YAY VE SU DAGAAR BÖÜM 3 MODE SORU 1 DE SORUARN ÇÖZÜMER 4. dalga kayna V=cm/s 1. 1 λ λ 3 λ 4 λ 5 λ 6 dalga kayna 1cm Ardı ardına gelen 6 dalga tepesi arasındaki uzaklık 5λ dır. Bu durumda dalgaların dalga boyu; Yayılma hızı cm/s iken; 1 1 Frekans ilk durumda f 1 = = s T 4 1 dir. 1 Frekansı 8 kat artırılırsa f = 8f 1 = 8. = s 1 4 Dalgaların hızı değişmediğinden yeni durumda dalga boyu; 5λ = 1 cm 1 λ = V. = = 1 cm = 1 m bulunur. f λ = 4 cm aynağın frekansı s 1 olduğundan dalgaların hızları, 5.. V = λ.f = 4. = 48 cm/s = 4,8 m/s düfley P +y x +x y yatay ESEN YAYNAR genlik λ 3 6 9 Verilen değerlere bakıldığında dalganın dalga boyu 6 cm, genliği cm dir. Periyot s ise; 1 1 frekans = = s T 1 dir. Dalgaların yayılma hızıda, 3. Atmanın t = anından hemen sonraki durumu çizildiğinde noktaların şekildeki gibi hareket ettiği görülür. 6. m 6 V = = = 3 cm/ s T. ve. yargılar doğrudur.. yargı yanlıştır. a λ λ yer de ifltirme b b Verilen dalgalar farklı kaynaklarda yayıldığından frekansları dolayısı ile periyotları için kesin birşey söylenemez. Verilen şekle göre dalgaların, dalga boyları aynı genlikleri ise farklıdır. a Verilen grafikte a dalganın genliği, b ise dalganın dalga boyudur. a ve b bilinenleri ile bu iki değer bulunabilir. Frekans bilinmediğinden periyot ve hız bulunamaz. DAGAAR 37
MODE SORU DE SORUARN ÇÖZÜMER MODE SORU 3 TE SORUARN ÇÖZÜMER 1. 7 1. Dalgaların periyodu, T 1 = 8 1 T = s 4 Dalgaların dalga boyu, 4 5 7 5 doğrusal atmasının ve engellerinden yansıdıktan sonra görünümü şekildeki gibi. λ = V.T 1 =. 4 dalga söndürücü = 5 cm dalga söndürücü. M doğrusal atmasının ve engellerinden yansıdıktan sonra görünümü şekildeki gibi ESEN YAYNAR do rusal dalga kayna M Çok derin Az derin Sığ 3. X ortam ara kesit Y ortam ara kesit Z ortam.. Atmanın X, Y ve Z ortamlarındaki yayılma hızları arasında V Z > V Y > V X ilişkisi vardır. 4. Dalga kaynağının titreşim frekansı ve dalgaların genliği dalgaların yayılma hızını etkilemez. Dalgaların yayılma hızı su derinliğine bağlıdır. Su derinliği artarsa yayılma hızı artar, azalırsa yayılma hızı azalır. 38 DAGAAR
. 5. ara kesit s derin Y ortam. X ortam X ortamı, Y ortamından daha derindir.. yargı doğrudur. Atmalar derin ortamda hızlı, sığ ortamda yavaş yayılır. Buna göre, X ortamındaki atmanın hızı, Y dekinden daha büyüktür.. yargı doğrudur. n Y > n X tir. Y ortamının, X ortamına göre bağıl kırılma indisi, n Y > 1 dir. nx. yargı doğrudur. 6. ara kesit ara kesit M 7 5 ESEN YAYNAR 4 5 h > h dır. h > h M dir. h > h M dir. Buna göre, h > h > h M DAGAAR 39
YAY VE SU DAGAAR TEST - 1 İN ÇÖZÜMÜ 1. λ λ 3 5. λ 1 3 fiekil- fiekil- fiekil- 4 8 1 λ 1 = 4 br λ = 4 br 3 λ 3 = br dir. Periyodik dalgaların dalga boyu, Buna göre, λ 1 = λ > λ 3 λ = 8 cm Periyodik dalgaların yayılma hızı, V = λ.f. düfley P R S yatay 6. = 8.5 = 4 cm/s 3. P, R, S noktalarının hareket yönleri şekildeki gibidir. x X P R Y S Z +x Şekilde görüldüğü gibi X ve Y atmaları +x yönünde, Z atması x yönünde hareket etmektedir. ESEN YAYNAR genlik=cm 3 6 9 x=6cm Dalgaların genliği cm dir.. yargı doğrudur. Dalgaların dalga boyu λ = 6 cm dir.. yargı doğrudur. Dalgaların periyodu, m V = T 4. m 6 1 T = = = V 3 5. yargı doğrudur. s 7. aynağın frekansı da lg a f = = 4 s 1 5s Dalgaların dalga boyu, doğrusal atmasının ve engellerinden yansıdıktan sonra görünümü şekildeki gibi V 4 m = = = 6 cm f 4 33 DAGAAR
