3 Aralık, 2010 VOB ve Emtia Piyasaları Yaman Başaran Genel Müdür Yardımcısı Fats and Oils Conference, İstanbul
Kuruluş Aşamasından Bugüne Üye Sayımız: 98 Rekor İşlem Hacmi: 3 milyar 129 milyon TL CFTC No-Action Letter Açık pozisyon değeri 1 milyar YTL yi aştı İşlem hacmi 1 milyar YTL yi geçti VOB un Faaliyete Başlaması 24327 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik
Türkiye nin Tek Türev Borsası VOB A.Ş. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilen ülkemizin ilk ve tek türev borsasıdır. Türkiye de vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyonların işlem görmesi için tek piyasa www.vobnedir.org
ORTAKLARIMIZ VOB un hissedarları arasında ülkemizin önde gelen kurumları yer almaktadır. TOBB %25 İMKB %18 İzmir Ticaret Borsası %17 Yapı Kredi Bankası %6 Akbank %6 Vakıf Yatırım %6 Garanti Bankası ası %6 İş Yatırım %6 TSPAKB %6 Takasbank %3 Sinai Kalkinma Bankası ası %1
Alım-Satım Sistemi Uzaktan erişimli elektronik bir borsa Yüksek performansa sahip alım-satım sistemi Güvenli emir giriş, takas ve uzlaşma sistemi Güvenli alım-satım ortamı Hesap bazında önceden teminatlandırma
Üyelerimiz 30 Eylül 2010 itibarıyla VOB 98 üyeye sahiptir: Takas Üyeleri Takas Üyesi Olmayan Borsa Üyeleri Tüm üyelerimiz takas üyesidir. Takas Üyeleri Kendi hesabına Müşterilerinin hesabına işlem yapabilir.
İşlem Hacmi Gelişimi Yıllık Toplam İşlem Hacmi 2010 (milyon Dolar) 235,124 217,297 162,361 92,924 2,242 12,251 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Not: 2010 yılı verileri Ekim ayı sonu itibariyledir.
Açık Pozisyon Değeri Dağılımı Açık Pozisyon Değerinin Dağılımı (TL) 26.10.2010 VOB İMKB-30 92% Diğerleri 1% VOB TL/Dolar 7%
Günlük Ortalama İşlem Hacmi Değeri Günlük Ortalama İşlem Hacmi Değeri (Milyon Dolar) 2009 2010 1.386 1376 1.468 1200 905 921 1.235 1.038 1076 1.009 811 776 738 1.113 939 964 1107 574 530 519 January February March April May June July August September October 2010 yılı Ekim ayında günlük ortalama işlem hacmi değeri en yüksek 1.468 milyon Dolar olarak kaydedilmiştir.
VOB un Dünya Sıralaması Kaynak: Futures Industry Association (FIA)
Ürün Yelpazesi FİNANSAL ÜRÜNLER Hisse Senedi Endeksi Sözleşmeleri VOB İMKB-30 Sözleşmesi VOB İMKB-100 Sözleşmesi VOB İMKB-30-100 Fark Sözleşmesi EMTİA VOB Altın Sözleşmesi VOB Buğday Sözleşmesi VOB Pamuk Sözleşmesi Faiz Oranı Sözleşmesi VOB-G-DİBS Sözleşmesi Döviz Sözleşmeleri Döviz Sözleşmeleri VOB Dolar/TL Sözleşmesi VOB Euro/TL Sözleşmesi Fiziki teslimatlı döviz sözleşmeleri
VOB/EGE Pamuk Vadeli İşlem Sözleşmesi Dayanak Varlık Sözleşme Büyüklüğü Kotasyon Şekli Fiyat Adımı Vade Ayları Günlük Fiyat Hareket Sınırı Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Son İşlem Günü Uzlaşma Şekli Pozisyon Limiti Ege Standart 1 Baz Kalite Pamuk 1.000 kg (1 ton) 1 kg pamuğun TL cinsinden değeri virgülden sonra üç basamak halinde kote edilir (örn.1,750 TL veya 1,755 TL) 0,005 (Minimum fiyat adımı değeri = 5 TL) Aynı anda Mart, Mayıs, Temmuz, Ekim ve Aralık aylarından en yakın beş vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Baz fiyatın %+/-10 udur. 240 TL 180 TL Her vade ayının son iş günü Nakdi Uzlaşma 10.000 kontrat sabit, üzeri açık pozisyonunun %10 ile sınırlı
VOB/Anadolu Kırmızı Buğday Vadeli İşlem Sözleşmesi Sözleşme Büyüklüğü Kotasyon Şekli Fiyat Adımı Vade Ayları Günlük Fiyat Hareket Sınırı Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Son İşlem Günü Uzlaşma Şekli Pozisyon Limiti 5.000 kg (5 ton) 1 kg buğdayın TL cinsinden değeri virgülden sonra dört basamak halinde kote edilir (örn. 0,3865 TL veya 0,3870 TL). 0,0005 (Minimum fiyat adımı değeri = 2,5 TL) Aynı anda Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Aralık aylarından en yakın iki vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Baz fiyatın %+/-10 udur. 240 TL 180 TL Her vade ayının son iş gününden bir önceki iş günü Nakdi Uzlaşma 10.000 kontrat sabit, üzeri açık pozisyonunun %10 ile sınırlı
VOB/Altın Vadeli İşlem Sözleşmesi Sözleşme Büyüklüğü Kotasyon Şekli Fiyat Adımı Vade Ayları Günlük Fiyat Hareketi Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Son İşlem Günü Uzlaşma Şekli Pozisyon Limiti 100 gram 995/1000 saflıkta rafine edilmiş külçe altın 1 gram altının Yeni Türk Lirası cinsinden değeri virgülden sonra üç basamak halinde kote edilir (örn. 46,310 TL veya 46,315 TL). 0,005 (Minimum fiyat adımının değeri 0,5 TL'ye karşılık gelir.) Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık. Aynı anda içinde bulunulan aya en yakın üç vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Baz fiyatın % +10'udur. 500 TL 375 TL Her vade ayının son iş günü Nakdi uzlaşma Mutlak pozisyon limiti 10.000, oransal pozisyon limiti %10 dur. Pozisyon limitleri hesap bazında uygulanır.
VOB da Emtia Sözleşmeleri 2009 yılında piyasa yapıcılığın altın sözleşmelerinde başlamasıyla, işlem hacminde artış görülmüştür. Lisanslı depoculuğun hayata geçememiş olması nedeniyle, emtia sözleşmelerinde fiziki teslimat yoktur. İzmir Ticaret Borsası ve VOB, lisanslı depoculuk şirketinin kurulması projesinde şirketin hissedarları olarak öncü rol üstlenmektedirler. Lisanslı depoculuğun başlaması ile, pamuk ve buğday sözleşmeleri işlem hacminde ciddi artış beklenmektedir.
PLANLANAN YENİ YAPI Vadeli Satış Emri Alış/Satış Emri Vadeli Alış Emri YATIRIMCI LİSANSLI DEPO MÜSTAHSİL/TÜCCAR YETKİLİ SINIFLANDIRICI SANAYİCİ
VADE SONU Pozisyon Bilgisi Pozisyon Bilgisi Pozisyon Bilgisi Teslim etme isteği YATIRIMCI 5 ton Teslimat 15 ton teslimat 10 ton Teslimat MÜSTAHSİL/TÜCCAR LİSANSLI DEPO SANAYİCİ
Dünya Bitkisel Ham Yağ Üretimi Dünya Bitkisel Ham Yağ Üretimi (2009) Diğer Yağlar 12% Soya Yağı 30% Palm Yağı 32% Kolza Yağı 15% Ayçiçek yağı 8% Pamuk Yağı 3% Dünya bitkisel ham yağ üretimi 2009 yılında 142 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Bunun %32 si palm yağı ve %30 u soya yağı üretiminden oluşmaktadır. Kaynak: Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, Türkiye
Türkiye Yemeklik Likit Yağ İç Tüketimi Türkiye Yemeklik Likit Yağ İç Tüketimi (2009) Ayçiçek Yağı Soya Yağı Pamuk Yağı Mısır Yağı Kanola Yağı 3% 2% 10% 11% 74% Türkiye bitkisel yağ tüketimi %74 oranında ayçiçek yağı tüketiminden oluşmaktadır. Türkiye ayçiçek yağı tüketimi dünya üretiminin %6 sına denk gelmektedir. Kaynak: Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, Türkiye
Türkiye Ham Yağ İthalatı Türkiye Ham Yağ İthalatı (2009) Ham Palm Yağı 53% Ham Ayçiçek Yağı 37% Ham Mısır Yağı 9% Ham Soya Yağı 1% Türkiye 932.856 ton bitkisel yağ ithal etmekte olup; bunun %53 ü palm yağıdır. Kaynak: Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği, Türkiye
Türkiye Zeytinyağı Üretimi-Tüketimi Türkiye Zeytinyağı Üretimi-Tüketimi Üretim Tüketim 200 160 170 175 140 145 165 130 112 108 80 55 60 56 50 50 54 55 48 85,5 85 75 63 40 40 70 60 72,5 65 55 79 50 46 60 50 80 85 72 Türkiye, dünya zeytinyağı üretiminin %5 ini üretmektedir. Kaynak: International Olive Council
Türkiye Zeytinyağı İthalatı-İhracatı 100 Türkiye Zeytinyağı İthalatı-İhracatı 90 80 70 60 50 40 30 İthalat İhracat 20 10 0 Türkiye ihracatı toplam dünya ihracat rakamının %5 ine denk gelmektedir. Kaynak: International Olive Council
Bitkisel Yağ Sözleşmeleri Dünyada zeytinyağı için işleyen spot and vadeli işlem borsası İspanya daki Mercado de Futures del Aceite de Oliva, S.A. borsasıdır. Bursa Malaysia da palm yağı sözleşmeleri işlem görmektedir. Türkiye de bitkisel yağlar için işleyen bir spot piyasa bulunmamaktadır. Yağ piyasasında standartlaştırma yapılması gerekmektedir. Yağ piyasasına yönelik olası sözleşmelerde fiziki teslimat için lisanslı depoculuğun geliştirilmesi gerekmektedir.
Yeni Ürünler VOB işlem hacmini ve ürün yelpazesini genişletmeye kararlıdır. Yakında kote edilecek yeni sözleşmeler: Aralık 2010 Euro/Dolar Sözleşmeleri (2010) Dolar/Ons Altın Sözleşmeleri(2010) 2011/1.Çeyrek Opsiyonlar (2010/1. Çeyrek) Döviz Opsiyonları Hisse Senedi Endeksi Opsiyonları
Yeni Projeler Yeni Alım Satım Sistemi Likiditenin Arttırılması için Yerel Ticaret Borsaları ile İşbirliği Lisanslı depoculuğun geliştirilmesi çalışmaları Piyasa-Yapıcılık Altın sözleşmelerinde piyasa yapıcılık 2009yılında başladı. Döviz sözleşmelerinde piyasa yapıcılık yakında başlayacak. Fiziki Teslimat Fiziki teslimatlı VOB-TL/Dolar ve VOB-TL/Euro sözleşmeleri 7 Aralık 2009 tarihinde işleme açılmıştır.
Teşekkürler Detaylar için: www.vob.org.tr www.vobnedir.org