete ilan ücretlerinden oluģmaktadır. 175

12.2.1.2.5-PERSONELĠMĠZDEN ALACAKLAR Bu hesaptaki 1.669.847,92 TL nin tümü, merkez ve taģra teģkilatımızda çalıģan personelimizin maaģ ve ücretlerinden kesilmek üzere çeģitli nedenlerle ġirketimize borçlanan ve müteakip ayda tahsili gereken alacaklarımızı ifade etmekte olup, bunun 1.054.622,53 TL si Yönetim Kurulu kararı ile personelimize 3 taksitte tahsil edilmek üzere verilen Ģeker bedelinden oluģmaktadır. 12.2.1.2.6-DĠĞER ÇEġĠTLĠ ALACAKLAR Bu hesapta 2015 yılı sonu itibariyle kayıtlı alacağımız 972.700,09 TL olup, detayı aģağıda gösterilmiģtir. Açıklama TL Kamu Ġdarelerinden olan alacaklar 195,00 Kamu ĠĢletmelerinden olan alacaklar 1.317,38 Sosyal Güvenlik Kurumundan Alacaklar 321,62 Mahalli Ġdarelerden Alacaklar 21,26 Diğer : SözleĢme ve Karar Damga Vergisinden Alacaklar 77.644,23 Sigorta ġirketlerinden alacaklar 567.691,83 ĠĢ Kazası Tazminatından Alacaklar 9.533,52 Gerçek ve Tüzel KiĢilerden Muhtelif Alacaklar 315.975,25 Toplam 972.700,09 12.2.1.3-STOKLAR 2015 yılı sonu itibariyle 2.188.603.083,93 TL tutarındaki stoklarımız 2014 yılı bilanço değerleri ile birlikte aģağıda tabloda gösterilmiģtir. 176

2014 Yılı 2015 Yılı Miktarı Tutarı Miktarı Tutarı Stokların Detayı Ton TL Ton TL 1- Ġlk Madde ve Malzeme A- Tohum Ambarı - Pancar tohumu 8.224.735,34 23.765.475,70 - Diğer tohumlar Toplam 8.224.735,34 23.765.475,70 B- Malzeme Ambarı - ĠĢletme malzemesi 48.490.802,17 48.005.128,59 - Yardımcı malzeme 2.360,00 7.410,08 - Ambalaj malzemesi 2.057.644,31 3.225.806,25 - Yedekler 115.157.973,92 119.021.007,23 - Ziraat alet ve yedekleri 5.159.271,98 5.054.758,90 - Diğer malzeme 16.156.753,82 16.689.319,79 Toplam 187.024.806,20 192.003.430,84 Ġlk Madde ve Malzeme Toplamı 195.249.541,54 215.768.906,54 2- Yarı Mamüller - Ham Ģeker - Mak.Fab.ile atöl.yar.mamül. 9.127.687,83 6.984.604,38 Yarı Mamuller Toplamı 9.127.687,83 6.984.604,38 3- Mamüller - Normal kristal Ģeker 1.027.972,850 2.083.257.173,06 766.405,550 1.773.270.595,40 - Küp Ģeker - - - Yan ürünler - - - Melas 176.858,575 70.988.419,65 191.844,425 76.500.024,41 - YaĢ küspe 272.603,848 8.452.561,25 197.705,866 7.307.323,11 - Konsantre Ģlempe 21.333,20 12.388,53 - Potasyum sülfat 0,00 0,00 - Alkol (Lt.) 1.213.821,000 2.887.073,25 898.087,000 2.264.616,18 - Füzel Yağı 9.550,000 15.286,69 9.900,000 16.303,33 - Bioetanol - - - Diğer mamuller - - - Makina Fab.ve atölye mamulleri 12.033.273,42 24.755.145,43 - ĠĢlenmiĢ ve ilaçlanmıģ tohum 30.469.275,16 43.397.963,81 - Diğer tohumlar Mamuller Toplamı 2.208.124.395,68 1.927.524.360,20 4- Ticari Mallar - - - Ġthal Ģekeri - - - Sun'i gübre 14.333,80 14.295,46 - Kantin emtiası 338.578,77 471.474,44 - Melas Ticari Mallar Toplamı 352.912,57 485.769,90 5-Diğer Stoklar - Yoldaki mallar 662.615,14 1.404.717,52 - Satın alınan mallar ve tedarik gider. - - - Satılan mallar ve tedarik giderleri (Hibe edilen Ģeker bedeli) 36.507.037,70 36.404.263,70 - Elden çıkarılacak stoklar, hurdalar 11.005,18 11.226,32 Diğer Stoklar Toplamı 37.180.658,02 37.820.207,54 6-Verilen SipariĢ Avansları - Yurtiçi SipariĢ Avansları 76.798,13 18.880,87 - YurtdıĢı SipariĢ Avansları - 354,50 Verilen SipariĢ Avansları Toplamı: 76.798,13 19.235,37 Stoklar Genel Toplamı 2.450.111.993,77 2.188.603.083,93 177

2014 yılına göre 2015 yılı stok değerleri %11 oranında azalmıģ olup, azalıģ tutarı 261.508.909,84 TL dir. ġirketimizin 31.12.2015 tarihi itibariyle Ģeker stokları 766.405,550 ton olup, Ģeker cinslerine göre miktar ve dönem ağırlıklı ortalama maliyetleri üzerinden değerleri ve stok harekatı aģağıda gösterilmiģtir. a) ġeker Stok Harekatı Miktar Yerli ġekerler Ton A- Devir Stok ve GiriĢler 1-2014 yılından devreden Yerli Ģekerler 1.027.972,850 Devir Toplamı 1.027.972,850 2-2015 yılında pancardan üretilen 1.023.300,000 3-2015 yılında Ham Ģekerden üretilen - 4-2015 yılında GeçmiĢ Yıl Küp tozundan Üretilen Küp ġeker - 5- Envanter fazlası 3.079,900 6-Sair GiriĢler - Girenler Toplamı 1.026.379,900 Devir ve Girenler Toplamı 2.054.352,750 B- 2015 Yılı Yerli ġeker SatıĢı 1- Dahili satıģlar - Yerli Ģeker 1.279.685,900 - Ham Ģeker - 2- Harici satıģlar Yerli Ģeker 8.000,000 Toplam 1.287.685,900 3- Sair ÇıkıĢlar 261,300 ÇıkıĢlar Toplamı 1.287.947,200 2015 Yılına Devreden Stok 766.405,550 b) ġeker Stok Miktar ve Değerleri Miktar Tutarı Cinsi Ton TL Yerli ġekerler A Kotası kristal Ģeker 707.769,550 1.673.167.216,20 B Kotası kristal Ģeker 58.636,000 100.103.379,20 Toplam 766.405,550 1.773.270.595,40 178

2015 yılı stoklarımızın değerleri ile artıģ ve azalıģları ana gruplar itibariyle 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Stok Grupları 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL Fark TL Ġlk madde ve malzeme 195.249.541,54 215.768.906,54 20.519.365,00 Yarı mamuller 9.127.687,83 6.984.604,38-2.143.083,45 Mamuller 2.208.124.395,68 1.927.524.360,20-280.600.035,48 Ticari mallar 352.912,57 485.769,90 132.857,33 Diğer stoklar 37.180.658,02 37.820.207,54 639.549,52 Verilen sipariģ avansları 76.798,13 19.235,37-57.562,76 Toplam 2.450.111.993,77 2.188.603.083,93-261.508.909,84 Ambarlardaki stoklarımızın sayımı yapılarak kayıtlarla fiili mevcutlar arasındaki eksik ve fazlalıklar tespit edilmiģ olup, bu farklılıklar her yıl olduğu gibi ilgili hesaplara intikal ettirilmek suretiyle kayıtlarımız düzenlenmiģtir. 12.2.1.3.1-VERĠLEN SĠPARĠġ AVANSLARI 31.12.2015 tarihi itibariyle 19.235,37 TL ye ulaģan bu hesap kısa vadeli yurtiçi sipariģ avanslarını ifade etmektedir. Söz konusu hesabın detayı 2014 yılı bilanço rakamları ile birlikte aģağıda gösterilmiģtir. Verilen SipariĢ Avansların Detayı A- Yurtiçi SipariĢ Avansları 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL - Diğer avanstan borçlular 76.798,13 18.880,87 Toplam 76.798,13 18.880,87 B- YurtdıĢı SipariĢ Avansları - 354,50 Genel Toplam 76.798,13 19.235,37 12.2.1.4-GELECEK AYLARA AĠT GĠDERLER VE GELĠR TAHAKKUKLARI Bu bölümde yer alan giderler 15.629.006,33 TL olup, 2014 yılı bilanço değerleri üzerinden karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. 179

Açıklama 2014 Yılı Yılı TL TL 2015 Yılı Yılı TL TL A-Gelecek Aylara Ait Ait Giderler Kira Kira Giderleri 68.600,97 5.810,20 Vergi Resim ve ve Harç Harç Giderleri 2.028,13 535.022,62 Memur ve ve SözleĢmeli Personel 14 14 Günlük Ġstihkakları 3.996.061,81 4.189.638,82 Değerleme Farkları 297.162,75 1.298,00 Önceki Kampanya Ġle Ġle Ġlgili Ġlgili Buhar Bedeli 767.698,39 983.958,46 Önceki Kampanya Ġle Ġle Ġlgili Ġlgili Elektrik Bedeli 203.147,35 164.996,83 Önceki Kampanya Ġle Ġle Ġlgili Ġlgili Su Su Bedeli 79.693,60 76.457,05 Fabrika DıĢı DıĢı Depolara Ait Ait Stok Stok Giderleri - - - - Üreticilere Verilen Bedelli ġeker Giderleri 416,25 800,28 Maliyet Kesirleri 98.123,74 2.138.597,97 Zirai Zirai Faaliyetlere Ait Ait Giderler 3.133,80 3.408,32 Bankamatikle Öd.Üzere Bankalara Yat.Personel Ücr.ve Avans. 5.450.125,58 5.518.964,48 Diğer Gelecek Aylara Ait Ait Giderler 2016 Yılı Yılı Defter Tasdik Ücreti 1.727,23 1.715,56 14 14 Günlük personel istihkakları (01.01.2016-14.01.2016) 223.879,44 135.289,52 Önceki Kampanya ile ile Ġlgili Ġlgili olmayan yerlerde sarf sarf edilen buhar, elektrik ve ve su su bedeli 795.637,93 788.683,78 2015 yılı yılı telsiz kullanım ücreti 1.622,00 - - 2015 yılı yılı pancar nakliye fiyat fiyat farkı farkı 36.467,04 - - Fatura Bedeli 140.003,52 - - Diğer 1.275,93 1.121,13 Diğer Gelecek Aylara Ait Ait Giderler Toplamı 1.200.613,09 926.809,99 Toplam 12.166.805,46 14.545.763,02 B-Gelir Tahakkukları Elfa Elfa Ġle Ġle Pancar BoĢaltma Ücreti 72.297,07 109.178,77 Pancar BoĢaltma Makinası Ġle Ġle BoĢaltma Ücreti 396.488,35 493.900,97 Pancar Kuyruğu Bedeli 357.674,37 386.547,13 Elektrik Maliyet Bedel Farkı - - 3.196,19 Deneme Ġstasyon ġefliği YaĢ YaĢ küspe Bedeli - - 72.342,59 Diğer Gelir Tahakkukları 5.780,58 18.077,66 Toplam 832.240,37 1.083.243,31 Genel Toplam 12.999.045,83 15.629.006,33 Gelecek aylara ait ait giderler, müteakip hesap döneminde ilgili ilgili gider hesaplarına borç borç kaydedilecek cari cari dönemde yapılan peģin ödemeleri kapsamaktadır. Gelir tahakkukları hesabında görülen 1.083.243,31 TL TL ise ise üçüncü Ģahıslardan tahsili veya veya bunlar hesabına kesin borç borç kaydı hesap döneminden sonraki dönemde yapılacak cari cari döneme ait ait gelirleri ifade etmektedir. 180

12.2.1.5-DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR Bu gruba giren diğer dönen varlıkların tutarı 2014 yılı ile birlikte aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Diğer Dönen Varlıklar TL TL A- Devreden K.D.V. 36.753.046,07 4.548.136,79 B- Tecil Edilebilir K.D.V. - - C- Geçici Kurumlar Vergisi - - D- Tevkif Edilen Gelir Vergisi 74.370,92 389.707,27 E- ĠĢ Avansları 0,00 4.619,96 F- Personel Avansları 73.933,39 74.322,00 G- Sayım ve Tesellüm Noksanlıkları 56.459,41 56.360,82 H- Diğer ÇeĢitli Dönen Varlıklar - - Toplam 36.957.809,79 5.073.146,84 I- Diğer Dönen Varlıklar KarĢılığı (-) - 1.694,71 Genel Toplam 36.957.809,79 5.071.452,13 12.3-DURAN VARLIKLAR 12.3.1-TĠCARĠ ALACAKLAR Vadesi 12 ayı aģan alacaklarımız 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Alacaklar TL TL Ticari Alacaklar Yurtiçi alıcılar 546.757.000,00 147.554.100,00 YurtdıĢı alıcılar - - Verilen depozito ve teminatlar 347.740,06 415.733,49 Diğer ticari alacaklar - - SipariĢ avansları - - Toplam 547.104.740,06 147.969.833,49 Diğer Alacaklar Hazineden Alacaklar - Yurtiçi satıģları görev zararı 707.780,13 272.171,90 - Ġhraç Ģekerleri görev zararı 2.385.012,41 2.340.194,29 Personelden Alacaklar 43.189,74 - Mahalli Ġdarelerden Alacaklar 147.500,00 115.000,00 Toplam 3.283.482,28 2.727.366,19 Genel Toplam 550.388.222,34 150.697.199,68 181

