ÜN TE V SOSYAL TUR ZM Bu ünitede turizmin çeflitlerinden biri olan sosyal turizmi daha ayr nt l bir flekilde ö renip, ülkemizdeki sosyal turizmin geliflimi hakk nda bilgiler edinece iz. Ç NDEK LER A. S O S YA L TUR ZM N TANIMI VE SOSYA L TUR ZM MEYDANA GET REN SEBEPLER B. SOSYAL TUR ZM N AMACI C. SOSYAL TUR ZM N GEL fimes D. TÜRK YE DE SOSYAL TUR ZM
BU BÖLÜMÜN AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; * Sosyal turizmi tan mlayabilecek, * Sosyal turizmi meydana getiren sebepleri sayabilecek, * Sosyal turizmin amac n ö renecek, * Türkiye de sosyal turizmin faaliyetlerini ö reneceksiniz. NASIL ÇALIfiMALIYIZ? * Öncelikle ders notlar n z okurken önemli terim ve kavramlar n alt n çizin. Bunlar defterinize anlayarak yaz n. * lgili bölümü kitaptan da takip edin, kitab n ders notlar yla bütünlü ünü kurun. * nternet, gazete, dergi, kitaplardan turizm ilgili bilgi toplay n. * Televizyon ve radyo programlar n izleyin. * Ünitenin sorular n kendi bafl n za çözmeye çal fl n, zorland n z sorularda ders notlar n za tekrar bak n. * Çevrenizdekilerin sosyal turizme kat l p kat lmad klar n araflt r n. 60
ÜN TE V SOSYAL TUR ZM A. S O S YA L TUR ZM N TANIMI VE SOSYA L TUR ZM MEYDANA GET REN SEBEPLER Sosyal turizm, ekonomik yönden zay f olan kitlelerin bir tak m özel önlemler ve kolaylaflt r c lar yolu ile turizm etkinliklerine kat lmalar n n sa lanmas ndan do an bir turizm türüdür. Sosyal turizmde ölçüt ekonomik güçtür. Bu grupta bulunanlar: * flçiler * Memurlar * Emekliler * Gençler * Bedensel özürlüler * Çiftçiler * Esnaf ve zanaatkârlard r. Sosyal turizmin do uran sebepler nelerdir? Sosyal turizmi do uran sebepler ise flunlard r: * Günümüzde çal flanlar, kendilerine verilen ücretli izin hakk ve hafta tatilleri gibi sosyal haklar sayesinde turizm faaliyetlerine kat labilmektedirler. * Çal flanlar n uzun süre yo un ifl temposunda çal flmalar ifl verimlerini azaltmaktad r. Oysa sürekli çal flmay izleyen k sa dinlenmelerden sonra yeni bir enerji ile ifle bafllamak verimi artt rmaktad r. * Toplumlar n e itim seviyelerinin artmas, insanlar n hayata bak fl aç lar n de ifltirmifl ve turizme kat lma isteklerinin artmas na neden olmufltur. Resim 5.1: Deniz, kum ve güneflin birleflti i sahilden bir görünüm 61
Sosyal turizmin amaçlar nelerdir? B. SOSYAL TUR ZM N AMACI Sosyal turizmin amaçlar flöyle s ralanabilir: * nsanlar n, özellikle çal flan kesimin düflünce ve de er yarg lar n geniflletilmesi * Di er insanlarla kendini k yaslama ve sosyal kaynaflma al flkanl n n kazand r lmas * Kendi ülke insanlar n tan ma olana sa lad gibi, di er uluslar n milletleri ile yak nlaflma ve dostluk duygular n n gelifltirilmesi * Bar fl içinde yaflaman n kitlelere ulaflan bir bilince dönüflmesi * Sosyal eflitli in sa lanmas, bunun sosyo-ekonomik yap içinde yay lmas * Yafll lar için yeniden aktif bir yaflam ortam n n yarat lmas Sosyal turizmin geliflmesini engelleyen faktörler nelerdir? C. SOSYAL TUR ZM N GEL fimes Dünyada sosyal turizmin önem kazanmaya bafllamas 1936 y l nda uluslararas düzeyde ilkeler saptanmas ile olmufltur. Sosyal turizmin geliflmesi ile birlikte insanlar iç turizmden daha fazla yararlan rlar. Ancak sosyal turizmin geliflmesini engelleyen bir tak m faktörler vard r. Bunlar; * nsanlar n sat n alma gücünün zay fl, * Ucuz konaklama, seyahat etme, yeme ve içme imkânlar n n azl, * nsanlarda tatil yapma al flkanl n n yayg nlaflmamas, * Okul tatillerinin y l n çeflitli dönemlerine da t lmamas. Sosyal turizmin gelifltirilmesi amac yla yap labilecek çal flmalar ise flunlard r; * Tatil kredileri * Ulaflt rma araçlar nda indirimli fiyatlar * Özel seyahat ya da tatil çeki kullan m * Taksitle tatil imkân * Konaklama tesisleri ile sosyal turizm bireyi aras nda ba lant kurulmas * Tasarruf sand klar n n kurulmas ve yayg nlaflt r lmas * Ö renci yurtlar n n özellikle gençlik turizmine yönelik olarak tatil döneminde turizme dönük olarak kullan lmas * Kamu kamplar n n amaçl kullan lmas 62
