Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü TNSA-2008 in Sonuçları Bölgesel Toplantı 2 19 Kasım 2009, Trabzon Hanehalkı Nüfusunun ve Kadınların Temel Özellikleri Ar. Gör. Mehmet Ali Eryurt T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu 1
Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun özellikleri üyaş yapısı ühanehalkı büyüklüğü üeğitim durumu ürefah Düzeyi Çocukların nüfusa kayıtlı olma durumu Kadınların temel özellikleri 2
HANEHALKI NÜFUSUNUN ÖZELLİKLERİ TNSA-2008'de görüşme yapılan hanehalkı sayısı Hakkında bilgi toplanan hanehalkı üyesi sayısı Türkiye 10525 44498 Kuzey 1355 5168 Batı Karadeniz 964 3672 Doğu Karadeniz 627 2366 3
Nüfusun Yaş Yapısı 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 6.0 4.0 2.0 0.0 2.0 4.0 6.0 Erkek Kadın TÜRKİYE 6.0 4.0 2.0 0.0 2.0 4.0 6.0 Erkek Kadın KUZEY 4
Nüfusun Yaş Yapısı Erkek Kadın 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 6 4 2 0 2 4 6 5
Nüfusun Yaş Yapısı 4.3 5.7 6.8 60.7 64.5 65.8 35.0 29.8 27.4 GNS-1990 GNS-2000 TNSA-2008 0-14 15-64 65+ 6
Nüfusun Yaş Yapısı 5.5 10.1 6.8 10.6 67.9 60.4 65.8 65.9 26.6 29.5 27.4 23.5 Kent Kır Türkiye Kuzey 0-14 15-64 65+ 7
Ortalama Hanehalkı Büyüklüğü 5.3 4.8 4.5 4.3 4.1 3.9 1983 1988 1993 1998 2003 2008 8
Ortalama Hanehalkı Büyüklüğü 4.2 3.9 3.8 3.8 Kent Kır Türkiye Kuzey 9
Ortalama Hanehalkı Büyüklüğü Ortalama hanehalkı büyüklüğü Türkiye de 3.9; Kuzey de 3.8 dir. 3,7 3,7 3,1 3,6 3,9 5,1 3,8 5,8 3,5 3,6 3,9 5,7 10
Hanehalkı Kompozisyonu 26.6 36.7 29.1 30.7 27.3 18.7 25.1 21.9 23.1 15.6 21.2 19.5 16.8 20.8 17.8 20.8 6.0 7.6 6.4 6.7 Kent Kır Türkiye Kuzey 1 2 3 4 5+ 11
Hanehalkı Nüfusunun Eğitim Durumu 40 35 30 25 20 15 10 5 0 19.8 33.4 Eğitimi yok/ilkokulu bitirmemiş (6 ve üzeri yaşlar, Türkiye) 36.7 35.8 İlköğretim birinci kademe Erkek 17.1 12.3 İlköğretim ikinci kademe Kadın 25.9 18.2 Lise ve üzeri 12
Hanehalkı Nüfusunun Eğitim Durumu - 45.0 40.0 35.0 30.0 25.0 20.0 15.0 10.0 5.0 0.0 20.0 38.1 Eğitimi yok/ilkokulu bitirmemiş (6 ve üzeri yaşlar, Kuzey) 38.4 34.6 İlköğretim birinci kademe 15.9 11.4 İlköğretim ikinci kademe 25.2 15.6 Lise ve üzeri Erkek Kadın 13
Okullaşma Oranları - Türkiye 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 93.5 91.9 92.7 98.0 Erkek Kadın Toplam Cinsiyet Farklılığı Endeksi 65.2 57.1 61.0 83.0 Erkek Kadın Toplam Cinsiyet Farklılığı Endeksi İlköğretim (6-13 yaş) Ortaöğretim (14-16 yaş) 14
Okullaşma Oranları - Kuzey 100 96.5 97.2 96.9 101.0 94.0 80 60 40 20 74.5 69.9 71.9 0 Erkek Kadın Toplam Cinsiyet Farklılığı Endeksi İlköğretim Erkek Kadın Toplam Cinsiyet Farklılığı Endeksi Ortaöğretim 15
Hanehalkı Dayanıklı Tüketim Malları Seçilmiş Dayanıklı Tüketim Malları TNSA-2003 TNSA-2008 İnternet 6.3 26.8 Bilgisayar 11.6 Masaüstü 28.8 Laptop 11.4 Cep telefonu 67.2 91.8 Araba 25.8 32.3
Hanehalkı Refah Düzeyi 29.3 9.2 15.1 22.7 11.0 17.9 4.4 8.6 14.7 26.2 19.8 21.9 24.2 26.5 20.7 27.3 22.2 25.7 15.0 8.8 28.7 19.3 13.9 21.3 45.8 Batı Güney Orta Kuzey Doğu En düşük Düşük Orta Yüksek En Yüksek 17
ÇOCUKLARIN NÜFUSA KAYITLI OLMA DURUMU TNSA-2008 de 1998 ve sonrasında doğan çocukların annelerine; Çocuklarının nüfusa kayıtlı olup olmadıkları ve Eğer kayıtlı iseler, doğumdan en kadar süre sonra kayıt edildikleri sorulmuştur. Analizlerde daha önceki araştırmalar ile karşılaştırma yapabilmek amacıyla 5 yaş altındaki çocukların bilgileri kullanılmıştır. 18
Nüfusa Kayıtlı Olmayan Çocuklar 30 25 20 25.8 22.3 15 15.7 10 5 6.3 0 1993 1998 2003 2008 19
Nüfusa Kayıtlı Olmayan Çocuklar 14 12 12.1 10 8 6 4 5.4 4.5 5.2 7.4 5.4 8.4 6.3 2 0 <1 1 2-4 Erkek Kadın Kent Kır Türkiye 20
Nüfusa Kayıtlı Olmayan Çocuklar Türkiye de beş yaş altı çocukların yüzde 6,3 ü nüfusa kayıtlı değildir. 5,3 1,5 2,2 5,2 2,8 12,3 4,9 3,8 12,6 6,6 3,8 10,1 21
KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ Görüşme yapılan 15-49 yaşlarında ve en az bir kez evlenmiş kadın sayısı: Türkiye: 7,405 Kuzey: 868 Batı Karadeniz: 634 Doğu Karadeniz: 385 22
Kadınların Yerleşim Yerine Göre Dağılımı 80 70 60 50 40 30 20 10 0 75.8 Kent 24.2 Kır 23
Okuryazarlık Türkiye de evlenmiş 15-49 yaş kadınların yüzde 89 u; Kuzey de ise yüzde 92 si okuryazardır. 94,3 92,3 94,6 96,0 89,5 71,4 94,3 98,4 91,1 58,6 89,7 62,3 24