150.697.199,68 TL olan uzun vadeli alacaklarımızın; 147.554.100,00 TL si vadeli Ģeker bedelinden alacakları, 415.733,49 TL si Verilen Depozito ve Teminatları, bunun 415.724,45 TL si muhtelif Ģahıs ve firmalara verilen depozitoları, 9,04 TL si bloke edilen arazi ve arsa istimlak bedellerini, 2.612.366,19 TL yurtiçi ve yurtdıģı Ģeker satıģları görev zararı olarak Hazine MüsteĢarlığından olan alacağımızı, 115.000,00 TL si ise ÖYK kararı ile taksitle satılan taģınmaz bedelini ifade etmektedir. 12.3.2-MALĠ DURAN VARLIKLAR 12.3.2.1-BAĞLI MENKUL KIYMETLER Bu hesapta görülen 288.871,77 TL iģtiraklerimizdeki sermaye paylarımızı ifade etmekte olup, bunun 19.731,38 TL si Pankobirlik, 269.140,39 TL ise Pancar Ekicileri Kooperatiflerindeki sermaye paylarımızı göstermektedir. 12.3.3-MADDĠ DURAN VARLIKLAR 2015 yılı sonu itibariyle maddi duran varlıklar hesabında yer alan sabit kıymetlerimizin kayıtlı kıymeti 2.086.543.071,18 TL olup, bu tutardan birikmiģ amortismanlar tutarı 1.493.619.058,37 TL nin düģülmesi sonucu net değerleri 592.924.012,81 TL dir. BirikmiĢ amortismanlar toplamı maddi duran varlıklarımızın %71,58 ine ulaģmıģ bulunmaktadır. Cari hesap döneminde maddi duran varlıklar hesabına ilave edilen 32.016.222,32 TL ile yapılmakta olan yatırımlara ait harcamaların yılsonu bakiyesi 21.650.826,24 TL nin ilavesi ile toplam 53.667.048,56 TL nin sabit kıymet grupları itibariyle bir önceki yıl ile birlikte dağılımı aģağıda gösterilmiģtir. 182

2014 Yılı 2015 Yılı 2014 Yılı 2015 Yılı Maddi Duran Varlık Grupları TL TL Maddi Duran Varlık Grupları TL TL A-Duran Varlıklara Yapılan Ġlaveler A-Duran Varlıklara Yapılan Ġlaveler 1- Arazi ve arsalar 923.982,22 54.052,44 1- Arazi ve arsalar 923.982,22 54.052,44 2- Yeraltı ve yerüstü düzenleri 4.169.898,74 6.519.811,05 2- Yeraltı ve yerüstü düzenleri 4.169.898,74 6.519.811,05 4- Binalar 2.920.823,99 2.732.223,69 4- Binalar 2.920.823,99 2.732.223,69 5- Tesisler, makinalar ve cihazlar 20.386.613,18 20.282.105,03 5- Tesisler, makinalar ve cihazlar 20.386.613,18 20.282.105,03 6- TaĢıt araç ve gereçleri 59.539,66 414.747,16 6- TaĢıt araç ve gereçleri 59.539,66 414.747,16 7- DöĢeme ve DemirbaĢlar 2.011.861,83 2.013.282,95 7- DöĢeme ve DemirbaĢlar 2.011.861,83 2.013.282,95 Toplam 30.472.719,62 32.016.222,32 Toplam 30.472.719,62 32.016.222,32 B- Nakdi ve Fiziki Yatırım Harcamaları B- Nakdi ve Fiziki Yatırım Harcamaları 1- Etüd proje masrafları 13.943,87 13.943,87 1- Etüd proje masrafları 13.943,87 13.943,87 2- Patent, know-how teknik yardım - - 2- Patent, know-how teknik yardım - - 3- Yeraltı düzenleri - - 3- Yeraltı düzenleri - - 4- Yerüstü düzenleri 1.127.799,90 2.682.583,30 4- Yerüstü düzenleri 1.127.799,90 2.682.583,30 5- Binalar 88.370,00 367.900,86 5- Binalar 88.370,00 367.900,86 6- Makina ve tesisler 15.777.762,12 18.407.719,25 6- Makina ve tesisler 15.777.762,12 18.407.719,25 7- TaĢıt araç ve gereçleri - - 7- TaĢıt araç ve gereçleri - - 8- DöĢeme ve demirbaģlar - - 8- DöĢeme ve demirbaģlar - - 9- Diğer maddi duran varlıklar - - 9- Diğer maddi duran varlıklar - - 10-TaĢıma ithalat ve gümrükleme giderleri - - 10-TaĢıma ithalat ve gümrükleme giderleri - - 11-Montaj giderleri - - 11-Montaj giderleri - - 12-Yatırım safhası faizleri 60.391,00 78.471,00 12-Yatırım safhası faizleri 60.391,00 78.471,00 13-Yatırım safhası kur farkları - 26.287,00 13-Yatırım safhası kur farkları - 26.287,00 14-Tevzi edilecek müģterek giderler - - 14-Tevzi edilecek müģterek giderler - - 15-Genel giderler 49.871,20 64.280,96 15-Genel giderler 49.871,20 64.280,96 16-Beklenmeyen giderler - - 17-Yatırım 16-Beklenmeyen programı giderler dıģı maddi ve maddi olmayan - - duran 17-Yatırım varlık.aktarılacak programı harcamalar dıģı maddi ve maddi olmayan - 9.640,00 duran varlık.aktarılacak harcamalar - 9.640,00 Toplam 17.118.138,09 21.650.826,24 Toplam 17.118.138,09 21.650.826,24 - Yatırım Stokları - - - Yatırım Stokları - - Toplam 17.118.138,09 21.650.826,24 Toplam 17.118.138,09 21.650.826,24 Genel Toplam 47.590.857,71 53.667.048,56 Genel Toplam 47.590.857,71 53.667.048,56 Projeler itibariyle 2015 yılı yatırım programı, nakdi harcama ve gerçekleģme durumu Projeler itibariyle 2015 yılı yatırım programı, nakdi harcama ve gerçekleģme durumu hakkında faaliyet raporumuzun Yatırımlar bölümünde detaylı izahat verilmiģtir. Yapılmakta hakkında faaliyet raporumuzun Yatırımlar bölümünde detaylı izahat verilmiģtir. Yapılmakta olan yatırımlarımız ile inģaat, tesis, tedarik ve montaj iģleri tamamlanan yatırım projelerimiz olan yatırımlarımız ile inģaat, tesis, tedarik ve montaj iģleri tamamlanan yatırım projelerimiz dahil olmak üzere (sair surette giriģ ve çıkıģlar dahil) maddi duran varlıklarımızdaki bir dahil olmak üzere (sair surette giriģ ve çıkıģlar dahil) maddi duran varlıklarımızdaki bir önceki yıla göre gruplar itibariyle aģağıda gösterilen tutarlarda artıģlar olduğu görülmektedir. önceki yıla göre gruplar itibariyle aģağıda gösterilen tutarlarda artıģlar olduğu görülmektedir. 183

2015 yılına ait Maddi Duran Varlıklar ve BirikmiĢ Amortismanların 2014 yılı ile mukayeseli olarak değerleri aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Sabit Kıymet Grupları TL TL 1- Arazi ve arsalar 69.609.274,58 68.901.916,31 2- Yer altı ve Yerüstü düzenleri 183.995.268,33 190.162.213,70 3- Binalar 486.979.829,98 489.016.879,31 4- Tesisler, makinalar ve cihazlar 1.220.539.652,44 1.231.167.692,48 5- TaĢıt araç ve gereçleri 25.057.632,63 24.848.263,82 6- DöĢeme ve DemirbaĢlar 60.196.634,19 60.795.279,32 7- Yapılmakta olan yatırımlar 17.118.138,09 21.650.826,24 Toplam 2.063.496.430,24 2.086.543.071,18 Amortismanlar 2014 Yılı 2015 Yılı Sabit Kıymet Grupları TL TL 1- Arazi ve arsalar 2- Yer altı ve Yerüstü düzenleri 163.719.443,07 166.577.528,49 3- Binalar 215.925.912,09 221.552.663,19 4- Tesisler, makinalar ve cihazlar 1.002.633.223,02 1.022.257.422,83 5- TaĢıt araç ve gereçleri 24.507.581,65 24.274.198,83 6- DöĢeme ve DemirbaĢlar 55.922.628,24 56.064.319,23 7- Yapılmakta olan yatırımlar 1.573.559,40 2.892.925,80 Toplam 1.464.282.347,47 1.493.619.058,37 12.3.4-MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR Bilançomuzun Maddi Olmayan Duran Varlıklar bölümünde yer alan 1.788.049,25 TL nin 54.408,06 TL si Merkez ve iģletmelerimiz lehine alınmıģ olan çeģitli hakların iktisap bedellerini, 1.733.641,19 TL si ise fabrika ihata sınırları dıģında kalan demiryolu iltisak hattını ihtiva etmekte olup, BirikmiĢ amortismanlar tutarı 1.779.569,91 TL nin tenzilinden sonra net değer 8.479,34 TL olmaktadır. 184

2014 2014 Yılı Yılı 2015 2015 Yılı Yılı Maddi Maddi Olmayan Duran Duran Varlıklar TL TL TL TL I- Haklar I- I- Haklar 47.137,38 54.408,06 II- II- KuruluĢ II- KuruluĢ ve ve Örgütlenme ve Giderleri Giderleri - -- - -- III- III- Özel Özel Maliyetler - -- - -- IV- IV- Diğer Diğer Maddi Maddi Olmayan Olmayan Duran Duran Varlıklar Varlıklar 1.733.641,19 1.733.641,19 Maddi Maddi Olmayan Duran Duran Varlıklar Toplamı Toplamı 1.780.833,53 1.788.049,25 V- V- Maddi V- Maddi Olmayan Olmayan Duran Duran Varlıklar Varlıklar BirikmiĢ BirikmiĢ - -- - -- Amortismanı - -- - -- a) Haklar a) a) Haklar amortismanı 44.217,57 45.928,72 b) KuruluĢ b) b) KuruluĢ giderleri giderleri amortismanı - -- - -- c) Özel c) c) Özel maliyet maliyet amortismanı - -- - -- d) Diğer d) d) Diğer maddi maddi olmayan olmayan duran duran varlık.amort. 1.733.641,19 1.733.641,19 Toplam Toplam 1.777.869,76 1.779.569,91 VI-Maddi Olmayan Olmayan Duran Duran Varlıklar Varlıklar Net Net Tutarı Tutarı a) Haklar a) a) Haklar 2.919,81 2.919,81 8.479,34 8.479,34 b) KuruluĢ b) b) KuruluĢ giderleri giderleri - -- - -- c) Özel c) c) Özel maliyetler - -- - -- d) Diğer d) d) Diğer maddi maddi olmayan olmayan duran duran varlıklar varlıklar - -- - -- Bakiye Bakiye Net Net Değer Değer 2.963,77 2.963,77 8.479,34 8.479,34 12.3.5-ÖZEL TÜKENMEYE TABĠ TABĠ VARLIKLAR Bu Bu bölümde bölümde yer yer alan alan değerlerin 9.477,56 9.477,56 TL si TL si muhtelif muhtelif ġeker ġeker Fabrikalarımızın kireçtaģı kireçtaģı ihzar ihzar masraflarını, 90.896,04 TL si TL si ise ise ise mera mera vasıflı vasıflı taģınmazların mera mera vasfından çıkarılması nedeniyle Mera Mera Kanunu Kanunu gereğince net net ödenen ödenen 20 20 20 yıllık yıllık ot ot ot bedellerini göstermektedir. Özel Özel tükenmeye tabi tabi varlıklar varlıklar 2014 2014 yılı yılı ile ile mukayeseli ile olarak olarak aģağıda aģağıda gösterilmiģtir. 2014 2014 Yılı Yılı 2015 2015 Yılı Yılı Özel Özel Tükenmeye Tabi Tabi Varlıklar TL TL TL TL 1- Özel 1-1- Özel Tükenmeye Tabi Tabi Varlıklar Varlıklar a) KireçtaĢı a) a) KireçtaĢı Ocağı Ocağı Ġhzar Ġhzar Masrafları 9.477,56 9.477,56 9.477,56 9.477,56 b) Diğer b) b) Diğer 570.221,07 90.896,04 Toplam Toplam 579.698,63 100.373,60 2- Özel 2-2- Özel Tükenmeye Tabi Tabi Varlıklar Varlıklar Amortismanı a) KireçtaĢı a) a) KireçtaĢı Ocağı Ocağı Ġhzar Ġhzar Masrafları Amortismanı 9.477,56 9.477,56 9.477,56 9.477,56 b) Diğer b) b) Diğer 558.947,47 82.407,87 Toplam Toplam 568.425,03 91.885,43 Bakiye Bakiye Toplam Toplam 11.273,60 8.488,17 8.488,17 185

