Ocak 2012 VOB da Kur Riskinin Yönetilmesi ŞAMİL DEMİRKAN sdemirkan@vob.org.tr
POKERDE KİM KAZANACAK? POKER MASASINDA KASA ŞİMDİLİK ABD MERKEZ BANKASI DİGER ÜLKELER ve MERKEZ BANKALARI RİSK YÖNETMEZSE BATARLAR
POKERDE ELİ İYİ OLAN KAZANIR SONSUZA KADAR BLÖF İLE KAZANAMAZSINIZ! ŞİRKETLER POKER MASASINDA İYİ OYNARSA ÜLKELER KASA KARŞISINDA ZOR DURUMA DÜŞMEZ! ŞANS İYİ KAĞIT GELMESİ İSE RİSK YÖNETİMİ İSE ELİNİZDEN MAKSİMUM FAYDAYI ALMANIZDIR!
Bir Şirketin 2011-2015 Yılları Arasındaki Olası Serüveni 20 2011 2012 2013 2014 2015 TOPLAM ORTALAMA KAR/ZARAR 10-20 10-15 40 25 5 SATIŞLAR 100 100 100 100 200 ÖZSERMAYE 30 10 20 5 45 BÜYÜME ORANI 50% -67% 100% -75% 800% 50% 10% HAZIR DEĞERLER 20 0 10 0 35 GEOMETRİK 8,40% ALACAKLAR 70 70 70 70 70 DURAN VARLIKLAR 20 20 20 20 20 AKTİF 110 90 100 90 125 BORÇLAR 80 80 80 85 80 ÖZSERMAYE 30 10 20 5 45 PASİF 110 90 100 90 125
YAPMIŞ OLDUĞUNUZ HEDGE İŞLEMLERİNİN TAM OLARAK ANLADIĞINIZDAN EMİN OLUN! HEDGER İKEN SPEKÜLATÖRE DÖNÜŞMEDİĞİNİZDEN EMİN OLUN! ŞİRKETLERİN HAZİNE YÖNETİMLERİNİ KAR MERKEZİ HALİNE GETİRMEYİN! JOHN HULL, FUNDAMENTELS OF FUTURES AND OPTİONS MARKETS
VOB TL/Dolar TL/Euro Sözleşmesi Sözleşme Büyüklüğü Kotasyon Şekli Fiyat Adımı 1.000 ABD Doları / 1.000 Euro 1 ABD Doları'nın/1 Euro nun Türk Lirası cinsinden değeri virgülden sonra dört basamak halinde kote edilir (örn. 1,4155 TL veya 1,4160 TL). 0,0005 (Minimum fiyat adımının değeri 0,5 TL'ye karşılık gelir.) Vade Ayları Günlük Fiyat Hareket Sınırı Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Son İşlem Günü Uzlaşma Şekli Pozisyon Limiti Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık. Aynı anda içinde bulunulan aya en yakın üç vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Bu üç vade ayından biri Aralık ayı değilse, Aralık ayı ayrıca işleme açılır. Baz fiyatın % +/-10 udur. 130 TL / 170 TL Başlangıç teminatının%75 i (97,5 TL / 127,5 TL) Her vade ayının son iş günü Nakdi Uzlaşma 20.000 kontrat sabit, üzeri açık pozisyonunun %10 u ile sınırlı *2005/21 sayılı genelge hükümleri çerçevesinde gerekli şartları taşıyan üyeler için üst paragrafta belirtilen mutlak pozisyon limiti 50.000 adet olarak uygulanır.
VOB EURO/USD Çapraz Kuru Sözleşmesi Sözleşme Büyüklüğü Kotasyon Şekli Fiyat Adımı 1.000 Euro 1 1 Euro nun ABD Doları cinsinden değeri virgülden sonra dört basamak halinde kote edilir (örn. 1,2710 TL veya 1,2711 gibi). 0,0001 (Minimum fiyat adımının değeri 0,1 ABD Doları na karşılık gelir.) Vade Ayları Günlük Fiyat Hareket Sınırı Başlangıç Teminatı Sürdürme Teminatı Son İşlem Günü Uzlaşma Şekli Pozisyon Limiti Mart, Haziran, Eylül ve Aralık. Aynı anda içinde bulunulan aya en yakın iki vade ayına ait sözleşmeler işlem görür. Bu iki vade ayından biri Aralık ayı değilse, Aralık ayı ayrıca işleme açılır. Baz fiyatın % +/-10 udur. 130 TL Başlangıç teminatının%75 i (97,5 TL) Her vade ayının son iş günü. Nakdi Uzlaşma 20.000 kontrat sabit, üzeri açık pozisyonunun %10 u ile sınırlı *2005/21 sayılı genelge hükümleri çerçevesinde gerekli şartları taşıyan üyeler için üst paragrafta belirtilen mutlak pozisyon limiti 50.000 adet olarak uygulanır.