Kadınların Eğitim Durumu 60 50 40 51.9 54.0 30 20 10 18.3 15.6 8.7 8.8 21.1 21.7 0 Eğitimi yok/ilkokulu bitirmemiş İlköğretim birinci kademe İlköğretim ikinci kademe Lise ve üzeri Türkiye Kuzey 25
Çalışma Durumu 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 85 73 65 53 49 51 40 31 25 15 11 12 8 3 2 Halen çalışıyor Tarım Sanayi Hizmet Kent Kır Türkiye Kuzey 33 26
Sosyal Güvenlik ve Sağlık Sigortası 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 68.7 19.8 9.0 TÜRKİYE 2.3 0.2 16.1 47.5 9.9 11.7 13.7 Yok SSK Emekli Bağkur Diğer Yok SSK Emekli Bağkur Sandığı Sandığı Yeşil Kart 1.0 Diğer Sosyal güvenlik Sağlık sigortası 27
Sosyal Güvenlik ve Sağlık Sigortası 100 KUZEY 90 80 83 70 60 50 47.1 40 30 20 10 0 7.3 7.9 1.4 0.4 10 15 12.2 14.7 0.8 Yok SSK Emekli Bağkur Diğer Yok SSK Emekli Bağkur Sandığı Sandığı Yeşil Kart Diğer Sosyal güvenlik Sağlık sigortası 28
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü TNSA-2008 in Sonuçları Bölgesel Toplantı 2 19 Kasım 2009, Trabzon Doğurganlık ve Anne-Çocuk Sağlığı Prof. Dr. İsmet Koç T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu 29
Sunuş Planı Doğurganlık Doğurganlık tercihleri Doğurganlığın belirleyicileri ü Gebeliği önleyici yöntem kullanımı ü Düşükler ü Evlenme Anne ve çocuk sağlığı ü Doğum öncesi ve sonrası bakım ü Aşılanma ü Erken yaş ölümleri ü Emzirme ve ek gıda ü İyotlu tuz kullanımı ü Çocukların ve annelerin beslenme durumu Son ve en son sözler... 30
DOĞURGANLIK VE DOĞURGANLIK TERCİHLERİ Doğurganlığa ilişkin veriler Doğum Tarihçesi bölümünden gelmektedir. Doğum tarihçesinde her kadının yaşamı boyunca yaptığı canlı doğumlara ilişkin ayrıntılı bilgiler yer almaktadır. TNSA-2008 de doğurganlık hızları araştırmadan önceki 3 yıl için hesaplanmıştır. Doğurganlık hızlarının yaklaşık referans tarihi Haziran 2007 dir. Toplam Doğurganlık Hızı : Kadın başına düşen ortalama canlı doğum sayısı 31
Toplam Doğurganlık Hızındaki Değişmeler 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2010 2005 2000 1995 1990 1985 1980 1975 1970 1965 1960 1955 1950 1945 1940 Shorter-Macura TNSA 1978-2003 GNS-2000 TNSA-2008 32
Toplam Doğurganlık Hızındaki Değişmeler 5.0 4.0 4.33 4.04 3.0 2.0 3.02 2.65 2.61 2.23 2,16 1.0 0.0 33
Doğurganlıkta Yenilenme Seviyesi ü Kadın başına 2.1 çocuğun düştüğü nüfus ü Her kadın yerine ancak 1 kız çocuğu bırakır ü Bu durumda bir sonraki neslin sayısal büyüklüğü 1 kız çocuğu bırakan annenin nesline eşit olur ü Nüfus, doğurganlığı yüksek eski nesillerin etkisi ile birkaç nesil daha artmaya devam eder ü Daha sonra ise önce durağanlaşır, sonra da azalır ü Türkiye nin doğurganlık seviyesindeki azalma bu şekilde devam ederse, nüfusumuz 2050 li yıllarda 96-98 milyon seviyesinde durağanlaşacak ve daha sonra da azalmaya başlayacak 34
Dünyada Doğurganlık Seviyesi 35
Toplam Doğurganlık Hızındaki Değişmeler 3.50 3.00 2.50 2.00 2.37 2.39 2.06 2.00 3.10 3.08 2.65 2,68 1.50 1.00 0.50 0.00 Kent Kır TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 36
Toplam Doğurganlık Hızı 2.08 1.73 2.20 3.27 2.09 37
Toplam Doğurganlık Hızındaki Değişmeler 3.50 3.00 2.50 2.00 1.50 1.00 0.50 2.65 3.20 2.61 2.68 2.23 2.16 2.08 1.94 0.00 Türkiye Kuzey TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 38
Toplam Doğurganlık Hızı Türkiye de doğurganlık düzeyi 2,16 seviyesine yani nüfusun kendisini yenileyebileceği düzeyin hemen üstüne kadar gerilemiştir. Ancak bölgesel farklılıklar devam etmektedir. 1.78 1.38 1.80 1.90 2.10 2.59 1.91 2.40 2.09 3.33 2.09 3.47 39
Yaşa Özel Doğurganlık Hızları 300 250 200 150 100 50 0 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 TDA-1978 TNSA-1988 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 40
Yaşa Özel Doğurganlık Hızları 160 140 120 100 80 60 40 20 0 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 Türkiye Kuzey 41
Tahmini Doğum Sayıları Türkiye de tahmini doğum sayısı 1,292,698; Kuzey de ise 95,063 tür. Tüm doğumların yüzde 7 si Kuzey de meydana gelmektedir. 32,566 211,813 106,116 64,518 30,545 46,872 161,639 125,065 63,900 94,588 195,792 159,284 42
Doğum Aralıkları 60+ Ay %32 7-17 Ay %11 18-23 Ay %10 48-59 Ay %12 36-47 Ay %14 24-35 Ay %21 43
Doğum Aralıklarının Değişimi 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 44.4 35.536.4 29.7 24.1 23.6 22,0 20.8 16.616.5 14.9 14.7 13.513.1 13.7 14.4 12.5 13.2 10.9 9.5 7-17 18-23 24-35 36-47 48+ 1993 1998 2003 2008 44
