BEYAZ EŞYA SEKTÖRÜ RAPORU (2012/1)

T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI BEYAZ EŞYA SEKTÖRÜ RAPORU (2012/1) Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi 1

İÇİNDEKİLER Tablolar Listesi... 3 Şekiller Listesi... 3 Kısaltmalar Listesi... 3 Yönetici Özeti... 4 1.SEKTÖRÜN TANIMI... 4 2.SEKTÖRÜN GENEL DURUMU... 5 2.1.Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu... 5 2.2.Sektörün Türkiye deki Genel Durumu... 5 2.3.Sektördeki Üretim Eğilimleri ve Üretilen Başlıca Ürünler... 6 2.4.Sektörün Bölgesel Yapısı ve Kümelenmeler... 6 2.5.Sektörün İşyeri Sayısı ve İstihdamı... 7 2.6.Sektörün Ar-Ge Faaliyetleri... 7 2.7.Sektörün Dış Ticareti... 7 2.8.Sektörün Maliyet Bileşenleri... 9 2.9.Sektörün 2013-2023 Projeksiyonu... 9 3. SEKTÖRÜN SON 6 AYLIK DEĞERLENDİRİLMESİ... 9 3.1. Son Dönemdeki Sektöre İlişkin Türkiye ve Dünyadaki Gelişmeler... 9 3.2. Sektörün Üretim Endeksi Değerlendirmesi... 9 3.3. Sektörün Kapasite Kullanım Oranı Değerlendirmesi... 10 3.4. Sektörün İhracat ve İthalat Değerlendirmesi... 10 KAYNAKÇA... 11 2

Tablolar Listesi Tablo-1: Temel Beyaz Eşya Ürünlerinin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları (G.T.İ.P) 4 Tablo-2: Türkiyenin Ev Aletleri İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (ISIC Rev4).. 8 Şekiller Listesi Grafik-1: 2011 Beyaz Eşya 6 Ana Ürün Üretimi ve İç Satışı (1000 Adet).. 6 Grafik-2: 2011 Yılı Beyaz Eşya 6 Ana Ürün Dış Ticareti (Adet) 7 Grafik-3: Ev Aletleri İmalatı İhracat Rakamları (Milyon ABD Doları). 8 Grafik-4: Elektrikli Ev Aletleri 2011 Yılı Sanayi Üretim Endeksi (2005=100.0) 10 Grafik-5: Dayanıklı Tüketim Malları Kapasite Kullanım Oranı (Ağırlıklı Ortalama, Yüzde) 10 Kısaltmalar Listesi A.Ş. AB ABD Ar-Ge BEYSAD G.T.İ.P ISIC ISO İŞKUR MEB TCMB TURKBESD TÜİK TV ÜR-GE WTO Anonim Şirket Avrupa Birliği Amerika Birleşik Devletleri Araştırma Geliştirme Beyaz Eşya Yan Sanayiciler Derneği Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları International Standard Industrial Classification International Organization for Standardization Türkiye İş Kurumu Milli Eğitim Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği Türkiye İstatistik Kurumu Televizyon Ürün Geliştirme World Trade Organisation (Dünya Ticaret Örgütü) 3

