GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ"

Transkript

1 TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Dr. Sacit Altuğ Kesikli Dr. Emin Kansu Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji Anabilim Dalı Tel: Anahtar Sözcükler Hematopoietik kök hücre, graft-versus-host, graft-versus-tümör, antijen sunucu hücre, endotel GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ Allojenik hematopoietik kök hücre transplantasyonu (allo-hkht), yüksek riskli hematolojik malignitelerin ve yaşamla bağdaşmayan diğer hematolojik ve genetik hastalıkların tedavisinde kullanılan yoğun bir tedavi şeklidir (1). Bu tedaviyle ortaya çıkan graft-versus-lösemi (GVL) ve graft-versus-tümör (GVT) etkisi, pek çok hematolojik malignitenin ortadan kaldırılmasını sağlar. Donör lökosit infüzyonlarının, myeloablasyon yapılmayan hazırlama (conditioning) rejimlerinin ve kordon kanı kök hücre nakillerinin kullanımı, özellikle daha ileri yaştaki hastalarda, bu tedavi için endikasyonların genişlemesini sağlamıştır. Enfeksiyon profilaksisinde, immün baskılayıcı tedavilerde, DNA-temelli doku tiplendirmesinde ve nakil sonrasında sağlanan destek tedavilerindeki ilerlemeler daha iyi sonuçların alınmasına yardımcı olmaktadır (2). Bununla birlikte bu tedavi şekli, hazırlama tedavisinin toksisitesinden ve alloimmün reaksiyonlardan kaynaklanan, hayatı tehdit eden bazı erken ve geç komplikasyonlara da neden olmaktadır. Pek çok farklı organ sistemini etkileyen graft-versus-host hastalığı (GVH hastalığı, graft-versus-host disease, GVHD), bu tedavinin uygulanabilirliğini kısıtlayan ve ölümcül en önemli komplikasyondur (3). Allojenik HKHT tedavisi uygulama sayısının yıllar geçtikçe artacağı ve akraba-dışı nakillerin önümüzdeki beş yıl içinde günümüzdekinden iki kat daha fazla olacağı tahmin edildiğinden, graft-versus-host hastalıklı birey grubunun kaçınılmaz olarak giderek artacağı düşünülmektedir. 125

2 126 GVH hastalığı, geleneksel olarak bir epitel hücre hastalığı olarak görülmüştür ve sıklıkla nakilden sonra erken dönemde gözlenen bir akut GVH fazı ve daha geç dönemlerde görülen bir kronik GVH fazı olarak iki farklı faza ayrılan tek bir hastalık gibi değerlendirilmiştir. Bu anlayış yakın zamanda tekrar gözden geçirilmiş, akut ve kronik GVH hastalığı, iki farklı hastalık olarak belirlenmiştir. Gerçekten de sistemik skleroz ve eozinofilik fasciitis gibi otoimmün hastalıklarla benzer özellikler taşıyan kronik GVH, akut GVH den hem klinik hem de histopatolojik olarak ayrıdır. Ayrıca, GVH hastalığı gelişiminin klasik olarak bir sitokin fırtınası ile tetiklendiği bilinse de, ağır kronik GVH herhangi bir sitokin fırtınası gözlenmeden de gerçekleşebilir (4). Önceleri, nakil sonrası ilk 100 gün içinde ortaya çıkan GVH hastalığı akut GVH hastalığı olarak tanımlanmış, kronik GVH hastalığının 100. günden sonra belirti verdiği ifade edilmiştir. Ancak bu tanımlamanın hem klinik hem de patofizyolojik olarak yetersiz kaldığı görülmüş ve Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü (NIH) tarafından tanımlanan yeni sınıflamada, geç-başlangıçlı (late-onset) akut GVH ve, akut ve kronik hastalığın özelliklerini aynı anda gösterebilen bir Overlap Sendromu na da yer verilmiştir (5-6). Özellikle, azaltılmış yoğunlukta hazırlama rejimlerinin (reduced-intensity conditioning) yaygın kullanımıyla, geç-başlangıçlı akut GVH ve Overlap sendromunun görülme sıklığı giderek artmaktadır. Akut Graft-Versus-Host Hastalığının Fizyopatolojisi GVH hastalığı, donör T hücrelerinin alıcı üzerinde genetik olarak belirlenmiş proteinleri tanımasıyla ortaya çıkar. Bu proteinlerden en önemlilerini, yüksek düzeyde polimorfizm gösteren ve majör doku-uygunluk kompleksi tarafından kodlanan insan lökosit antijenleri (HLA) oluşturur (7). Sınıf I HLA molekülleri (HLA A, B ve C) tüm çekirdekli hücreler üzerinde, farklı yoğunluklarda bulunur. Sınıf II HLA molekülleri ise (DR, DP ve DQ) esas olarak hematopoietik hücreler (B hücreleri, dendritik hücreler ve monositler) üzerinde bulunsalar da, inflamasyon veya doku hasarında pek çok farklı hücre tipinde ekspresyonları artar. İdeal olarak, donörler ve alıcılar, HLA A, B, C ve DRB1 lokuslarında tam olarak eşleşirler (8/8 uygunluk). Akut GVHD nin sıklığı ise, HLA proteinlerinin donör ve alıcıdaki uyumsuzluğunun derecesiyle doğrudan ilişkilidir (8). Kordon kanı kök hücre nakillerinde ise HLA uyumsuzluğu genellikle daha iyi tolere edilir (9). Bununla birlikte, hasta ve donör arasında tam HLA uyumluluğu olsa dahi, HLA-özdeş graft alıcılarının %40 ında yüksek-doz steroid tedavisi gerektiren sistemik akut GVHD gelişir. Bu duruma ise, HLA lokusu dışında yer alan ve minör doku-uygunluk antijenleri olarak adlandırılan proteinleri kodlayan genetik farklılar neden olur. HY ve HA-3 gibi bazı minör doku-uygunluk antijenleri tüm dokularda eksprese edilir ve hem GVH hastalığı hem de GVL için hedef oluşturur (10). HA-1 ve HA-2 gibi diğerleriyse, lösemi hücrelerini de içerecek şekilde sıklıkla hematopoietik hücreler