Kısa Doğum Aralıkları (< 24 ay) 35 30 31.8 25 20 15 20.4 13.3 18.5 15.8 18.5 17.1 17.4 10 5 0 45
Ortanca İlk Doğum Yaşı 22.5 22.3 22.0 21.5 21.0 20.8 21.1 21.3 20.5 20.0 1993 1998 2003 2008 46
Ortanca İlk Doğum Yaşı 25-49 yaşlarındaki kadınlar için ortanca ilk doğum yaşı Türkiye de 22,3; Kuzey de ise 22.9 dur. 22,9 22,5 23,1 22,0 22,8 21,5 22,0 22,2 21,0 21,8 22,7 21,4 47
Adölesan Annelik 12 10 10.2 9.3 8 7.5 6 5.9 4 2 0 1993 1998 2003 2008 48
Adölesan Annelik 15-19 yaşlarında çocuk doğurmaya başlayan kadınların yüzdesi Türkiye de 5.9; Kuzey de ise 4.6 dır. 5.0 5.9 3.9 8.3 3.1 5.2 9.3 7.6 7.9 10.4 4.5 5.1 49
Doğurganlık Tercihleri 2 yıl içinde çocuk istiyor 9.9% 2 yıldan sonra çocuk istiyor 13.6% İstiyor, zamanı için kararsız 0,9% Kararsız 3.1% 2 yıl içinde istiyor 11.5% 2 yıldan sonra istiyor 14.3% İstiyor, zamanı için kararsız %0,6 Kararsız 2.8% Doğum yapması mümkün değil 3,2% Başka çocuk istemiyor 69.3% Doğum yapması mümkün değil 3.5% Başka çocuk istemiyor 67,0% TNSA-2003 TNSA-2008 50
100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Doğurganlığa Son Verme İsteği Çocuk Sayısına Göre Türkiye de kadınların yüzde 67 si; Kuzey de ise yüzde 70 i başka çocuk istemiyor. 5 1 28 32 78 84 88 91 92 90 0 1 2 3 4+ Türkiye Kuzey 51
Aile Planmasına Olan Talep 100.0 80.0 73.0 79.4 60.0 55.0 59.1 40.0 20.0 0.0 2.1 4.1 6.2 18.0 20.2 Ara açmak için Son Toplam vermek için Ara açmak için Son Toplam vermek için Ara açmak için Son Toplam vermek için Karşılanmamış Karşılanmış Toplam 52
Karşılanmamış Aile Planlaması İhtiyacı Türkiye de 15-49 yaşlarındaki halen evli kadınların yüzde 6 sının; Kuzey de ise yüzde 5 inin aile planlaması ihtiyacı karşılanmamıştır. 4.3 3.0 3.7 4.5 5.5 10.3 6.0 7.8 13.7 4.0 5.9 15.2 53
İstenen ve Toplam Doğurganlık 3.5 3.3 3.0 2.7 2.5 2.0 1.5 1.6 2.0 1.8 1.7 1.4 2.1 1.7 1.7 2.2 1.6 2.1 2.0 1.6 2.2 1.0 0.5 0.0 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Total İstenen doğurganlık hızı Toplam doğurganlık hızı 54
DOĞURGANLIĞIN BELİRLEYİCİLERİ GEBELİĞİ ÖNLEYİCİ YÖNTEMLER Yöntem bilgisi, yöntem kullanımı (geçmişte kullanmış, araştırma tarihinde kullanma), yöntemin temin edildiği kaynak, kullanmama nedeni, gelecekte kullanma eğilimi... Modern Yöntemler Tüplerin bağlanması, Hap, RİA, Kondom, Enjeksiyon, İmplant, Diyafram/Köpük/Jel, Kadın Kondomu, Erkeğin Kanallarının Bağlanması, Acil Korunma Hapı Geleneksel Yöntemler Geri çekme, Takvim, Emzirme, folklorik (yerel) yöntemler 55
Yöntem Duyma ve Kullanma 100 90 80 70 99.8 99.6 93.6 91.3 77.6 63.8 73.0 60 50 46.0 40 30 27.0 20 10 0 Yöntem Biliyor Yöntem Kullanmış Yöntem Kullanıyor Herhangi Bir Yöntem Modern Yöntem Geleneksel Yöntem 56
Yöntem Kullanan Kadınların Yüzde Dağılımı Halen evli %100.0 Herhangi bir yöntem kullanıyor %73.0 Yöntem kullanmıyor %27.0 Modern yöntem %46.0 Geleneksel yöntem %27.0 RİA %16.9 Kondom %14.3 Geri Çekme %26.2 Takvim %0.6 Diğer Geleneksel %0.2 Tüplerin Bağlanması %8.3 Hap %5.3 Diğer Modern %1.1 57
Temel Özelliklere Göre Yöntem Kullanımı 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 26,5 28.6 28.1 24.6 26.7 34.2 23.6 27,0 47.8 45.8 40,4 48.2 48.8 37.9 46.0 41.4 38.5 31.1 29.6 25,7 23,7 24.5 24.4 27,0 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye Yöntem Kullanmıyor Modern Yöntem Geleneksel Yöntem 58
Gebeliğin Önleyici Yöntem Kullanımı Türkiye de evli kadınların yüzde 73 ü; Kuzey de ise yüzde 76 sı gebeliği önleyici yöntem kullanmaktadır. 74.3 76.2 76.8 77.5 68.2 70.4 75.7 72.2 62.3 80.0 70.4 57.8 59
Yöntem Kullanımındaki Değişmeler 100 90 80 70 60 50 40 30 32.3 28.1 26.1 28.5 27,0 63,3 62,6 63,9 71,0 73,0 31.0 34.5 37.8 42.5 46.0 20 10 0 36.7 37.4 36.1 29.0 27,0 TNSA-1988 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 Yöntem kullanmıyor Modern yöntem Geleneksel yöntem 60
Yöntem Kullanımındaki Değişmeler 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 28.6 28.1 26 24.6 27.6 26.7 39.4 34.2 45.7 48.2 44.8 45.8 46.6 48.8 32.5 41.4 25.8 23.6 29.2 29.6 25.8 24.5 28.1 24.4 26.5 23.6 31.4 37.9 42.1 38.5 TNSA-2003 TNSA-2008 TNSA-2003 TNSA-2008 TNSA-2003 TNSA-2008 TNSA-2003 TNSA-2008 TNSA-2003 TNSA-2008 Batı Güney Orta Kuzey Doğu Yöntem Kullanmıyor Modern Yöntem Geleneksel Yöntem 61
Yöntem Kullanımındaki Değişmeler 30 25 Kuzey de en yaygın modern yöntemler tüp ligasyonu (%13), kondom (%12) ve RİA (%10); en yaygın geleneksel yöntem ise geri çekmedir (%34). 26 24 26 26 20 15 10 5 3 8 6 4 5 4 5 5 19 20 20 17 7 8 11 14 0 Tüplerin bağlanması Hap RİA Kondom Geri çekme TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 62
Yöntemlerin Temin Edildiği Kaynak Devlet hastanesi 14,5% Doğumevi 6,5% AÇSAP 3,0% Sağlık ocağı/evi 32,9% Diğer Kamu 4,2% Özel hastane/ poliklinik 6,9% Özel doktor 4,3% Eczane 23,6% Market/ dükkan 3,9% Diğer özel 0,2% TNSA-2008 63 Devlet hastanesi 11.2% Doğumevi 5.9% AÇSAP 5.0% Sağlık ocağı/evi 28.2% Diğer Kamu 7.4% Özel hastane/ poliklinik 5,2% Özel doktor 9.4% Eczane 24.8% Market/ dükkan 1,5% Diğer özel 1.4% TNSA-2003
Yöntemlerin Temin Edildiği Kaynak 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 0.2 0.6 18.6 81.3 Tüplerin bağlanması 62.9 36.6 21.9 78.0 12.6 48.1 39.2 4.1 35.0 61.1 Hap RİA Kondom Tüm modern yöntemler Kamu sektörü Özel sektör Diğer 64
Bilinçli Seçim 60 50 40 30 20 10 0 50.2 46.5 Kullanılan yöntemin yan etkileri konusunda bilgilendirilmiş 44.3 42.9 35.6 Yan etkiler ortaya çıktığında ne yapması gerektiği konusunda bilgilendirilmiş 46.0 Diğer yöntemler konusunda bilgilendirilmiş Türkiye Kuzey 65
Yöntem Bırakma Hızları 60 50 50 40 3738 35 30 20 10 0 4 17 15 11 10 11 10 12 10 10 7 8 8 5 2 3 1 Yöntem başarısızlığı Gebe kalmayı isteme Diğer bir yönteme geçme 5 4 5 Diğer nedenler 13 Tüm nedenler Hap RİA Kondom Geri çekme Tüm yöntemler 66
DOĞURGANLIĞIN BELİRLEYİCİLERİ DÜŞÜKLER Düşüklere ilişkin bilgi kadın sorukağıdının iki farklı bölümünden gelmektedir: Gebelik ve Doğurganlık bölümündeki yaşam boyu düşük sayısına ilişkin sorular. Takvim bölümündeki son beş yıldaki düşüğün/düşüklerin zamanlamasına ilişkin sorular. 67
Düşükler ve Ölü Doğumlar (Yaşam Boyu) 30 25 20 23.7 21.4 20.8 20.4 28,0 26.7 23.9 22.1 15 10 5 5.7 5,0 4.0 4.0 0 Kendiliğinden İsteyerek Ölü Doğum TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 68
İsteyerek Düşükler (Yaşam Boyu) Türkiye genelinde ve Kuzey de kadınların yüzde 22 si yaşamları boyunca en az bir isteyerek düşük yapmıştır. 30.9 22.0 19.5 24.2 20.3 17.6 20.7 19.2 15.5 24.7 17.8 12.3 69
Düşükler ve Ölü Doğumlar (100 Gebelikte) 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 18,0 14.5 11.3 10.0 10.5 10.0 8.9 8.7 1.9 1.5 1.3 1.1 Kendiliğinden İsteyerek Ölü Doğum TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 70
İsteyerek Düşükler (100 Gebelikte) Türkiye de her yüz gebelikten 10 u; Kuzey de ise 12 si isteyerek düşükle sonuçlanmaktadır. 17.9 13.6 7.0 13.9 11.5 5.5 6.7 5.1 13.6 9.9 6.2 4.1 71
Toplam Düşük Hızları (Kadın Başına İsteyerek Düşük Sayısı) 0.9 0.8 0.7 0.6 0.5 0.4 0.3 0.69 0.76 0.82 0.84 0.64 Kuzey de kadın başına isteyerek düşük sayısı 0,29 dur. 0.38 0.29 0.2 0.1 0 72
Düşük ve Ölü Doğum Sayıları (Bin) Gebelik sayısı 1,649 Canlı doğum sayısı 1,293 İsteyerek düşük sayısı 163 Kendiliğinden düşük sayısı 171 Ölü doğum sayısı 18
İsteyerek Düşükten Önce/Sonra Kullanılan Yöntem Yöntem kullanmamış; 33,7 Hap; 4.8 RİA; 5.0 Kondom; 10.8 Yöntem kullanma mış; 32.3 Hap; 14.0 RİA; 11.6 Diğer geleneksel; 5,7 Diğer modern; 1.0 Önce Geri çekme; 39.0 Diğer geleneksel; 3,5 Diğer modern; 2.0 Sonra Geri çekme; 21.7 Kondom; 14.9 74
İsteyerek Düşüğün Zamanlaması 80 70 73.4 68.2 67.4 60 50 40 30 20 10 0 43.6 31.2 23.1 21.9 21.7 25.2 8.7 10.8 4.7 1. ay 2. ay 3. ve sonraki aylar TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 75
DOĞURGANLIĞIN BELİRLEYİCİLERİ EVLENME Kadınların kendilerini evli olarak beyan etmeleri esas alınmıştır. Resmi evlilikler yanında sadece dini nikah ile yapılan evlilikler de kapsanmıştır. Medeni durumda Ayrı yaşıyor kategorisi boşanmak üzere ayrı yaşayanları kapsamaktadır. 76
Medeni Durum 80 70 60 50 40 30 27.7 31.0 69.1 65.2 Kuzey dahil tüm bölgelerde 15-49 yaş grubundaki kadınlar arasında halen evli kadınların oranı azalmaktadır. 20 10 0 1.7 1.5 1.5 2.3 Hiç evlenmemiş Evli Dul Boşanmış/Ayrı yaşıyor 1998 2008 77
Evlilik Kararı Aileler karar verdikadının onayı alındı Aileler karar verdikadının onayı alınmadı Eşi ile birlikte 6.8 44.4 42.3 Kuzey de ailelerin karar verdiği kadının onayının alınmadığı evliliklerin seviyesi yüzde 8 dir. Kaçtı/kaçırıldı 6.5 0 50 78
Yaşlara Göre Evlenmeyenler 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Türkiye de neredeyse tüm kadınlar nihai olarak evlenmektedir. 45-49 yaş grubundaki kadınların sadece yüzde 1 i hiç evlenmemiştir. 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 TDA 1978 TNSA 1988 TNSA 1998 TNSA 2008 79
İlk Evlenme ve Doğum Yaşı 23.0 22.0 21.0 20.8 21.3 21.8 20.8 22.3 20.0 19.0 19.0 19.5 20.0 18.0 17.0 1993 1998 2003 2008 ilk evlenme yaşı İlk doğum yaşı 80
İlk Evlenme ve İlk Doğum Yaşı 21.3/22.9 21.3/22.8 20.0/21.4 19.6/21.6 21.1/22.7 81
ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI DOĞUM ÖNCESİ VE SONRASI BAKIM Doğum Öncesi Bakım TNSA-2008 öncesindeki beş yıl içinde meydana gelen son doğumlar temel alınarak hesaplanmıştır. Doğum Sırasında Yardım TNSA-2008 öncesindeki beş yıl içinde meydana gelen tüm doğumlar temel alınarak hesaplanmıştır. Doğumun Yapıldığı Yer TNSA-2008 öncesindeki beş yıl içinde meydana gelen tüm doğumlar temel alınarak hesaplanmıştır. Doğum Sonrası Bakım TNSA-2008 öncesindeki beş yıl içinde meydana gelen son doğumlar temel alınmıştır. Doğumdan sonraki iki ay içinde bakım alınıp alınmadığı sorulmuştur. 82
Doğum Öncesi Bakım 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 92,0 80,9 2.5 67,5 5.5 62,3 7.3 15.5 89.5 75.4 60.2 46.8 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 Doktor Ebe/Hemşire 83
Doğum Öncesi Bakım 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 1.7 4.7 2.1 1.0 3.6 4.3 2.3 2.5 76.8 79.4 93.0 94.7 93.6 90.8 91.4 89.5 15.7 20.5 5.0 3.1 5.1 5.2 4.2 7.8 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye Almamış Doktor Ebe/Hemşire Diğer 84
Doğum Öncesi Bakım Türkiye de kadınların yüzde 92 si; Kuzey de ise yüzde 96 sı sağlık personelinden doğum öncesi bakım almaktadır. 95,7 98,3 97,6 98,7 92,2 72,9 93,3 76,0 96,9 93,7 82,2 94,6 85
Doğum Öncesi Bakım Sayısı 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 54.8 73.7 80.4 21.4 7.7 13.8 11.1 3.1 15.7 4.3 5.0 7.8 Kent Kır Türkiye DÖB Almamış 1 2-3 4+ 86
Yeterli Sayıda DÖB Alan Kadınlar 80 70 73.7 60 50 40 30 20 10 35.9 42.0 53.9 0 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 87
Doğum Öncesi Bakımın Zamanlaması 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 0.8 3.4 5.7 4.0 11.7 12.5 15.1 78.9 60.8 74.2 5.0 15.7 7.8 Kent Kır Türkiye DÖB Almamış <4 Ay 4-5 Ay 6-7 Ay 8+ Ay 88
İlk DÖB ını İlk Üç Ayda Alanlar 80 70 74.2 60 57.5 50 40 30 20 10 32.9 42.1 0 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 89
Doğumun Yapıldığı Yer 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 9.7 26.7 21.2 40.2 89.7 72.5 78.2 59.6 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 Sağlık kurumu Ev 90
Doğumun Yapıldığı Yer 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 5.4 3.3 1.2 7.2 3.9 20.4 27.2 9.7 94.0 96.0 98.3 92.2 95.6 79.0 72.2 89.7 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye Sağlık kuruluşu Ev 91
Doğumun Yapıldığı Yer Türkiye de doğumların yüzde 90 ı ; Kuzey de ise yüzde 96 sı sağlık kurumlarında yapılmaktadır. 95,2 100,0 98,4 96,3 97,2 75,5 97,2 65,3 95,8 98,3 74,7 92,2 92
Doğum Sırasında Yardım 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 8.7 24.1 19.4 17.0 27.2 36.3 40.5 42.2 64.1 46.7 40.1 33.7 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 Doktor Ebe/Hemşire Ara Ebesi/Diğer 93
Doğum Sırasında Yardım 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 4.3 2.0 5.9 1.5 4.0 8.7 19.9 15.5 22.5 25.6 24.5 33.7 32.0 27.2 34.0 41.9 71.2 82.5 76.0 60.4 64.0 64.1 46.1 32.5 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye Doktor Ebe/Hemşire Ara Ebesi/Diğer 94
Doğum Sırasında Yardım Türkiye de doğumların yüzde 91 inde; Kuzey de ise yüzde 96 sında eğitimli bir sağlık personeli yardımcı olmuştur. 97,9 98,5 98,4 96,5 97,6 75,5 97,6 66,0 98,2 94,0 98,4 78,1 95
Doğum Sonrası Bakım 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 91.1 84.6 79.2 73.3 95.4 92.7 95.1 88.6 88.2 88.4 88.0 84.3 80.1 81.7 69.3 63.9 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye Anne Bebek 96
Doğum Sonrası Bakım (Anne) Türkiye de annelerin yüzde 82 si; Kuzey de ise yüzde 84 ü doğumdan sonraki 40 gün içinde bakım almıştır. 87,1 88,7 91,4 83,1 82,0 59,6 86,4 56,0 94,2 80,1 87,9 69,0 97
Doğum Sonrası Bakım (Bebek) Türkiye de bebeklerin ise 87 si; Kuzey de ise yüzde 95 i doğumdan sonraki 40 gün içinde bakım almıştır. 96,3 95,2 92,8 94,2 92,2 65,5 95,1 69,1 95,6 90,5 70,4 88,2 98
Doğum Sonrası Bakımın Zamanlaması 4 saaten az 63.4 66.6 4-23 saat 2 gün 3-40 gün Bilmiyor/cevapsız Sağlık personelinden bakım almamış 7.6 12.2 5.2 4.6 7.6 2.8 1.9 1.6 11.1 15.5 Anne Bebek 0 20 40 60 80 99
Sezaryen Doğumlar 40 35 30 25 20 Sağlık kurumlarında yapılan doğumlar esas alındığında doğumların yüzde 42 sinin sezaryen ile yapılan doğumlar olduğu görülmektedir. 21.2 36.7 15 14.0 10 6.9 5 0 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 100
Sezaryen Doğumlar Türkiye de doğumların yüzde 37 si; Kuzey de ise yüzde 45 i sezaryen ile yapılmaktadır. 49,1 54,4 41,0 44,3 50,6 21,9 42,3 36,2 16,8 45,1 39,8 14,4 101
ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI ÇOCUKLARIN AŞILANMASI TNSA-2008 de aşılanma bilgisi 2005-2008 yıllarında doğan tüm çocuklar için toplanmıştır. Aşılanma bilgisine ilişkin bilgi iki kaynaktan toplanmıştır: Aşı Kartı ya da Annenin Beyanı. Aşılanma hızları, daha önceki araştırmalarda olduğu gibi 12-23 aylık olan çocuklar için değil, araştırma tarihinde 15-26 aylık olan çocuklar için hesaplanmıştır. Aşı takvimi, Temmuz 2006 da değiştirilerek kızamık aşısı 9. ay yerine 12. ayda kabakulak ve kızamıkçık aşıları ile birlikte KKK adıyla tek bir dozda yapılmaya başlanmıştır. Çocukların tam aşılı olmaları için gereken yaş 12. ay yerine 15. aya yükselmiştir. BCG, Kızamık, 3 doz DBT ve 3 doz Polio aşısı olan çocuklar Tam Aşılı olarak kabul edilmişlerdir. TNSA-2008 de Genişletilmiş Aşı Programı na 1998 yılında dahil edilen Hepatit B aşısına ilişkin de bilgi toplanmıştır. 102
Aşılanma Oranları (15-26 Aylık Bebekler) 100 90 80 95.9 89.3 97.2 91.8 89.3 96.8 92.3 88.8 80.5 70 60 50 40 30 20 10 0 1.6 103
Aşılanma Oranları (15-26 Aylık Bebekler) 100 90 80 95.9 89.3 97.2 91.889.3 96.8 92.388.8 96.5 90.785.9 76.8 70 60 50 40 30 20 10 0 1.6 104
Tam Aşılı Çocukların Yüzdesi (15-26) 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 84.2 71.0 84.6 81.8 90.0 83.6 64.3 80.4 66.7 80.5 50.0 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 105
Aşılanma Oranlarındaki Değişmeler 106 88.5 78.5 86.9 74.3 58.7 94.0 87.2 64.4 45.7 3.6 95.9 89.3 97.2 91.8 89.3 96.8 92.3 88.8 80.5 1.6 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 BCG Kızamık DBT-1 DBT-2 DBT-3 Polio-1 Polio-2 Polio-3 Tam Aşılı Hiç Aşısı Yok TNSA-1998 TNSA-2008
Aşılanma Oranlarındaki Değişmeler 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 90.0 84.6 81.8 83.6 80.5 64.3 57.3 58.9 50.2 51.8 45.7 22.9 Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye TNSA-1998 TNSA-2008 107
ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI ERKEN YAŞ ÖLÜM HIZLARI TNSA-2008 de Türkiye toplamı için hesaplanan ölüm hızları araştırmadan önceki beş yıl için; alt gruplar için hesaplanan ölüm hızları ise, araştırmadan önceki on yıl için hesaplanmıştır. Son beş yılda erken dönem ölüm hızları çok hızlı bir şekilde düşmüş ve bu nedenle de alt gruplarda gözlenen ölümler nadir bir olay haline dönüşmüştür. 5 yıllık ölüm hızlarının yaklaşık referans tarihi Haziran 2006 dır. Neonatal Ölüm Hızı, doğumdan sonraki bir ay içinde ölme olasılığı Postneonatal Ölüm Hızı, doğumdan sonraki bir aydan sonra ancak yıldan önce ölme olasılığı Bebek Ölüm Hızı, doğumdan sonraki bir yıl içinde ölme olasılığı Çocuk Ölüm Hızı, birinci ve beşinci doğum günleri arasında ölme olasılığı Beş-Yaş Altı Ölüm Hızı, doğumdan sonraki beş yıl içinde ölme olasılığı 108
Erken Yaş Ölüm Hızları 70 60 50 53 43 61 52 40 37 30 20 10 0 29 29 26 23 24 17 17 17 13 12 9 10 9 6 4 Neonatal Postneonatal Bebek Çocuk Beş-Yaş Altı TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 109
Bebek Ölüm Hızındaki Değişmeler 325 300 275 250 225 200 175 150 125 100 75 50 25 0 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 Shorter-Macura & GNS TNSA-1988 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 110
Dünyada Bebek Ölümleri Seviyesi 111
Bebek Ölümlerinde Göreli Riskler 1.6 1.5 1.4 1.2 1.0 0.8 0.6 0.8 1.3 0.6 1.2 0.8 0.9 1.3 1.0 0.4 0.3 0.2 0.0 112
Yüksek Riskli Doğurganlık Davranışı 5 Doğum yaşı < 18 yaş Doğum yaşı > 34 yaş Doğum sırası > 3 çocuk Doğum aralığı < 24 ay 50 Risk oranı 4 3 2 1 35.0 2.3 9.0 3.6 26.0 1.8 31.8 33.2 1.4 1.0 40 30 20 10 Doğumların yüzdesi 0 Herhangi bir yüksek risk kategorisinde Çoklu yüksek risk kategorisinde Tek yüksek risk kategorisinde Kaçınılmaz risk kategorisinde Hiç bir risk kategorisinde değil 0 Risk oranı Doğumların yüzdesi 113
Beş Yaş Altı Ölümlerde Sayısal Büyüklükler Neonatal ölümler bebek ölümlerinin yüzde 76 sını ; erken neonatal ölümler ise neonatal ölümlerin yüzde 87 sini oluşturmaktadır. Beş Yaş Altı Ölüm Sayısı 31,025 Canlı Doğum Sayısı 1,292,698 Beş Yaşına Kadar Hayatta Kalacaklar 261,673 Bebek Ölüm Sayısı 21,976 Çocuk Ölüm Sayısı 9,049 Neonatal Ölümler 16,805 Post-neonatal Ölümler 5,171 Erken Neonatal Ölümler 14,613 Geç Neonatal Ölümler 2,192 114
Perinatal Ölüm Hızı 50 45 40 35 43 39 30 25 20 15 10 5 24 19 0 TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 115
ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI EMZİRME VE EK GIDA TNSA-2008 kapsamında beş yaş altındaki çocuklar için annelerinden; Emzirmeye başlamanın zamanlaması Emzirme süresi ve sıklığı ve Ek gıdaya başlama ve zamanlamasına ilişkin bilgiler toplanmıştır. Analizlerde üç yaşın altındaki çocuklar ve özellikle de 6 aylıktan küçük çocuklar temel alınmıştır. 116
Emzirmeye Başlama Bir süre emzirilen çocuklar 96.7 Doğumdan sonraki 1 saat içinde emzirilen çocuklar 39.0 Doğumdan sonraki 1 gün içinde emzirilen çocuklar 73.4 Anne sütünden önce başka gıda alan çocuklar 23.2 0 20 40 60 80 100 117
Yaşa Göre Emzirme Durumu 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 98.5 97.7 68.9 92.5 83.8 76.4 68.9 56.7 50.0 40.0 42.0 41.5 30.0 20.0 10.0 0.0 23.6 1.6 1.6 21.6 9.4 8.0 3.4 <2 2-3 4-5 6-7 8-9 10-11 12-15 16-19 20-23 24-27 28-31 32-35 Emzirilen Sadece anne sütü 118
Emzirme ve Ek Gıda Emzirilmeyen Sadece anne sütü 4.1 1.6 19.6 41.6 <6 Ay 6-9 Ay Anne sütü ve su 3.8 18.4 Anne sütü ve diğer süt 6.8 25.3 Anne sütü ve diğer sıvılar 2.6 0.6 Anne sütü ve ek gıdalar 8.0 67.5 Biberon kullanan 41.0 55.1 0.0 10.0 20.0 30.0 40.0 50.0 60.0 70.0 80.0 119
Emzirme ve Ek Gıda 70 60 50 40 30 20 10 0 18,4 24.9 41,6 20.8 2.6 3.8 1.7 1.6 TNSA-2003 TNSA-2008 TNSA-2003 TNSA-2008 <6 Aylık 6-9 Aylık Sadece anne sütü Sadece anne sütü ve su 120
Ortanca Emzirme Süresi (Ay) 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 17.7 17.6 15.9 15.1 15.2 14.7 14.7 15.2 15.5 15.7 2.0 1.3 1.6 2.0 1.9 2.0 2.1 2.2 1.2 1.8 Emzirme süresi Sadece anne sütü ile emzirme süresi 121
İYOTLU TUZ ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI TNSA-2008 in örnekleminde bulunan hanelerin yarısında, hanehalkının yemek pişirmekte kullandığı tuzun iyotlu olup olmadığı test edilmiştir. Test işlemi sırasında öncelikle tuzun iyodat içerip içermediği test edilmiştir. Tuz iyodat içermiyorsa, iyodür içerip içermediğine ilişkin test işlemi gerçekleştirilmiştir. TNSA-2008 de iyodat ya da iyodür içeren tuzlar iyotlu olarak kabul edilmişlerdir. 122
İyotlu Tuz Kullanımı 100 90 80 70 60 89.9 71.5 93.5 78.6 85.1 89.5 61.4 85.3 50 40 30 20 10 0 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye 123
İyotlu Tuz Kullanımı Türkiye de hanelerin yüzde 85 inde; Kuzey de ise yüzde 90 ında iyotlu tuz kullanılmaktadır. 97,4 86,4 92,7 84,7 88,2 80,2 74,7 57,9 88,0 92,5 78,6 57,9 124
İyotlu Tuz Kullanımındaki Değişmeler 100.0 90.0 80.0 70.0 60.0 50.0 89,9 78.8 71.5 49.1 93.5 85,1 80.8 78.6 64.0 61.1 89,5 85.6 61.4 47.2 97.4 90.5 57,9 46.1 70.2 85,3 40.0 30.0 20.0 10.0 0.0 TNSA-2003 TNSA-2008 125
ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞI ÇOCUKLARIN BESLENME DURUMU TNSA-2008 den önceki beş yıl içinde doğan ve halen annesi ile birlikte yaşayan tüm çocukların boy ve kilo ölçümleri yapılmıştır. TNSA-2008 de toplanan antropometrik veriler, ABD Sağlık İstatistikleri Merkezi (NCHS) tarafından tanımlanan ve ABD Hastalık Kontrol Merkezi (CDC) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından onaylanan uluslararası referans grubu ile karşılaştırılmıştır. Referans grubun ortanca değerinden -2 ya da -3 standart sapma (SD) gösteren çocuklar temel alınarak 3 endeks hesaplanmıştır: Yaşa Göre Boy Endeksi, yetersiz beslenmenin kronik etkilerini gösterir. Yaşına göre kısa (-2 SD) ya da çok kısa (-3 SD) Boya Göre Ağırlık Endeksi, yetersiz beslenmenin akut etkilerini gösterir. Boyuna göre zayıf (-2 SD) ya da çok zayıf (-3 SD) Yaşa Göre Ağırlık Endeksi, yetersiz beslenmenin kronik ve akut etkilerini birlikte gösterir. Yaşına göre düşük kilolu (-2 SD) ya da çok düşük kilolu (-3 SD) 126