12.3.6-GELECEK YILLARA AĠT GĠDERLER 12.3.6-GELECEK YILLARA AĠT GĠDERLER Gelecek yıllara ait giderler 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda belirtilmiģtir. Gelecek yıllara ait giderler 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda belirtilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Gelecek Yıllara Ait Giderler 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL Gelecek 1- Gelecek Yıllara yıllara Ait Giderler ait giderler TL TL 1- Gelecek - Kira yıllara Giderleri ait giderler 5.739,68 6.084,94 - Kira - Zirai Giderleri hazırlık giderleri 5.739,68-6.084,94 - - Zirai - Diğer hazırlık giderleri - - - - - Diğer - Kira bedeli 18.300,74-16.237,02 - - Kira - Doğalgaz bedeli Alımı SözleĢme Damga Vergisi 18.300,74-16.237,02 114.963,36 - Doğalgaz - Diğer Alımı SözleĢme Damga Vergisi - - 114.963,36 1.516,92 - Diğer Toplam 24.040,42-1.516,92 138.802,24 2- Gelir tahakkukları Toplam 24.040,42 138.802,24 2- Gelir tahakkukları Genel Toplam 24.040,42 138.802,24 Genel Toplam 24.040,42 138.802,24 12.3.7-DĠĞER DURAN VARLIKLAR 12.3.7-DĠĞER DURAN VARLIKLAR Bilançomuzun bu bölümünde kayıtlı diğer duran varlıklar tevsii, modernizasyon, yeni Bilançomuzun bu bölümünde kayıtlı diğer duran varlıklar tevsii, modernizasyon, yeni tesis vb. nedenlerle istimalden kaldırılarak itfasına devam edilmek üzere bu hesaba aktarılan tesis vb. nedenlerle istimalden kaldırılarak itfasına devam edilmek üzere bu hesaba aktarılan maddi duran varlıkları ifade etmekte olup, tutarı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda maddi duran varlıkları ifade etmekte olup, tutarı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Diğer Duran Varlıklar 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL Diğer 1- Elden Duran çıkarılacak Varlıklar stok ve maddi duran varlıklar 4.627.118,35 TL 4.920.597,61 TL 1- Elden 2- Diğer çıkarılacak çeģitli duran stok varlıklar ve maddi (Yatırım duran varlıklar stokları) 4.627.118,35-4.920.597,61-2- Diğer çeģitli duran varlıklar (Yatırım stokları) Toplam 4.627.118,35-4.920.597,61 - BirikmiĢ Amortismanlar (-) Toplam 4.627.118,35 4.173.564,184.920.597,61 4.502.517,75 BirikmiĢ Amortismanlar (-) Bakiye Toplam 4.173.564,18 453.554,174.502.517,75 418.079,86 Bakiye Toplam 453.554,17 418.079,86 186

ġirketimizin Şirketimizin tüm kaynakları tüm kaynakları 3.266.408.400,29 3.266.408.400,29 ġirketimizin TL tüm olup, TL kaynakları olup, bunun bunun 1.941.156.689,00 1.941.156.689 3.266.408.400,29 TL si TL si özkaynakları özkaynakları olup, bunun 1.325.251.711,29 1.325.251.711,29 1.941.156.689 TL si TL si TL si ise ise yabancı özkaynakları yabancı kaynakları kaynakları 1.325.251.711,29 oluşturmaktadır. oluģturmaktadır. TL si ise yabancı 12.4-PASİF HESAPLAR (KAYNAKLAR) kaynakları oluģturmaktadır. 12.4-PASĠF HESAPLAR (KAYNAKLAR) 12.4-PASĠF HESAPLAR (KAYNAKLAR) Bilançonun pasifinde yer alan 2015 yılına ait kaynaklarımız 2014 yılına ait değerleri Bilançonun pasifinde yer alan 2015 yılına ait kaynaklarımız 2014 yılına ait değerleri ile karşılaştırmalı Bilançonun olarak pasifinde aşağıda yer gösterilmiştir. alan 2015 yılına ait kaynaklarımız 2014 yılına ait değerleri ile karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. ile karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı KAYNAKLAR 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL KAYNAKLAR TL 2014 Yılı TL 2015 Yılı I-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR I-KISA KAYNAKLAR VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR TL TL a-mali Borçlar 1.084.725.000,00 101.570.000,00 a-mali I-KISA b-ticari Borçlar VADELĠ Borçlar YABANCI KAYNAKLAR 1.084.725.000,00 837.930.534,25101.570.000,00 1.023.089.836,73 b-ticari a-mali c-diğer Borçlar Borçlar Borçlar 837.930.534,25 1.084.725.000,00 3.945.489,20 1.023.089.836,73 101.570.000,00 3.715.297,21 c-diğer b-ticari d-alınan Borçlar Borçlar Avanslar 3.945.489,20 837.930.534,25 5.551.467,41 3.715.297,21 1.023.089.836,73 6.204.919,39 d-alınan c-diğer e-yıllara Avanslar Borçlar yaygın inşaat ve onarım hakediş. 5.551.467,41 3.945.489,20 6.204.919,39 3.715.297,21 e-yıllara d-alınan f-ödenecek yaygın Avanslar inģaat vergi ve onarım yükümlülükler hakediģ. 37.790.134,90 5.551.467,41 82.510.281,33 6.204.919,39 f-ödenecek e-yıllara g-diğer vergi borç yaygın ve ve yükümlülükler gider inģaat karşılıkları ve onarım hakediģ. 37.790.134,90 70.459.941,94 82.510.281,33 74.697.741,25 g-diğer f-ödenecek h-gelecek borç ve gider aylara vergi karģılıkları ait ve gelir yükümlülükler ve gider tahakkukları 70.459.941,94 18.651.920,75 37.790.134,9074.697.741,25 1.413.975,46 82.510.281,33 h-gelecek g-diğer ı-diğer aylara kısa borç ait vadeli ve gelir gider yabancı ve karģılıkları gider kaynaklar tahakkukları 18.651.920,75 70.459.941,94 1.413.975,46 74.697.741,25 ı-diğer h-gelecek kısa vadeli Kısa aylara Vadeli yabancı ait Yabancı gelir kaynaklar ve Kaynaklar gider tahakkukları Toplamı 2.059.054.488,45 18.651.920,75 1.293.202.051,37 1.413.975,46 II-UZUN ı-diğer Kısa Vadeli kısa VADELİ vadeli Yabancı yabancı YABANCI Kaynaklar kaynaklar KAYNAKLAR Toplamı 2.059.054.488,45 1.293.202.051,37 II-UZUN a-mali VADELĠ Kısa Borçlar Vadeli YABANCI Yabancı KAYNAKLAR Kaynaklar Toplamı 2.059.054.488,45 1.293.202.051,37 a-mali II-UZUN b-ticari Borçlar Borçlar VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 1.448.242,59 1.487.516,62 b-ticari a-mali c-diğer Borçlar Borçlar 1.448.242,59 147.509,04 1.487.516,62 1.224.981,69 c-diğer b-ticari d-alınan Borçlar Borçlar Avanslar 147.509,04 1.448.242,59 133,04 1.224.981,69 1.487.516,62 5.146,30 d-alınan c-diğer e- Borç Avanslar ve Borçlar gider karşılıkları 26.601.269,25 133,04 147.509,04 29.262.480,65 5.146,30 1.224.981,69 e- Borç d-alınan f-gelecek ve gider Avanslar yıllara karģılıkları ait gelir ve gider tahakkukları 26.601.269,25 109.880,51 133,0429.262.480,65 69.534,66 5.146,30 f-gelecek e- Borç yıllara Uzun ve gider ait Vadeli gelir karģılıkları Yabancı ve gider Kaynaklar tahakkukları Toplamı 109.880,51 28.307.034,43 26.601.269,25 69.534,66 32.049.659,92 29.262.480,65 Uzun f-gelecek Vadeli yıllara Yabancı ait Yabancı gelir Kaynaklar ve Kaynaklar gider tahakkukları Toplamı Toplamı 28.307.034,43 2.087.361.522,88 109.880,5132.049.659,92 1.325.251.711,29 69.534,66 III-ÖZ Uzun KAYNAKLAR Vadeli Yabancı Yabancı Kaynaklar Kaynaklar Toplamı Toplamı 2.087.361.522,88 28.307.034,43 1.325.251.711,29 32.049.659,92 III-ÖZ a-ödenmiş KAYNAKLAR sermaye Yabancı Kaynaklar Toplamı 2.117.996.728,00 2.087.361.522,88 2.367.840.728,00 1.325.251.711,29 a-ödenmiģ III-ÖZ b-sermaye sermaye KAYNAKLAR yedekleri 2.117.996.728,00 2.367.840.728,00 b-sermaye a-ödenmiģ c-kâr yedekleri sermaye 2.117.996.728,00 583.075.512,12 2.367.840.728,00 583.075.512,12 c-kâr b-sermaye d-geçmiş yedekleri yıllar yedekleri zararları 583.075.512,12 712.454.122,05583.075.512,12 909.480.103,43 d-geçmiģ c-kâr e-dönem yıllar yedekleri kârı zararları veya zararı 712.454.122,05-197.025.981,38 583.075.512,12 909.480.103,43-100.279.447,69 583.075.512,12 e-dönem d-geçmiģ kârı veya yıllar zararı zararları Öz Kaynaklar Toplamı -197.025.981,38 1.791.592.136,69 712.454.122,05-100.279.447,69 1.941.156.689,00 909.480.103,43 e-dönem kârı veya Öz zararı Kaynaklar Kaynaklar Genel Toplamı Toplamı 1.791.592.136,69 3.878.953.659,57-197.025.981,38 1.941.156.689,00 3.266.408.400,29-100.279.447,69 Kaynaklar Öz Genel Kaynaklar Toplamı Toplamı 3.878.953.659,57 1.791.592.136,69 3.266.408.400,29 1.941.156.689,00 Kaynaklar Genel Toplamı 3.878.953.659,57 3.266.408.400,29 12.4.1-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 12.4.1-KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 12.4.1-KISA Bu bölümde yer VADELĠ alan hesaplar, YABANCI vadeleri KAYNAKLAR bir yılın altında olan borçlarımızı ifade etmekte Bu bölümde olup, ayrıntıları yer alan aşağıda hesaplar, gösterilmiştir. vadeleri bir yılın altında olan borçlarımızı ifade Bu bölümde yer alan hesaplar, vadeleri bir yılın altında olan borçlarımızı ifade etmekte olup, ayrıntıları aģağıda gösterilmiģtir. etmekte olup, ayrıntıları aģağıda gösterilmiģtir. 187

12.4.1.1-MALĠ BORÇLAR Mali borçlarda görülen 101.570.000,00 TL nin tamamı kamu bankalarından kullanılan kısa vadeli ticari kredilerden oluģmaktadır. 12.4.1.2-TĠCARĠ BORÇLAR ġirketimizin ticari iliģkileri nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz borçların kaydedildiği hesaptır. ġirketimizin 2015 yılı ticari borçları 1.023.089.836,73 TL ye ulaģmıģ olup, borçların gruplar itibariyle dağılımı 2014 yılı bilanço değerleri ile birlikte aģağıda gösterilmiģtir. Tablonun tetkikinden de anlaģılacağı üzere söz konusu borçlarımızın %87 sini teģkil eden 888.294.979,61 TL pancar bedeline aittir. Ticari Borçlarımızın Alacaklı Gruplara Göre Dağılımı Satıcılar 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL - Pancar bedel ve tazminatından borçlar 748.023.484,97 888.294.979,61 - Müteahhitlere borçlar 38.179.534,77 78.106.403,96 - Satınalmadan alacaklı firmalar 18.521.998,74 17.641.488,06 - Kamu Ġktisadi TeĢebbüsüne borçlar 22.999.004,39 31.678.423,92 - Kamu kurum ve kuruluģlarına borçlar 500.686,43 463.088,45 -Yurtiçi diğer gerçek ve tüzel kiģilere borçlar 2.379.055,32 714.532,12 Toplam 830.603.764,62 1.016.898.916,12 Alınan Depozito ve Teminatlar - Makina Fab. ĠĢ Emirleri Depozitosu 200.309,42 252.903,23 - Ġhale depozito ve teminatları 2.064.832,16 1.270.935,34 - Vadeli Ģeker depozito ve teminatları 1.250,00 2.322,00 - Melas depozito ve teminatları 454.667,98 469.411,84 - D.Ġ.Ġ.B depozito ve teminatları 13.679,93 23.854,12 - Diğer depozito ve teminatlar 717.158,04 934.215,16 Toplam 3.451.897,53 2.953.641,69 Diğer Ticari Borçlar - ĠstenmemiĢ pancar bedelinden borçlar 162.274,06 137.457,34 - Çiftçi nakliye prim ve tazminatları 3.368.847,19 2.780.152,47 - Bloke paralardan borçlar 333.628,20 306.826,04 - Yurtiçi diğer gerçek kiģilere borçlar 3.046,44 1.734,66 - Yurtiçi diğer tüzel kiģilere borçlar 7.076,21 11.108,41 - Diğer borçlar - - Toplam 3.874.872,10 3.237.278,92 Ticari Borçlar Toplamı 837.930.534,25 1.023.089.836,73 Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere 2015 yılı sonu itibariyle ticari borçlarımızda 2014 yılına göre 185.159.302,48 TL artıģ meydana gelmiģtir. 188

