HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 8 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. H. Ebru ÇOLAK Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Geographical Information Systems (GIS)
Coğrafya, üzerinde yaşadığımız dünya ve çevremizde yaşanan tüm olaylar arasındaki ilişkileri irdeleyen bir bilim alanıdır... ne, nerede, niçin, nasıl, neden...?
>>> Karar-verme mekanizmalarının etkili olabilmesi için öncelikle sağlıklı veri-bilgilere ihtiyaç vardır >>> Yeryüzünde üretilen bilgiler yanında, uydularla elde edilen bilgiler de her geçen gün artmaktadır İstatistiklere göre her yıl toplanan bilgiler bir önceki yıla oranla en az iki kat artmaktadır >>> Çevremizde yoğun bir bilgi trafiği yaşanmaktadır. Bilginin hacmi sürekli artarken, bu büyüklük ve yoğunluk bilgi karmaşıklığına neden olmaktadır Tespitler >>> Bilgi teknolojileri, günümüz dünyasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel dengeleri birinci derecede etkilemektedir >>> Bilgi temelde, yazılı ve çizili formattadır İstatistiklere göre bu bilgilerin %80'e varan kısmı konum yani yer e bağlı veri niteliğindedir
BİLGİ SİSTEMLERİ, Information Systems Bilginin; toplanıp, saklanması, işlenmesi ve kullanılır hale dönüştürülüp sunulması için kurulan sistemlerdir... Bir bilgi sistemi ile; yönetim işlevlerinde kullanıcının karar-verme yeteneğini artırarak, neden ve niçinler ile en doğru kararı vermesine yardımcı olunur... Bilgi sistemlerinin temel fonksiyonu; doğru-karar verebilme kapasitesini artırmaktır... ne, nerede, niçin, nasıl,? neden...
çevremizdeki bütün olaylar birbiriyle ilişkilidir... z xyz y x
Haritalar; coğrafi bilgiyi organize eden araçlardır... z Ancak haritalar yeterli mi?! xyz y " x
Cad tabanlı haritalar..
çözüm!... CBS/GIS Coğrafi Bilgi Sistemleri?
CBS/GIS, Akıllı haritaların üretilmesidir! Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), yeryüzü referanslı verilerin; 1> toplanması, 2> saklanması, 3> işlenmesi, 4> sunulması dır...
KONUMSAL BİLGİLER CBS/GIS KONUMSAL İli adı: TRABZON OLMAYAN Yüzölçümü İlçe sayısı BİLGİLER Nüfus Akarsular Yolları Eğitim kurumları Bina sayısı Turizm bölgeleri Ticaret alanları Jeolojik yapı Doğal kaynaklar vs.. vs..
CBS etkin araç BİLGİSAYAR
2- Çizgiler (yol, akarsu, kanal...) (x1,y1-x2,y2-...-xn,yn) 1- Noktalar (ağaç, direk..) (x1,y1) HARİTA 3- Alanlar, (göl, bina, arazi, orman) (x1,y1-x2,y2-...-xn,yn-x1,y1)
Gerçek Dünya Veriler tematik KATMANLAR şeklinde toplanır ve saklanır...
Haritalar katmanlardan oluşur.. Sınırlar Akarsular Göller Yollar il/ilçe Merkezleri
3 Boyutlu yer yüzeyi modelleme
CBS nin Bileşenleri yazılım donanım veri insanlar yöntemler
CBS sizin için ne yapabilir? Mekan ve konum tanımlar... Her türlü coğrafi sorgulama ve analiz... Detaylar arasındaki ilişkileri irdeler... Akıllı haritalar üretir... Gerçek model analizleri... Daha doğru kararlar verilip, daha doğru çözümler üretir... kısaca, GÜÇ VERİR...
... Making GIS Work
Haritacılıkta GIS? Harita (Jeodezi ve Fotogrametri /Geomatik) Mühendisliği; Yeryüzünün DOĞAL, YAPAY ve MÜLKİYET şeklini belirler...
Haritacılıkta GIS?
Potansiyel Kentsel Yerleşim Alanları 1500 ha 250 bin kişi 6000 ha 1 milyon kişi Parametreler AKKS Eğim Litoloji Arazi Örtüsü Heyelanlı alanlar
Taşınmazlar-Binalar Nerede?
Düzköy Doğanköy Maçka Alsancak Yeniköy Derecik Demirci Çağlayan Akçaabat Trabzon
Akarsu Taşkınlarının Etkisinde Kalabilecek Risk Altındaki Yerleşim Merkezleri Toplam köy yerleşimi: 557 (979.295 kişi) Risk Taşıyan yerleşim sayısı: 77
Yüksek riskli ve riskli alanlar ilin % 62 sini oluşturur.
depremlerde... www.sayisalgrafik.com.tr
www.sayisalgrafik.com.tr
www.sayisalgrafik.com.tr
www.sayisalgrafik.com.tr
COĞRAFİ VERİ KATMANLARI Hidroloji Orman Jeoloji Enerji İklim Ulaşım Yerleşim Toprak Akarsu Orman Kadastro Haritası Litolojik Birimler Enerji Hatları Meteoroloji İstasyonları Otoyol İlçe Sınırları Tarım Arazileri Göl, Gölet, Baraj Gölü... Meşcere Haritası Faylar Doğalgaz Hatları Yağış Dağılımı Devlet Yolu Bucak, Belde Köy Sınırları Alt Toprak Grubu Sulama Kanalı Su Kirliliği Yetişme Ortamı Haritası Orman İşletme Sınırları Kıvrımlar Mühendislik Jeolojisi GSM Operatörleri Petrol Hatları Kar, Yağmur Nisbi Nem... Kar, Yağmur Nisbi Nem... Köy Yolu Demir Yolu İdari Merkezler Yaylalar Erozyon Derecesi Büyük Toprak Grupları Yeraltı Su Potansiyeli Hidrojeoloji Termal Sular Milli Parklar Sit Alanları Ayrışma Temel Altlık Deniz Yolu Turizm Merkezleri Sanayi, Endüstri Alanları Eğim Derinlik Kombinasyonu Bitkisel Üretim Alanları Bitki Örtüsü Tatlı Su Kaynakları Mevcut Heyelan Alanları Jeodezik Kontrol Topoğrafya Harita İndeksi 3D Arazi Modeli Erozyon Eğim Haritası Turizm Haritası Bakı Haritası BCVT E 7 D 885 Yol Haritası Potansiyel Heyelan Çığ Haritası Yerleşime Uygunluk Jeomorfoloji Harita Kütüphanesi Arazi Kullanım Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıfı KENT BİLGİ SİSTEMLERİ
GeoWeb Gelecek Dağıtık - Hizmet Sunumu Bugün Haritalama - Görselleştirme
Son Söz aslında bilgisayar, başarı için tüm tasarım, planlama ve işletme mesleklerinin vazgeçilmez bir aracı oldu. Dahası bilgisayar ile ortak yaşıyor olduk. Ancak gerçekten daha iyisini mi yapıyoruz?.. Coğrafi Bilgi Sistem kullanımı ile yaşanan gelişmeler, uygulamalar ve tüm çalışmalarımız, acaba sosyal ve kamusal hayatımızı yeterince kolaylaştırıyor mu? Bence irdelenmesi gereken temel soru bu olmalıdır. Prof Carl Steinitz EGIS 1993