Yönetici Özeti Beyaz eşya sektörümüz yıllık 25 milyon adet ürünü aşan üretim kapasitesi ile Avrupa nın en büyük üretim üssüdür. Ürünler yüksek standartlara sahip ve oldukça kaliteli olup sektörün aldığı patent sayısı da oldukça yüksektir. Sektör AB ye yaptığı ihracatın yanı sıra Rusya ve Çin de de yaptığı yatırımlarla geniş pazarlara hitap etmektedir. Navlun ücretlerinin yüksekliği nedeniyle Uzak Doğu pazarlarında etkin olunamamaktadır. Ayrıca, navlun ücretleri Uzak Doğu pazarına karşı iç piyasayı da korumaktadır. Altı büyük beyaz eşya üreticisi de "Türk Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği-TURKBESD" üyesidirler. Beyaz Eşya Yan Sanayicileri Derneği-BEYSAD çatısı altında 195 üye firma bulunmaktadır ki, bu da sektöre hizmet eden firmaların sayısal olarak % 85 ini, cirosal olarak da % 95 ini karşılamaktadır. 1.SEKTÖRÜN TANIMI Bazı kaynaklarda elektrikli ev aletleri, bazılarında ise dayanıklı tüketim malları kapsamına giren Beyaz Eşya Sektörü farklı teknolojileri nedeniyle çok geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Bu ürünlerin başlıcaları; buzdolabı, çamaşır, bulaşık makinası, fırın, ocak, süpürge gibi temel ürünler ve tost makinası, robot, meyve presi, blender, mixer gibi küçük ev aletleri ayrıca, derin dondurucu, klima, şofben, termosifon, su arıtma cihazı gibi ürünlerdir. Bu raporda daha çok temel beyaz eşya ürünleri olarak gösterilen buzdolabı, çamaşır, bulaşık makinası, fırın, ocak ele alınmıştır. Tablo-1 de bu ürünlerin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları (G.T.İ.P) yer almaktadır. Tablo-1: Temel Beyaz Eşya Ürünlerinin Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları (G.T.İ.P) G.T.İ.P Ürün İsmi 8418.10, 8418.21, 8418.29, 8418.30, 8418.40 Buzdolabı-Derin Dondurucu 8450.11, 8450.12, 8450.19 Çamaşır Makinası 8422.11 Bulaşık Makinası 7321.11, 7321.12, 7321.19, 8516.50 Fırın 8451.21, 10.00.11, 8451.21.90.00.11 Çamaşır Kurutma Makinaları 8508.11 Elektrik Süpürgeleri 8516.40 Elektrikli Ütüler 8509.40, 8516.60, 8516.71, 8516.72, 8516.79 Elektrikli Mutfak Cihazları 4

2.SEKTÖRÜN GENEL DURUMU 2.1.Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Beyaz eşyada kullanılan teknolojinin belli bir olgunluğa gelmesi, gelişmekte olan ülkelerin bu teknolojiyi lisans yoluyla edinmesi aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerde beyaz eşya talebinin artması ile birlikte üretim gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru kaymaya başlamıştır. Örneğin Batı Avrupa sektörde lider konumundayken, son dönemlerde bu liderliğini Güney Avrupa ülkelerine kaptırmış durumdadır. Amerika kıtasında da üretim ABD den Latin Amerika ülkelerine doğru kaymaya başlamıştır. Teknolojinin gelişmesiyle ülkeler arasındaki teknolojik fark giderek azalmaktadır. Gün geçtikçe gelişmekte olan ülkelerin üreticileri de beyaz eşyayı gelişmiş ülkelerin üreticilerinin ürettiği kalitede ve daha ucuza üretebilir duruma gelmişlerdir. Bundan dolayı gelişmiş ülkelerin üreticileri kendilerini koruyabilme refleksi ile Ar-Ge çalışmalarına büyük önem vererek, teknolojik yenilikleri bir an önce ürünlerine yansıtmaya çalışarak farklılık yaratmak istemektedirler. Bunu gerçekleştirebilmek için de şirket birleşmeleri yoğun olarak yaşanmaktadır. Bunun sonucunda dünyada gittikçe daha az sayıda şirket, toplamda daha çok beyaz eşya üretmektedir. Dünyada beyaz eşya üreticisi şirketler genel olarak üçe ayrılmaktadır. Bunlardan birincisi uluslararası şirketlerdir. Bu şirketler tüm dünyada üretim yaparak satmaktadırlar. İkinci gruptaki şirketler ise bölgesel olarak konumlanmaktadırlar. Bunlar kendi ülkelerinin yanında yakın bölgede olan diğer ülkelerde de ürünlerini pazarlanmakta ve üretim yapmaktadırlar. Üçüncü grubu ise yerel şirketler oluşturmaktadır. Bunlar tek bir ülkede üretim yapmakta ve ağırlıklı olarak kendi ülkelerinin pazarına hitap etmektedirler. ABD ve İngiltere de beyaz eşya sektörü rekabette büyük bir değişim yaşamamakla birlikte, Almanya nın rekabet gücü yüksek düzeyden orta düzeye inmiştir. ABD ve Almanya gibi ülkelerdeki beyaz eşya sanayicilerinin uluslararası yatırımlar yapmaları, ülkelerin rekabet güçlerinin, mevcut durumundan nispeten daha düşük ölçülmesine neden olmaktadır. Özellikle son dönemlerde Güney Kore ve Çin in ihracatı önemli oranlarda artmakta, İtalya nın yüksek seviyedeki rekabet gücü ise artarak devam etmektedir. Japonya nın rekabet gücü ise son dönemlerde düşme yönündedir. 2011 yılında, dünya beyaz eşya pazarının, altı ana ürün grubunda, 146 milyar dolar seviyesine ulaştığı tahmin edilmektedir. Dünya beyaz eşya pazarındaki büyüme esas itibariyle; Çin, Latin Amerika, Hindistan gibi pazarlardan kaynaklanmaktadır. 2.2.Sektörün Türkiye deki Genel Durumu Dış ticaretteki serbestleşme, iç pazarda ithal ürünlerin serbestçe yer almasını sağladığı gibi, Türk ürünlerinin de yabancı pazarlara tarife ve kota gibi engellerle karşılaşmadan girebilmesinin yolunu açmıştır. Üretimde kullanılan ileri teknoloji, Ar-Ge faaliyetlerine verilen önem, ISO serisi vb. kalite standartlarının öneminin kavranması, tüketici tercihlerinin ön 5

planda tutulması, gelişmiş pazarlama teknikleri ve iyi işleyen servis yapısı ihracattaki büyük başarının temelini oluşturmaktadır. Grafik-1: 2011 Beyaz Eşya 6 Ana Ürün Üretimi ve İç Satışı (1000 Adet) Kaynak:TÜRKBESD 2.3.Sektördeki Üretim Eğilimleri ve Üretilen Başlıca Ürünler Beyaz Eşya Sektöründe Türkiye, son yıllarda yaptığı atılımlarla en büyük üreticisi konumuna yükselmiştir. Beyaz Eşya sektöründe yerli malzeme kullanım oranı % 50-60 seviyelerindedir. Sektörün bu kadar hızlı büyümesinin altında yatan en önemli faktör, gelişmiş ve uluslararası standartlarda üretim yapan yan sanayi firmalarının, ana üreticilere sağladığı destek ve kaliteli üretim olmuştur. Beyaz Eşya Sektörü çok geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Bu ürünlerin başlıcaları; buzdolabı, çamaşır, bulaşık makinası, fırın, ocak, süpürge gibi temel ürünler ve tost makinası, robot, meyve presi, blender, mixer gibi küçük ev aletleri ayrıca, derin dondurucu, klima, şofben, termosifon, su arıtma cihazı gibi ürünlerdir. 2.4.Sektörün Bölgesel Yapısı ve Kümelenmeler Sektörde bugüne kadar çeşitli firmalar faaliyet göstermiş, bunların bir kısmı zaman içinde birleşme ve devralmalar yoluyla el değiştirmiştir. Bugün beyaz eşyada yerli sermayeli olarak Arçelik A.Ş. (Arçelik, Beko, Altus ve Aygaz) ve Vestel A.Ş. yabancı sermayeli olarak da Alman BSH (Bosch-Siemens-Profilo), İtalyan Indesit, Ariston ve Candy şirketleri yerleşik tesisleriyle üretim yapmaktadır. Bu şirketler beyaz eşyada ana ürünlerde iç piyasa talebinin yaklaşık % 90 ını karşılamaktadır. Yerleşik markaların yanında, ithalat ve son yıllarda patlama gösteren yabancı teknomarketlerin de vasıtasıyla hemen hemen tüm yabancı markalar Türk pazarına girmiştir. 6