Kamu Ġktisadi TeĢebbüslerine olan 31.678.423,92 TL borcumuzun detayı aģağıdadır. Açıklama Tutarı TL BOTAġ - Doğalgaz Bedeli 31.463.634,85 TEDAġ ve Ġlgili birimler Elektrik Bedeli 164.141,70 TÜRK TELEKOM - Telefon 6.424,51 Et ve Süt Kurumu-Et Bedeli 28.753,06 TülomsaĢ 15.469,80 Toplam 31.678.423,92 12.4.1.3-DĠĞER BORÇLAR Bu hesapta görülen 3.715.297,21 TL nin detayı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Diğer Borçlarımızın Alacaklı Gruplara Göre Dağılımı 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL - Ortaklara borçlar - Personele borçlar 194.304,62 161.418,29 - Diğer ÇeĢitli Borçlar - Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu Ġdareleri 481.029,39 620.403,63 - Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar 372.428,08 395.280,26 - Sosyal Güvenlik Kurumları 1.903,05 - - Özel Bütçeli Ġdareler 6.027,32 - - Mahalli Ġdareler 108.802,39 102.574,31 - Avukatlık ücreti 1.707.165,49 1.721.195,56 - Bloke edilen Personel Borçları 12.183,47 15.571,99 - Pancar Ekicileri Kooperatifleri 368,78 424,87 - Pankobirlik 47.181,52 - - ġekerspor Kulübü 162.287,78 56.749,06 - Sigorta ġirketleri 592.267,60 435.689,41 - Kefalet Sandığı 27.853,50 27.853,50 - Kıdem Tazminatından Borçlar 29.758,71 67.895,75 - Mahkeme Tedbir Kararı (MuĢ Ovası sulama Birliği) - 72.000,00 - Yurtiçi diğer gerçek kiģiler 201.927,50 32.360,23 - Yurtiçi diğer tüzel kiģiler - 5.880,35 Diğer ÇeĢitli Borçlar Toplamı 3.751.184,58 3.553.878,92 Diğer Borçlar Toplamı 3.945.489,20 3.715.297,21 189

12.4.1.4-ALINAN AVANSLAR 12.4.1.4-ALINAN AVANSLAR 2014 Yılı 2015 Yılı Alınan SipariĢ Avansları 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL Alınan SipariĢ Avansları TL TL Yurtiçi Alıcılardan Alınan Avanslar Yurtiçi a) ġeker Alıcılardan müģterileri Alınan Avanslar 3.458.386,93 3.868.672,90 a) ġeker müģterileri 3.458.386,93 3.868.672,90 b) Melas müģterileri 2.056.250,24 2.305.477,21 b) Melas e) Diğer müģterileri müģteriler 2.056.250,24 35.728,80 2.305.477,21 29.667,89 e) Diğer müģteriler 35.728,80 29.667,89 Toplam 5.550.365,97 6.203.818,00 Toplam 5.550.365,97 6.203.818,00 YurtdıĢı alıcılardan alınan avanslar 1.101,44 1.101,39 YurtdıĢı alıcılardan alınan avanslar 1.101,44 1.101,39 Toplam 5.551.467,41 6.204.919,39 Toplam 5.551.467,41 6.204.919,39 12.4.1.5-ÖDENECEK VERGĠ VE YÜKÜMLÜLÜKLER 12.4.1.5-ÖDENECEK VERGĠ VE YÜKÜMLÜLÜKLER ġirketimizin gerek kendi tüzel kiģiliği, gerekse personeli ve iliģkide bulunduğu ġirketimizin gerek kendi tüzel kiģiliği, gerekse personeli ve iliģkide bulunduğu üçüncü Ģahıslar dolayısıyla mükellef ve sorumlu sıfatıyla ödemekle yükümlü bulunduğu üçüncü Ģahıslar dolayısıyla mükellef ve sorumlu sıfatıyla ödemekle yükümlü bulunduğu Vergi, Resim, Harç ve Sosyal Sigorta Primleri ile Emekli Sandığı kesenekleri, Ġcra Vergi, Resim, Harç ve Sosyal Sigorta Primleri ile Emekli Sandığı kesenekleri, Ġcra kesintileri ve muhtelif teģekkül ve kurumlara ait aidat ve iģtirak paylarına ait 82.510.281,33 kesintileri ve muhtelif teģekkül ve kurumlara ait aidat ve iģtirak paylarına ait 82.510.281,33 TL tutarındaki Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesabının detayı 2014 yılı ile TL tutarındaki Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler hesabının detayı 2014 yılı ile karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. karģılaģtırmalı olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı 2014 Yılı 2015 Yılı Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler TL TL Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler TL TL 1- Ödenecek vergi ve fonlar 1- Ödenecek vergi ve fonlar a) Gelir vergisi 13.660.964,18 13.920.702,00 a) Gelir vergisi 13.660.964,18 13.920.702,00 b) Katma değer vergisi 2.218.228,54 2.603.140,83 b) Katma değer vergisi 2.218.228,54 2.603.140,83 c) Damga vergisi 938.490,57 2.212.827,28 c) Damga vergisi 938.490,57 2.212.827,28 d) Kurumlar Vergisi - - d) Kurumlar Vergisi - - e) Diğer vergiler 41.163,30 43.703,13 e) Diğer vergiler 41.163,30 43.703,13 Toplam 16.858.846,59 18.780.373,24 Toplam 16.858.846,59 18.780.373,24 2-Ödenecek sosyal güvenlik kesintileri 2-Ödenecek a) Emekli sosyal San.(Emekli güvenlik kesintileri Ġkramiyesi ve makam tazm.) 655.765,40 899.737,51 a) Emekli San.(Emekli Ġkramiyesi ve makam tazm.) 655.765,40 899.737,51 b) S.S.Kurumu (ĠĢçi ve iģveren payı) 14.147.630,66 13.671.592,89 b) S.S.Kurumu (ĠĢçi ve iģveren payı) 14.147.630,66 13.671.592,89 c) ĠĢsizlik Sigortası (ĠĢçi ve iģveren payı) 1.228.600,37 1.224.672,80 c) ĠĢsizlik Sigortası (ĠĢçi ve iģveren payı) 1.228.600,37 1.224.672,80 Toplam 16.031.996,43 15.796.003,20 Toplam 16.031.996,43 15.796.003,20 3-Vadesi geçmiģ ertelenmiģ veya taksitlendirilmiģ 3-Vadesi geçmiģ ertelenmiģ veya taksitlendirilmiģ vergi ve diğer yasal yükümlülükler 4.677.891,94 47.750.253,75 vergi ve diğer yasal yükümlülükler 4.677.891,94 47.750.253,75 4-Ödenecek diğer yükümlülükler 4-Ödenecek diğer yükümlülükler a) Ġcra kesintileri 74.172,56 138.373,38 a) Ġcra kesintileri 74.172,56 138.373,38 b) Aidat ve Paylar 4.888,32 9,46 b) Aidat ve Paylar 4.888,32 9,46 c) Ġhtiyati Tedbir Konulan Kesintiler 4.605,79 4.155,79 c) Ġhtiyati Tedbir Konulan Kesintiler 4.605,79 4.155,79 d) Bloke Edilen Kesintiler 39.344,57 41.112,51 d) Bloke Edilen Kesintiler 39.344,57 41.112,51 e) Diğer Kesintiler 98.388,70 - e) Diğer Kesintiler 98.388,70 - Toplam 221.399,94 183.651,14 Toplam 221.399,94 183.651,14 Ödenecek Vergi ve Yüküm.Toplamı 37.790.134,90 82.510.281,33 Ödenecek Vergi ve Yüküm.Toplamı 37.790.134,90 82.510.281,33 190

12.4.1.6-BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 12.4.1.6-BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI Bu hesap bilanço tarihinde belirgin olarak ortaya çıkan ancak tutarının ne olacağı kesin olarak Bu hesap bilinmeyen bilanço veya tarihinde tutarı belirgin bilinmekle olarak birlikte ortaya ne çıkan zaman ancak tahakkuk tutarının edeceği ne olacağı belli olmayan kesin olarak giderlerin bilinmeyen yıllık veya dönem tutarı içinde bilinmekle maliyet birlikte ve bilanço ne zaman hesaplarına tahakkuk aktarılmasını edeceği belli sağlamak olmayan üzere giderlerin tesis edilen yıllık ve dönem tediye içinde ile sarfiyatın maliyet ertesi ve yıl bilanço yapılacak hesaplarına gider tahakkuklarını aktarılmasını göstermektedir. sağlamak üzere Söz tesis konusu edilen giderler ve tediye 2014 ile yılı sarfiyatın ile mukayeseli ertesi yıl olarak yapılacak aģağıda gider gösterilmiģtir. tahakkuklarını göstermektedir. Söz konusu giderler 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Borç ve Gider KarĢılıkları 2014 TL Yılı 2015 TL Yılı 1- Borç Kurumlar ve Gider Vergisi KarĢılıkları 2-1- Gelir Kurumlar Vergisi Vergisi 3-2- Sivil Gelir Savunma Vergisi Fonu 4-3- Tabi Sivil Afetler Savunma Fonu Fonu TL TL 4- Tabi Afetler Fonu Toplam 5- Diğer Borç ve Gider KarĢılıkları Toplam 5- a) Diğer Hammadde Borç ve ve Gider malzeme KarĢılıkları giderleri 18.930.917,91 24.741.574,04 b) a) Personel Hammadde giderleri ve malzeme giderleri 32.526.364,37 18.930.917,91 36.706.665,82 24.741.574,04 c) b) Hariçten Personel temin giderleri edilen hizmetler 32.526.364,37 2.777.700,36 36.706.665,82 4.494.868,12 d) c) Nakliye Hariçten ve temin sigorta edilen giderleri hizmetler 5.097.548,54 2.777.700,36 3.897.404,08 4.494.868,12 e) d) Vergi, Nakliye resim ve sigorta ve harç giderleri 5.097.548,54 223.801,86 3.897.404,08 95.742,70 f) e) Yatırım Vergi, resim giderleri ve harç giderleri 2.647.170,00 223.801,86 2.375.256,00 95.742,70 g) f) Yatırım karģılıkları giderleri 2.647.170,00 448.538,00 2.375.256,00 0,00 i) g) Diğer Yatırım Faiz karģılıkları Tahakkukları 6.535.250,89 448.538,00 2.046.604,73 0,00 h) i) Diğer muhtelif Faiz Tahakkukları masraflar 6.535.250,89 988.451,53 2.046.604,73 339.177,33 i) h) Diğer Borç muhtelif ve Gider masraflar KarĢılıkları 284.198,48 988.451,53 339.177,33 448,43 i) Diğer Borç ve Gider KarĢılıkları Toplam 70.459.941,94 284.198,48 74.697.741,25 448,43 Toplam 70.459.941,94 74.697.741,25 Dönem Kârından PeĢin Ödenen Vergi Toplam (-) 70.459.941,94-74.697.741,25 - Dönem Kârından PeĢin Ödenen Genel Vergi Toplam (-) 70.459.941,94-74.697.741,25 - Genel Toplam 70.459.941,94 74.697.741,25 12.4.1.7-GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 12.4.1.7-GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 2015 yılı gelecek aylara ait gelirler ve gider tahakkukları hesabının tutarı 1.413.975,46 2015 TL yılı olup, gelecek detayı 2014 aylara yılı ait ile mukayeseli gelirler ve olarak gider aģağıda tahakkukları gösterilmiģtir. hesabının tutarı 1.413.975,46 TL olup, detayı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 191

Gelecek Aylara Ait Gelir ve Gider Tahakkukları 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL 1-Gelecek Aylara Ait Gelirler - Kira gelirleri 29.110,71 7.862,50 - Maliyet kesirleri 3.939,74 5.776,51 - Diğer 135,03 135,03 2-Gider Tahakkukları Toplam 33.185,48 13.774,04 - Ödenecek personel istihkakları 197.551,02 219.513,74 - Belgesi gelmeyen mal ve hizmet borç. 18.421.184,25 1.180.687,68 Toplam 18.618.735,27 1.400.201,42 Genel Toplam 18.651.920,75 1.413.975,46 12.4.2-UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR Bu bölümde yer alan hesaplar bir yıldan sonra ödenecek borçlarımızı göstermekte olup, ayrıntıları aģağıda gösterilmiģtir. 12.4.2.1-TĠCARĠ BORÇLAR 2015 yılı ticari borçlarımız 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Ticari Borçlar TL TL Satıcılar - - Alınan depozito ve teminatlar 1.448.242,59 1.487.516,62 Toplam 1.448.242,59 1.487.516,62 12.4.2.2-DĠĞER BORÇLAR Diğer borçlarımızda görülen 1.224.981,69 TL nin detayı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Diğer Borçlar TL TL - Ortaklara Borçlar 147.500,00 115.000,00 - Sosyal güvenlik kurumlarına borçlar - - - Mahalli idarelere borçlar - - - Kamu ĠĢletmelerine Borçlar - - - Yurtiçi diğer gerçek ve tüzel kiģilere borçlar 9,04 9,04 - Kamuya olan ErtelenmiĢ veya TaksitlendirilmiĢ Borçlar - 1.109.972,65 Toplam 147.509,04 1.224.981,69 192