3 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ 127 üzerinde eksprese edilir ve böylece azalmış GVH ile birlikte artmış bir GVL etkisi başlatılabilir (11). Alıcı ve donörlerde GVH hastalığı sürecindeki sitokin fırtınasında rol oynayan tümör nekrotizan faktör-α (TNFα), interlökin-10 (IL-10) ve interferon-γ (IFNγ) gibi sitokinlerin polimorfizmlerinin hastalık için risk faktörü olabileceği düşünülmektedir. Nükleotid oligomerizasyon bölgesi 2 (nucleotide oligomerization domain 2, NOD2) ve keratin-18 gibi doğal bağışıklık ile ilgili reseptörlerdeki genetik polimorfizmler de GVH hastalığı gelişimiyle ilişkilendirilmiştir (12). Akut GVH Hastalığının Semptomları ve Histopatolojik Bulgular Martin ve ark. akut GVH hastalığı başlangıcında hastalarda en sık etkilenen bölgelerin %81 cilt, %54 gastrointestinal sistem ve %50 karaciğer olduğunu bildirmiştir (13). Cilt sıklıkla ilk olarak etkilenir ve donör hücre yerleşimiyle (engrafman, engraftment) eş zamanlı pruritik makülopapüler döküntüler şeklinde görülür (14-15). Ağır vakalarda blister ve ülserler görülebilir. Epidermis bazalinde apoptoz, diskeratoz, lenfositik ekzositoz, diskeratotik epidermal keratinositlerin etrafına yerleşen satellit lenfositler ve dermal perivasküler lenfositik infiltrasyon karakteristik patolojik bulgular arasındadır. Gastrointestinal sistem tutulumu sıklıkla sekretuvar, günde iki litreden daha fazla olan diyare ile belirlenir (15). Bunun dışında iştahsızlık, kusma ve karın ağrısı da görülebilir. Mukozal ülserasyon kaynaklı kanama, kötü prognostik bir belirteçtir. Bununla birlikte mukozanın parçalı tutulumu genellikle normal bir endoskopik görünüme yol açar. Radyolojik bulgular arasında, ince barsaklarda duvar kalınlaşması ve luminal dilatasyon (bilgisayarlı tomografide ribbon işareti) ile ileusu düşündüren hava-sıvı seviyeleri yer alır. Kript tabanında apoptotik cisimler, kript apseleri, yüzey epitelinde kayıp ve düzleşme görülür. GVH hastalığı kaynaklı karaciğer hastalığını, kemik iliği nakli sonrası karaciğer fonksiyon bozukluğuna yol açan diğer nedenlerden ayırmak zordur. Hepatik GVH hastalığına ait histolojik özellikler arasında portal alanlarda lenfositik tutulum, endotelit, perikolanjit ve safra yollarında hasar sayılabilir (16). Akut GVH hastalığına ait belirtiler Tablo 1 de özetlenmiştir. GVH hastalığının şiddeti, üç ana hedef organ tutulumunun ölçüsüne göre belirlenir. Genel derecelendirme I (hafif), II (orta), III (ağır) ve IV (çok ağır) şeklindedir. Ağır GVH hastalığı kötü prognozludur ve beş yıllık sağkalım III. Derece için %25, IV. derece için ise %5 olarak rapor edilmiştir (17). TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Akut GVH Hastalığının İmmünobiyolojisi Akut GVH hastalığı patofizyolojisi düşünüldüğünde, iki önemli temel prensip akılda tutulmalıdır. Hastalıkta, alıcıya aktarılan donör lenfositlerinin aracılık ettiği ve karşılaştıkları yabancı çevre göz önüne alındığında, aşırı da olsa uygun olan tipik inflamatuvar mekanizmalar harekete geçmektedir. Donör lenfositlerini uyaran alıcının dokularıysa altta yatan hastalık, daha önce ge-

4 128 Tablo 1 Akut GVH Hastalığının Semptomları Akut GVH Hastalığı Semptomları Cilt Üst Gastrointestinal Sistem Alt Gastrointestinal Sistem Karaciğer Makülopapüler döküntü Bulantı, anoreksi, veya her ikisi ve pozitif histolojik bulgular Sulu diyare ( 500 ml.) Ciddi abdominal ağrı Kanlı diyare veya ileus (enfeksiyöz nedenler ekarte edildikten sonra) Kolestatik hiperbilirübinemi çirilen enfeksiyonlar ve koşullama hazırlama (conditioning) rejimi nedeniyle sıklıkla hasar görmüş durumdadır (2). Bu dokular tarafından üretilen proinflamatuvar sitokin ve kemokinler, antijen-sunucu hücreler (APC) üzerinde eksprese edilen bazı önemli reseptörlerin ekpresyonunu ve böylece, minör doku-uygunluk antijenleri gibi polipeptid proteinlerin, GVH etkisine aracılık eden donör immün hücrelerine çapraz sunumunu artırırlar (18). Farklı fare modellerinden ve köpeklerden elde edilen deneysel veriler sayesinde, akut GVH hastalığının ilerleyişi üç ardışık basamakta özetlenebilir (19): 1. Hazırlama rejimlerinin etkileri ve antijen sunucu hücrelerin aktivasyonu 2. Donör T hücre aktivasyonu, proliferasyonu, farklılaşması ve göçü 3. Hedef doku hasarı Şekil 1 Graft-versus-host hastalığının patofizyolojisi. Şekil Ferrara J.L. ve ark. The Lancet 2009 dan uyarlanmıştır (2).

5 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ 129 İlk adım antijen sunucu hücrelerin altta yatan hastalık ve hazırlama rejimi nedeniyle aktivasyonunu kapsar (Şekil 1). Alıcının hasarlı dokuları, proinflamatuvar sitokinler (TNFα, IL-1 ve IL-6) ve kemokinler gibi tehlike sinyallerini üretir ve alıcı antijen sunucu hücreleri üzerinde adezyon moleküllerinin, MHC antijenlerinin ve ko-stimülatör moleküllerin ekspresyonu artar. Hazırlama sonrasında gelişen gastrointestinal hasar, lipopolisakkaritler (LPS) ve diğer patojenle ilişkili moleküler paternler (PAMPs) gibi alıcının antijen sunucu hücrelerinin uyarımını daha fazla artıran diğer inflamatuvar uyaranların sistemik translokasyonuna da olanak sağladığından, özellikle önemlidir (20). GVH reaksiyonunun temelinde donör T hücrelerinin alıcı antijen sunucu hücrelerine yanıt olarak çoğaldığı ve farklılaştığı ikinci basamak yer alır. Birinci adım sırasında oluşturulan tehlike sinyalleri, ko-stimülatör molekül ekspresyonunu artırmak gibi etkilerle bu aktivasyonu destekler. Yüksek miktarlarda üretilen TNFα, IL-2 ve IFNγ gibi sitokinler, inflamasyonlu dokuları infiltre eden çok sayıda allo-reaktif donör T hücresinin gelişimine neden olur. Regülatuvar T hücreleri gibi IL-10 un da bu basamakta, allo-reaktif T hücrelerinin çoğalmasını ve uyarımını önlemek yoluyla immün yanıtları baskılayarak, önemli bir rol oynadığı gösterilmiştir (21-22). GVH sürecinin üçüncü veya efektör basamağı, sitotoksik T lenfositleri ve NK (Natural Killer) hücreleri gibi çeşitli hücresel aracıların ve inflamatuvar ajanların (TNFα, IFNγ, IL-1), inflamasyonu ve hedef dokulardaki hasarı artırmak için bir sinerji içinde çalıştığı karmaşık bir süreçtir. GVH hastalığıyla ilişkili karaciğer hasarında, sitotoksik T hücreleri (CTL) ve Fas-Fas ligand aracılı hepatosit hasarı daha baskınken, perforin ve granzim yolaklarını kullanan hücreler gastrointestinal sistem ve cilt hasarı için daha önemlidir (23). Donör T hücrelerinin lenfoid dokulardan hedef organlara göçünü kemokinler yönlendirir. Makrofaj inflamatuvar protein 1α (MIP-1α) ve CCL2-CCL5, CXCL2, CXCL9, CXCL10, CXCL11, CCL17, CCL27 gibi kemokinlerin deneysel GVH hastalığı modellerinde yüksek oranlarda üretildiği ve efektör hücrelerin hedef organlara yerleşimini artırdığı gösterilmiştir (24). Hasarlı intestinal mukoza veya ciltten sızan LPS gibi mikrobiyal ürünler de toll-benzeri reseptörler üzerinden (toll-like receptors, TLR) inflamatuvar sitokinlerin salgılanmasını uyarabilir (25). TNFα aracılı hasara özellikle duyarlı olan gastrointestinal sistem, akut GVH hastalığının karakteristik özelliği olan sitokin fırtınasının hem ilerlemesi hem de artırılmasında önemli bir rol oynamaktadır (26). Donör ve alıcı hücre gruplarının her ikisi tarafından da üretilebilen TNFα: TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Antijen sunucu hücreleri uyararak alloantijen sunumunu artırır. İnflamatuvar kemokinlerin salgılanmasını sağlayarak efektör hücrelerin hedef organlarda birikimini sağlar. Doğrudan doku nekrozuna yol açar.