Çocukların Beslenme Durumu 12 10 10.3 8 6 4 3.2 2.8 2 0 0.9 0.0 0.3-2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde -2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde -2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde Yaşa Göre Boy Boya Göre Ağırlık Yaşa Göre Ağırlık 127
Çocukların Beslenme Durumunda Değişmeler 20.0 18.0 16.0 14.0 12.0 10.0 8.0 6.0 4.0 2.0 0.0 18.9 16.0 12.2 10.3 5.9 6.1 3.6 3.2 3.0 1.9 0.7 0.9 0.4 0.4 0.3 0.0 9.5 8.3 3.9 2.8 1.8 1.4 0.6 0.3-2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde -2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde -2 SD'nin altındaki yüzde -3 SD'nin altındaki yüzde Yaşa Göre Boy Boya Göre Ağırlık Yaşa Göre Ağırlık TNSA-1993 TNSA-1998 TNSA-2003 TNSA-2008 128
Yaşa Göre Boy Bodurluk (-2 SD) 21.0 17.4 10.3 7.6 7.6 7.6 7.0 4.5 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye 129
Yaşa Göre Boy Bodurluk (-2 SD) Türkiye de çocukların yüzde 10 u; Kuzey de ise yüzde 7 si bodurdur. 7,5 4,6 7,2 4,1 (11,0) 22,2 3,3 9,4 18,0 6,4 7,6 22,1 130
Annelerin Beslenme Durumu (Beden Kitle Endeksine Göre) 45 40 35 41.2 39.9 34.2 34.5 30 25 20 15 10 22.7 23.9 5 0 1.8 1.6 Normal Zayıf Kilolu Şişman TNSA-2003 TNSA-2008 131
Kilolu/Şişman Anneler 59.7 54.9 57.4 64.1 58.1 52.1 58.8 58.4 Kent Kır Batı Güney Orta Kuzey Doğu Türkiye 132
Kilolu/Şişman Anneler Türkiye de 15-49 yaşlarındaki annelerin yüzde 58 i; Kuzey de ise yüzde 52 si şişmandır. 57,9 52,3 54,3 55,1 53,7 46,3 61,3 50,3 59,6 60,5 64,1 61,9 133
Doğurganlık Son Sözler... Doğurganlık dönüşümü kesintisiz olarak devam ediyor Doğurganlığın yaş yapısı değişiyor Kadınların üçte ikisi başka çocuk istemiyor Yöntem kullanımı Modern yöntem kullanımı artıyor, geleneksel yöntem kullanımı azalıyor Geri çekme yönteminin kullanımındaki yaygınlık sürüyor Modern yöntem kullanımındaki artış daha çok yöntem kullanmayan kadınlardan kaynaklanıyor 134
Doğum öncesi ve sonrası bakım Son Sözler... Sağlık personelinden doğum öncesi bakım alan annelerin ve sağlık personelinin yardımcı olduğu doğumların oranı yüzde 90 ların da üzerinde Evde yapılan doğumlar yarı yarıya azalmış durumda Doğum sonrasında bakım alan anne ve bebeklerin oranı yüzde 85-90 seviyesinde Bebek ölümleri Bebek ölüm hızı son beş yılda yüzde 41 azalmış ve binde 17 seviyesine gerilemiş durumda Bebek ölümlerinin yüzde 76 sı neonatal ölümler Neonatal ölümlerin yüzde 87 si ise erken-neonatal ölümler Çocuk ölümleri binde 9-10 seviyesinin altına düşerek binde 6 ya gerilemiş durumda 135
Anne sütü Son Sözler... Sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin oranı artıyor Ek gıdaya başlama yaşı halen çok küçük Biberonla beslenme çok yaygın Beslenme Beş yaşından küçük çocukların yüzde 10 unun boyu yaşına göre kısa Boyuna/yaşına göre zayıf olan çocukların oranları önemli derecede azalmış durumda Beslenme sorunu akut değil kronik Anneler arasında obeziteyaygın 136
Son Sözler... Aşı Tüm aşıların yaygınlığında önemli iyileşmeler var Dozlar arasındaki geçiş sorunu azalmış, ancak halen önemli bir sorun 15-26 aylık çocukların ise beşte dördü tam aşılı İyotlu Tuz İyotlu tuz kullanımı yüzde 85 seviyesinde İyotlu tuz kullananların yüzde 90 ı iyodatlı tuz kullanıyor 137
En Son Sözler... ütüm sosyo-demografik gruplarda olumlu gelişmeler var ancak üç temel farklılığın azalarak da olsa sürdüğü görülüyor ü Yerleşim yerleri arasında (kent-kır) ü Bölgeler arasında (Doğu ve diğer bölgeler) ü Doğu bölgesinin kendi içerisinde ükaradeniz bölgesi Türkiye geneline göre birçok gösterge için daha iyi durumda übatı Karadeniz, Doğu Karadeniz bölgesine göre daha olumlu üreme sağlığı göstergelerine sahip 138
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü TNSA-2008 in Sonuçları Bölgesel Toplantı 2 19 Kasım 2009, Trabzon Prof. Dr. İsmet Koç - Ar. Gör. Mehmet Ali Eryurt T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu 139