GENETİK LABORATUVARI Laboratuvar sorumluları: Prof. Dr. Mehmet TOPAKTAŞ Prof. Dr. Hasan Basri İLA Temel Araştırma Alanımız: Genetik, Sitogenetik, Genotoksikoloji Genetik laboratuvarında günlük hayatta kullanılan ilaçlar, pestisitler ve yiyeceklerde sıklıkla kullanılan çeşitli katkı maddelerinin canlılardaki genotoksik ve sitotoksik etkileri incelenmektedir. Anılan kimyasallarla karşılaşma sıklığı günümüz toplumunda her geçen gün artmaktadır. Dolayısıyla genetik laboratuvarında yapılan ve aşağıda ayrıntıları verilen genotoksisite testlerinin halk sağlığı açısından artan bir öneme sahiptir. Genetik laboratuvarında çok sayıda münferit projeye ilaveten yüksek lisans ve doktora çalışmaları yapılmaktadır. Bugüne kadar toplam 19 adet tamamlanan, 4 adet devam eden yüksek lisans projesi ve 9 adet tamamlanan, 4 adet devam eden doktora projesi desteklenmiştir. Bunlardan başka TÜBİTAK tarafından desteklenen bir hızlı destek projesi de tamamlanmıştır. Laboratuvarda uygulanan kısa süreli genotoksisite testler; in vivo ve in vitro olmak üzere 2 grupta toplanmaktadır. In vitro testler; Bu testler hücre kültürü ortamlarında yapılmaktadır. -Kromozom Aberasyonu Testi: Kromozomların sayısında ve yapısında meydana gelen düzensizlikleri ortaya koymak için yapılan testtir. İnsan kan lenfosit hücresinde kromatid kırığı (1000x büyütme)
-Mikronukleus Testi: Çeşitli ajanların DNA ve/veya iğ iplikleri üzerindeki etkilerini incelemek için yapılır. Kutuplara çekilmeyen sentrik ve/veya asentrik parçaların mikronukleus olarak görülmesi esasına dayanmaktadır. İnsan kan lenfosit hücresinde mikronukleus görüntüsü (1000x büyütme) -Kardeş Kromatid Değişimi (KKD) Testi: KKD testi, mutajenite ve kanserojenitenin belirlenmesinde kullanılan hassas testlerden birisidir. Kardeş kromatidleri farklı boyayarak kardeş kromatidler arasında parça değişiminin olduğunu belirlemeye dayanan bir testtir. İnsan lenfosit hücresinde kardeş kromatid değişiminin gösterilmesi (1000x büyütme)
-Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA-Polimeraz Zincir Reaksiyon (RAPD-PCR) Metodu: Herhangi bir ajanın etkisi ile meydana gelen DNA hasarlarının araştırılmasına katkı sağlayan bir testtir. Bu testte, genotoksik ajanların etkisi ile DNA elektroforez bant desenlerindeki ortaya çıkan değişiklikler dikkate alınmaktadır. RAPD-PCR Bant profilleri -Total Oksidan-Antioksidan Testi: Ajanların selüler veya humoral ortamda oluşturduğu oksidanların ve bu oksidanlara karşı üretilen antioksidanların spektrofotometrik yöntemlerle ölçülmesi esasına dayanan bir testtir. In vivo testler; Bu testler sıçan, fare, bitki ve bakteri gibi canlılarla gerçekleştirilen testlerdir. -Kromozom Aberasyonu Testi: Kromozomların sayısında ve yapısında meydana gelen düzensizlikleri ortaya koymak için yapılan testtir. -Mikronukleus Testi: Çeşitli ajanların DNA ve/veya iğ iplikleri üzerindeki etkilerini incelemek için yapılır. Kutuplara çekilmeyen sentrik ve/veya asentrik parçaların mikronukleus olarak görülmesi esasına dayanmaktadır.
-Rastgele Çoğaltılmış Polimorfik DNA-Polimeraz Zincir Reaksiyon (RAPD-PCR) Metodu: Bir ajanın etkisi ile meydana gelen DNA hasarlarının araştırılmasına katkı sağlayan bir testtir. Bu testte ajanların etkisi ile DNA elektroforez bant desenlerindeki ortaya çıkan değişiklikler dikkate alınmaktadır. Ames Testi: Bir ajanın gen mutasyonlarına neden olup olmadığını anlamak için bir bakteri türü olan Salmonella typhimurium ile yapılan bir testtir. Mutant ırkların geri mutasyona uğraması esasına dayanmaktadır. -Total Oksidan-Antioksidan Testi: Ajanların selüler veya humoral ortamda oluşturduğu oksidanların ve bu oksidanlara karşı üretilen antioksidanların spektrofotometrik yöntemlerle ölçülmesi esasına dayanan bir testtir. -Bitkiler ile Sitogenetik Çalışmalar: Çeşitli ajanların bitkiler üzerine olan sitogenetik etkilerini belirlemek için meristematik doku hücrelerinin incelenmesi esasına dayanan çalışmalardır. Sitogenetik çalışmalarda kullanılan bazı donanımlar: - Benmari - Otoklov cihazı - Elektroforez cihazı - Santrifüj cihazı - Etüv - Steril Kabin - Isıtıcı - Thermal Cycler - İnkübatör - Hassas terazi - Jel Görüntüleme cihazı - Mikroskop Genetik Laboratuvarına ait çeşitli fotoğraflar: