Kojenerasyonla ilgili Kanunlar YÜRÜRLÜKTE OLAN VE DEĞİŞEN KANUNLAR Eski Kanunlar: 4/12/1984 tarihli ve 3096 sayılı Kanun, 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun, 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Kanun, 21/1/2000 tarihli ve 4501 sayılı Kanun hükümleri Yeni kanun: 20/2/2001 tarih, 4628 sayılı Kanun
Tanımlar Otoprodüktör: Esas olarak kendi elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi, Otoprodüktör Grubu: Esas olarak ortaklarının elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik enerjisi üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi, Not: Kanunda bu tanım olmasına rağmen, bu tip yeni başvurular, EPDK tarafından Üretim Şirketi lisansına dönüştürülmektedir. Üretim Şirketi: Otoprodüktörler, otoprodüktör grupları hariç olmak üzere, elektrik üretimi ve ürettiği elektriğin satışı ile iştigal eden tüzel kişiyi, tarif etmektedir.
2005 Yılı Kurulu Gücün Dağılımı TÜRKİYE ELEKTRİK ENERJİSİ KURULU GÜCÜNÜN KURULUŞLARA DAĞILIMI (Birim:MW) ( Güncelleme : 01.02.2005 ) İ H D 650,1 2% Y İ D 2349 6% OTOP. 2647,3 7% OTOP.GR. 1768,5 5% Ü. ŞİRKETİ 734,8 2% E Ü A Ş PORTFÖY 10898,2 29% Y İ 6101,8 17% MOBİL 780,2 2% Ö.KAPSAMI 1680 5% B. ORTAKLIK 2154 6% EÜAŞ KAMU HİD. 7057,8 19%
2007 Yılı Üretimin Dağılımı YİD SANTRALLARI; 8.28 SERBEST ÜRETİM ŞRK.; 7.85 EÜAŞ SANTRALLARI; 42.61 Yİ SANTRALLARI; 22.96 OTOPRODÜKTÖR SANTRALLARI; 8.51 MOBİL SANTRALLAR; 0.22 İŞL.HAKKI DEVR.SANT.; 2.55 EÜAŞ'A BAĞLI SANTRALLAR; 8.20
Sistem Verimlilikleri 100% Üretim Şirketleri Otoprodükt ktör Şirketler Kayıplar 90% 80% Atık Isı kullanımı 70% Elektrik 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Küçük Ölçekli Kombine Çevrim santralleri Orta Ölçekli Kombine Çevrim Santralleri Direk Kurutuculu Kojenerasyon Sistemleri Isı eşanjörlü Kojenerasuon Sistemleri Seramik, Deterjan, Ağaç, Kağıt Sektörü Tekstil, Kağıt, Kimya, Gıda Sektörü
Ülke Ekonomisine Katkı-I ELEKTRİK ÜRETİMİ Kombine Çevrim Santrali Yakıtı 100 Sanral Kayıpları (46) Santral Çevrim Verimi %54 Hat Kayıpları ve Kaçakları (25) Fabrika Elektrik 21 ISI ÜRETİMİ Kazan Yakıtı 100 Kazan + Brülör verimi toplam %83 Isı 83 Kayıplar (17)
Ülke Ekonomisine Katkı-II Net Yakıt Tasarrufu Kombine Çevrim Santrali Yakıtı 115 Toplam Yakıt t TüketimiT 175 Kazan Yakıtı 60 Santral Kayıpları (60) SantralÇevrim Verimi %54 Kazan + Brülör verimi toplam %83 Hat Kayıpları + Kaçaklar (25) Elektrik 35 Isı 50 75 birim (%43) Santral Verimi %85 Toplam Yakıt t TüketimiT 100 Kayıplar (10) KOMBİNE ÇEVRİM M + KONVANSİYONEL KAZAN SİSTEMS STEMİ Kayıplar (15) KOJENERASYON SİSTEMS STEMİ