/TL Kurunun Düşmesi: 22/08/2011 Ve 13/09/2011 Tarihleri Arasında Kur Riskinden Korunmayan İhracatçı Firma İhracat Bedeli ( ) Tarih Kur Maliyet (TL) Satış Bedeli Vergi Öncesi Kar 1.000.000 22.08.2011 2.57 2.300.000 2.570.000 270.000 1.000.000 13.09.2011 2,42 2.300.000 2.420.000 120.000
/TL Kurunun Düşmesi: 22/08/2011 Ve 13/09/2011 Tarihleri Arasında Vadeli İşlem Sözleşmesi İle Kur Riskinden Korunan İhracatçı Satılan Sözleşme Değeri ( ) Tarih Fiyat Satılan Sözleşmenin Parasal Bedeli Türev Araç Karı 1.000.000 22.08.2011 2.60 2.600.000 1.000.000 13.09.2011 2,45 2.450.000 150.000
/TL Kurunun Düşmesi: 22/08/2011 Ve 13/09/2011 Tarihleri Arasında Korunan Şirketin 30/09/2011 Tarihli Gelir Tablosu: Brüt Satışlar : 2.420.000 Satışların Maliyeti : -2.300.000 Esas Faaliyet Karı : 120.000 Diğer Faaliyet Gelirleri : 150.000 Vergi Öncesi Net Kar : 270.000
MADALYONUN DİĞER YÜZÜ
/TL Kurunun Yükselmesi: 11/07/2011 ve 22/08/2011 Tarihleri Arasında Kur Riskinden Korunmayan İhracatçı Firma İhracat Bedeli ( ) Tarih Kur Maliyet (TL) Satış Bedeli Vergi Öncesi Kar 1.000.000 11.07.2011 2.30-2.100.000 2.300.000 200.000 1.000.000 22.08.2011 2,57-2.100.000 2.570.000 470.000
/TL Kurunun Yükselmesi: 11/07/2011 Ve 22/08/2011 Tarihleri Arasında Vadeli İşlem Sözleşmesi İle Kur Riskinden Korunan İhracatçı Satılan Sözleşme Değeri ( ) Tarih Fiyat Sözleşmenin Parasal Değeri Türev Araç Zararı 1.000.000 10.07.2011 2.35 2.350.000 1.000.000 22.08.2011 2,62 2.620.000 (270.000)
/TL Kurunun Yükselmesi: 11/07/2011 Ve 22/08/2011 Tarihleri Arasında Korunan Şirketin Gelir Tablosu: Brüt Satışlar : 2.570.000 Satışların Maliyeti : -2.100.000 Esas Faaliyet Karı : 470.000 Diğer Faaliyet Giderleri : - 270.000 Vergi Öncesi Net Kar : 200.000
Vadeli İşlem Sözleşmelerinin Getiri Doğrusallığı Şirket patron veya ortakları ise korunmanın olası karlarını azalttığı senaryodan ve durumlardan pek hoşlanmamaktadırlar. Bunun nedeni önceki örneklerde de anlatıldığı gibi vadeli işlem sözleşmelerinin ya kar ya zarar doğuran zorunlu (necessity) ve doğrusal yapısıdır.
1,88 1,89 Vadeli İşlem Sözleşmesi Kısa Pozisyon (Doğrusal Getiri) 0,06 0,04 0,02 0,00 1,81 1,82 1,83 1,84 1,85 1,86 1,87-0,02-0,04 Vadeli Sözleşme Kar/Zararı -0,06 Vadeli İşlem Fiyatı
1,88 1,89 Vadeli İşlem Sözleşmesi Uzun Pozisyon (Doğrusal Getiri) 0,06 0,04 0,02 0,00 1,81 1,82 1,83 1,84 1,85 1,86 1,87-0,02-0,04 Vadeli Sözleşme Kar/Zararı -0,06 Vadeli İşlem Fiyatı
Opsiyonlarla Korunma Oysa zorunluluk içermeyen ve getirileri doğrusal olmayan türev araçlarla şirket yöneticilerinin ve patronların riskten korunma araçlarına olan ilgisini arttırmak mümkündür. Bu araçlar yakın bir gelecekte VOB da işleme açılacak olan Opsiyon Sözleşmeleridir.
Opsiyonlarla Korunma Opsiyonlar, alıcısına sözleşme ile elde ettiği, dayanak varlığın alım veya satım hakkındanbelirli bir prim karşılığında vazgeçme hakkıtanıyan türev araçlardır. Opsiyon sözleşmesinin satıcısı ise, alıcı vazgeçmediği sürece satma yükümlülüğünden kurtulamaz ve bu zorunluluk karşılığında opsiyon alıcısının ödediği prim, opsiyon satıcısının TAKAS hesabına bir alacak olarak geçer.
Call (Alım) Opsiyonu (Doğrusal Olmayan Getiri) Prim Alıcı Spot Fiyat Prim Satıcı
Put (Satım) Opsiyonu (Doğrusal Olmayan Getiri) Alıcı Prim Spot Fiyat Prim Satıcı
Kurun Düşmesi: 22/08/2011 Ve 13/09/2011 Tarihleri Arasında Put (Satım) Opsiyonunun 2,60 TL Kullanım Fiyatı Üzerinden Kullanılması Put Opsiyonu ( ) Tarih Satış Geliri Ödenen Opsiyon Primi Maliyet Vergi Öncesi Kar 1.000.000 Vade Sonu 2.600.000-50.000-2.300.000 250.000
Kurun Düşmesi: 22/08/2011 ve 13/09/2011 Tarihleri Arasında Opsiyonla Korunan Şirketin Gelir Tablosu Brüt Satışlar : 2.600.000 Satışların Maliyeti :-2.300.000 Esas Faaliyet Karı : 300.000 Diğer Faaliyet Giderleri : -50.000 Vergi Öncesi Net Kar : 250.000
Kurun Yükselmesi: 11/07/2011 Ve 22/08/2011 Tarihleri Arasında Opsiyon Vade Sonunda Kullanılmaz Put Opsiyonu ( ) Tarih Satış Geliri* Ödenen Opsiyon Primi Maliyet Vergi Öncesi Kar 1.000.000 Vade Sonu 2.570.000-50.000-2.300.000 420.000 *İhracat Bedelinin 2,57 TL Kurla TL ye çevrildiği varsayılıyor.
Her İki Senaryonun Sonuçları Put (Satış) Opsiyonunda Uzun Pozisyon
İthalatçının Korunması Call (Alım) Opsiyonunda Uzun Pozisyon Korunan
www.twitter/vobturkdex www.vobnedir.org www.vob.org.tr Teşekkürler