ÜÇ BOYUTLU KADASTRO VE EKONOMİK AÇIDAN ÖNEMİ Yük. Müh. Celalettin BİLGİN 1 2 Turkey, 20-24 April 2015. 1
KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ İnsanoğlu - toprak ilişkisini düzenleyen, kalkınmanın temeli yatırım projelerinin altlığını oluşturan kadastro, tarih boyunca ülkelerin öncelikli halletmesi gereken konular arasında yer almış ve bir kamu hizmeti olarak görülmüştür. 3 KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ Türk Dil Kurumu Sözlüğüne göre kadastro; Bir ülkedeki arazi ve mülklerin yerini, yüzölçümünü, sınırlarını belirleyip plana bağlama işi olarak tanımlanmaktadır. 4 Turkey, 20-24 April 2015. 2
KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ Uluslararası Haritacılar Federasyonu (FIG)'na göre; «araziyle ilgili hak, kısıtlama ve sorumlulukların kaydını içeren parsel tabanlı ve güncel bir arazi bilgi sistemi» olarak tanımlamıştır. 5 KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ Kadastro; insan-toprak ilişkilerindeki değişiklikler ve gelişmelere paralel olarak; toplumdaki yönelimlere ve ihtiyaçlara göre şekillenmektedir. 6 Turkey, 20-24 April 2015. 3
KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ 20.yüzyılın ikinci yarısında artan teknolojik gelişmelerle toprak üretilemeyen, çoğaltılamayan niteliği ile toprağın önemi de daha iyi anlaşılmıştır. Ancak, günümüzde gittikçe karmaşık bir hal alan araziye ait hak, kısıtlama ve sorumlulukların mevcut arazi yönetim sistemleri ile üstesinden gelinmesi yeterli olmamaktadır. 7 KADASTRO KAVRAMI VE GELİŞME SÜRECİ 8 Turkey, 20-24 April 2015. 4
9 Özellikle 20. yy. sonlarında yaşanmaya başlanan gelişmelerle birlikte, kadastro, mülkiyeti kaydetme temel işlevinden uzaklaşarak taşınmaz piyasaları ve planlamaya yönelmiştir. Bu yönelimlerle birlikte; Uluslararası Haritacılar Federasyonu (FIG), Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Birliği (AB) Dünya Bankası (DB) gibi organizasyonlar geleceğin kadastral sistemlerini tartışmaya açarak çeşitli çalışmalar gerçekleştirmiştir. 10 Turkey, 20-24 April 2015. 5
1994 yılında çalışmalarına başlanan Kadastro 2014 raporuyla, kadastral sistemlerle ilgili geleceğin yönelimleri 6 maddede özetlenmiştir. Kağıt-kalem kadastrosu yerini teknolojik veri modeline bırakacaktır. Kamu sektörü ile özel sektör yakın işbirliği içinde çalışacaktır. Kadastro, maliyet geri kazanımlı olacaktır. 11 Kadastral harita yapımının yerini kadastral modelleme alacaktır. Kadastro, kamusal hak ve kısıtlamalar da dahil olmak üzere arazinin bütün yasal durumunu gösterecektir. Tapu ve Kadastro verileri bütünleşik hale gelecektir. 12 Turkey, 20-24 April 2015. 6
Büyük kentlerde arazi kullanımı çok yoğundur ve bu yoğunluk sebebi ile arazinin hem altı hem de üzerinin kullanılmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu sebeple 3 boyutlu nesneler özel mülkiyete konu olmaktadır. 13 Üç Boyutlu kadastro kapsamı, 3 boyutlu kadastro için ihtiyaç, imkân ve kısıtlamaları belirleyecek üç kısımdan oluşmaktadır. Bu üç kısım diğerleriyle hiyerarşik olarak bir bağ içerisinde olup her kısımda aşağıda özetlenen sorulara yanıt aranmaktadır. 14 Turkey, 20-24 April 2015. 7
Hukuki kısım; Üst üste binen mülklerin yasal durumları nasıl tescil edilebilir? Mülkiyet sınırları 2 boyutlu parsel sınırlarından farklı olarak nasıl tesis edilebilir? Hangi haklar nasıl kullanılabilecektir? 15 Kadastral (kurumsal) kısım; 3 boyutlu durumlarda mülkiyetin yasal durumu arazide ve kayıtlarda tesis edilip tanımlandıktan sonra, bir sonraki aşama üç boyutlu olarak çevrelenmiş mülkiyetteki bu hak ve kısıtlamaların kadastroda nasıl tescil edileceği ve kadastronun 3 boyutlu mülkiyetle ilgili nasıl bilgi sağlayacağıdır. 16 Turkey, 20-24 April 2015. 8
Teknik kısım; Nasıl bir sistem mimarisi (bilgisayar donanımı, yazılım, veri yapıları) 3 boyutlu bir kadastroyu desteklemek için gereklidir? Hangi mimari teknolojik olarak mümkündür? 17 EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ 18 Turkey, 20-24 April 2015. 9
EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ Türkiye Kadastrosunun tek boyutlu içeriği, 21. yüzyılın beklentileriyle çelişmektedir. Kadastro verilerinin ülke ölçme verileriyle birlikte "mekânsal temel verileri" oluşturduğu günümüzde, Avrupa kadastroları, kendilerini "ekonominin, yönetimin, tüzenin, çevrenin," gereksinmelerine yöneltmişler ve mekânsal bilgi sistemlerinin zorunlu altyapını oluşturma görevini üstlenmişlerdir. Bu pencereden bakıldığında, ekonomi alanıyla ilişkilerin yeni bir düzlemde kurulması gerekmektedir. 19 EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ Kalkınma, sermaye gerektirmektedir; toplumlar bu gereksinimlerini, mülkiyetleri altındaki taşınmaz mallarını değerlendirerek sağlayabilirler, hak ve kısıtlamaların devlet güvencesi altında olduğu bir üç boyutlu kadastro bu konuda güvenilir, kaliteli ve önemli bir araçtır. 20 Turkey, 20-24 April 2015. 10
EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ Ekonomik, sosyal, teknolojik ve çevresel bir dizi sorunun çözüme kavuşturulabilmesi için, arazi ve kaynaklarıyla ilgili güvenilir bilgilere ihtiyaç vardır. Bu nedenle, sürdürülebilir kalkınma için gerekli olan arazi kayıt sistemleri, Arazi Bilgi Sistemleri ve kadastral sistemler büyük önem taşımaktadır. 21 EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ Kadastro, tüm resmi ve özel altyapı yatırımları ve piyasa ekonomisi faaliyetleri için temel koşulları yaratmaktadır. Yalnızca kesin olarak tanımlanmış olan bir şey satılabilir ya da ipotek edilebilir. Bunun anlamı şudur: Konumu, büyüklüğü ve kullanım biçimi kesin olarak tanımlanmış olan bir obje, bir toprak parçası, bir taşınmaz tüzel ve ekonomik olarak dolaşıma sokulabilir, satılabilir, ipotek edilebilir, kiralanabilir ya da bağışlanabilir. Ve öncelikle buna ilişkin bilgi, ilgili taraflara, ve tüm piyasa kamuoyuna, böyle faaliyetlere ilişkin bir karar vermeyi olanaklı kılar. 22 Turkey, 20-24 April 2015. 11
EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ 23 EKONOMİK AÇIDAN ÜÇ BOYUTLU KADASTRONUN İRDELENMESİ 24 Turkey, 20-24 April 2015. 12
Mekâna yönelik tüm tasarımlar, doğru mekânsal bilgilere dayandıkları oranda doğru hedeflere ulaşırlar. Mekânsal bilgi, ülke topraklarının, fiziksel, yönetsel, sosyal, ekonomik ve kültürel nitelikleriyle birlikte çok boyutlu verilerin toplamıdır. 25 26 Turkey, 20-24 April 2015. 13
21. yüzyıl ile birlikte gelişen teknolojik, sosyal ve ekonomik göstergeler ışığında toprak-insan ilişkileri de boyut değiştirmiştir. Gelişen bu ilişkiler için her türlü kaynak veriyi hazırlayan ve yöneten üç boyutlu kadastro ile, yatırımların, ekonominin ve diğer bilim disiplinlerinin ihtiyaç duyduğu bilgi ve gereksinimlere çözüm üretilebilecektir. 27 Son yıllarda nüfusun hızlı artışı sonucu, arazi yüzeyinin altını ve üstünü kullanma eğiliminin artmasıyla, üst üste binen yapılar, yerin altından ve üstünden geçen ulaşım ve altyapı tesisleri oluşmuştur. 28 Turkey, 20-24 April 2015. 14
Mevzuatımızda üçüncü boyutla ilgili hükümler ve diğer ülkelerin gerçekleştirdikleri çalışmalar incelenerek, teknik imkân ve zorluklar ortaya konmuştur. Bu nedenle kadastronun, artan ihtiyaçlara cevap verebilmesi ve karmaşık mülkiyet haklarını etkili bir şekilde güvence altına alabilmesi için düşey boyuttaki konumsal bilgileri de içeren yönetme becerisine sahip bir yapıda olması gerekmektedir. 29 Üç boyutlu kadastro ile oluşacak sistem modelinin işleyiş döngüsü analiz edilerek mevcut sistem ileriye dönük bir şekilde evrimini tamamlayacak ve hem ekonomiye, hem devletin ilgili birimlerine hem de taşınmaz sahiplerine arzu edilen doğru ve güvenilir ve çağdaş bilgiyi sağlayacaktır. Bilginin doğruluğu ile taşınmaz malların hukuksal ve geometrik durumları güvence altına alınarak, yatırım ve ekonomik ilişkilerin düzen içinde yürütülmesi sağlanacaktır. 30 Turkey, 20-24 April 2015. 15
Üç boyutlu görünüm, mekânsal bilginin son kullanıcı hangi meslek disiplininde olursa olsun, daha anlaşılır sonuçlara ulaşmasını ve bu bilgiler doğrultusunda yapılacak yatırımların daha sağlıklı olmasını sağlayacaktır. İki boyutlu mekânsal veri geçmişi yansıtırken, üç boyutlu görsel ve bilgi açısından doyurucu mekânsal veri geleceğin konseptini yansıtmaktadır. 31 Üç boyutlu kadastro sistemi ülkemizde, geleceğin akıllı kentlerinin oluşturulması ve yatırımların sağlıklı ve doğru planlanması aşamasında verdiği bilgilerle beklentileri karşılama noktasında mesleki açıdan daha iyi bir noktaya ulaşmamızı da mutlak kılacaktır. Üç boyutlu kadastro, bu alanda çalışan ve gelecekte çalışacak olan her meslek grubuna yeni teknolojileri kullanma ve adapte olma konusunda ışık tutacaktır. 32 Turkey, 20-24 April 2015. 16
Ülkemizde düzenlenmesi sebebiyle gurur duyduğumuz bu organizasyonla birlikte, gelecekte haritacılık ve kadastro açısından bilgi teknolojileri ile bütünleşmiş, evrensel değeri olan, modern ve dinamik kadastro altyapılarını hedefleyen, daha kaliteli, güvenilir, yönetilebilir arazi politikalarının gerçekleştirilmesini temenni ederim. 33 SABIRLA DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDER, SAYGILARIMI SUNARIM. 34 Turkey, 20-24 April 2015. 17