8. 9cm λ λ/ Periyodik dalgaların frekansı dalga kaynağına bağlıdır. Periyodik dalgalar dalga leğeninin bir bölmesinden diğer bölmesine geçerken frekansı değişmez. Verilen dalgaların dalga boyu, λ λ + = 9 cm 3 λ = 9 cm λ = 6 cm dir. aynak 3 saniyede 15 dalga ürettiğine göre 1 saniyede (f) = 5 dalga üretir. Bu durumda dalgaların yayılma hızı, V = λ.f = 6.5 = 3 cm/s =,3 m/s 11. Dalga leğeninde dalgalar bir bölmeden diğerine geçtiğinde derinlikler farklı olduğu için hızları değişir. Frekansları ve periyotları değişmez. Doğrultular için kesin birşey söylenemez. Dik gelirse değişmez. Diğer durumlarda değişir..bölme.bölme 9. düfley A E B D F yatay C m Dalga üzerindeki noktalar arasındaki uzaklık ise noktalar zıt fazdadır. m A ve C noktaları arasındaki uzaklık olduğundan, bu noktalar zıt fazdadır.. yargı doğrudur. 3m C ve F noktaları arasındaki uzaklık tür. Bu noktalar zıt 4 fazda değlidir.. yargı yanlıştır. Dalgalar üzerindeki noktalar arasındaki uzaklık λ ise noktalar aynı fazdadır. A ve E noktaları arasındaki uzaklık λ olduğundan, bu noktalar aynı fazdadır.. yargı doğrudur. ESEN YAYNAR 1. Periyodik su dalgalarının dalga leğeninin derin bölmesinde dalga boyu büyük, sığ bölmesinde küçük Dalga boyu kesinlikle değişir. Periyodik su dalgalarının yayılma hızı su derinliğine bağlıdır. Dalgalar derin bölmede hızlı, sığ bölmede yavaş yayılır. Yayılma hızı kesinlikle değişir. Periyodik su dalgaların yayılma doğrultusunun ara kesit çizgisi ile yaptığı açı ise yayılma doğrultusu değişmez, den farklı ise değişir. Yayılma doğrultusu için kesin birşey söylenemez. DAGAAR 331
YAY VE SU DAGAAR TEST - NİN ÇÖZÜMÜ 1. m 1 =4br 4. 1 derin F s s m =6br λ 1 = 4 br λ = 6 br m 1 4 = = tür. m 6 3. yargı doğrudur. Ortamlar aynı olduğuna göre V 1 = V dir. V 1 = 1 dir. V. yargı yanlıştır. F parabolik engel F V 1 = V m1 m = T1 T 4 6 T = 1 = tür. T1 T T 3. yargı doğrudur. ESEN YAYNAR parabolik engel düzeneği karakter değiştirmiş ince kenarlı mercek gibi davranır, düzenekten geçen su dalgaları odaklanır. düzeneğinde parabolik engelden yansıyan dalgalar. odaklanır. düzeneğinde parabolik engelden yansıyan dalgalar dağılır. doğrusal atmasının ve engellerinden yansıdıktan sonra görünümü şekildeki gibi 5. O O 3. abın düşey kesiti şekildeki gibi M az derin su s derin O O O doğrusal atmasının ve engellerinden yansıdıktan sonra görünümü şekildeki gibi 33 DAGAAR
6. 6 λ 4 6 x-y düzleminde frekansı s 1 olan dalganın genliği 6 cm, dalga boyu λ = 4 cm dir.. yargı doğrudur. Dalgaların hızı ise, V = λ.f = 4. = 8 cm/s. ve. yargılar yanlıştır. 7. h M > h > h dir. Doğrusal atmanın bir süre sonra görünümü şekildeki gibi ESEN YAYNAR 8. eğendeki sux kaynak yun derinliği oluşan dalgaların dalga boyunu etkiler. Sığ ortamda dalga boyu küçük, derin ortamda büyüktür. le en aynak leğen içinde hareket ederek +x yönünde giderse bu yönde dalganın dalga boyu küçülür, x yönündeki dalgaların dalga boyu büyür. aynağın titreşim genliği dalgaların dalga boyunu etkilemez. DAGAAR 333
334 DAGAAR ESEN YAYNAR