TÜRKĠYE DE SAĞLIK TURĠZMĠ 1 T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Turizmi Koordinatörü Dr. Dursun AYDIN (29 Ekim 2011/Ġstanbul)
SAĞLIK TURĠZMĠ: Ġkamet edilen yerden baģka bir yere herhangi bir sebeple sağlık hizmeti almak için yapılan planlı seyahate Sağlık Turizmi, seyahat edene de sağlık turisti denir. TURĠSTĠN SAĞLIĞI: Ġkamet edilen yerden baģka bir ülkeye seyahat amaçlı giden turistlerin seyahat halindeyken acil veya plansız sağlık hizmeti almak zorunda kalmasına Turistin Sağlığı denir. TURĠZM SAĞLIĞI:Turistin konakladığı ve gezdiği çevrelerin sağlığı ve sağlıklı bir ortam olması, turistin çevreye, çevrenin turiste sağlık açısından etkisi, çevre sağlığının konusudur. 2
ss SAĞLIK TURĠZMĠ ÇEġĠTLERĠ 1. Medikal Turizm 2. Termal Turizm 3. YaĢlı ve Engelli Turizm 3
ÜLKEMĠZĠN GENEL DURUMU EKONOMĠSĠ 5 * Türkiye Dünya nın 16. ve Avrupa nın 6. en büyük ekonomisidir. * En hızlı geliģmekte olan 10 pazardan biri olarak G-20 nin de üyesidir. * 2004-2008 yılları arasında GSYĠH deki artıģ oranı ortalama %6,06 dır. * OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip 3. ülke olacaktır.
6 NÜFUS * Türkiye, yaģ ortalaması 28,8 olan 72 milyonu aģkın genç ve dinamik bir nüfusa sahiptir. * Diğer bir deyiģle, toplam nüfusun %67 si çalıģma yaģındadır. * YaklaĢık 24,7 milyon kiģiden oluģan aktif iģgücü ile Türkiye, Avrupa nın 4. en büyük iģgücü piyasasına sahiptir.
ÜLKEMĠZE 2000-2010 YILLARI ARASINDA GELEN TURĠST SAYISI 2002 de dünya turizminde turist sayısı bakımından 17. sırada olan Türkiye, 2009 da 7. sıraya kadar yükseldi. 2002 de Türkiye ye tüm dünyadan gelen turist sayısı 13,2 milyon iken bu rakam 2010 da yüzde 116,7 artıģla 28.6 milyona ulaģtı. 2002 de turizm geliri anlamında 12. sırada olan Türkiye, dünyada yaģanan ekonomik krize rağmen 2009 da 9. sıraya kadar yükseldi. 2002 de 11,9 milyar dolar olan turizm geliri, 2010 da yüzde 76,5 artıģla 20,8 milyar dolara ulaģtı. 7 Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
ÜLKEMĠZE 2000-2010 YILLARI ARASI GELEN TURĠST SAYISI ENVANTERĠ 8 Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
TÜRKĠYE DE SAĞLIK TURĠZMĠ TARĠHÇESĠ 1990-2000 sağlık turizmi konuģulmaya baģlandı. 2000-2005 sağlık turizmi gündeme girdi. Sağlık turizmi çeģitliliğinde Tıp Turizmi öne çıktı. 2005-2010 STK, Kamu ve Özel sektör de sağlık turizmi farkındalığı oluģtu. 2010-2014 Stratejik eylem planında yer aldı. 2010 Sağlık Bakanlığı Sağlık Turizmi Koordinatorluğu kuruldu. 2011 yılı Sağlık Turizmi ile ilgili ilk mevzuat değiģikliği yayınlandı. Genelge (2011/41), Yönetmelikler yayınlandı. Sağlık Bakanlığı 2023 vizyonuna girdi. Hükümet programında yer aldı. Dünya Sağlık Örgütü Türkiye nin sağlık turizmi potansiyeline iģaret etti. Hükümet Politikası haline geldi. 9
ÜLKEMĠZE 2008-2009-2010 YILLARINDA GELEN SAĞLIK TURĠSTLERĠ ENVANTERĠ 2008 2009 2010 ÖZEL 56.276 70.519 77.003 KAMU 17.817 21.442 32.675 TOPLAM 74.093 91.952 109.678 10 Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Turizmi Birimi
ÜLKEMĠZĠN 2010 YILI MEDĠKAL TURĠZM KAMU ÖZEL DAĞILIMI 2010 Kamu - Özel DAğılımı 8% Özel Kamu 92% 11 Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sağlık Turizmi Birimi
SAĞLIK TURĠZMĠ KOORDĠNATÖRLÜĞÜ TEġKĠLAT ġemasi BAKAN MÜSTEġAR MÜSTEġAR YRD. TEDAVĠ HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRÜ TEDAVĠ HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI SAĞLIK TURĠZMĠ KOORDĠNATÖRLÜĞÜ 12 TERMAL TURĠZM SPA-WELLNESS ġube MÜDÜRLÜĞÜ MEDĠKAL TURĠZM ġube MÜDÜRLÜĞÜ ĠLERĠ YAġ VE ENGELLĠ TURĠZM ġube MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIġI KOORDĠNASYON ġube MÜDÜRLÜĞÜ
SAĞLIK TURĠZMĠ SAHA EKĠBĠ YHĠKM 7 ilde kurulmuģtur.(ankara, Ġstanbul, Ġzmir, Antalya, Gaziantep, Aydın ve Muğla) YurtdıĢı Hasta Birimleri, 18 il 40 hastanede kurulmuģtur. (Ankara, Ġstanbul, Ġzmir, Antalya, Gaziantep, Muğla, Aydın, Adana, Denizli, Hatay, Mersin, Kayseri, Erzurum, Van, Edirne, Diyarbakır, NevĢehir ve Bursa dır.) 81 ilde temsilcilerimiz mevcuttur. 13
SAĞLIK TURĠZMĠ KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ - I Sağlık turizmiyle ilgili mevzuat çalıģmalarını yapmak, Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçinde ve yurtdıģında ki geliģmeleri takip etmek, Bu genelge kapsamında hizmet verecek sağlık kurum ve kuruluģlarının planlamasını yapmak, bu kurumlara sağlık turizmi açısından gerekli izinleri vermek, Yurt dıģından Türkiye'ye gelecek hastaların hasta kabul kriterlerini oluģturmak, bu hastaların talep ve Ģikâyetlerini incelemek, 14
SAĞLIK TURĠZMĠ KOORDĠNATÖRLÜĞÜ GÖREVLERĠ II Sağlık turizminde uygulanacak fiyatlandırma çalıģmalarında görüģ bildirmek, Sağlık turizmi ile ilgili bakanlık içinde, diğer kamu ve özel kurumlar arası koordinasyonu sağlamaktır. Ayrıca Koordinatörlük bünyesinde Tıp Turizmi, Termal Turizm ve YaĢlı Engelli Turizmi birimleri bulunmaktadır ve bu alanlarda ayrı ayrı çalıģmalar yapmaya devam etmektedir.