6 130 GVH Hastalığı ve Mikrovasküler Endotel Giderek artan sayıda çalışma, mikrovasküler endotel hücrelerin, allo-hkht sonrası gelişen ve bu tedavinin kullanımını sınırlayan komplikasyonların çoğundan, özellikle de GVH hastalığının başlatılması ve ilerlemesinden sorumlu olabileceğini göstermektedir (27). Efektör lenfositler, GVH hastalığının hedef organlarına doğru ilerlerken vasküler endotelden geçerler. Engrafman sırasında, yeni gelişen donör T hücrelerinin karşılaştığı alıcıya ait ilk doku vasküler endoteldir. Efektör lenfositlerin dolaşımdan ayrılması için, donör efektör hücreleriyle alıcının endotel hücreleri arasında çok sayıda sıkı etkileşime ihtiyaç duyulur. Bu geçiş sırasında vasküler endotel hücreler, donör T hücrelerinin T hücre reseptörlerince (TCR) tanınabilecek antijenleri sunduklarında, geçiş yapan T hücreleri uyarılır ve T HELPER (yardımcı T hücreleri, T H ) hücreleri pro-inflamatuvar sitokinleri salgılarken, sitotoksik T hücreleri (T CYTOTOXIC, T C ) de antijen sunan hedef hücreleri ortadan kaldırır. Üretilen proinflamatuvar sitokinler, endotel hücrelerde antijen sunumunu ve adezyon moleküllerinin ekspresyonunu artırarak, endotel hücrelerin pro-koagülan özellikler kazanmasına ve perforin/granzim B, Fas ligandı veya TNFα gibi pro-apoptotik sinyallere duyarlı hale gelmesine neden olur (28). Bu şekilde, bağışıklık sisteminin dolaşımda yer alan elemanlarına karşı korunmasız bir hedef doku olan vasküler endotel hücreler, GVH reaksiyonlarının temel bir hedefi olarak düşünülebilir. Kronik GVH hastalarında, uyarılmış donör T hücrelerinin endotel hücrelerin çok yakınına yerleştiği ve mikrovasküler yapıların kaybına yol açtığı gösterilmiştir (29). Öte yandan, ne akut ne de kronik GVH hastalığında, hiperakut solid organ rejeksiyonu veya intravasküler T hücre uyarımında görüldüğü şekilde hızlı ve yaygın endotel hücre ölümü gözlenmez (30). Ayrıca, akut ve kronik GVH hastalığında endotelyal hasar çok nadir olarak tanımlanmıştır (31). Allo-HKHT sonrasında ve özellikle de akut GVH hastalığı sırasında endotel hücreler, akut GVH hastalığının patofizyolojisindeki her üç basamakta da yer alırlar. Endotel hücreler, kemo-radyoterapileri içeren hazırlama rejimleri ve diğer hasarlı dokulardan salgılanan tehlike sinyalleriyle hem uyarılır hem de hasar görürler (32). Hasarlı gastrointestinal dokulardan geçen bakteriyel endotoksinler ve GVH hastalığı profilaksisinde kullanılan kalsinörin inhibitörleri, endotel uyarımını ve hasarını artırır. Vasküler endotel hücreler, proinflamatuvar sitokin ve kemokinleri salgılayarak alloaktivasyona ve donör T hücreleri tarafından hedef dokuların infiltrasyonuna katkı yaparlar (33). Kemik iliğine yerleşen donör kaynaklı immün sistem hücrelerini alıcının dokularından ayıran bir ilk allojenik bariyer olarak endotel hücreler, akut GVH hastalığının efektör fazında da hedeflenirler (18,27,29). Allo-HKHT sonrasında endotel hücre hasarının değerlendirilebilmesi için başlatılmış arayışlarda plazma trombomodülini, von Willebrand faktörü (vwf) ve adezyon molekülleri gibi bazı çözünür moleküler belirteçlerin ölçümünün

7 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ 131 yararı ayrıntılı olarak incelenmiştir (34-36). Ancak bu biyolojik belirteçlerden hiçbiri yeterince özgül değildir ve hepsi alıcıya ait özelliklerden fazlasıyla etkilenmektedir. Son zamanlarda, dolaşımdaki endotel hücrelerin ve endotelyal mikro-partiküllerin ölçümü yoluyla da endotelyal hasar değerlendirilmiştir (37-38). In vivo koşullara benzer koşullarda yapılacak endotel hücre kültürleri ise, farklı klinik durumları taklit ederek akut GVH hastalığına yol açan patofizyolojik mekanizmaları derinlemesine araştırmaya olanak sağlayacak ve endotelyal toksisiteyi azaltmak için farklı stratejilerin değerlendirilebileceği, endotel fonksiyon bozukluğunu göstermekte ve hatta öngörmekte kullanılabilecek yeni bir yöntem olarak değerlendirilmektedir. Kronik Graft-Versus-Host Hastalığının Fizyopatolojisi Birçok benign veya malign hematolojik hastalıkta, immünolojik veya genetik bozukluklarda modern bir tedavi yöntemi olarak günümüzde uygulanan hematopoietik kök hücre transplantasyonunun başarılı olabilmesi kök hücrelerine, immün sistem hücrelerine, doku uygunluk antijenlerine, sitokinler ve henüz araştırılmakta olan çok sayıda farklı bileşene bağlıdır. HKHT sonrasında gelişen geç-dönem yan etkiler arasında Kronik Graft- Versus-Host Hastalığı (KGVHH), uzun süreli yaşamı ve yaşam kalitesini etkileyen çok önemli bir problemdir. Kronik GVHH kök hücre naklinden sonra uzun süreli yaşamda hastaların ortalama %50 sinde görülür. Uygun güncel yöntemlerle tedavilerine rağmen kronik GVHH hastalarının %20 ile %40 ı kaybedilmektedir (39). Kronik GVHH klinik ve patolojik bulguları ile otoimmün hastalıklara benzer özellikleri olan ve oldukça pleiotropik bir hastalıktır. Kronik GVHH akut GVH un devamı olabileceği gibi de novo olarak da ortaya çıkabilir. Kronik GVHH nin güncel NIH sınıflaması bu dergide ayrı bir makalede özetlenmiştir. TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Histopatolojik Bulgular Oral mukozoda eritemden likenoid mukoza patolojilerine kadar çok değişken bulgular izlenir. Dudak biyopsi örneklerinde mukozit, skuamöz hücre nekrozu ve Sjögren sendromu na benzer in situ histopatolojik bulgular görülür. Deride erken dönemde likenoid lezyonlar liken planus a benzemektedir. Likenoid fazda kollajen sentezinde artım, skleroderma benzeri değişiklikler ve deride incelme görülür; mast hücre degranülasyonu olabilir. Geç dönemde skleramatöz faza geçişle birlikte epidermiste atrofi ve bazal vakuolizasyon gelişir. Dermal fibrozis deride atrofi, yarıklar,çatlaklar ve ülsere neden olur. Ter bezlerinde atrofi, harabiyet ve saçlarda gri renk ile kaba bir yapı ortaya çıkar (39). Kronik GVHH Biyolojisi Allo-HKHT den sonra donör hücrelerinin alıcı tarafından kabul edilmesi, alloreaktif CD4 + T hücrelerinin MHC-Sınıf II antijenlerine, minör antijenlere

8 132 veya APC ler üzerindeki küçük peptidlere yanıt verebilmesini sağlar. Alıcı APC lerine karşı reaksiyona giren donör T hücreleri, efektör CD4 + T H 1 hücreleri şeklinde CD8 + sitotoksik T hücrelerini aktive ederler (40). Akut ve kronik GVHH klinik olarak farklı semptom ve bulgular vermesine rağmen, her iki hastalık da donör CD4 + T lenfositlerinin MHC Sınıf II antijenlerini tanımasıyla başlamaktadır. Akut GVHH nin fizyopatolojisini aydınlatmaya yönelik çok sayıda in vivo ve in vitro araştırma olmasına rağmen kronik GVHH nin biyolojisi henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Kronik GVHH otoimmün hastalık tipinde bir seyir göstermekte ve çok sayıda organı tutmaktadır (40). Hayvan Modelleri a. Rat Radyasyon Kimera Modeli haftalık dişi Lewis rat lar 960 R ile ışınlandıktan sonra, 6x10 7 kemik iliği hücre infüzyonu yapılmıştır. Bu ratlara akut GVHH yi önlemek için intraperitoneal olarak siklofosfamid verilmiş, takiplerinde 6 ile 12 ay sonra kronik GVHH benzeri kıl dökülmesi, kronik hepatit ve deride kalınlaşma bulguları izlenmiştir. Ratlarda hücresel immün yanıtlarda bozulma ve antikor yapımında azalma gözlenmiştir (41-43). b. Parent to F1 Hibrid Fare Modeli Fare kronik GVHH modeli yaratabilmek için (C57BL/6x DBA/2) F1 Hibrid (H2 b/d ) farelere DBA/2 (H2 d ) farenin dalak hücreleri enjekte edilmiştir. Bu fare modelinde homozigot parental hücreler F1 hibridlere transfer edilmekte ve H-2 alloantijenlerinin donör T hücreleri tarafından tanınması sonucunda, alıcı farede lupus benzeri bir hastalık ortaya çıkmaktadır. Yapılan çalışmalar bu fare modelinde kronik GVHH nin T H 2 hücrelerinin aktivasyonu sonucu başladığına işaret etmektedir (44). Akut GVHH sonrasında alıcıya karşı CD8 + CTL yanıtı ve B hücre aktivasyonu oluşarak donör CD4 + T hücrelerinden T H 2 sitokinler sentezlenmektedir. CD8 + T hücre aktivasyonu yokluğunda, donör CD4 + T hücre aktivasyonu olmakta ve otoreaktif B lenfositlerinin ortadan kaldırılması ile hümoral immünite bozulmaktadır. BDF1 hibrid farede izlenen kronik GVHH tablosu B-hücre hiperplazisi, otoantikor yapımı ve immün-kompleks tipte glomerulonefrit varlığı ile oldukça tipik bir otoimmün sendrom örneğidir. DBA / 2 hücreleri verilen alıcı farelerde kronik GVHH geliştiğinde IL-4 ve IL-10 gibi T H 2 tipinde sitokinlerin salgılanmasında belirgin artış olduğu rapor edilmiştir. Bu tür sitokinler, B hücre aktivasyonu ve oto-antikor yapımından sorumludurlar. IL-4 ve IFNγ salınımı da fibroblastlardan kollajen yapımını uyarmaktadırlar (44). Parent-to-F1 hibrid fare modeli ile geliştirilen kronik GVHH de, donör T lenfositlerinin alıcının alloantijenleri ile aktive olduğu ve donör CD4 + T lenfo-

9 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ 133 sitleri tarafından T H 2 tipinde sitokinlerin salındığı gösterilmiştir. Bu modelde sitotoksik CD8 + T lenfositlerindeki azalma antijen kaynağını ortadan kaldırmakta yetersiz kalabilmekte ve aynı zamanda, antikor yapan B lenfositlerinin hiper-reaktivitesini baskılayamamaktadır. Giderek sayıları artan CD8 + hücreler kronik GVHH yi akut forma çevirerek IFNγ salınımını uyarmaktadır (45). Timus Zedelenmesi ve Timik Eğitimin Bozulması Timus, T hücrelerinin gelişiminde temel görev yapan, primer lenfoid bir organdır. Özellikle T hücrelerinin ontogenezinde çok önemli fonksiyonları vardır ve medulla da otoreaktif olabilecek lenfositler apoptozis ile ortadan kaldırılır. Lenfositlerin erken gelişim dönemlerinde immatür T hücre öncülleri kemik iliğinden timusa gelirler ve kortekste proliferasyon gösterirler. Kortekste bulunan bu grup T lenfositlerinin yüzeylerinde CD4, CD8, CD3 ve T hücre antijen reseptörü (TCR)-α ve -β zincirleri bulunmaz. Bu evredeki T lenfositlerinin fenotipi CD3 CD4 CD8 TCR olarak ifade edilir. Timusta kortikomedüller bileşke ve medullaya ulaşan T lenfositleri, bu evrede yüzeylerinde CD4 ve CD8 antijenlerini eksprese ederler (CD4 + CD8 + fenotipi). Medulla da bulunan CD4 + CD8 + timositlerin (double positive) epitel hücreleri üzerinde bulunan self-peptidler e bağlanma afiniteleri yüksek ise, bu T lenfositleri programlı hücre ölümü (apoptozis) ile ortamdan uzaklaştırılır. Geri kalan ve genellikle az sayıdaki CD4 + CD8 + T lenfositleri, epitel hücreleri üzerindeki antijenlere karşı tolerans geliştirerek otoimmün yanıt vermeyecek şekilde ve otoreaktif olmayacak özelliklere sahip bir eğitim almış olur. Self-peptidlere karşı düşük affiniteli reseptörlere sahip timositler timusta pozitif seleksiyona bağımlı olarak yaşamaya devam eder ve periferdeki lenfoid organlara yerleşirler. Bu bölgelerde, yabancı antijenlere cevap oluşturabilecek yetenekte T lenfositleri olarak görev alırlar. Yapılan araştırmalar, kronik GVHH nin fizyopatolojiisinde T lenfositlerinin temel efektör hücre grubu olduğunu göstermektedir. Yayınlanan çalışmalar, kronik GVHH nin hazırlama (conditioning) rejimleri, akut GVHH veya yaşa bağlı atrofi nedeniyle zarar gören timusun yeterli negatif seleksiyon yapamaması sonucu oto-reaktif T lenfositlerinin dolaşıma kaçmasıyla geliştiğine işaret etmektedir. Zedelenen timusta T lenfositleri uygun bir eğitim alamazlar. Günümüzde kronik GVHH nin fizyopatolojisi kesinlik kazanmamış olmakla birlikte, klinik belirti ve bulguların, alloreaktif T hücrelerinin işlevleri sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir. Kronik GVHH de T hücre alt-gruplarının görevleri, T ve B hücre ilişkileri ile sitokinlerin rolleri halen araştırılmaktadır (40). TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Regülatuvar T (Treg) Hücreleri CD25 + CD4 + FoxP3 + fenotipindeki regülatuvar T hücreleri (Treg) immünolojik toleransın devamında, birçok patolojik immün yanıtın negatif kontrolünde ve

10 134 kronik GVHH olmak üzere bazı otoimmün hastalıkların gelişiminin engellenmesinde önemli rollere sahiptir (46-48). Çalışmalarda Treg sayıları ile kronik GVHH gelişimi arasında korelasyon olduğu ve kronik GVHH li hastalarda fonksiyonel olarak normal olmalarına rağmen CD4 + CD25 + T hücre sayılarının azaldığı gösterilmiştir (49).Kronik GVHH li hastalarda FoxP3 + hücrelerin sayısına bakarak Treg hücrelerinin azalmış olduğu rapor edilmişken başka bir çalışmada CD4 + CD25 + T hücre sayılarında artış izlenmiştir (50). Küçük gruplarda yapılmış Faz-I ve Faz-II tek merkezli çalışmalarda ise anti-timosit globulini (ATG), Campath-1H, anti-cd52 ve anti-cd25 antikoru kullanımının kronik GVHH yi önlediği rapor edilmiştir (51). Farelerde geliştirilen kronik GVHD modelinde, donör CD25-CD4 + T ve B hücrelerinin rolü olmasına rağmen, alıcının timusuna ihtiyaç olmadığı ileri sürülmüştür. Bu çalışmada, alıcı farelerin IgG izotipinde oto-antikorlar sentezlediği ve donör Treg hücrelerinin kronik GVHH yi baskıladığı görülmüştür. Nguyen ve ark. nın fare modelinde yaptıkları bir çalışmada, CD103 + regülatuvar T hücrelerinin aktif kronik GVHH yi baskıladığı izlenmiştir (52). Kronik graft-versus-host hastalığında regülatuvar T hücrelerinin sayı ve fonksiyonlarının kontrollü, randomize, prospektif ve çok-merkezli çalışmalarda değerlendirilmesine ihtiyaç vardır. B Hücreleri ve Otoantikorlar Kronik GVHH nin T-hücreleri ile geliştiği kabul edilse de B hücre aktivitesi ve serumda çok farklı dokulara karşı otoantikorların varlığı, B lenfositleri ile hümoral immün sistemin rolü halen araştırılma evresindedir. Hematopoietik kök hücre nakli yapılan hastaların prospektif takibini değerlendiren bir çalışmada hastaların %83 ünde kronik GVHH ve %71 inde otoantikorların geliştiği görülmüştür (53). Otoantikorları pozitif olan hastaların %95 inde kronik GVHH gelişirken, otoantikorları negatif olan hastaların %56 sında hastalık görülmemiştir. B lenfosit sayılarında artış olan hasta gruplarında antinükleer antikor (ANA), anti-sm, anti-sitosikeletal intermediate filament, anti-cd13, anti-pdgfr, anti-heat shock protein ve anti-interferon antikorları sıklıkla pozitif ölçülmektedir (54). Cutler ve ark. nın steroid tedavisine refrakter kronik GVHH olan hastalara anti-cd20 monoklonal antikoru vererek yaptıkları çalışmada, deri ve iskelet sistemindeki bulguları olanlarda %70 klinik yanıtın görülmesi, bu hastalıkta B hücrelerinin rolünün önemini destekler niteliktedir (55). Sitokinler Donörlere G-CSF (granulocyte-colony stimulating factor) verilmesi, donor T hücrelerinin akut GVHH geliştirmesini azaltırken kronik GVHH nin şiddetini arttırmaktadır (56). Akut ve kronik GVHH fare modellerinde, donor T hücrelerinden transplantasyon sonrasında erken dönemde TGF-β yapımının akut

11 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ 135 GVHH yi azaltırken optimal derecede graft-versus-lösemi etkisi yarattığı ve geç dönemde kronik GVHH ye yol açabileceği gösterilmiştir (56). Zhang ve ark., TGF-β1 in fare skleramatöz GVHD modelinde deri fibrozisine yol açtığını, deriyi infiltre eden hücrelerin TGF-β salarak fibroblastları uyardığını ve kollajen sentezini artırdığını göstermişlerdir (57). Bu çalışmalarda, TGF-β1 in yanında MCP-1 ve RANTES kemokinlerinin de skleramatöz GVHH modelinde rolleri olduğu, monosit-makrofajlar ile T hücrelerinin etkisi sonucunda deride fibrozis artışının görüldüğü ileri sürülmüştür (57). TNF-α ve IFN-β nın da GVHH nin gelişiminde ve modülasyonunda rolü olduğu bilinmektedir. TNF-α düzeylerinin artması akut GVHH gelişimini kolaylaştırırken, TNF-α ve IFN-γ transkripsiyonlarının birlikte artması ileri evre kronik GVHH ye yol açmaktadır (58). Özellikle B lenfositlerinden, APC ve dendritik hücrelerden sentezlenen IL- 12 naif T hücrelerini T H 1 fenotipine çevirmekte önemli bir rol oynamaktadır (58). Kronik GVHH li farelere IL-12 verilmesinin, farelerde akut GVHH tipinde alevlenmeye yol açtığı izlenmiştir (59-61). Lauwerys ve ark., IL-12 verilen kronik GVHH li farelerin (BDF1) dalak hücrelerinde IL-12 nin in vitro immunoglobulin yapımı üzerine inhibitör etkide bulunduğunu göstermiştir (60). B lenfositlerinden immunoglobulin sentezi üzerine IL-12 ve IL-18 sitokinlerinin sinerjistik olarak inhibitor etkisi vardır (62). Okamoto ve ark., BDF1-hibrid fareye DBA/2 farenin dalak hücrelerini vererek yarattıkları kronik GVHD modelinde, fare recombinant IL-18 in etkilerini araştırmışlardır (63-64). IL-18 verilmesi farede akut GVHH ye yol açmazken serum anti-nükleer antikorları, serum IgG1 ve IgE düzeyleri ile alıcı B hücre sayılarını önemli ölçüde azaltmıştır. Ayrıca, IL-18 verilmesi MHC Sınıf II ekspresyonlarında azalmaya yol açmış ve donor CD4 + T hücrelerine antijen sunumunda da azalmaya neden olmuştur. IL-18 in kronik GVHH üzerine bu olumlu deneysel etkileri, ileride hastalığın biyoterapisinde önemli gelişmelere öncü olabilir (64-67). Son yıllarda kronik GVHH nin tedavisinde önemli gelişmeler olmasına rağmen, hastalığın temel fizyopatolojisinin açıklık kazanmaması nedeniyle etkin ve küratif bir tedavi yöntemi henüz tanımlanamamıştır. TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ Kaynaklar 1. Ljungman, P., Urbano-Ispizua, A., Cavazzana-Calvo, M., Demirer, T., Dini, G., Einsele, H. et al. (2006) Allogeneic and autologous transplantation for haematological diseases, solid tumours and immune disorders: definitions and current practice in Europe. Bone Marrow Transplant, 37 (5), Ferrara, J.L., Levine, J.E., Reddy, P.,Holler, E. (2009) Graft-versus-host disease. Lancet, 373 (9674), Shlomchik, W.D. (2007) Graft-versus-host disease. Nat Rev Immunol, 7 (5),