Sektörün imalatı daha çok Marmara, Ege ve Orta Anadolu da yoğunlaşmıştır. Başlıca Belge fabrikalar Başlığı İstanbul, Tekirdağ, Manisa, Eskişehir, Bolu, Bursa, İzmir, Ankara, Kocaeli, Yalova, Kayseri, Konya ve Bilecik te yer almaktadır. Sektörde, yerli sermayeli olarak Arçelik (İstanbul, Ankara, Eskişehir, Tekirdağ, Bolu, Romanya, Rusya ve Çin) ve Vestel (Manisa), yabancı sermayeli olarak da Alman BSH (Bosch-Siemens)- Manisa-Bursa, İtalyan Indesit ve Candy şirketleri, TV de ise yerli sermaye olarak Vestel ve Grundig (Beko) Elektronik şirketleri yerleşik tesisleriyle üretim yapmaktadır. 2.5.Sektörün İşyeri Sayısı ve İstihdamı Beyaz Eşya Sektörü, iç pazarın % 90 95 ini meydana getiren 6 büyük beyaz eşya üreticisinin yanı sıra, 50 nin üzerinde orta ölçekli imalatçı ile yaklaşık 500 aksam ve parça imalatçısından oluşmaktadır. Ayrıca yaklaşık 12.000 bayi ve 1.500 yetkili servis bulunmaktadır. Sektörde üretim şirketleri 20.000 ve yan sanayi ve diğer tedarikçileri ile birlikte 120.000 çalışanın 105.000 i mavi yakalı, 15.000 i beyaz yakalı personeldir. Eğitim durumlarına baktığımızda 35.000 adedinin lise öncesi eğitimden geçtiği, 70.000 adedinin lise ve meslek lisesi mezunu olduğu, 14.000 adedinin üniversite ve lisans eğitimi aldığı, birçok çalışanın lisansüstü eğitimli ve doktoralıdır. 2.6.Sektörün Ar-Ge Faaliyetleri Montaj sanayi olarak başlanan Türkiye beyaz eşya sektörü, bugün yaklaşık 1000 kişi ile Ar-Ge çalışmalarını sürdürmekte ve ülkenin en fazla inovasyon yaratan sektörü konumunda bulunmaktadır. 2011 yılında beyaz eşya sektörü en fazla patent başvurusunda bulunan sektör olarak Türkiye de Ar-Ge lideri konumundadır. 2.7.Sektörün Dış Ticareti Grafik-2: 2011 Yılı Beyaz Eşya 6 Ana Ürün Dış Ticareti (Adet) Kaynak:TURKBES 7

Tablo-2: Türkiyenin Ev Aletleri İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (ISIC Rev4) ÜLKE 2009 (Milyon ABD 2010 (Milyon ABD 2011 (Milyon ABD Doları) Doları) Doları) İngiltere 484 533 638 Fransa 364 380 436 Almanya 320 350 456 İtalya 196 204 215 İspanya 166 178 185 Irak 127 144 142 İran 70 82 110 Polonya 76 81 95 Romanya 65 67 49 Rusya Federasyonu 45 66 78 İsrail 62 64 80 İsveç 64 59 72 Yunanistan 54 50 48 Azerbaycan 41 49 62 Ukrayna 26 44 46 Hollanda 40 43 46 Portekiz 36 43 35 ABD 19 41 39 Libya 49 41 17 Fas 36 40 50 Mısır 18 39 32 Diğer 681 768 904 Toplam 3.049 3.376 3.835 Kaynak: TÜİK İhracatın büyük bir kısmı AB ülkelerine yapılmaktadır. AB nin sektör için en önemli pazar olmasının yanında Türk beyaz eşya üreticileri özellikle Rusya ve Çin deki üretim tesisleri ile dünyanın hemen hemen her ülkesine ulaşma yeteneğine sahiptir. Grafik-3: Ev Aletleri İmalatı İhracat Rakamları (Milyon ABD Doları) Kaynak: TÜİK 8