12.4.2.3-ALINAN SĠPARĠġ AVANSLARI Bu hesapta görülen 5.146,30 TL nin tamamı Ģeker ve melas müģterilerinden mal bedeli olarak alınan yurtiçi sipariģ avanslarından oluģmaktadır. 12.4.2.4-BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI Bu hesapta görülen 29.262.480,65 TL nin detayı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Borç ve Gider KarĢılıkları 2014 Yılı TL 2015 Yılı TL 1- Kıdem Tazminatı KarĢılığı 29.037,30 28.139,70 2- Dahili Sigorta Fonu KarĢılığı 26.572.231,95 29.234.340,95 Toplam 26.601.269,25 29.262.480,65 12.4.2.5-GELECEK YILLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkuklarında görülen 69.534,66 TL nin tamamı gelecek yıllara ait gelirlerden oluģmakta olup, bunun 68.982,66 TL si kira bedelini, 552,00 TL si ise tapu devir iģlemleri yapılamayan gayrimenkullerin satıģ bedelini ifade etmektedir. 193

12.4.3-ÖZ KAYNAKLAR Şirketimizin esas sermayesi 2.500.000.000,00 TL dir. Öz kaynak kalemlerinden Şirketimiz ödenmiş sermayesine kâr yedeklerinin ilavesi ile oluşan meblağdan geçmiş yıllar zararlarının ve 2015 yılı dönem zararının tenzili ile öz kaynaklarımızın 31.12.2015 tarihi itibariyle toplamı 1.941.156.689,00 TL ye baliğ olmuş ve 2014 yılı ile mukayeseli olarak aşağıda gösterilmiştir. 2014 Yılı 2015 Yılı Fark Kaynaklar Detayı TL TL TL A-Ödenmiş Sermaye 1- Esas Sermaye 2.117.996.728,00 2.500.000.000,00 382.003.272,00 2- Ödenmemiş sermaye (-) - 132.159.272,00 132.159.272,00 3- Sermaye Düzeltmesi Olumlu Fark. Toplam 2.117.996.728,00 2.367.840.728,00 249.844.000,00 B-Sermaye Yedekleri 1- M.D.V.Yeniden Değerleme Artışı 2- İştirakler Yeniden Değer.Artışı 3- Diğer sermaye yedekleri Toplam C-Kâr Yedekleri 1- Yasal yedekler 543.447.593,60 543.447.593,60-2- Olağanüstü yedekler 39.627.918,52 39.627.918,52-3- Özel Fonlar Toplam 583.075.512,12 583.075.512,12 - D-Geçmiş Yıllar Kârları E-Geçmiş Yıllar Zararları (-) 712.454.122,05 909.480.103,43 197.025.981,38 F-Dönem Net Kârı veya Zararı -197.025.981,38-100.279.447,69-96.746.533,69 Öz Kaynaklar Toplamı 1.791.592.136,69 1.941.156.689,00 149.564.552,31 Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi geçen yıla göre öz kaynaklarımızda 149.564.552,31 TL artış meydana gelmiş olup bu artış artırılan sermayenin ödenmiş kısmından dönem zararının tenzilinden sonraki tutarı oluşturmaktadır. Faaliyet Raporumuzun sonuna eklenmiş bulunan bilançoya göre 31.12.2015 tarihi itibariyle kaynaklarımız 3.266.408.400,29 TL ye ulaşmış olup, bu meblağın 1.325.251.711,29 TL si yabancı kaynakları, bakiye 1.941.156.689,00 TL si ise öz kaynakları ifade etmektedir. Varlıklarımızın 2.521.924.466,42 TL si dönen, 744.483.933,87 TL si ise duran varlıkları ifade etmektedir. Öz kaynaklarımızda yer alan detaylı açıklamalar aşağıda belirtilmiştir. 194

12.4.3.1-ÖDENMĠġ SERMAYE 28.10.1984 tarih 18559 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren ġirket Ana Statüsünün 3/5.maddesi ile ġirketimizin esas sermayesinin tamamı Devlet e ait olmak üzere 170 milyar lira olarak tespit edilmiģtir. Daha sonra Yüksek Plânlama Kurulunun; 09.02.1989 tarih 89/T-9 sayılı kararı ile 500 milyar liraya 25.09.1990 tarih 90/T-80 sayılı kararı ile 1 trilyon liraya 15.06.1992 tarih 92/T-58 sayılı kararı ile 5 trilyon liraya 18.05.1994 tarih 94/T-33 sayılı kararı ile 10 trilyon liraya 09.08.1995 tarih 95/T-58 sayılı kararı ile 20 trilyon liraya 12.12.1997 tarih 97/T-92 sayılı kararı ile 60 trilyon liraya 18.08.1998 tarih 98/T-40 sayılı kararı ile 150 trilyon liraya 26.05.2000 tarih 00/T-20 sayılı kararı ile 300 trilyon liraya 27.10.2000 tarih 00/T-34 sayılı kararı ile 500 trilyon liraya 06.08.2001 tarih 01/T-23 sayılı kararı ile 850 trilyon liraya 09.09.2002 tarih 02/T-32 sayılı kararı ile 1 katrilyon liraya 24.12.2003 tarih 03/T-32 sayılı kararı ile 1 katrilyon 300 trilyon liraya 02.12.2005 tarih 05/T-22 sayılı kararı ile 1 milyar 600 milyon TL ye, 02.05.2008 tarih ÖĠB-413 sayılı Olur ile 2 milyar 100 milyon TL ye, 04.12.2009 tarih ÖĠB-1069 sayılı Olur ile 2 milyar 104 milyon TL ye 16.04.2010 tarih ÖĠB-327 sayılı Olur ile 2 milyar 118 milyon TL ye 01.09.2015 tarih ÖĠB-738 sayılı Olur ile 2 milyar 500 milyon TL ye yükseltilmiģtir. En son yapılan sermaye artıģı, Ankara Ticaret Sicili Memurluğunca 08.09.2015 tarihinde tescil edilmiģ ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 11.09.2015 tarihli ve 8904 sayılı nüshasının 157.sayfasında yayımlanmıģtır. ġġrketġmġzġn SERMAYE KOMPOZĠSYONU (31.12.2015) Açıklama Esas Sermaye Tutarı TL ÖdenmiĢ Sermaye Tutarı TL ÖdenmemiĢ Sermaye Tutarı TL T.C.BaĢbakanlık ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2.500.000.000,00 2.367.840.728,00 132.159.272,00 Toplam 2.500.000.000,00 2.367.840.728,00 132.159.272,00 195

12.4.3.2-KÂR YEDEKLERĠ 2015 yılı sonu itibariyle 583.075.512,12 TL olan kâr yedeklerimizin 543.447.593,60 TL si yasal yedekler, 39.627.918,52 TL si olağanüstü yedeklerden ibarettir. Yedekler, ġirketimizin ileride doğabilecek muhtemel zararlarını karģılamak amacıyla Türk Ticaret Kanunu ve Ana SözleĢmemiz gereğince dönem kârlarından ayrılan esas sermayeye katılmaksızın ġirket öz kaynakları meyanında bırakılmıģ bulunan kârları kapsamaktadır. 196

13-GELĠR TABLOSU - KÂR ZARAR HESABI 13.1-KÂR VE ZARAR ġirketimizin; 2015 yılı satıģ hacmi 3.527.748.737,75 TL, dönem zararı ise 100.279.447,69 TL olarak gerçekleģmiģtir. Raporumuzun sonunda yer alan 2015 yılına ait Gelir Tablosunun (Kâr ve Zarar Hesabı) tetkikinden de anlaģılacağı üzere; ġeker Fabrikaları, Makina Fabrikaları, E.M.A.F, ġeker Enstitüsü ve Alkol Fabrikalarımızın yıllık net satıģları 3.526.662.180,84 TL olup, bu meblağdan mal ve hizmet satıģları maliyet tutarını teģkil eden 3.299.603.445,41 TL nin tenzilinden sonra 2015 yılı brüt satıģ kârımız 227.058.735,43 TL olarak gerçekleģmiģtir. Brüt satıģ kârından faaliyet giderleri 204.568.233,02 TL nin tenzilinden sonra faaliyet kârı 22.490.502,41 TL olmaktadır. Söz konusu kâra diğer olağan gelir ve kârlar tutarı 18.511.214,61 TL nin ilavesi, diğer olağan gider ve zararlar tutarı 4.485.674,75 TL ile finansman giderleri tutarı 28.667.303,43 TL nin tenzilinden sonra olağan kâr 7.848.738,84 TL olmaktadır. Söz konusu kâra olağandıģı gelir ve kârlar tutarı 24.116.152,99 TL nin ilavesi, olağan dıģı gider ve zararlar tutarı 132.244.339,52 TL nin tenzilinden sonra ġirketimizin dönem zararı 100.279.447,69 TL olarak gerçekleģmiģtir. 13.2-DÖNEM KÂR VE ZARARLARI ġirketimizin son beģ yıla ait kâr ve zararının ödenmiģ sermayeye oranları aģağıda gösterilmiģtir. Dönem Kârı veya Zararı TL ÖdenmiĢ Sermayeye Göre % ÖdenmiĢ Sermaye Yıllar TL 2011 2.117.996.728,00 (-) 134.883.257,69 6,37 2012 2.117.996.728,00 (-) 198.228.580,25 9,35 2013 2.117.996.728,00 (-) 251.361.514,27 11,87 2014 2.117.996.728,00 (-) 197.025.981,38 9,30 2015 2.367.840.728,00 (-) 100.279.447,69 4,24 197

13.3-GELĠR TABLOSU Raporumuzun sonunda yer alan Gelir Tablosuna (Kâr ve Zarar Cetveli) ait rakamlar gelir ve gider kalemleri itibarıyla 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. Gelir Tablosu 2014 Yılı 2015 Yılı Gelir ve Gider Hesapları TL TL Brüt satıģlar 3.098.350.625,05 3.526.879.700,62 SatıĢtan Ġadeler 40.357,57 217.519,78 SatıĢ indirimleri Net SatıĢlar 3.098.310.267,48 3.526.662.180,84 SatıĢların maliyeti 2.914.315.530,17 3.299.603.445,41 Brüt SatıĢ Kârı veya Zararı 183.994.737,31 227.058.735,43 Faaliyet giderleri 187.787.469,96 204.568.233,02 Faaliyet Kârı veya Zararı -3.792.732,65 22.490.502,41 Diğer olağan gelir ve kârlar 15.172.438,80 18.511.214,61 Diğer olağan gider ve zararlar 7.903.349,68 4.485.674,75 Finansman giderleri 70.120.922,90 28.667.303,43 Olağan Kâr veya Zarar -66.644.566,43 7.848.738,84 OlağandıĢı gelir ve kârlar 10.209.665,51 24.116.152,99 OlağandıĢı gider ve zararlar 140.591.080,46 132.244.339,52 Dönem Kârı veya Zararı -197.025.981,38-100.279.447,69 2015 yılı dönem zararımızı teģkil eden 100.279.447,69 TL nin faaliyet nevileri itibarıyla detayı raporumuzun mali durum bölümünde yer alan gelir tablosunda ayrıca gösterilmiģtir. 13.4-DÖNEM KÂRI VE ZARARININ ĠġLETMELERE GÖRE DAĞILIMI 2015 yılı dönem zararımızı teģkil eden 100.279.447,69 TL nin faaliyet konuları itibarıyla dağılımı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Kâr veya Zarar Kâr veya Zarar Açıklama TL TL ġeker Fabrikaları Kârı veya Zararı -176.889.412,44-89.957.928,97 Alkol Fabrikaları Kârı veya Zararı 1.949.128,15 2.402.041,87 Makina Fabrikaları Kârı veya Zararı -7.830.028,57-7.320.094,62 Diğer Kârlar Bakiyesi (*) -14.255.668,52-5.403.465,97 Toplam -197.025.981,38-100.279.447,69 (*) 2015 yılı diğer kâr ve zararların detayı aģağıda gösterilmiģtir. 198