12 Massenkeil, G., Nagy, M., Neuburger, S., Tamm, I., Lutz, C., le Coutre, P. et al. (2005) Survival after reduced-intensity conditioning is not inferior to standard high-dose conditioning before allogeneic haematopoietic cell transplantation in acute leukaemias. Bone Marrow Transplant, 36 (8), Filipovich, A.H., Weisdorf, D., Pavletic, S., Socie, G., Wingard, J.R., Lee, S.J. et al. (2005) National Institutes of Health consensus development project on criteria for clinical trials in chronic graft-versus-host disease: I. Diagnosis and staging working group report. Biol Blood Marrow Transplant, 11 (12), Griffith, L.M., Pavletic, S.Z., Lee, S.J., Martin, P.J., Schultz, K.R.,Vogelsang, G.B. (2008) Chronic Graft-versus-Host Disease--implementation of the National Institutes of Health Consensus Criteria for Clinical Trials. Biol Blood Marrow Transplant, 14 (4), Welniak, L.A., Blazar, B.R.,Murphy, W.J. (2007) Immunobiology of allogeneic hematopoietic stem cell transplantation. Annu Rev Immunol, 25, Loiseau, P., Busson, M., Balere, M.L., Dormoy, A., Bignon, J.D., Gagne, K. et al. (2007) HLA Association with hematopoietic stem cell transplantation outcome: the number of mismatches at HLA-A, -B, -C, -DRB1, or -DQB1 is strongly associated with overall survival. Biol Blood Marrow Transplant, 13 (8), Cornetta, K., Laughlin, M., Carter, S., Wall, D., Weinthal, J., Delaney, C. et al. (2005) Umbilical cord blood transplantation in adults: results of the prospective Cord Blood Transplantation (COBLT). Biol Blood Marrow Transplant, 11 (2), Bleakley, M.,Riddell, S.R. (2004) Molecules and mechanisms of the graft-versusleukaemia effect. Nat Rev Cancer, 4 (5), Dickinson, A.M.,Charron, D. (2005) Non-HLA immunogenetics in hematopoietic stem cell transplantation. Curr Opin Immunol, 17 (5), Holler, E., Rogler, G., Brenmoehl, J., Hahn, J., Herfarth, H., Greinix, H. et al. (2006) Prognostic significance of NOD2/CARD15 variants in HLA-identical sibling hematopoietic stem cell transplantation: effect on long-term outcome is confirmed in 2 independent cohorts and may be modulated by the type of gastrointestinal decontamination. Blood, 107 (10), Martin, P.J., Schoch, G., Fisher, L., Byers, V., Anasetti, C., Appelbaum, F.R. et al. (1990) A retrospective analysis of therapy for acute graft-versus-host disease: initial treatment. Blood, 76 (8), Vogelsang, G.B., Lee, L.,Bensen-Kennedy, D.M. (2003) Pathogenesis and treatment of graft-versus-host disease after bone marrow transplant. Annu Rev Med, 54, Goker, H., Haznedaroglu, I.C.,Chao, N.J. (2001) Acute graft-vs-host disease: pathobiology and management. Exp Hematol, 29 (3), Fujii, N., Takenaka, K., Shinagawa, K., Ikeda, K., Maeda, Y., Sunami, K. et al. (2001) Hepatic graft-versus-host disease presenting as an acute hepatitis after allogeneic peripheral blood stem cell transplantation. Bone Marrow Transplant, 27 (9), Cahn, J.Y., Klein, J.P., Lee, S.J., Milpied, N., Blaise, D., Antin, J.H. et al. (2005) Prospective evaluation of 2 acute graft-versus-host (GVHD) grading systems: a joint Societe Francaise de Greffe de Moelle et Therapie Cellulaire (SFGM-TC), Dana Farber Cancer Institute (DFCI), and International Bone Marrow Transplant Registry (IBMTR) prospective study. Blood, 106 (4), Reddy, P., Maeda, Y., Liu, C., Krijanovski, O.I., Korngold, R.,Ferrara, J.L. (2005) A crucial role for antigen-presenting cells and alloantigen expression in graftversus-leukemia responses. Nat Med, 11 (11),

13 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ Reddy, P.,Ferrara, J.L. (2003) Immunobiology of acute graft-versus-host disease. Blood Rev, 17 (4), Hill, G.R.,Ferrara, J.L. (2000) The primacy of the gastrointestinal tract as a target organ of acute graft-versus-host disease: rationale for the use of cytokine shields in allogeneic bone marrow transplantation. Blood, 95 (9), Cohen, J.L.,Boyer, O. (2006) The role of CD4+CD25hi regulatory T cells in the physiopathogeny of graft-versus-host disease. Curr Opin Immunol, 18 (5), Lin, M.T., Storer, B., Martin, P.J., Tseng, L.H., Gooley, T., Chen, P.J. et al. (2003) Relation of an interleukin-10 promoter polymorphism to graft-versus-host disease and survival after hematopoietic-cell transplantation. N Engl J Med, 349 (23), van den Brink, M.R.,Burakoff, S.J. (2002) Cytolytic pathways in haematopoietic stem-cell transplantation. Nat Rev Immunol, 2 (4), Wysocki, C.A., Panoskaltsis-Mortari, A., Blazar, B.R.,Serody, J.S. (2005) Leukocyte migration and graft-versus-host disease. Blood, 105 (11), Iwasaki, A.,Medzhitov, R. (2004) Toll-like receptor control of the adaptive immune responses. Nat Immunol, 5 (10), Brown, G.R., Lee, E.,Thiele, D.L. (2002) TNF-TNFR2 interactions are critical for the development of intestinal graft-versus-host disease in MHC class II-disparate (C57BL/6J-->C57BL/6J x bm12)f1 mice. J Immunol, 168 (6), Biedermann, B.C. (2008) Vascular endothelium and graft-versus-host disease. Best Pract Res Clin Haematol, 21 (2), Kummer, M., Lev, A., Reiter, Y.,Biedermann, B.C. (2005) Vascular endothelial cells have impaired capacity to present immunodominant, antigenic peptides: a mechanism of cell type-specific immune escape. J Immunol, 174 (4), Biedermann, B.C., Sahner, S., Gregor, M., Tsakiris, D.A., Jeanneret, C., Pober, J.S. et al. (2002) Endothelial injury mediated by cytotoxic T lymphocytes and loss of microvessels in chronic graft versus host disease. Lancet, 359 (9323), Suntharalingam, G., Perry, M.R., Ward, S., Brett, S.J., Castello-Cortes, A., Brunner, M.D. et al. (2006) Cytokine storm in a phase 1 trial of the anti-cd28 monoclonal antibody TGN1412. N Engl J Med, 355 (10), Sviland, L., Sale, G.E.,Myerson, D. (1991) Endothelial changes in cutaneous graftversus-host disease: a comparison between HLA matched and mismatched recipients of bone marrow transplantation. Bone Marrow Transplant, 7 (1), Eissner, G., Multhoff, G., Gerbitz, A., Kirchner, S., Bauer, S., Haffner, S. et al. (2002) Fludarabine induces apoptosis, activation, and allogenicity in human endothelial and epithelial cells: protective effect of defibrotide. Blood, 100 (1), Al-Lamki, R.S., Bradley, J.R.,Pober, J.S. (2008) Endothelial cells in allograft rejection. Transplantation, 86 (10), Salat, C., Holler, E., Kolb, H.J., Pihusch, R., Reinhardt, B.,Hiller, E. (1997) Endothelial cell markers in bone marrow transplant recipients with and without acute graft-versus-host disease. Bone Marrow Transplant, 19 (9), Matsuda, Y., Hara, J., Osugi, Y., Tokimasa, S., Fujisaki, H., Takai, K. et al. (2001) Serum levels of soluble adhesion molecules in stem cell transplantation-related complications. Bone Marrow Transplant, 27 (9), Palomo, M., Diaz-Ricart, M., Carbo, C., Rovira, M., Fernandez-Aviles, F., Martine, C. et al. (2010) Endothelial dysfunction after hematopoietic stem cell transplantation: role of the conditioning regimen and the type of transplantation. Biol Blood Marrow Transplant, 16 (7), TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ

14 Pihusch, V., Rank, A., Steber, R., Pihusch, M., Pihusch, R., Toth, B. et al. (2006) Endothelial cell-derived microparticles in allogeneic hematopoietic stem cell recipients. Transplantation, 81 (10), Erdbruegger, U., Dhaygude, A., Haubitz, M.,Woywodt, A. (2010) Circulating Endothelial Cells: Markers and Mediators of Vascular Damage. Curr Stem Cell Res Ther. 39. Kansu E,Sullivan KM. Late effects of hematopoietic stem cell transplantation. (2000) Hematology 5: Kansu E. The pathophysiology of chronic graft-versus-host disease.(2004) Int J Hematol 79: Beschorner WE, Tuschka PJ, Santos GW. (1982) Chronic graft-versus-host disease in the rat radiation chimera. I clinical features, hematology histology and immunopathology in long-term chimeras. Transplantation 33: Tutschka P, Teasdall R, Beschorner WE, Santos GW. (1982) Chronic graft -versushost disease in the rat radiation chimera. Transplantation 35: Beschorner W, Tutschka PJ, Santos GW. (1983) Chronic graft-versus-host disease in the rat radiation chimera. III: immunology and immunopathology in rapidly induced models. Transplantation 35: Gleichmann E, Gleichmann H, Wilke W. (1976) Autoimmunization and lymphomagenesis in parent-to-f1 combinations differing at the major histocompatibility complex: model for spontaneous disease caused by altered self-antigens? Transplant Rev 31: De Wit D, Van Mechelen M, Zanin C, et al. (1993) Preferential activation of Th2 cells in chronic graft-versus-host reaction. J Immunol 150 : Sakaguchi S,Schultz KR,Goldman FD, et al. (2006) Naturally arising FoxP3- expressing CD25+CD4+ regulatory T-cells in self tolerance and autoimmune disease.curr Top Microbiol Immunol 305: Hess AD. (2006) Modulation of graft-versus-host disease: role of regulatory T lymphocytes. Biol Blood Marrow Transpl 12: Hess AD,Thoburn CJ.(2006) Immune tolerance to self-major histocompatibility complex class II antigens after bone marrow transplantation : role of regulatory T cells. Biol Blood Marrow Transplant 12: Rezvani K, Mielke S, Ahmadzadeh M,et al.(2006) High donor FoxP3-positive regulatory T-cell (TREG) content is associated with a low risk of GVHD following HLAmatched allogeneic stem cell transplantation (SCT). Blood Zorn E,Kim HT,Lee SJ, et al.(2005) Reduced frequency of FoxP3+ CD4+CD25+ regulatory T cells in patients with chronic graft-versus-host disease. Blood 106: Matthews K, Lim ZY, Afzali B, et al. (2009) Imbalance of effector and regulatory CD4 T-cells is associated with graft-versus-host disease after hematopoietic stem cell transplantation using a reduced intensity conditioning regimen and alemtuzumab. Haematologica 94: Nguyen VH,Zeiser R, Dasilva, et al. (2007) In vivo dynamics of regulatory T-cell trafficking and survival predict effective strategies to control graft-versus-host disease following allogeneic transplantation.blood 109: Patriarca F, Skert C, Speretto A., et al. (2006) The development of autoantibodies after allogeneic stem cell transplantation is related with chronic graft-versus-host disease and immune recovery. Exp Hematol 34: Kapur R, Ebeling S, Hagenbeek A.(2008) B-cell involvement in chronic graft-versushost disease. Haematologica 93:

15 GRAFT-versus-HOST HASTALIĞININ FİZYOPATOLOJİSİ Cutler C,Miklos D, Kim HT., et al (2006) Rituximab for steroid refractory chronic graft-versus-host disease. Blood 108: Baird K, Steven Z Pavletic. Chronic graft-versus-host disease. Current Opinion in Hematology 13: , Zhang Y, McCormick LM, Desai SR, Wu C, Gilliam AC. (2002) Murine sclerodermatous graft-versus-host disease, a model for human scleroderma : cutaneous cytokines, chemokines and immune cell activation. J Immunol 168: Ritchie D, Seconi J, Wood C, et al. (2005) Prospective monitoring of tumor necrosis factor alpha and interferon gamma to predict the onset of acute and chronic graftversus-host disease after allogeneic stem cell transplantation.biol Blood Marrow Transplant 11: Banovic T, MacDonald KP, Morris ES, et al. (2005) TGF-beta in allogeneic stem cell transplantation: friend or foe? Blood 106: Athie-Morales V, Smits HH, Cantrell DA, Hilkens CMU. (2004) Sustained IL-12 signaling is required for Th1 development. J Immunol 172: Williamson E, Garside P, Bradley JA, Mowat AM. (1996) IL-12 is a central mediator of acute graft-versus host disease in mice. J Immunol 157: Lauwerys BR, Renauld J-C, Houssiau FA. (1998) Inhibition of in-vitro immunologlobulin production by IL- 12 in murine chronic graft-versus-host disease: synergism with IL-18. Eur J Immunol 28: Okamoto I, Kohno K, Tanimoto T, et al. (2000) IL-18 prevents the development of chronic graft-versus-host disease in mice. J Immunology 164: Akira S. (2000) The role of IL-18 innate immunity. Curr Opin Immunol 12: Nakanishi K, Yoshimoto T, Okamura H. (2001) Interleukin-18 regulates both Th1 and Th2 responses. Annu Rev Immunol 19: Reddy P, Tshima T, Hildebrandt G, et al. (2003) Pretreatment of donors with interleukin-18 attenuates acute graft-versus-host disease via STAT6 and preserves graft-versus-leukemia effects. Blood 101: Okamato I, Kohno K, Tanimoto T, et al. (2000) IL-18 prevents the development of chronic graft-versus-host disease in mice. J Immunol 164: TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ

Doğal Bağışıklık ve Alloantijenler Doç.Dr.Fulya İLHAN Fırat Üniversitesi İmmünoloji A.B.D. Elazığ Page 1 . Doğal bağışıklık elemanları allojenik yabancıyı nasıl tanımaktadır Page 2 Görev dağılımı NK NK

Detaylı

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + KRONİK AMR TEDAVİ EDİLMELİ Mİ? EVET DR. ÜLKEM ÇAKIR ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ + RENAL ALLOGREFTİN UZUN DÖNEM SAĞKALIMI 1 yıllık sağkalım %95 5 yıllık sağkalım %80 10 yıllık sağkalım %50 USRDS,

Detaylı

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI

ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI ÇEKİRDEK EĞİTİM PROGRAMI Tıp Fakülteleri Mezuniyet Öncesi İmmünoloji Eğitim Programı Önerisi in hücre ve dokuları ilgi hücrelerini isim ve işlevleri ile bilir. Kemik iliği, lenf nodu, ve dalağın anatomisi,

Detaylı

Doç.Dr. Gülbu IŞITMANGİL Hücresel İmmün Cevap İntrasellüler antijenlere antikorlar etkisiz olduğu için hücresel immünite ile cevap verilir. Hücresel immünitede başlıca iki T hücre popülasyonu vardır: CD4+

Detaylı

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002).

Nat. Rev. Immunology, 3:199-210, 2003). Belkaid Y ve ark. Nature 420:502-507, 2002). DÜZENLEYİCİ T HÜCRELER Yrd. Doç. Dr. Gülderen Yanıkkaya Demirel Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmunoloji Alt Birimi ve Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi

Detaylı

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları

Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Regülatör T hücreleri ve İnsan Hastalıkları Haner Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi İmmün-tolerans Adaptif immün yanıt etkili anti-bakteryal immünite ile antiself yanıtın dengede tutulmasına bağlıdır.

Detaylı

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ

CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ CANDİDA İLE UYARILMIŞ VAJİNAL VE BUKKAL EPİTEL HÜCRELERİNİN SİTOKİN ÜRETİMİ Emine Yeşilyurt, Sevgi Özyeğen Aslan, Ayşe Kalkancı, Işıl Fidan, Semra Kuştimur Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji

Detaylı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı

Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Prof Dr Özlem Durmaz İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı Karaciğer naklinde sağkalım Cerrahi başarı: 1963 Thomas Starzl (Colorado) İmmunolojik başarı:

Detaylı

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü

Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II. KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II KAN-DOLAŞIM ve SOLUNUM DERS KURULU Doç.Dr. Engin DEVECİ İMMÜN SİSTEM TİPLERİ I- Doğal-doğuştan (innate)var olan bağışıklık Fagositik hücreler (makrofajlar, mast

Detaylı

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon

Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon Anti-HLA Antikorlar ve Transplantasyon ne zaman, ne yapmalı? Prof.Dr. Ali ŞENGÜL Medicalpark Antalya Hastane Kompleksi İmmünoloji bölümü Anti-HLA Ab Oluşumu Gebelik Transfüzyon Transplantasyon İyi HLA

Detaylı

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T

YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T YENİ T HÜCRE ALT GRUPLARI T H. Barbaros Oral Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı İmmünoloji Bilim Dalı Sunum Planı İmmün Sisteme Genel Bakış ve T lenfositler Th1 ve Th2

Detaylı

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi

KANSER AŞILARI. Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi KANSER AŞILARI Prof. Dr. Tezer Kutluk Hacettepe Üniversitesi Bir Halk Sağlığı Sorunu Şu an dünyada 24.600.000 kanserli vardır. Her yıl 10.9 milyon kişi kansere yakalanmaktadır. 2020 yılında bu rakam %50