Kojenerasyon Sistemlerinin Dünyadaki dağılımı Amerika Asya Avrupa Topluluğu Diğer Avrupa Ülkeleri İspanya Diğer Fransa Avusturya Avrupa Topluluğu içinde dağılım Almanya Italya
NİÇİN KOJENERASYON? CEVAP: YÜKSEKY VERİM Üretilen Elektrik İletim ve Dağıtım kayıplarına uğramandan direk tüketilmesi, Elektrik üretilirken açığa çıkan ısı yüksek verimle üretimde direk olarak kullanılımı, Kullanıcısına kesintisiz elektrik sağlayarak üretim kayıplarının önlenmesi. İletim ve Dağıtım Sisteminde ilave yatırımları gereksiz kılması
NİÇİN KOJENERASYON? Kısa montaj ve devreye alma süresi Uzun ekipman ömrü Bakım kolaylığı ve Kısa bakım süresi (Yıl içinde sadece 6 gün) Yüksek emre amadelik %0 ile %100 yük arasında tüketimin ihtiyacına göre üretim Düşük eksoz gaz emisyonları
Elektrik Santral Ekonomisi-I Yük k EğrisiE Puant Santrallar (düşük yatırım maliyeti, düşük verimlilik, az personel, ve yüksek yakıt maliyeti) Yük (MW) Orta veya Çevrim Santrallar Baz Yük Santrallar (yüksek yatırım maliyeti, yüksek verimlilik, çok sayda personel, ve düşük yakıt maliyeti) Kojenerasyon Santrallari 0% 20% 40% 60% 80% 100% Toplam çalışma saat % si
Elektrik Santral Ekonomisi-II Yatırım Maliyeti Yüksek Baz Yük Santrallar Kojenerasyon Santralları Düşük Puant Yük Santrallar Düşük Yüksek Marjinal Maliyeti
İdeal Elektrik Temini Yan Hizmetler Sabit Gerilim İdeal Elektrik Sabit Frekans Dengeleme ve Yan Hizmetler Kojenerasyon Satın Alınabilir Fiyat Rekabete Dayalı Piyasa
MUHTELİF UYGULAMALAR
Türkiye de Sektörel Dağılım TEKSTİL 13% KAĞIT 13% 41% SERAMİK 8% GIDA 25% AĞAÇ
Türkiye deki Firmalar ENDÜSTRİYEL SEKTÖR -Kağıt ve Kağıt hamuru : Alkim, Dentaş, Halkalı Kağıt, Hayat Kağıt (Gölcük), Hayat Kağıt (Çorum), Kartonsan, Kombassan, Modern Karton, Mopak -Gıda ve Fermantasyon: Pakmaya, Ülker Besler Gıda, Amylum Nişasta -Seramik: Ege Seramik, Termal Seramik, Toprak Seramik, Graniser -Tekstil: Akın Tekstil, Altınyıldız, Ayka Tekstil, Beybo, Can Tekstil, Edip İplik, İsKO, Menderes Tekstil, Mensa Mensucat, Orta Anadolu Mensucat, Şahinler, Söktaş -Kimya: Eti Bor, Hayat Kimya, Toros ve Akdeniz Gübre -Özel Enerji Firmaları: Akenerji, Zorlu Enerji, Camiş Enerji, DESA Enerji -Lastik Fabrikaları: Goodyear -MDF ve Ağaç sektörü: Yıldız Sunta MDF, Yongapan, Çamsan
Avrupa da Sektörel Dağılım 10% 4% 11% Seramik 3% 10% Kimya Isıtma 4% Gıda Endüstriyel Binalar Kağıt 13% Baskı - Matbaa Atık Arıtma 26% Tekstil 16% Lastik 3%
BASİT ÇEVRİM KOJENERASYON BUHAR ELDE ETME AMAÇLI KOJENERASYON TESİSİ Biyogaz By-pass bacası Gaz Kompresörü Atık Isı Buhar Kazanı Besi Suyu Eksoz Gazları Buhar Hava Filtreleri Gaz Türbini Alternatör TÜRBİN JENERATÖR SETİ
Fiziksel Boyutlar TÜRBİN JENERATÖR SETİ Atık Isı Buhar Kazanı
BASİT ÇEVRİM KOJENERASYON KIZGIN YAĞ VE SICAK SU ELDE ETME AMAÇLI KOJENERASYON SİSTEMİ Biogaz By-pass bacası Atık Isı Kızgın Yağ Kazanı Atık Isı Sıcak Su Kazanı Soğuk Su Gaz Kompresörü Eksoz Gazı Kızgın Yağ Girişi Sıcak SU Hava Filtreleri Gaz Türbini Alternatör Kızgın Yağ Çıkışı TÜRBİN JENERATÖR SETİ
Fiziksel Boyutlar Atık Isı Sıcak Su (Buhar) Kazanı Atık Isı Kızgın Yağ Kazanı TÜRBİN JENERATÖR SETİ
Fiziksel Boyutlar
BASİT ÇEVRİM KOJENERASYON-I BUHAR VE SOĞUK SU ELDE ETME AMAÇLI KOJENERASYON TESİSİ Atık Isı Buhar Kazanı Besi Suyu TÜRBİN JENERATÖR SETİ Yakıt By-pass bacası Soğutma Kulesi Gaz Kompresörü Eksoz Gazları 50MW a kadar Buhar Isı Absorbsiyonlu Soğutucu Soğutulmuş Su (7-12 C) Soğutma Suyu Sirkülasyonu Alternatör Hava Filtreleri Gaz Türbini Üretime Buhar Sıcak Su
BASİT ÇEVRİM KOJENERASYON-II KURUTMA AMAÇLI KOJENERASYON TESİSLERİ [SERAMİK, AĞAÇ(MDF-SUNTA) ve DETERJAN FABRİKALARI] TÜRBİN JENERATÖR SETİ By-pass bacası Yakıt Gaz Kompresörü Eksoz Gazları Kanal Tipi Brülör Yakıt 50MW a kadar Hava Filtreleri Gaz Türbini Alternatör Kurutucu Sistem
KOMBİNE ÇEVRİM SİSTEM KOMBİNE ÇEVRİM SANTRALİ By-pass bacası Atık Isı Buhar Kazanı İlave Su GAZ TÜRBİN JENERATÖR SETİ Yakıt Kondenser Soğutma Kulesi Gaz Kompresörü Eksoz Gazları Buhar Üretimi Alternatör 50MW A kadar Alternatör 70MW a kadar Hava Filtreleri Gaz Türbin Buhar Türbini Tesise Ara Buhar çekimi
KOJENERASYON SİSTEMİ By-pass Bacası Eksoz Gaz Kanalları Gaz Türbin paketi Black Start Sistem Gaz İstasyonu Güç Transformatörü Orta Gerilim Sistemi Inşaat İşleri
DOĞAL GAZ HATLARI 49 Rusya 1 Kazaks. Ukrayna 2 Uzbek. 2 Cezayir 4 3000 km 1 Libya 1 Mısır Irak 3 1 Azerb. 23 3 Turkmen. Iran Boru Hatları (mevcut ve beklenen güzergahlar) 1 Mevcut Doğal Gaz Rezervleri (tcm)
YAKITLAR (Doğal Gaz) 100 90 80 bcm 70 60 50 40 30 20 10 0 Turkmenistan Blue Stream Iran NLNG Algerian LNG Russian W2 Russian W1 2000 2005 2010 2015 2020 Other Forecasts Turkmenistan Mavi Akım Iran NLNG Cezayir LNG Rusya W2 Rusya W1 BOTAS Demand
Doğal Gaz Arz Güvenilirliği