Kâr Kâr veya veya Zarar Zarar Açıklama TL TL - ġeker - ġeker Enstitüsü (-) (-) 2.800.925,88 Merkez Merkez : : - - Kambiyo Kârları Kârları 426.681,13 - - Kambiyo Zararları Zararları 264.634,13 - - Emeklilik Tazminatı 22.989,98 - - Mahkeme ve ve Ġcra Ġcra Masraflarından Yapılan Yapılan Tahsilatlar 97,05 97,05 - Ġrad - Ġrad Kaydedilen Teminat Teminat Tutarları 96.000,00 - Kıdem - Kıdem Tazminatı ve ve Emekli Emekli Ġkram. Ġkram. (-)1.238.073,73 - Emekli - Emekli Sandığına Ödenen Ödenen Makam Makam Tazm. Tazm. (-)1.425.676,71 - - Hazineye Ġade Ġade Edilen Edilen Görev Görev Zararı Zararı (-) (-) 14.122,58 - Vefat - Vefat Eden Eden Pers. Pers. Varislerine Ödenen Ödenen Ölüm Ölüm Yard. Yard. (-) (-) 31.075,86 - Vergi - Vergi ve ve SGK SGK Gecikme Zamları Zamları (-) (-) 18.438,15 - ÖYK - ÖYK Kararıyla Kızılay a Hibe Hibe Edilen Edilen ġeker ġeker (-) (-) 102.774,00 - Özel - Özel ĠletiĢim ĠletiĢim Vergisi Vergisi 6.625,38 - Diğer - Diğer Kârlar Kârlar 51,53 51,53 - Diğer - Diğer Zararlar Zararlar 959,28 959,28 Merkez Merkez Toplamı (-) (-) 2.602.540,09 Toplam Toplam (-) (-) 5.403.465,97 13.5-ġEKER SATIġ SATIġ KÂRI KÂRI Bilanço Bilanço ve ve Gelir Gelir Tablosu, Tablosu, Vergi Vergi Usul Usul Kanunu, Kanunu, Kurumlar Vergisi Vergisi Kanunu, Kanunu, ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun Kanun ve ve Türk Türk Ticaret Ticaret Kanunu Kanunu ve ve diğer diğer ilgili ilgili mevzuat mevzuat hükümlerine göre göre düzenlenmiģ, ayrıca ayrıca 2015 2015 yılı yılı bilançosu ile ile gelir gelir tablosunun tanziminde aģağıda aģağıda yazılı yazılı hususlar hususlar dikkate dikkate alınmıģtır. ġeker ġeker maliyeti maliyeti 2014 2014 yılında yılında olduğu olduğu gibi gibi dönem dönem ağırlıklı ağırlıklı ortalama maliyet maliyet yöntemine göre göre hesaplanmıģ olup, olup, TürkĢeker Fabrikalarınca istihsal istihsal edilen edilen Ģeker Ģeker miktarı miktarı ve ve maliyet maliyet masrafları ile ile devre devre baģı baģı stok stok miktarı miktarı ve ve tutarları tutarları birleģtirilmek suretiyle suretiyle A A kotası, kotası, B B kotası kotası ve ve C Ģekeri C Ģekeri stok stok maliyetleri tespit tespit edilmiģtir. ġeker ġeker maliyetiyle ilgilendirilmekte olan olan ve ve kâr kâr zarar zarar hesaplarına intikal intikal eden eden bazı bazı masraf masraf ve ve gelirlerden; melas, melas, yaģ yaģ pancar pancar posasının üretim üretim değerleri ile ile gider gider karģılığı karģılığı tahsil tahsil edilen edilen paraların dıģında dıģında kalanlar kalanlar 09.10.1986 tarih, tarih, 1822/38-1 sayılı sayılı Yönetim Kurulu Kurulu kararına kararına istinaden Ģeker Ģeker maliyetiyle ilgilendirilmeksizin dönem dönem kâr kâr veya veya zararı zararı hesabına intikal intikal ettirilmiģtir. 199

13.6-ĠġLETMELER 13.6-ĠġLETMELER ĠTĠBARĠYLE ĠTĠBARĠYLE FAALĠYET FAALĠYET KÂR KÂR VEYA VEYA ZARARI ZARARI 1-ġirketimiz 1-ġirketimiz dönem dönem kârına kârına esas esas olmak olmak üzere üzere 2015 2015 yılında yılında Ģeker Ģeker fabrikalarımız fabrikalarımız ile ile ġeker ġeker Enstitüsündeki Enstitüsündeki iģletme iģletme faaliyetlerinden faaliyetlerinden 226.905.982,13 226.905.982,13 TL TL brüt brüt satıģ satıģ kârı kârı meydana meydana gelmiģtir. gelmiģtir. Bu Bu meblağdan meblağdan faaliyet faaliyet giderleri giderleri 198.020.818,41 198.020.818,41 TL nin TL nin tenzili tenzili ile faaliyet ile faaliyet kârı kârı 28.885.163,72 28.885.163,72 TL ye TL ye baliğ baliğ olmaktadır. olmaktadır. Söz Söz konusu konusu meblağa meblağa iģletmelerimizin iģletmelerimizin diğer diğer olağan olağan gelir gelir ve kârlar ve kârlar tutarı tutarı 11.754.406,00 11.754.406,00 TL nin TL nin ilavesi ilavesi ve diğer ve diğer olağan olağan gider gider ve zararlar ve zararlar tutarı tutarı 2.715.767,88 2.715.767,88 TL ile TL finansman ile finansman giderleri giderleri 27.864.251,42 27.864.251,42 TL nin TL nin tenzili tenzili ile 10.059.550,42 ile 10.059.550,42 TL olağan TL olağan kâra, kâra, 23.916.173,39 23.916.173,39 TL olağandıģı TL olağandıģı gelir gelir ve kârların ve kârların ilavesi, ilavesi, 124.332.536,79 124.332.536,79 TL olağandıģı TL olağandıģı gider gider ve zararların ve zararların tenzilinden tenzilinden sonra sonra ġeker ġeker Fabrikaları Fabrikaları ile ġeker ile ġeker Enstitüsü nün Enstitüsü nün bakiye bakiye zararı zararı 90.356.812,98 90.356.812,98 TL olarak TL olarak gerçekleģmiģ gerçekleģmiģ olup, olup, detayı detayı aģağıda aģağıda gösterilmiģtir. gösterilmiģtir. 2014 2014 Kâr Kâr veya veya Zararı Zararı 2015 2015 Kâr Kâr veya veya Zararı Zararı ġeker ġeker Fabrikaları Fabrikaları TL TL TL TL Afyon Afyon 42.817.878,77 42.817.878,77 12.833.693,70 12.833.693,70 Ağrı Ağrı -26.852.370,92-26.852.370,92-28.697.318,25-28.697.318,25 Alpullu Alpullu -18.603.191,09-18.603.191,09-16.767.188,86-16.767.188,86 Ankara Ankara -53.132,68-53.132,68-363.266,38-363.266,38 B o B r o r 7.624.899,49 7.624.899,49 1.319.224,75 1.319.224,75 Burdur Burdur 16.708.564,25 16.708.564,25 3.935.900,31 3.935.900,31 ÇarĢamba ÇarĢamba -17.404.870,78-17.404.870,78-16.737.182,54-16.737.182,54 Çorum Çorum -16.068.960,23-16.068.960,23 10.560.546,83 10.560.546,83 Elazığ Elazığ -7.645.472,46-7.645.472,46-6.618.102,76-6.618.102,76 Elbistan Elbistan -13.404.343,49-13.404.343,49-765.409,17-765.409,17 ErciĢ ErciĢ -5.139.420,93-5.139.420,93-4.321.018,51-4.321.018,51 Ereğli Ereğli -45.908.026,24-45.908.026,24 19.789.873,79 19.789.873,79 Erzincan Erzincan -1.850.642,31-1.850.642,31-5.282.051,85-5.282.051,85 Erzurum Erzurum -4.560.594,17-4.560.594,17-5.813.694,80-5.813.694,80 EskiĢehir EskiĢehir -360.820,14-360.820,14 17.433.199,41 17.433.199,41 Ilgın Ilgın -63.032.693,47-63.032.693,47 9.668.301,59 9.668.301,59 Kars Kars -16.511.352,21-16.511.352,21-6.121.824,36-6.121.824,36 Kastamonu Kastamonu -4.314.189,21-4.314.189,21-1.853.101,46-1.853.101,46 KırĢehir KırĢehir -14.195.209,25-14.195.209,25-7.833.530,18-7.833.530,18 Malatya Malatya -4.443.164,59-4.443.164,59-2.494.130,17-2.494.130,17 MuĢ MuĢ -4.253.436,11-4.253.436,11-5.187.350,59-5.187.350,59 Susurluk Susurluk -9.448.620,78-9.448.620,78-25.380.415,57-25.380.415,57 Turhal Turhal 24.366.049,00 24.366.049,00 9.015.108,21 9.015.108,21 UĢak UĢak -1.249.411,52-1.249.411,52-868.541,57-868.541,57 Yozgat Yozgat 8.842.246,78 8.842.246,78-37.007.608,67-37.007.608,67 Toplam Toplam -174.940.284,29-174.940.284,29-87.555.887,10-87.555.887,10 ġeker ġeker Enstitüsü Enstitüsü -2.522.666,46-2.522.666,46-2.800.925,88-2.800.925,88 Genel Genel Toplam Toplam -177.462.950,75-177.462.950,75-90.356.812,98-90.356.812,98 200

2-Makina Fabrikalarımız ile E.M.A.F. nın 2015 yılı faaliyetleri sonucu meydana gelen 7.320.094,62 TL dönem zararı 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Makina Fabrikaları Dönem Zararı Dönem Zararı TL TL Ankara Makina Fabrikası -1.427.322,23-1.795.524,69 EskiĢehir Makina Fabrikası -2.371.381,48-2.242.759,29 E.M.A.Fabrikası -4.031.324,86-3.281.810,64 Toplam -7.830.028,57-7.320.094,62 3-Alkol Fabrikalarımızın iģletme faaliyet kârı 2.402.041,87 TL olarak gerçekleģmiģ olup, 2014 yılı ile mukayeseli olarak aģağıda gösterilmiģtir. 2014 Yılı 2015 Yılı Kâr veya Zarar Kâr veya Zarar Alkol Fabrikası TL TL EskiĢehir 1.949.128,15 2.402.041,87 Toplam 1.949.128,15 2.402.041,87 4-2015 yılı Gelir Tablosunun Diğer Olağan Gelir ve Kârlar bölümünde kayıtlı bulunan 18.511.214,61 TL nin detayı aģağıda gösterilmiģtir. Diğer Olağan Gelir ve Kârlar TL Faiz Gelirleri 2.589.214,72 Konusu Kalmayan KarĢılıklar 561.237,39 Kambiyo Kârları 427.403,94 Toplam 3.577.856,05 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar - Gayrimenkul Kira Gelirleri 506.002,87 - Malzeme, Atık ve Hurda SatıĢ Kârları 729.009,85 - Alakart Yemek Kârı 420.098,28 - Kantin Kârı 118.289,27 - Ambara Ġthal Edilen Hurda EĢya ve Malz.Ġz Bedeli 96.490,12 - Makina Fabrikaları Dönem Gider Hissesi 7.171.905,31 - ġeker Depolama Primi (Cari Yıl) 1.831.233,99 - Sun i Gübre Katkı Payı 2.755.144,79 - Temerrüt ve Diğer Faiz Gelirleri 1.201.037,62 - Zirai Faaliyet Gelirleri Olumlu Farkları 38.044,82 - Bedelli ġeker Masrafları Olumlu Farkı 60.615,58 - Diğer 5.486,06 Toplam 14.933.358,56 Genel Toplam 18.511.214,61 5-2015 yılı Gelir Tablosunun Diğer Olağan Gider ve Zararlar bölümünde kayıtlı bulunan 4.485.674,75 TL nin detayı aģağıda gösterilmiģtir. 201