Detaylı

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu

TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU. Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu TİP I HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONU Prof. Dr. Bilun Gemicioğlu HİPERSENSİTİVİTE REAKSİYONLARI TİP I TİP II TİPII TİPIII TİPIV TİPIV TİPIV İmmün yanıt IgE IgG IgG IgG Th1 Th2 CTL Antijen Solübl antijen Hücre/

Detaylı

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan

AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI. Hemş.Birsel Küçükersan AKUT GRAFT VERSUS HOST HASTALIĞI Hemş.Birsel Küçükersan Graft vs Host Hastalığı (GVHH) Vericinin T lenfositlerinin alıcıyı yabancı olarak görmesi ve alıcının dokularına karşı reaksiyon göstermesi Allojenik

Detaylı

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi

ALLERJİ AŞILARI. Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi ALLERJİ AŞILARI Prof. Dr. Ömer KALAYCI Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji ve astım Ünitesi Allerji aşıları Allerjen immunoterapi Allerjik bir hastaya giderek artan miktarlarda allerjen

Detaylı

Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri

Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri Kronik Lenfositik Lösemi- Allojeneik Kök Hücre Naklinin Yeri Dr Şahika Zeynep Akı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloi B.D. Allojeneik kök hücre nakli kür şansı veren tedavi seçeneği Dirençli hastalık/yüksek

Detaylı

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org

Sitokinler. Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Dr. A. Gökhan AKKAN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Ab. Dalı www.farmakoloji.org Sitokinler Doğal ve adaptif immünitede rol alan ve hücrelerin immün fonksiyonlarını

Detaylı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı

Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Romatoid Artrit Patogenezinde SitokinAğı Prof. Dr. Ahmet Gül İ. Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı Romatoid Artrit Kronik simetrik poliartrit q Eklemde İnflammasyon

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 LERDE LABORATUVAR İPUÇLARI GENEL TARAMA TESTLERİ Tam kan sayımı Periferik yayma İmmünglobulin düzeyleri (IgG, A, M, E) İzohemaglutinin titresi (Anti A, Anti B titresi) Aşıya karşı antikor yanıtı (Hepatit

Detaylı

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON

Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Kök Hücre Nakli Hastalarında TRANSFÜZYON Prof. Dr. İhsan KARADOĞAN IV. ULUSAL KAN MERKEZLERİ VE TRANSFÜZYON TIBBI KONGRESİ 14-18 Aralık 2011, Maritim Pine Beach Resort Otel BELEK, ANTALYA Olgu 32 y kadın

Detaylı

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ

KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ KÖK HÜCRE NAKLİNE GENEL BAKIŞ (AKİT,OKİT,HAPLOİDENTİK, T CELL DEPLESYONU) FİLİZ KIZILKAYA ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ŞAHİNUR DEDEMAN KEMİK İLİĞİ VE KÖK HÜCRE NAKLİ HASTANESİ KÖK HÜCRE NAKLİ İlk kök hücre nakli

Detaylı

Transfüzyon İlişkili Akut Akciğer Hasarı Prof.Dr.İdil YENİCESU Gazi Üniversitesi- Tıp Fakültesi

Transfüzyon İlişkili Akut Akciğer Hasarı Prof.Dr.İdil YENİCESU Gazi Üniversitesi- Tıp Fakültesi Transfüzyon İlişkili Akut Akciğer Hasarı Prof.Dr.İdil YENİCESU Gazi Üniversitesi- Tıp Fakültesi Tarihçe Sıklık Tanım Mekanizma Klinik Tedavi Prognoz Önlemler Akış 2/4/2010 KMTD-2009-ANTALYA 2 I. TARİHÇE

Detaylı

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER

ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER ROMATİZMAL HASTALIKLARDA SİTOKİN HEDEFLİ TEDAVİLER H. Direskeneli Marmara Tıp Fakültesi Romatoloji Bilim Dalı İnflamasyon Doku Yanıtı (McInnes, Nature Clin Prac Rheumatol 2005; 31) RA da Sitokin Ağı (Firestein,

Detaylı

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI

TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI TRANSPLANT ÖNCESİ HASTA DEĞERLENDİRME VE HAZIRLIK AŞAMASI Prof. Dr. Mualla Çetin Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji YAPILACAKLAR KİT kararının verilmesi Donör seçimi Transplant öncesi

Detaylı

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi

İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ. Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK TRANSFÜZYON REAKSİYONLARI: DİĞERLERİ Prof.Dr. Levent Ündar Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi İMMÜNOLOJİK Hemolitik Akut Gecikmiş Tipte Ateş Reaksiyonları (FnhTR) Akut Akciğer Hasarı (TRALI)

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD

Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD Yrd. Doç. Dr. İlyas Yolbaş Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD KOMPLEMAN SİSTEMİ Kompleman sistem, (Compleman system) veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal

Detaylı

TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ

TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ TRANSPLANTASYON İMMÜNOLOJİSİ Transplantasyon, hastaların hayatlarını kurtaran ve yaşam kalitesini yükselten bir tedavi yöntemidir. Nakilin başarısı, transplantasyon immünolojisindeki gelişmeler ile her

Detaylı

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu

Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu 1945 K SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOC Fanconi Anemisinde Hematopoetik Kök Hücre Transplantasyonu Dr. Mehmet ERTEM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji

Detaylı

AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ

AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ AKUT LENFOBLASTİK LÖSEMİDE HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE NAKLİ Prof Dr Ali Ünal Dr Leylagül Kaynar Akut Lenfoblastik Lösemi tedavisinde en önemli hedef; - Başlangıçta uygulanan remisyon indüksiyon tedavisi ile

Detaylı

Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli

Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli Akut Miyeloid Lösemide Hematopoietik Kök Hücre Nakli Dr. Günhan Gürman Hematopoietik hücre nakli (HHN) işleminin tüm gelişmelere rağmen yüksek sayılabilecek oranda mortaliteye sebep olması, günümüzdeki

Detaylı

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ

HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ HEMATOPOİETİK KÖK HÜCRE NAKLİNDE KAN ÜRÜNLERİ KULLANIMI DOÇ.DR.BETÜL TAVİL HÜTF PEDİATRİK HEMATOLOJİ/KİT ÜNİTESİ *Transfüzyonlar HKHT sürecinin en önemli ve sürekli uygulamalarındandır. *Transfüzyon Tıbbı,

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

SOLİD ORGAN TRANSPLANTASYONUNDA VIRTUAL CROSS-MATCH UYGULAMASI PROF.DR.MAHMUT ÇARİN TIGED- 15 NİSAN 2010 BODRUM Patel ve Terasaki, N Engl J Med 1969; 280:735-739 Significance of the positive crossmatch

Detaylı

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar

İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar İmmünyetmezlikli Konakta Viral Enfeksiyonlar Dr. Dilek Çolak 10 y, erkek hasta Olgu 1 Sistinozis Böbrek transplantasyonu Canlı akraba verici HLA 2 antijen uyumsuz 2 Olgu 1 Transplantasyon öncesi viral

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D

Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü. Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Cisplatine Bağlı Akut Böbrek Yetersizliğinde İnterleukin-33 ün Rolü Uzm. Dr. Kültigin Türkmen S.Ü.M.T.F Nefroloji B.D Konuşmanın Akışı Genel bilgiler Cisplatine bağlı ABY IL-33 Cisplatine bağlı ABY de

Detaylı

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal

Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal Arşiv Kaynak Tarama Dergisi Archives Medical Review Journal Kemik İliği Transplantasyonunda Kimerizm Analizi Chimerism Analysis in Bone Marrow Transplantation Ebru Dündar Yenilmez 1, Abdullah Tuli 1 1

Detaylı

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI

EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI EDİNSEL BAĞIