BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ
Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını arıtmak maksadıyla yaptırılmıştır. Klasik aktif çamur prosesine göre dizayn edilmiştir. 1992 birim fiyatlarına göre 40.000.000.000 TL (6.000.000.$) mal olmuştur. 20 ağustos 1992 tarihinden bu güne, Belediyemiz tarafından her olumsuzluğa rağmen de işletilmektedir. Tesisin işletilmesinde ilk karşılaşılan sorun elektrik enerji maliyeti olmuştur. Üretim yapan bir fabrikanın tabi olduğu tarifeden tesisimize elektrik enerjisi fatura edilmiştir. Yüksek enerji bedelleri karşısında sadece bizim tesisimiz değil, arıtma tesisi çalıştıran tüm kuruluşlar zor durumda kalmıştır.
Arıtma tesisi işletme deneyimlerimizden, işletmede karşılaştığımız sorunlar ve uyguladığımız çözümlerden kısaca bahsetmek istiyorum;
Havalandırma havuzlarında kullanılan yüzeysel havalandırıcıların oksijen verimlerinin düşük olması, ama buna karşılık elektrik tüketimlerinin yüksek olması ve sık sık dişli kırmaları havalandırma havuzlarında revizyonu zorunlu kılmıştır.
Tesiste yapılan revizyon ile yüksek enerji tüketen 12 adet 37 kw yüzeysel havalandırıcı yerine, 4 adet 55 kw blower kullanılarak, difüzörler ile daha yüksek oksijen değerlerine ulaşılmıştır.
Tesisimizde atık çamur, İller Bankasının ilk yaptırdığı şekliyle kurutma yataklarına serilerek susuzlaştırılmaktaydı. Kütahya gibi yazın sıcak günlerinin az olduğu yerlerde kurutma yataklarında çamuru susuzlaştırmak neredeyse mümkün değildir. Çamuru susuzlaştırmak için santrifüj dekantörler satın alınmıştır. Fakat sorun yine çözülememiştir. Dekantörlerde %25 KM oranında günde 60 ton susuzlaştırılan çamur depolandığı yerde kötü koku ve sinek oluşumuna neden olmuştur.
Depolanan çamurlarda bulunan, patojenleri, istenmeyen kokuları gidermek; potansiyel organik bozulmayı engellemek amacıyla, çamurlara sönmemiş kireçle stabilizasyon işlemi uygulanmıştır. Çamurların, sönmemiş kireçle stabilizasyonu ile arıtma çamurunun ph değeri 12 nin üzerine çıkarılmıştır. Yüksek ph değeri ise mikroorganizmalar için uygun olmayan bir ortam oluşturmuş, bunun sonucu olarak da çamur kurutularak koku kaybolmuş ve sağlık riskleri de ortadan kaldırılmıştır.
Fakat uyguladığımız kireç ile stabilizasyon işlemi nihai bir çözüm değildir. Enerjinin çok kıymetli olduğu günümüzde, arıtma çamurunun çürütülmesi ile metan gazı elde edilen, elde edilen metan gazından elektrik ve ısı enerjisi üretebilen, arıtma çamurlarının sera içerisinde, güneş enerjisi ile kurutulduğu, nüfus projeksiyonu düşünülerek kapasitesi seçilmiş bir arıtma tesisinin yapımı elzemdir. Mevcut tesisin kapasitesi 53.000 m³/gün olmasına karşılık tesise gelen atıksu miktarı ise bugün için 68.000 m³/gündür.
Ayrıca; Eskişehir şehrinin içme ve kullanma suyu ihtiyacının Porsuk Baraj Gölünden karşılanması amacıyla Eskişehir Belediyesi ile D.S.İ. arasında 13.08.1990 tarihinde protokol imzalamıştır. Tesisimiz 31 Aralık 2004 tarih ve 25867 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun deşarj etmekte iken, aynı yönetmelikte, 13 Şubat 2008 tarih ve 26786 sayılı Resmi Gazete de yapılan değişiklik ile Porsuk Baraj Gölünden dolayı, tesisimizin deşarj etmiş olduğu nokta, içme suyu havzası içerisinde kalmıştır. Yeni yapılacak olan tesis çıkış suyu kalitesinin de 20.03.2013 tarihinde yürürlüğe giren Porsuk Baraj Gölü Havzası Özel Hükümlerine uygun olması gerekmektedir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmekte olan ve Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) Programı kapsamında yeni Atıksu Arıtma Tesisinin yapımına başlanacaktır.