Diğer Olağan Gider ve Zararlar TL KarĢılık Diğer Olağan Giderleri Gider ve Zararlar 1.453.891,00 TL Diğer Kambiyo KarĢılık Olağan Giderleri Zararları ve Zararlar TL 1.453.891,00 449.239,95 KarĢılık Kambiyo Giderleri Zararları Toplam 1.453.891,00 1.903.130,95 449.239,95 Kambiyo Diğer Olağan Zararları Gider ve Zararlar Toplam 449.239,95 1.903.130,95 Malzeme, Diğer Olağan Atık Gider ve Hurda ve Zararlar SatıĢ Zararları Toplam 1.903.130,95 115.422,87 Diğer Emeklilik Malzeme, Olağan Tazminatı Atık Gider ve ve Hurda Zararlar SatıĢ Zararları 952.730,29 115.422,87 Malzeme, Emeklilik Atık Sandığına Tazminatı ve Hurda Ödenen SatıĢ Makam Zararları Tazminatı 115.422,87 1.425.676,71 952.730,29 Emeklilik Ġstimalden Tazminatı Sandığına Kaldırılan Ödenen MDV Makam Amortismanı Tazminatı 952.730,29 1.425.676,71 70.555,42 Emekli Bedelli Ġstimalden Sandığına ġeker Kaldırılan Masrafları Ödenen MDV Makam Olumsuz Amortismanı Tazminatı Farkı 1.425.676,71 70.555,42 4.557,69 Ġstimalden Motorlu Bedelli Kaldırılan ġeker TaĢıtlar Masrafları Vergisi MDV Amortismanı (I Olumsuz No.lu Tarife) Farkı 70.555,42 2.439,00 4.557,69 Bedelli Diğer Motorlu ġeker Müteferrik TaĢıtlar Masrafları Vergisi Zararlar Olumsuz (I No.lu Farkı Tarife) 4.557,69 11.161,82 2.439,00 Motorlu Diğer TaĢıtlar Müteferrik Vergisi Zararlar (I No.lu Tarife) Toplam 2.582.543,80 2.439,00 11.161,82 Diğer Müteferrik Zararlar Genel Toplam 11.161,82 4.485.674,75 2.582.543,80 6-Gelir Tablosunun OlağandıĢı Gelir Genel ve Toplam Kârlar Toplam bölümünde 2.582.543,80 4.485.674,75 yer alan 24.116.152,99 TL nin 6-Gelir 1.322.509,32 Tablosunun TL si Önceki OlağandıĢı Dönem Gelir Genel Gelir ve Toplam Kârlar ve Kârları, bölümünde 22.793.643,67 4.485.674,75 yer alan TL si 24.116.152,99 ise Diğer OlağandıĢı TL nin 6-Gelir 1.322.509,32 Gelir Tablosunun ve Kârlardan TL si OlağandıĢı Önceki oluģmakta Dönem Gelir olup, ve Gelir Kârlar detayları ve bölümünde Kârları, aģağıda 22.793.643,67 gösterilmiģtir. yer alan 24.116.152,99 TL si ise Diğer TL nin OlağandıĢı 1.322.509,32 Gelir ve TL si Kârlardan Önceki oluģmakta Dönem Gelir olup, detayları ve Kârları, aģağıda 22.793.643,67 gösterilmiģtir. TL si ise Diğer OlağandıĢı OlağandıĢı Gelir ve Kârlardan Gelir ve oluģmakta Kârlar olup, detayları aģağıda gösterilmiģtir. TL Önceki OlağandıĢı Dönem Gelir Gelir ve Kârlar ve Kârları TL OlağandıĢı Cari Önceki Yılda Dönem Gelir Ambara ve Gelir Kârlar Ġade ve Edilen Kârları Malzeme Bedeli TL 236.192,88 Önceki Mahkeme Cari Dönem Yılda ve Ambara Gelir Ġcra Masraflarından ve Ġade Kârları Edilen Malzeme Cari Yılda Bedeli Yapılan Tahsilatlar 236.192,88 42.060,79 Cari ġeker Mahkeme Yılda Depolama Ambara ve Ġcra Ġade Primi Masraflarından Edilen (Önceki Malzeme Döneme Cari Bedeli Yılda Ait) Yapılan Tahsilatlar 236.192,88 975.674,62 42.060,79 Mahkeme ġeker Depolama ve Ġcra Masraflarından Primi (Önceki Cari Döneme Yılda Ait) Yapılan Tahsilatlar Toplam 42.060,79 1.253.928,29 975.674,62 ġeker Diğer Depolama Önceki Primi Dönem (Önceki Gelir Döneme ve Kârları Ait) Toplam 975.674,62 1.253.928,29 Diğer - Önceki Önceki Yıllarda Dönem Fazla Gelir Ödenen ve Kârları Malzeme Bedelinin Cari Yılda Toplam Tahsili 1.253.928,29 57.746,55 Diğer - Kapatılan Önceki Yıllarda Dönem Aboneliğe Fazla Gelir Ait Ödenen ve Elektrik Kârları Malzeme Güvence Bedelinin Tahsilatı Cari Yılda Tahsili 57.746,55 9.856,15 - Önceki - Diğer Kapatılan Yıllarda Aboneliğe Fazla Ödenen Ait Elektrik Malzeme Güvence Bedelinin Bedeli Cari Tahsilatı Yılda Tahsili 57.746,55 9.856,15 978,33 - Kapatılan - Diğer Aboneliğe Ait Elektrik Güvence Bedeli Tahsilatı Toplam 9.856,15 68.581,03 978,33 - Diğer Genel Toplam 1.322.509,32 978,33 68.581,03 Genel Toplam Toplam 68.581,03 1.322.509,32 Genel Toplam 1.322.509,32 202

DĠĞER OLAĞANDIġI GELĠR VE KARLAR DĠĞER Maddi OLAĞANDIġI Duran Varlık SatıĢ GELĠR Kârları VE KARLAR 84.538,22 Maddi Tazminat Duran ve Varlık Ceza Gelirleri SatıĢ Kârları 11.174.176,26 84.538,22 Tazminat ve Ceza Gelirleri Sayım ve Tesellüm Fazlalıkları 11.174.176,26 9.505.920,31 Sayım ve Tesellüm Fazlalıkları Üretim Yapmayan Fabrika Gelirleri 9.505.920,31 1.133.577,21 Üretim Yapmayan Fabrika Gelirleri Bedelsiz Alınan Duran Varlıklar 1.133.577,21 486.650,45 Bedelsiz Alınan Duran Varlıklar 5 Yıl Ġçinde Talep Edilmeyen Personel Ġstihkakları 486.650,45 2.745,99 5 Yıl Ġçinde Talep Edilmeyen Personel Ġstihkakları 10 Yıl Ġçinde Talep Edilmeyen Mal ve Hizmet Bedelleri 2.745,99 23.853,17 10 Yıl Ġçinde Talep Edilmeyen Mal ve Hizmet Bedelleri Vergi ve Muhtelif Küsurat Farkları 23.853,17 1.540,74 Vergi ve Muhtelif Küsurat Farkları Ġrad Kaydedilen Teminat Tutarları 1.540,74 374.368,54 Ġrad TeftiĢ Kaydedilen Kurulu Mucipnamesiyle Teminat Tutarları Yapılan Tahsilatlar 374.368,54 5.531,51 TeftiĢ Diğer Kurulu Mucipnamesiyle Yapılan Tahsilatlar 5.531,51 741,27 Diğer 741,27 Toplam 22.793.643,67 Toplam 22.793.643,67 7-2015 yılı Gelir Tablosunun Olağan DıĢı Gider ve Zararlar bölümünde kayıtlı bulunan 7-2015 132.244.339,52 yılı Gelir TL nin Tablosunun detayı Olağan aģağıda DıĢı gösterilmiģtir. Gider ve Zararlar bölümünde kayıtlı bulunan 132.244.339,52 TL nin detayı aģağıda gösterilmiģtir. 203

TL OlağandıĢı Gider ve Zararlar ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları Üretim Yapmayan Fabrika Giderleri - Ağrı 19.327.206,19 - Alpullu 12.503.158,83 - ÇarĢamba 12.556.092,37 - Susurluk 19.525.753,73 Toplam 63.912.211,12 Üretim Yapmayan Alkol Fabrikası Giderleri 396.706,42 Makine Fabrikaları Atıl ĠĢçilik Giderleri 3.327.023,85 Toplam 3.723.730,27 ÇalıĢmayan Kısım Giderleri Toplamı 67.635.941,39 Önceki Dönem Gider ve Zararları Daimi ĠĢçi Kıdem Tazminatı 38.798.560,34 Muvakkat ĠĢçi Kıdem Tazminatı 16.213.608,07 TaĢeron ĠĢçi Kıdem Tazminatı 196.942,37 Memur ve SözleĢmeli Personel Emekli Ġkramiyesi 4.948.843,97 Diğer Önceki Dönem Gider ve Zararları - Önceki Dönem Personel Ġstihkakları 7.271,93 - Ölen Personelin Varislerine Öd. Ölüm Yardımı 148.964,89 - Önceki Yılda Noksan Tahak.Edip Cari Yılda Ödenen Pan. Bed. 6.842,91 - Hazineye Ġade Edilen Görev Zararı 14.122,58 - Envanter Fazlası Olarak Sarfedilen Motorin Bedeli 100.639,56 - Yönetim Kurulu Kararıyla Personele Ġade Edilen Faiz Tutarı 7.467,38 - Diğer 2.574,78 Toplam 60.445.838,78 Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar Maddi Duran Varlık SatıĢ Zararları 396.304,86 Tazminat ve Ceza Giderleri 610.898,10 Sayım ve Tesellüm Noksanlıkları 206.430,74 Toplam 1.213.633,70 Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar - Ġlama Müstenit Ödenen Tazminatlar 103.672,17 - Ödenen ĠĢ Kazası Tazminatları 53.479,06 - Mahkeme Kararına Ġstinaden Yapılan Ödemeler 1.512.897,63 - ÖYK Kararıyla Bedelsiz Devredilen Varlıklar 717.411,46 - Özel ĠletiĢim Vergisi 49.987,87 - Noksan Ayrılan Amortisman (KKEG) 356.895,11 - Maddi Duran Varlık Ġmhaları 133.167,46 - Belediye yol ve Su Harcamalarına Katılım Payı 12.761,68 - Hasar Gören 26,9 Ton ġekerin Maliyet Bedel Farkı 7.922,05 - Diğer 731,16 Toplam 2.948.925,65 Genel Toplam 132.244.339,52 204

Önceki bölümlerde arz ve izah edilen faaliyetlerimizin her safhasında görev alan ve üstün bir gayret gösteren Sanayimizin tüm personeline teģekkürlerimi sunmayı mutlu bir görev saymaktayım Her yıl olduğu gibi 2015 yılı faaliyet dönemimizde de karģılaģtığımız çeģitli problemlerimizin hallinde yakın alâka, yardım ve desteklerini esirgemeyen baģta ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı olmak üzere D.P.T.MüsteĢarlığı ve T.C.SayıĢtay BaĢkanlığına teģekkürlerimi saygıyla arzederim. TÜRKĠYE ġeker FABRĠKALARI A.ġ. Yönetim Kurulu BaĢkanı ve Genel Müdür V. 205

TÜRKĠYE ġeker FABRĠKALARI A.ġ. 2015 YILI KÂR-ZARAR TABLOSU 31/12/2015 BAKĠYE B O R Ç TL A L A C A K TL KAR TL I-ġEKER SATIġ ZARARLARI 45.382.677,06 I-ġEKER SATIġ KÂRLARI 269.511.420,50 224.128.743,44 II-ALKOL SATIġ ZARARLARI - II-ALKOL SATIġ KÂRLARI 2.402.041,87 2.402.041,87 III-MAKĠNA FABRĠKALARI ZARARLARI 32.928,46 III-MAKĠNA FABRĠKALARI KÂRLARI 184.481,38 151.552,92 ZARAR TL IV-DĠĞER ZARARLAR 370.490.191,13 IV-DĠĞER KÂRLAR 43.528.405,21 326.961.785,92 TOPLAM 415.905.796,65 TOPLAM 315.626.348,96 226.682.338,23 326.961.785,92 DÖNEM KÂRI DÖNEM ZARARI 100.279.447,69 GENEL TOPLAM 415.905.796,65 GENEL TOPLAM 415.905.796,65 226.682.338,23 326.961.785,92 Gündüz DEMĠR ĠĢletme Muhasebesi Müdürü Cengiz SEZER Genel Müdür Yardımcısı Sami ÖLMEZTOPRAK Yönetim Kurulu BaĢkanı ve Genel Müdür V. 206

TÜRKĠYE ġeker FABRĠKALARI A.ġ. 31.12.2015 TARĠHLĠ AYRINTILI BĠLANÇO AKTĠF (VARLIKLAR) TL DÖNEN VARLIKLAR 2.521.924.466,42 HAZIR DEĞERLER 7.039.270,27 Kasa 131.014,01 Alınan Çekler Bankalar 6.908.089,18 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) Diğer Hazır Değerler 167,08 MENKUL KIYMETLER Hisse Senetleri Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları Diğer Menkul Kıymetler Menkul Kıymet Değer DüĢüĢ KarĢılığı (-) TĠCARĠ ALACAKLAR 302.480.912,01 Alıcılar 294.789.007,42 Alacak Senetleri Alacak Senetleri Reeskontu (-) KazanılmamıĢ Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) Verilen Depozito ve Teminatlar 4.329.195,43 Diğer Ticari Alacaklar 3.362.709,16 ġüpheli Ticari Alacaklar 20.322.566,39 ġüpheli Ticari Alacaklar KarĢılığı (-) 20.322.566,39 DĠĞER ALACAKLAR 3.100.741,75 Ortaklardan Alacaklar 458.193,74 ĠĢtiraklerden Alacaklar Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Personelden Alacaklar 1.669.847,92 Diğer ÇeĢitli Alacaklar 972.700,09 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) ġüpheli Diğer Alacaklar 3.667.760,65 ġüpheli Diğer Alacaklar KarĢılığı (-) 3.667.760,65 STOKLAR 2.188.603.083,93 Ġlk Madde ve Malzeme 215.768.906,54 Yarı Mamüller 6.984.604,38 Mamüller 1.927.524.360,20 Ticari Mallar 485.769,90 Diğer Stoklar 37.820.207,54 Stok Değer DüĢüklüğü KarĢılığı (-) Verilen SipariĢ Avansları 19.235,37 YILLARA YAYGIN ĠNġAAT VE ONARIM MALĠYETLERĠ Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım Maliyetleri Yıllara Yaygın ĠnĢaat Enflasyon Düzeltme Hesabı TaĢeronlara Verilen Avanslar GELECEK AYLARA AĠT GĠDERLER VE GELĠR TAHAKKUKLARI 15.629.006,33 Gelecek Aylara Ait Giderler 14.545.763,02 Gelir Tahakkukları 1.083.243,31 DĠĞER DÖNEN VARLIKLAR 5.071.452,13 Devreden Katma Değer Vergisi 4.548.136,79 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi Diğer Katma Değer Vergisi PeĢin Ödenen Vergi ve Fonlar 389.707,27 ĠĢ Avansları 4.619,96 Personel Avansları 74.322,00 Sayım ve Tesellüm Noksanları 56.360,82 Diğer ÇeĢitli Dönen Varlıklar Diğer Dönen Varlıklar KarĢılığı (-) 1.694,71 207

AKTĠF (VARLIKLAR) TL DURAN VARLIKLAR 744.483.933,87 TĠCARĠ ALACAKLAR 147.969.833,49 Alıcılar 147.554.100,00 Alacak Senetleri Alacak Senetleri Reeskontu (-) KazanılmamıĢ Finansal Kiralama Faiz Gelirleri (-) Verilen Depozito ve Teminatlar 415.733,49 ġüpheli Alacaklar KarĢılığı (-) DĠĞER ALACAKLAR 2.727.366,19 Ortaklardan Alacaklar 2.612.366,19 ĠĢtiraklerden Alacaklar Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Personelden Alacaklar Diğer ÇeĢitli Alacaklar 115.000,00 Diğer Alacak Senetleri Reeskontu (-) ġüpheli Diğer Alacaklar KarĢılığı (-) MALĠ DURAN VARLIKLAR 288.871,77 Bağlı Menkul Kıymetler 288.871,77 Bağlı Menkul Kıymetler Değer DüĢüklüğü KarĢılığı (-) ĠĢtirakler ĠĢtirakler Sermaye Taahhütleri (-) ĠĢtiraklerden Sermaye Payları Değer DüĢük.KarĢılığı (-) Bağlı Ortaklıklar Bağlı Ortaklıklar Sermaye Taahhütleri (-) Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer DüĢük. KarĢılığı (-) Diğer Mali Duran Varlıklar Diğer Mali Duran Varlıklar KarĢılığı (-) MADDĠ DURAN VARLIKLAR 592.924.012,81 Arazi ve Arsalar 68.901.916,31 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri 190.162.213,70 Binalar 489.016.879,31 Tesis, Makina ve Cihazlar 1.231.167.692,48 TaĢıtlar 24.848.263,82 DemirbaĢlar 60.795.279,32 Diğer Maddi Duran Varlıklar BirikmiĢ Amortismanlar (-) 1.493.619.058,37 Yapılmakta Olan Yatırımlar 21.650.826,24 Verilen Avanslar MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 8.479,34 Haklar 54.408,06 ġerefiye KuruluĢ ve Örgütlenme Giderleri AraĢtırma GeliĢtirme Giderleri Özel Maliyetler Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 1.733.641,19 BirikmiĢ Amortismanlar (-) 1.779.569,91 Verilen Avanslar ÖZEL TÜKENMEYE TABĠ VARLIKLAR 8.488,17 Arama Giderleri Hazırlık ve GeliĢtirme Giderleri Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 100.373,60 BirikmiĢ Tükenme Payları (-) 91.885,43 Verilen Avanslar GELECEK YILLARA AĠT GĠDERLER VE GELĠR TAHAK. 138.802,24 Gelecek Yıllara Ait Giderler 138.802,24 Gelir Tahakkukları DĠĞER DURAN VARLIKLAR 418.079,86 Gelecek Yıllarda Ġndirilecek KDV Diğer Katma Değer Vergisi Gelecek Yıllar Ġhtiyacı Stoklar Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar 4.920.597,61 PeĢin Ödenen Vergiler ve Fonlar Diğer ÇeĢitli Duran Varlıklar Stok Değer DüĢüklüğü KarĢılığı (-) BirikmiĢ Amortismanlar (-) 4.502.517,75 AKTĠF (VARLIKLAR)TOPLAMI 3.266.408.400,29 208

TÜRKĠYE ġeker FABRĠKALARI A.ġ. 31.12.2015 TARĠHLĠ AYRINTILI BĠLANÇO PASĠF (KAYNAKLAR) TL KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 1.293.202.051,37 MALĠ BORÇLAR 101.570.000,00 Banka Kredileri 101.570.000,00 Finansal Kiralama ĠĢlemlerinden Borçlar ErtelenmiĢ Finansal Kiralama Borçlanma Maliyeti (-) Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri Tahvil Anapara Borç Taksit ve Faizleri ÇıkarılmıĢ Bonolar ve Senetler ÇıkarılmıĢ Diğer Menkul Kıymetler Menkul Kıymetler Ġhraç Farkı (-) Diğer Mali Borçlar TĠCARĠ BORÇLAR 1.023.089.836,73 Satıcılar 1.016.898.916,12 Borç Senetleri Borç Senetleri Reeskontu (-) Alınan Depozito ve Teminatlar 2.953.641,69 Diğer Ticari Borçlar 3.237.278,92 DĠĞER BORÇLAR 3.715.297,21 Ortaklara Borçlar ĠĢtiraklere Borçlar Bağlı Ortaklıklara Borçlar Personele Borçlar 161.418,29 Diğer ÇeĢitli Borçlar 3.553.878,92 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) ALINAN AVANSLAR 6.204.919,39 Alınan SipariĢ Avansları 6.204.919,39 Alınan Diğer Avanslar YILLARA YAYGIN ĠNġAAT VE ONARIM HAKEDĠġLERĠ Yıllara Yaygın ĠnĢaat ve Onarım HakediĢleri Yıllara Yaygın ĠnĢaat Enflasyon Düzeltme Hesabı ÖDENECEK VERGĠ VE DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 82.510.281,33 Ödenecek Vergi ve Fonlar 18.780.373,24 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 15.796.003,20 Vadesi GelmiĢ ErtelenmiĢ veya Taksitlen.Vergi ve Diğ. Yük. 47.750.253,75 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 183.651,14 BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 74.697.741,25 Dönem Kârı Vergi ve Diğ.Yasal Yükümlülük KarĢılıkları Dönem Kârının PeĢin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) Kıdem Tazminatı KarĢılığı Diğer Borç ve Gider KarĢılıkları 74.697.741,25 GELECEK AYLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 1.413.975,46 Gelecek Aylara Ait Gelirler 13.774,04 Gider Tahakkuklları 1.400.201,42 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR Hesaplanan Katma Değer Vergisi Diğer Katma Değer Vergisi Sayım ve Tesellüm Fazlaları Diğer ÇeĢitli Yabancı Kaynaklar 209

PASĠF (KAYNAKLAR) TL UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 32.049.659,92 MALĠ BORÇLAR Banka Kredileri Finansal Kiralama ĠĢlemlerinden Borçlar ErtelenmiĢ Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri (-) Hazine Kredileri ÇıkarılmıĢ Tahviller ÇıkarılmıĢ Diğer Menkul Kıymetler Menkul Kıymetler Ġhraç Farkı (-) Diğer Mali Borçlar TĠCARĠ BORÇLAR 1.487.516,62 Satıcılar Borç Senetleri Borç Senetleri Reeskontu (-) Alınan Depozito ve Teminatlar 1.487.516,62 Diğer Ticari Borçlar DĠĞER BORÇLAR 1.224.981,69 Ortaklara Borçlar 115.000,00 ĠĢtiraklere Borçlar Bağlı Ortaklıklara Borçlar Diğer ÇeĢitli Borçlar 9,04 Diğer Borç Senetleri Reeskontu (-) Kamuya Olan ErtelenmiĢ veya TaksitlendirilmiĢ Borçlar 1.109.972,65 ALINAN AVANSLAR 5.146,30 Alınan SipariĢ Avansları 5.146,30 Alınan Diğer Avanslar BORÇ VE GĠDER KARġILIKLARI 29.262.480,65 Kıdem Tazminatı KarĢılığı 28.139,70 Diğer Borç ve Gider KarĢılıkları 29.234.340,95 GELECEK YILLARA AĠT GELĠRLER VE GĠDER TAHAKKUKLARI 69.534,66 Gelecek Yıllara Ait Gelirler 69.534,66 Gider Tahakkukları DĠĞER UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR Gelecek Yıllara Ertelenen veya Terkin Edilecek KDV Tesise Katılma Payları Diğer ÇeĢitli Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ÖZ KAYNAKLAR 1.941.156.689,00 ÖDENMĠġ SERMAYE 2.367.840.728,00 Sermaye 2.500.000.000,00 ÖdenmemiĢ Sermaye (-) 132.159.272,00 Sermaye Düzeltmesi Olumlu Farkları Sermaye Düzeltmesi Olumsuz Farkları (-) SERMAYE YEDEKLERĠ Hisse Senedi Ġhraç Primleri Hisse Senedi Ġptal Kârları M.D.V. Yeniden Değerleme ArtıĢları ĠĢtirakler Yeniden Değerleme ArtıĢları Diğer Sermaye Yedekleri KÂR YEDEKLERĠ 583.075.512,12 Yasal Yedekler 543.447.593,60 Statü Yedekleri Olağanüstü Yedekler 39.627.918,52 Diğer Kâr Yedekleri Özel Fonlar GEÇMĠġ YILLAR KÂRLARI GeçmiĢ Yıllar Karları GEÇMĠġ YILLAR ZARARLARI (-) 909.480.103,43 GeçmiĢ Yıllar Zararları (-) 909.480.103,43 DÖNEM NET KÂRI / ZARARI -100.279.447,69 Dönem Net Kârı(Zararı) -100.279.447,69 PASĠF (KAYNAKLAR)TOPLAMI 3.266.408.400,29 Gündüz DEMĠR ĠĢletme Muhasebesi Müdürü Cengiz SEZER Genel Müdür Yardımcısı Sami ÖLMEZTOPRAK Yönetim Kurulu BaĢkanı ve Genel Müdür V. 210

TÜRKĠYE ġeker FABRĠKALARI A.ġ. 31.12.2015 TARĠHLĠ AYRINTILI GELĠR TABLOSU TL A BRÜT SATIġLAR 3.526.879.700,62 Yurt Ġçi SatıĢlar 3.514.942.419,96 Yurt DıĢı SatıĢlar 11.937.280,66 Diğer Gelirler 0,00 B SATIġ ĠNDĠRĠMLERĠ (-) 217.519,78 SatıĢtan Ġadeler (-) 217.519,78 SatıĢ Ġskontoları (-) 0,00 Diğer Ġndirimler (-) 0,00 C NET SATIġLAR 3.526.662.180,84 D SATIġLARIN MALĠYETĠ (-) 3.299.603.445,41 Satılan Mamuller Maliyeti (-) 3.298.896.831,72 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 9.709,76 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 0,00 Diğer SatıĢların Maliyeti (-) 696.903,93 BRÜT SATIġ KÂRI VEYA ZARARI 227.058.735,43 E FAALĠYET GĠDERLERĠ(-) 204.568.233,02 AraĢtırma ve GeliĢtirme Giderleri (-) 14.399.108,44 Pazarlama,SatıĢ ve Dağıtım Giderleri (-) 44.412.958,31 Genel Yönetim Giderleri (-) 145.756.166,27 FAAALĠYET KÂRI VEYA ZARARI 22.490.502,41 F DĠĞER OLAĞAN GELĠR VE KÂRLAR 18.511.214,61 ĠĢtiraklerden Temettü Gelirleri 0,00 Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri 0,00 Faiz Gelirleri 2.589.214,72 Komisyon Gelirleri 0,00 Konusu Kalmayan KarĢılıklar 561.237,39 Menkul Kıymet SatıĢ Kârları 0,00 Kambiyo Kârları 427.403,94 Reeskont Faiz Gelirleri 0,00 Enflasyon Düzeltmesi Karları 0,00 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar 14.933.358,56 G DĠĞER OLAĞAN GĠDER VE ZARARLAR (-) 4.485.674,75 Komisyon Giderleri (-) 0,00 KarĢılık Giderleri (-) 1.453.891,00 Menkul Kıymet SatıĢ Zararları (-) 0,00 Kambiyo Zararları (-) 449.239,95 Reeskont Faiz Giderleri (-) 0,00 Enflasyon Düzeltmesi Zararları (-) 0,00 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 2.582.543,80 H FĠNANSMAN GĠDERLERĠ (-) 28.667.303,43 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 28.667.303,43 Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-) 0,00 OLAĞAN KÂR VEYA ZARAR 7.848.738,84 I OLAĞANDIġI GELĠR VE KÂRLAR 24.116.152,99 Önceki Dönem Gelir ve Kârları 1.322.509,32 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Kârlar 22.793.643,67 J OLAĞANDIġI GĠDER VE ZARARLAR (-) 132.244.339,52 ÇalıĢmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 67.635.941,39 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 60.445.838,78 Diğer OlağandıĢı Gider ve Zararlar (-) 4.162.559,35 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI -100.279.447,69 K D.KÂRI VERGĠ VE DĠĞ.YASAL YÜK.KARġILIK.(-) 0,00 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI -100.279.447,69 Gündüz DEMĠR ĠĢletme Muhasebesi Müdürü Cengiz SEZER Genel Müdür Yardımcısı Sami ÖLMEZTOPRAK Yönetim Kurulu BaĢkanı ve Genel Müdür V. 211

212

213

214