Resim 5.2: fiirin bir pansiyondan görünüm D. TÜRK YE DE SOSYAL TUR ZM Türkiye de sosyal turizm, 1960 y l nda ücretli y ll k izin hakk n n yürürlü e girmesiyle bafllam flt r. klim flartlar ve do al yap n n bölgelere göre farkl l sosyal turizmin gelifltirilmesi aç s ndan uygun bulunmaktad r. Ancak, afla daki nedenler ülkemizde sosyal turizmin geliflmesini engellemektedir: * nsanlar n gelir düzeyinin genelde düflük olmas, * Toplumumuzda tatil yapma al flkanl n n yayg n olmamas, * nsanlar n büyük bir bölümünün tar msal alanlarda çal flmas ve bundan dolay yaz turizmine kat lma f rsat n bulamamas, * Ülkemizde ekonomik koflullar n n yeterli olmamas nedeniyle turizm yat r mlar na yeterli kaynak ayr lamamas, * Ülkemizde sosyal turizmin yaln zca kamu kamplar biçiminde devlet kurumlar bankalar ve sanayi kurulufllar taraf ndan kendi çal flanlar na yönelik olarak y o u n l a fl m a s. Ülkemizde sosyal turizmin geliflmesi için al nan tedbirler ise flunlard r: * Yasalar m z, çal flanlara ücretli y ll k izin, hafta tatili ve bayram tatili gibi çeflitli sosyal haklar n tan nmas yla turizme kat lan kifli say s n artt rmaktad r. * Ülkemizde ulaflt rma ve konaklama hizmetlerinde baz dönemlerde yap lan çeflitli indirim ve kampanyalar sosyal turizmi olumlu etkilemektedir. * Ülkemizde birçok kamu kuruluflunun sosyal tesis ve kamplar n n artmas sosyal turizme kat lan kifli say s n artt rmaktad r. 63
TUR ZM 1 * Ülkemizde her türlü ulafl m altyap s n n h zla geliflmesi, k sa sürede ve daha ucuz yolculuk olana oluflmakta bu da sosyal turizmin geliflmesini olumlu etkilemektedir. * Ülkemizde her mevsim için turizm faaliyetlerine uygun yerlerin bulunmas ve turizm sezonunun uzun olmas sosyal turizmin geliflmesine yard mc olmaktad r. Resim 5.3: Marmaris marinadan bir görünüm 64
ÖZET Sosyal turizm; ekonomik yönden zay f olan kitlelerin turizm etkinliklerine kat lmas d r. Bu grupta, iflçiler, memurlar, emekliler, gençler, bedensel özürlüler, çiftçiler ve esnaflar bulunur. Sosyal turizmin amaçlar ; çal flanlar n düflünce ve de er yarg lar n n geniflletilmesi, sosyal kaynaflman n sa lanmas, farkl milletlerin yak nlaflmas, yafll lar için yeniden aktif bir yaflam ortam n n yarat lmas d r. Sosyal turizmin dünyada önem kazanmaya bafllamas 1936 y l nda uluslararas ilkeler saptanmas yla olmufltur. Türkiye de ise sosyal turizm 1960 y l nda ücretli izin hakk n n yürürlü e girmesiyle bafllam flt r. Sosyal turizmin geliflmesini engelleyen faktörler; sat n alma gücü zay fl, ucuz konaklama imkânlar n n azl, tatil yapma al flkanl n n yayg nlaflmamas gibi sebeplerdir. 65
TEST V 1. Afla dakilerden hangisi Sosyal Turizme kat lan gruplardan birisi de ildir? A) flçiler B) Memurlar C) Emekliler D) Sanatç lar 2. Afla dakilerden hangisi sosyal turizmin amaçlar ndan birisi de ildir? A) nsanlar n, özellikle çal flan kesimin düflünce ve de er yarg lar n geniflletilmesi B) Befl y ld zl otellerin say s n n artt r lmas C) Bar fl içinde yaflaman n kitlelere ulaflan bir bilince dönüflmesi D) Yafll lar için yeniden aktif bir yaflam ortam n n yarat lmas 3. Afla dakilerden hangisi sosyal turizmin geliflmesini engelleyen faktörlerden biridir? A) nsanlar n ekonomik gücünün yetersizli i B) Tatil için kredi olanaklar n n sunulmas C) Uygun tatil kamplar n n oluflturulmas D) Ulaflt rma araçlar nda kolayl k sa lanmas 4. Afla dakilerden hangisi sosyal turizmi do uran nedenler aras nda say lamaz? A) Çal flanlara verilen ücretli izin hakk B) Çal flanlar n dinlenme ihtiyaçlar C) nsanlar n büyük bölümünün tar msal alanlarda çal flmalar D) Toplumlar n e itim seviyelerinin artmas ve turizme kat lma isteklerinin artmas 5. Türkiye de sosyal turizmin geliflmesini engelleyen nedenler aras nda hangisi yer almaz? A) nsanlar n gelir düzeyinin genelde düflük olmas, B) Toplumumuzda tatil yapma al flkanl n n yayg n olmamas C) Turizm yat r mlar na yeterli kaynak ayr lamamas D) Çal flanlara ücretli izin hakk n n verilmesi 66