2011/41 SAYILI GENELGE 13 Haziran 2011 tarih ve 26160 sayılı ile Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Kapsamında Sunulacak Sağlık Hizmetleri Genelgesi yürürlüğe girmiģtir. Genelge ile birlikte farklı bir ücret belirlenmiģtir. Tüm Kamu hastanelerini kapsamıģtır. Sağlık Bakanlığı belli illerde belirli hastanelerde uygulanmaktadır. 16
YURTDIġI HASTA ÇAĞRI MERKEZĠ-I Sağlık Turizmi Koordinatörlüğü bünyesinde YurtdıĢı Hasta Çağrı Merkezi 15 Temmuz 2011 tarihinde kurulmuģtur. Çağrı merkezinde 4 dilde (Ġngilizce, Almanca, Rusça, Arapça) tercümanlık hizmeti verilmekte olup,hizmet alım usulü ile Ģu an 7 kiģi çalıģmaktadır.(önümüzdeki süreçte çalıģan sayısı artırılacaktır.) 112 Acil hattını yabancı hastaların 4 dilde araması halinde 3 lü konferans sistemi ile tercümanlık hizmeti vermektedir. 184 Sabim hattını yabancı hastaların 4 dilde araması halinde 3 lü konferans sistemi ile tercümanlık hizmeti vermeye devam etmektedir. 17
18 1 Medikal Turizm ( Tıp Turizmi ) Ġleri tedaviler ( Kardiyovasküler Cerrahi, Radyoterapi, cyberknife vb. ) Transplantasyon Ġnfertilite ( Tüp bebek ĠVF uygulamaları ) Estetik Cerrahi Göz, diģ, diyaliz tedavileri vb. Hizmet Yeri : Sağlık kurum ve kuruluģları Hizmet Verenler: Sağlık personel ve özellikle doktorlar (tamamen hekim merkezli hizmet)
TÜRKĠYEDE MEDĠKAL TURĠZMĠ SUNUM A- Özel Sağlık KuruluĢları B- kamu Hastaneleri 2011/41 Sayılı Genelge 1- Üniversite Hastaneleri 2- Sağlık Bakanlığı Hastaneleri - Belli Ġl lerde Belli Hastaneler - Sağlık Kampüsleri (22Ġl de inģaatlar baģlıyor) 19
20 ISPARTA
21 ETLĠK ANKARA
22 BĠLKENT ANKARA
23 ĠKĠTELLĠ ĠSTANBUL
24 ELAZIĞ SAĞLIK KAMPUSU
25 HELĠKOPTER AMBULANS
26 UÇAK AMBULANS
2- Termal Turizm ve SPA-Wellnes Kaplıca tedavileri Talossoterapiler(deniz suyunda tedavi) Hidroterapi(su ile tedavi) Balneoterapi (kaplıca suyunda tedavi) Peloidoterapi(çamur tedavisi) Klimaterapi(iklim tedavisi) Hizmet Yeri : Kaplıca ve Sağlıklı yaģam tesisleri ve yaylalarımız Hizmet Verenler: Yardımcı sağlık personeli ve diğer personel (doktora ihtiyaç çok az) 27
28
29
3- YaĢlı ve Engelli Turizmi Ġleri yaģ turizmi ( gezi turları, meģguliyet terapileri ) YaĢlı bakımı hizmetleri ( bakım veya rehabilitasyon hizmetleri ) Klinik konukevlerinde rehabilitasyon hizmetleri Engelliler için özel bakım ve gezi turları 30 Hizmet Yeri : Klinik konukevleri, tatil köyleri ve bakım evleri v.b Hizmet Verenler: Eğitim almıģ sertifikalı lise mezunu personeller (doktora doğrudan ihtiyaç yok)
31 SAĞLIKLI YAġAM TESĠSĠ
32
33 Güçlü Yönlerimiz Özel sağlık kurumlarımızın çoğunun Batıyla yarıģabilecek seviyeye gelmesi JCI ile akredite olmuģ hastane sayısı(44)açısından dünyada 2. sıradayız. Sağlık turizmi mevzuat düzenlemesi var Termal kaynaklarımıza Avrupa da 1.sırada Dünyada ise 7. sırada Ülkemizin uygun iklimi,tarihi ve turistik uygarlıklar merkezi SWOT ANALĠZĠ Ülkemiz çevresinde 712,000,000 luk bir topluluğa hitap edebilecek merkezi bir konumdadır. Genç nüfus ve eğitilebilirlik ile ciddi bir iģ gücü potansiyeline sahibiz Nitelikli insan kaynaklarımız Sağlık hizmet maliyetimiz düģük Zayıf Yönlerimiz Sağlık personelinin (doktor, hemģire vb.) sayısal azlığı Sağlık Turizmi ile ilgili Politikamız yeni oluģtu. Sağlık Turizmi açısından Kurumsal yapımız yok Yabancı doktor çalıģtırılma imkanı yok YetiĢmiĢ ara genç eğitim eleman eksik (yetiģtirilebilir) Yabancı dil eğitimi zayıf, dil bilen personel az, Sağlık Turizminde, devlet, STK ve sektör temsilcilerinin iģbirliği tam sağlanamadı Sağlık Turizmi imkanlarımızın yurtdıģında tanıtımı yetersiz. Tanıtım eksikliğimiz var
Fırsatları Ülkemize bilgi ve tecrübe transferi (knowhow) yasal düzenlemeleri temel prensipler ĠĢ istihdamı (sağlık personeli ve diğer personeller) Ekonomik kazanım(ülkeye döviz girdisi) Yeni yatırımlar(yaģlı tatil köyleri kaplıcalar, hastaneler v.b) YurtdıĢında Sosyal ve siyasal güç kazanımı (Lobi Gücü) Özel sağlık sektörünün finansal yapısının güçlenmesi Ülkemize Yabancı Sermaye giriģi Tehditleri Sağlık profesyonelleri (özellikle doktorlar) güçlenen özel sağlık sektörüne kayar.(temel prensip) Özel sağlık kurumlarında talep artar (sağlık hizmetlerinin maliyeti yükselir) YurtdıĢından bulaģıcı Hastalık yayılabilir. (NDM-1 Hindistan dan yayıldı) Tbc, Aids li hastalar gelebilir. Özel sağlık sektörü kendi halkımıza(gss) hizmet sunmaktan vazgeçebilir. Malpraktislere yasal yaptırım etkin değil (Hukuki Riskler) Rakip Ülkelerden gelecek rekabet baskısı 34
SAĞLIK TURĠZMĠ POLĠTĠKAMIZ 35
36 Sağlık Turizmi Politikamızın OluĢturulmasında Temel Prensipler-1 Halkımıza sunulan sağlık hizmeti aksamamalı, Hizmet alıcılar ekonomik ve siyasi açıdan katma değeri yüksek bir kitle olmalı ve Ülkemize siyasi ve sosyal açısından katkıda bulunmalı, (çevremizdeki ülkeler) Kapasite fazlası bulunan alanlara (Termal ve YaĢlı Turizmi) öncelik verilmeli, Verilen sağlık hizmeti uluslar arası standartlarda olmalı, Ekonomik getirisi ve bilgi transferine katkıda bulunmalı, Sağlık hizmetinin sürdürebilirliğine katkı yapmalı.