Türkiye nin beyaz eşya ithalatı ihracatımıza göre düşük seviyededir. İthalat rakamın Belge yaklaşık Başlığı olarak yarısı diğer ev aletleri alt sektörüne aittir. İthalatın büyük bir kısmı Çin den yapılmaktadır. İtalya, Almanya, Fransa, İspanya ve Güney Kore ithalat yapılan diğer önemli ülkelerdir. 2.8.Sektörün Maliyet Bileşenleri Hammadde, malzeme sektörün maliyet bileşenlerinden önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Beyaz eşyalarda kullanılan paslanmaz çelik sacın büyük bir kısmı ithal edilmektedir. Ayrıca enerji, işçilik ve test giderleri maliyeti arttıran faktörlerdir. Sektörde Ar-Ge çalışmaları yoğun olduğundan Ar-Ge harcamaları da sektör için maliyet oluşturan faktörlerdendir. 2.9.Sektörün 2013-2023 Projeksiyonu Genel olarak bakıldığında Türkiye beyaz eşya sektörünün önümüzdeki yıllarda Türkiye ekonomisine paralel olarak, büyümesini beklenmektedir. Enerji verimli cihazlar, çevre dostu gibi kavramlar ve ankastre ürünler sektörün başlıca büyüme alanlarını oluşturacaktır. Çevre, verimlilik gibi faktörlerin ve teknolojik gelişmelerin sektörü etkilemesi kaçınılmaz olduğundan yaşanan teknolojik gelişmeler ve Ar-Ge faaliyetleri sektör tarafından üretilen ürünlere yansımakta, sensör, haberleşme ve yazılım teknolojilerinin ürünlere entegre edilmesi ile tüketicileridaha akıllı ürünler beklemektedir. Ayrıca beyaz eşya sektörü Sanayi Strateji Belgesin de de ana sektör olarak ele alınmış ve bu konuda Beyaz eşya sektörünün rekabet gücünü artırmak için ürün kalitesinin artırılması, Ar-Ge teknikleri ile yeni ürünler tasarlanması, finansman maliyetlerini düşürücü modeller geliştirilmesi, enerji sarfiyatı düşük ve düşük maliyetli ürünler tasarlanması, şeklinde bir hedef konulmuştur. 3. SEKTÖRÜN SON 6 AYLIK DEĞERLENDİRİLMESİ 3.1. Son Dönemdeki Sektöre İlişkin Türkiye ve Dünyadaki Gelişmeler Sektördeki üretici firmaların ar-ge çalışmaları ve teknolojik gelişmeler sonucunda enerji verimi son derece yüksek ürünler ortaya çıkmıştır. Enerji verimliliğinin yanı sıra son yıllarda tüketicilerin çevre dostu beyaz eşyaya olan talebinin artması ve bu konudaki AB ve ulusal teknik mevzuatın da etkisi ile üreticilerin bu yöndeki çalışmları hız kazanmış. Tüketimin her alanında olduğu gibi beyaz eşya sektöründe de enerji tasarruflu, doğaya daha az zarar veren ürünler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu yöndeki çalışmalar ilerleyen yıllarda da artarak devam edecektir. 3.2. Sektörün Üretim Endeksi Değerlendirmesi Elektrikli Ev Aletleri sektöründe sanayi üretim endeksi ikinci altı aylık dönemde de ilk altı aylık dönemde olduğu gibi artmaya devam etmiş, yılsonunda düşüş göstermesine rağmen sanayi üretim endeksi 2011 yılını Ocak ayı seviyesinin üzerinde tamamlamıştır. 9

Grafik-4: Elektrikli Ev Aletleri 2011 Yılı Sanayi Üretim Endeksi (2005=100.0) Kaynak: TÜİK 3.3. Sektörün Kapasite Kullanım Oranı Değerlendirmesi 2010 yılında dayanıklı tüketim malları kapasite kullanım oranı ocak-aralık döneminde artış göstermiş, 2011 yılı ilk altı aylık dönemde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre daha yüksek seviyelerde gerçekleşmiştir. Dayanıklı tüketim malları kapasite kullanım oranı 2011 yılının Mayıs-Haziran aylarında 2011 yılının ilk altı aylık döneminin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Grafik-5: Dayanıklı Tüketim Malları Kapasite Kullanım Oranı (Ağırlıklı Ortalama, Yüzde) Kaynak:TCMB 3.4. Sektörün İhracat ve İthalat Değerlendirmesi Türkiye beyaz eşya sektörünün başlıca ihracat pazarı Avrupadır. 2009 yılında yaşanan küresel ekonomik krizin etkisiyle sektörün ihracatı 2009 yılında 2008 yılına göre azalmıştır. Fakat devletin almış olduğu kararlar ve sektörün güçlü yapısı sayesinde Türkiye beyaz eşya sektörü ekonomik krizden çok fazla etkilenmemiş ve krizin etkisinden çok çabuk çıkarak 2010 yılından itibaren ihracatını tekrar artırmıştır. Sektörün ihracatı 2011 yılında da artmaya devam etmiştir. Sektörün 2011 yılı ihracatı 2010 yılına göre % 5,2 artmıştır. 2011 yılında sektörün ihtalatı da bir önceki yıla göre % 16 oranında artmıştır. 10

KAYNAKÇA TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu TCMB, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası TÜRKBESD, Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği WTO, World Trade Organisation 11