MEVCUT TESİSİN TASARIM BİLGİLERİ YENİ YAPILACAK TESİSİN TASARIM BİLGİLERİ 2030 EŞDEĞER NÜFUSUNA GÖRE YENİ YAPILACAK TESİSİN TASARIM BİLGİLERİ 2045 EŞDEĞER NÜFUSUNA GÖRE NÜFUS 202.000 358.850 434.867 ORTALAMA DEBİ 2.214 4.071 5.036 (m³/saat) GÜNLÜK DEBİ (m³/gün) 53.136 97.705 120.868 Yapılacak Olan Tesisin Giriş Çıkış Kirlilik Yükleri ve Arıtma Verimi Parameter Atıksu Giriş Deşarj (Çıkış) Minimum Arıtma Verimi, % BOİ 5, mg/l 220 25 89 KOİ, mg/l 459 70 85 AKM, mg/l 249 25 90 Toplam Azot, mg/l 60 10 84 Toplam Fosfor, mg/l 6 1 84
Proje Maliyeti Toplam Yatırım Tutarı Yaklaşık Olarak: AB IPA Hibe Fonu %85 : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hibesi %6: Belediye Katılım Payı: 22.704.580 Avro 19.298.893 Avro 1.362.275 Avro 2.043.412 Avro
Yeni tesiste çamur çürütücüler; bakterilerin, organik maddelerin oksijensiz ortamda fermantasyonu amacıyla kullanılacaktır. Ayrıca anaerobik çürütücü prosesinden metan gazı elde edilecektir. Çürütücülerde oluşan biyogaz, gaz depolama tanklarında depolanacaktır. Çürütücülerde oluşan biyogaz (metan), gaz jeneratörlerinde yakılarak elektik ve ısı enerjisi elde edilecektir. Üretilen elektrik enerjisi ile tesisin elektrik gereksiniminin bir kısmı karşılanacak olup, ısı enerjisinin bir kısmı ile çürütücüye giren çamurun ısıtılması sağlanacak, geri kalanı ise solar kurutma ünitesinde kullanılacaktır. Solar kurutma ünitesi, susuzlaştırılmış %23-27 Kuru madde içerikli çamurun güneş enerjisi kullanılarak %80 kuru madde içeriğine ulaşmasını sağlayacaktır. Örneğin günlük 60 ton çıkan arıtma çamuru kurutma işlemi sonunda 12-15 ton miktarına kadar düşürülebilecektir.
Yeni Tesiste Yapılacak Arıtma Üniteleri 01 : IZGARA VE GİRİŞ YAPISI 02 : HAVALANDIRMALI KUM VE YAĞ TUTUCU YAPISI 03 : DAĞITMA YAPISI 1 04 : ANAEROBİK HAVUZLAR 05 : DAĞITMA YAPISI 2 06 : AKTİF ÇAMUR HAVUZLARI 07 : DAĞITMA YAPISI 3 08 : SON ÇÖKELTME HAVUZLARI 09 :ULTRAVİOLE DEZENFEKSİYON ÜNİTESİ 10 : BLOVER YAPISI 11 : ÇAMUR TOPLAMA VE POMPALALAMA ÜNİTESİ 12 : ÇAMUR BİNASI 13 : ANAEROBİK ÇAMUR ÇÜRÜTÜCÜLER 14 : ÇÜRÜTÜLMÜŞ ÇAMUR TANKI 15 : GAZ TOPLAMA YAPISI 16 : GÜNEŞ KURUTMA ÜNİTESİ 17 : KOKU GİDERİM ÜNİTESİ 18 : SÜPERNATANT POMPALAMA İSTASYONU 19 : DEBİMETRE YAPISI 20 : METANOL DEPOLAMA VE DOZLAMA ÜNİTESİ
Temiz ve sağlıklı çevre hakkı, bugünkü kuşakların olduğu kadar, hatta daha da fazla gelecek kuşakların hakkıdır. Bugünkü kuşakların en önde gelen borcu, gelecek kuşaklara yaşanabilir bir çevre devretmektir. Temiz ve sağlıklı bir çevrede yaşamak insanların en temel hakkıdır. Zaten haklarda ancak yaşanabilecek bir çevrede kullanılabilir. İnsanın, insan sağlığının, çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, çevre kirliliğinin önlenmesi ve iyileştirilmesi, kırsal ve kentsel alanda arazinin ve tabii kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması, ülkenin doğal bitki ve hayvan varlığı ile tabii ve tarihi zenginliklerinin korunması için maddi ve manevi katkıda bulunmak, ekonomik, teknik, bilimsel, proje, alt yapı, tesis, onarım, tevsi ve donatım konularında önceliğimiz çevre ve insan sağlığını düşünmek olmalıdır.
KAMİL SARAÇOĞLU KÜTAHYA BELEDİYE BAŞKANI