Sağlık Turizmi Politikamızın OluĢturulmasında Temel Prensipler-2 Sağlık turizmi sunacak kurumların denetlenmeli ve Planlama yapılmalı, Sağlık Turizmi mevzuat çalıģmaları geniģletilmeli, Sağlık Turizmi Stratejik eylem planı hazırlanmalı, Sağlık Bakanlığı sağlık turizminde koordinatör bakanlıktır, Beyin göçüģünü engellemeli ve hatta tersine çevirmeli Hekim ihtiyacı az olan Sağlık Turizmi bölümlerine (Termal ve YaĢlı Turizmi) ağırlık verilmeli. 37
YOL HARĠTAMIZ VE STRATEJĠK UYGULAMA 38
T.C Sağlık Bakanlığı Stratejik Eylem Planı(2010-2014) Hedef 2.9.2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Sektör ve STK larla sağlık turizmi alanında iģbirliği yapılacak, Sağlık turizmini yürüten ve yürütecek tesislere ait kriterler belirlenecek ve denetimleri sağlanacak, Termal-kaplıca turizmine sahip bölgelerde kamu-özel sektörün yurt dıģı sağlık turizmi çalıģmalarına destek olunacak, Medikal turizm kamu-özel sektörün yurt dıģı sağlık turizmi çalıģmalarına destek olunacak, Hasta kabulünde ve tedavi sırasında yaģanan sorunların en aza indirilmesi için çalıģmalara devam edilecektir. 39 Kaynak:S.B Stratejik Eylem Planı Sayfa 80
Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 Ġhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2.9.2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2 0 1 1 2 0 1 2 2 0 1 3 2 0 1 4 Açıklamalar Sağlık turizmi ile ilgili mevzuatlar tamamlanacak, Sağlık turizmini yürüten ve yürütülecek tesislere ait kriterler belirlenecek ve denetimleri sağlanacak, Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmi Koordinatörü Sağlık Turizmine yönelik mevzuat çalıģması yapmak ve Kriterlerin belirlenmesi Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dıģı toplantı,kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (geliģmeler izlenip, bilgi paylaģımı yapılacak). 40 Kaynak:S.B Stratejik Plan Amaç 2
Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 Ġhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2.9.2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2 0 1 1 2 0 1 2 2 0 1 3 2 0 1 4 Açıklamalar Termal-kaplıca turizmine sahip bölgelerde kamu-özel sektörün yurt dışı-sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak Medikal turizm kamu-özel sektörün yurt dışı sağlık turizmi çalışmalarına destek olunacak Dr.Dursun AYDIN Sağlık Turizmi Koordinatörü Sağlık Turizmi sektörüne destek olunması + Sağlık Turizminin kurumsallaşması Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dışı toplantı,kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (geliģmeler izlenip, bilgi paylaģımı yapılacak) 41 Kaynak:S.B Stratejik Plan Amaç 2
Stratejik Uygulama Programı Stratejik Amaç 2 Ġhtiyaç duyulan sağlık hizmetinin güvenli ve kaliteli olarak sunulmasını sağlamak Stratejik Hedef 2.9.2 Sağlık hizmeti sunumunda Türkiye yi bölgesinde cazibe merkezi haline getirmek Program sorumlusu Yürütülen Program 2 0 1 1 2 0 1 2 2 0 1 3 2 0 1 4 Açıklamalar Hasta kabulünde ve tedavi sırasında yaģanan sorunların en aza indirilmesi için çalıģmalara devam edilecektir. Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmi Koordinatörü Sağlık turizmi hizmetlerini uluslar arası seviyede tutmak + Sürdürülebilirlik Sağlık turizmi hizmetinin ülkemizde kurumsallaģmasını ve standardize edilmesinin tamamlanması Sağlık turizmi ile ilgili yurtiçi ve yurt dıģı toplantı,kongre ve organizasyonlara katılım sağlanması (geliģmeler izlenip, bilgi paylaģımı yapılacak) 42 Kaynak:S.B Stratejik Plan Amaç 2
Yol Haritası Sağlık Bakanlığının sağlık turizmi politika metni oluģturulmalı, Sağlık turizmi standardı ve genel mevzuatı hazırlanmalı ve sektör denetlenebilir olmalı, Sağlık Turizmi Stratejik eylem planı hazırlanmalı, Türkiye ulusal sağlık turizmi danıģma kurulu veya ajansı oluģturulmalı, YetiĢmiĢ kalifiyeli eleman için eğitime ve sertifikasyona önem verilmeli Yabancı doktor çalıģtırılması yasalaģmalı, Sağlık Turizmi konusu sektör,sivil toplum örgütleri ve kamu iģbirliği ile birlikte değerlendirilmeli ve yönetilmeli, Ġç ve dıģ da Sağlık Turizmi Sektöründeki geliģmeler takip edilmeli, Bu alanda yapılan tüm çalıģmalar izlenmeli ve raporlanmalı, 43
TeĢekkürler www.saglik.gov.tr/saglikturizmi E-posta: saglikturizmi@saglik.gov.tr 44