DIŞ TİCARETTE TESLİM ŞEKİLLERİ M. Vefa TOROSLU Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Bağımsız Denetçi
Dış Ticaretin Tanımı Bir ülkenin belli bir dönemde diğer ülkeler ile gerçekleştirdiği mal ve hizmet alım ve satımlarının toplamıdır. Dış ticaret ithalat ve ihracat hareketlerinin toplamından oluşmaktadır. Uluslararası ilişkilerin önemli bir bölümünü oluşturan sermaye hareketleri dış ticaretin konusuna girmez. 2
Dış Ticaretin Tanımı İhracat, Bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin, yabancı ülkelere döviz karşılığında satılması işlemidir. İthalat, Bir ülkenin başka ülkelerde üretilmiş mal ve hizmetleri döviz karşılığında satın almasıdır. 3
Dış Ticarette Teslim Uluslararası ticarette alıcı ile satıcı arasındaki en önemli konulardan birisi malların nasıl teslim edileceğidir. Yani, malların teslimi ile ilgili olarak ortaya çıkacak yükümlülükleri kimin üstleneceğidir. Bu konu taraflar arsında yapılacak yazılı sözleşme ile belirlenebilir. Ancak alıcı ve satıcının hak ve yükümlülüklerini bütün detayları ile sözleşmeye aktarmak oldukça zordur. 4
Incotrms 2010 Dış ticarette kullanılan teslim şekilleri Milletlerarası Ticaret Odası nın yayınladığı Ticari Terimlerin Tanımlarına İlişkin Uluslararası Kurallar isimli yayınının 2010 revizyonunda (INCOTERMS 2010) belirlenmiştir. 5
Incoterms 2010 un Yapısı 11 adet terim tanımlanmıştır. E Grubu: Satıcı malı alıcının emrine kendi ticari işletmesinde teslim eder. F Grubu: Satıcı tarafından mallar alıcı tarafından belirlenen bir yere veya taşımacıya teslim edilir. Ancak navlun ödenmez. 6
Incoterms 2010 un Yapısı (Devam) C Grubu: Satıcı navlun bedelini öder ve malla ilgili nakliyat sigortasını yaptırır. Yüklemeden sonra doğabilecek hiçbir riski üstlenmez. D Grubu: Malın varış yerine kadarki doğacak bütün masraf ve riskleri satıcıya aittir. 7
Incoterms 2010 in Yapısı (Devam) 8
E Grubu-Çıkış EXW - Ex Works Ticari İşletmede Teslim 9
F Grubu-Navlun Ödenmemiş Olarak FCA - Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim FAS - Free Alongside Ship Gemi Yanında Masrafsız Teslim FOB - Free On Board Gemide Masrafsız Teslim 10
C Grubu-Navlun Ödenmiş Olarak CFR - Cost and Freight Mal Bedeli ve Navlun CIF - Cost, Insurance and Freight Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun CPT - Carriage Paid To.. Taşıma Ödenmiş Olarak CIP - Carriage And Insurance Paid To Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak 11
D Grubu-Varış DAT - Delivered At Terminal Terminalde Teslim DAP - Delivered At Place Belirtilen Yerde Teslim DDP - Delivered Duty Paid Gümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim 12
EXW - Ex Works Ticari İşletmede Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Satıcı malları işletmesinde daha önce belirlenen tarihte alıcının emrine hazır tutarak alıcıya bildirir. Alıcı malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlar gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk ile diğer yükümlülükler alıcı tarafından karşılanır. 13
EXW - Ex Works Ticari İşletmede Teslim Satıcının Sorumlulukları: Satıcı, malları sözleşme koşullarına uygun olarak hazırlayarak, belirtilen tarihte veya süre içerisinde yine anlaşmada belirtilen yerde (fabrika, depo, büro vb.) alıcıya veya emrine teslim edilmek üzere hazır bulundurur. Malların teslim için hazırlandığını alıcıya bildirir. Alıcıya ihracat ile ilgili belgelerin alınmasında yardımcı olur. Alıcının istemesi halinde, tüm masraf ve riskleri alıcı tarafından karşılanmak üzere taşıma acentesi ile anlaşma yapar ve düzenlettiği taşıma belgesini varış yerinde malları teslim alabilmesi için satıcıya gönderir. 14
EXW - Ex Works Ticari İşletmede Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malların taşıtılması için taşıma acentesi ile anlaşarak navlun bedelini öder. Tüm masraf ve riskler kendisine ait olmak üzere ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli idari ve ticari belgeleri düzenler. Malların ihracat ve ithalat ile ilgili gümrük işlemlerini yapar ve gümrük vergilerini öder. 15
EXW - Ex Works Ticari İşletmede Teslim 16
FCA - Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları gümrük işlemlerini tamamlayarak, belirlenen tarihte ve yerde ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği anda teslim işlemlerini tamamlamış olur. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. Navlun ücreti de diğer tüm giderler gibi alıcı tarafından ödenir. 17
FCA - Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına göre malı hazırlar. Alıcının ülkesinde istenen ve satıcının ülkesinden temin edilmesi gereken belgeleri düzenler. Malın ihracı ile ilgili gümrük masraflarını öder. Alıcının istemesi durumunda, tüm masrafları alıcıya ait olmak üzere, taşıma acentesi ile anlaşır. Malları belirtilen zaman ve yerde, taşıma acentesine veya alıcının belirlediği şahsa teslim eder. Malın, teslim yerine ulaştırılması için gerekli nakliye ücretini ve yükleme ücretini öder. 18
FCA - Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın kendi ülkesine ithal edilmesi için gerekli belgeleri düzenler, gerekli izinleri alır. Malın ithali ile ilgili gümrük vergisi ve diğer masrafları öder. Malın satıcı tarafından, kendisinin belirlediği veya anlaşma uyarınca satıcının anlaştığı taşıma acentesine tesliminden sonraki nakliye ücretleri ve yükleme boşaltma ücretlerini öder. Belirlenen tarih ve yerde mallarını teslim alır. İsterse mallarını sigortalatır ve sigorta giderini öder. 19
FCA - Free Carrier Taşıyıcıya Masrafsız Teslim 20
FAS - Free Alongside Ship Gemi Yanında Masrafsız Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı malları, sözleşmede belirtilen teslim yeri olan geminin yanına kadar getirmekle sorumludur. Mallar gemi rıhtımında ise yükleme yerine getirilerek, gemi açıkta ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir. Bu teslim şekli sadece deniz veya nehir taşımacılığında kullanılabilir. 21
FAS - Free Alongside Ship Gemi Yanında Masrafsız Teslim Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme şartlarına uygun olarak malları hazırlar. Alıcının istemesi durumunda, bütün masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere, gerekli belgeleri temin eder. Malları sözleşmede belirlenen limanda, belirlenen tarihte, alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirir. Malların gemiye yükletilmesi satıcının sorumluluğunda değildir. Malların teslim yerine götürülmesi için gerekli nakliye ücretini öder. 22
FAS - Free Alongside Ship Gemi Yanında Masrafsız Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın ihracı ve ithali ile ilgili gerekli belgeleri hazırlar. İhracat ve ithalat işlemlerinin gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesi ile anlaşma yapar ve geminin yükleme limanına ne zaman varacağını satıcıya bildirir. Satıcı tarafından yükleme için gemi yanına getirilen malları teslim alır. 23
FAS - Free Alongside Ship Gemi Yanında Masrafsız Teslim 24
FOB - Free On Board Gemide Masrafsız Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı, ihracat için gerekli tüm belgeleri hazırlayıp, gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra, malları belirtilen tarih ve yerde, alıcı tarafından temin edilen gemiye yükler. Mallar geminin küpeştesine (güvertesine) geçtikten sonra satıcı malı teslim etmiş sayılır. Bundan sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır. 25
FOB - Free On Board Gemide Masrafsız Teslim Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme şartlarına uygun olarak malları hazırlar. Belirlenen tarih ve yerde, alıcı tarafından ayarlanan gemiye malları yükler. Malların teslim yerine nakliyesi için gerekli taşıma ücretini öder. Alıcının, ülkesinde kullanacağı belgeleri düzenler ve ihracatla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar. Malların gemiye yüklendiğini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini alıcıya gönderir. 26
FOB - Free On Board Gemide Masrafsız Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına göre mal bedelini öder. Malın ithali için gerekli belgeleri hazırlar ve ithalata ilişkin gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentesi ile anlaşarak, navlun bedelini öder. Mallar satıcı tarafından gemi güvertesine yüklendikten sonra, malları teslim alır. 27
FOB - Free On Board Gemide Masrafsız Teslim 28
CFR - Cost and Freight Mal Bedeli ve Navlun Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı tüm masraf ve riskleri üstlenerek malları yükleneceği limana kadar getirir. Gümrük işlemlerini yaptırır ve navlun ücretini ödeyerek yüklemeyi gerçekleştirir. Bu andan itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. 29
CFR - Cost and Freight Mal Bedeli ve Navlun Satıcının Sorumlulukları: Satıcı, sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. Malın ihracıyla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesiyle anlaşma yaparak, malların varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Yüklemenin yapıldığını ve tahmini varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir. 30
CFR - Cost and Freight Mal Bedeli ve Navlun Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın kendi ülkesine ithali için gerekli belgeleri ve gümrük işlemlerini tamamlar. İthalata ilişkin gümrük vergilerini öder. Varış limanında malların boşaltım ücretini ve liman ücretini öder. Mal varış limanına ulaştığında gecikmeksizin malları boşaltır. 31
CFR - Cost and Freight Mal Bedeli ve Navlun 32
CIF - Cost, Insurance and Freight Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde, satıcı ihraç edeceği malları, gümrük işlemlerini tamamlamış, asgari teminat sağlayan bir sigorta yaptırmış olarak yükleme limanına getirir ve gemiye yükler. Bu teslim şeklinde satıcı ayrıca malın varış limanına kadar olan navlun ücretini de öder. Malın satıcı tarafından gemiye yükletilmesinden sonra ortaya çıkacak tüm masraflar ve riskler alıcıya aittir. 33
CIF - Cost, Insurance and Freight Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. Malın ihracıyla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Göndereceği malın sigortasını yaptırır ve ücretini öder. Taşıma acentesiyle anlaşma yaparak, malların varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Yüklemenin yapıldığını ve tahmini varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir. 34
CIF - Cost, Insurance and Freight Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın kendi ülkesine ithali için gerekli belgeleri ve gümrük işlemlerini tamamlar. İthalata ilişkin gümrük vergilerini öder. Varış limanında malların boşaltım ücretini ve liman ücretini öder. Mal varış limanına ulaştığında gecikmeksizin malları boşaltır. 35
CIF - Cost, Insurance and Freight Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun 36
CPT - Carriage Paid To Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şekli özellikle çok araçlı taşımacılık türlerinde kullanılır. Satıcı varış yerine kadar navlun ücretini ödemekle yükümlüdür. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili bütün risk ve navlun dışındaki masraflar genel bir kural olarak alıcıya geçer. 37
CPT - Carriage Paid To.. Taşıma Ödenmiş Olarak Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. Malın ihracıyla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesiyle anlaşma yaparak, malların varış yerine kadar olan navlun ücretini öder. Yüklemenin yapıldığını ve tahmini varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir. 38
CPT - Carriage Paid To Taşıma Ödenmiş Olarak Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın kendi ülkesine ithali için gerekli belgeleri ve gümrük işlemlerini tamamlar. Transit taşıma nedeni ile doğabilecek gümrük masraflarını öder. İthalata ilişkin gümrük vergilerini öder. Navlun bedeline dahil değilse, boşaltma masraflarını öder. Mal varış yerine ulaştığında gecikmeksizin malları boşaltır. 39
CPT - Carriage Paid To Taşıma Ödenmiş Olarak 40
CIP - Carriage And Insurance Paid To... Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı sigorta primi, navlun ve yükleme masrafları ve riskleri üstlenerek malları yükleyeceği limana getirir. Satıcı gemi acentası ile anlaşır ve temin eder. Satış sözleşmesindeki malların belirtilen tarihte ve yerde yüklemesinin yapıldığını alıcıya bildirir. Satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan en dar kapsamlı nakliyat sigortası yaptırır. 41
CIP - Carriage And Insurance Paid To... Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Satıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. Malın ihracıyla ilgili gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Göndereceği malın sigortasını yaptırır ve ücretini öder. Taşıma acentesiyle anlaşma yaparak, malların varış yerine kadar olan navlun ücretini öder. Yüklemenin yapıldığını ve tahmini varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir. 42
CIP - Carriage And Insurance Paid To... Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Malın kendi ülkesine ithali için gerekli belgeleri ve gümrük işlemlerini tamamlar. İthalata ilişkin gümrük vergilerini öder. Varış yerinde malların boşaltım ücretini öder. Mal varış yerine ulaştığında gecikmeksizin malları boşaltır. 43
CIP - Carriage And Insurance Paid To... Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak 44
DAT - Delivered At Terminal Terminalde Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şekli, satıcının malları belirlenen varma yerinde veya limanında belirlenen terminalde gelen taşıma aracından boşaltılmış bir şekilde alıcının tasarrufuna bırakmakla malları teslim ettiğini ifade eder. Terminal terimi, rıhtım, depo, konteyner sahası veya yol, demiryolu veya hava kargo istasyonu gibi üstü açık veya kapalı olabilecek herhangi bir yeri kapsar. 45
DAT - Delivered At Terminal Terminalde Teslim Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlamalıdır. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü izni almalı ve başka bir ülkeden geçişi için gerekli gümrük işlemlerini tamamlamalıdır. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların belirlenen terminale kadar taşınması için taşıma sözleşmesi yapmalıdır. Satıcı, malları kararlaştırılan tarihte, kararlaştırılan terminalde, taşıma aracından boşaltarak alıcıya teslim eder. 46
DAT - Delivered At Terminal Terminalde Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Alıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, her türlü ithalat iznini veya diğer resmi izni almalı ve malların ithali için tüm gümrük işlemlerini tamamlamalıdır. Malların teslim edildiği andan itibaren bu mallara ilişkin tüm masraflar alıcının sorumluluğundadır. Alıcı, ihraç ülkesi yetkililerinim emrettiği yükleme öncesi muayene masrafları hariç olmak üzere, diğer zorunlu yükleme öncesi muayene masraflarını ödemelidir. 47
DAT - Delivered At Terminal Terminalde Teslim 48
DAP - Delivered At Place Belirtilen Yerde Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şekli, satıcının malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakmakla teslim ettiğini ifade eder. Malların, taşıma vasıtasınca boşaltılmak üzere belirtilen belirli bir noktada alıcıya teslim edilmesi anlamına gelir. 49
DAP - Delivered At Place Belirtilen Yerde Teslim Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlamalıdır. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü izni almalı ve malların ihracı veya teslimden önce başka bir ülkeden geçişi için gerekli gümrük işlemlerini tamamlamalıdır. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların belirlenen terminale kadar taşınmasını sağlamalıdır. Satıcı, malları kararlaştırılan tarihte, varma yerinde, gelen taşıma aracından boşaltılmaya hazır şekilde alıcının tasarrufuna bırakarak teslim etmelidir. Satıcı, uygun olarak teslim edildiği ana kadar mallara ilişkin 50 bütün masrafları öder.
DAP - Delivered At Place Belirtilen Yerde Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Alıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, her türlü ithalat iznini almalı ve malların ithali için tüm gümrük işlemlerini tamamlamalıdır. Mallar teslim edildiği andan itibaren bu mallara ilişkin tüm masraflar alıcının sorumluluğundadır. Malların ithali için ödenmesi gereken bütün vergiler ve diğer masrafları alıcı ödemelidir. Alıcı, ihraç ülkesi yetkililerinin emrettiği yükleme öncesi muayene masrafları hariç olmak üzere, diğer zorunlu yükleme öncesi muayene masraflarını ödemelidir. 51
DAP - Delivered At Place Belirtilen Yerde Teslim 52
DDP - Delivered Duty PaidGümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim Teslim Şeklinin Özellikleri: Bu teslim şeklinde satıcı gümrük vergilerinide ödemek zorundadır. Bu teslim şekli alıcının sorumluluğunun en az olduğu teslim şeklidir. Alıcı sanki ülke içerisinde herhangi bir firmadan mal alıyormuş gibidir. 53
DDP - Delivered Duty PaidGümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim Satıcının Sorumlulukları: Malları sözleşme şartlarına uygun olarak hazırlar. İhracat ile ilgili tüm belgeleri hazırlar ve gümrük masraflarını öder. İthalat ile ilgili tüm belgeleri hazırlar ve gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesiyle anlaşarak, teslim yerine kadar olan navlun bedelini öder. Malları alıcının ülkesinde, daha önce belirlenmiş yer ve zamanda alıcıya teslim etmek üzere hazır tutar. 54
DDP - Delivered Duty PaidGümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme şartlarına uygun olarak mal bedelini öder. Malları önceden belirlenen tarihte, belirlenen yerde teslim alır. Malın teslim yerine boşaltımını yapar, teslim yeri ile malın götürüleceği yer farklı yerler ise malın nakliyesini öder (taraflar aralarında anlaşmışlar ise bu malların boşaltımı ve alıcının işyerine kadar olan nakliye bedeli de satıcıya ait olur). 55
DDP - Delivered Duty PaidGümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim 56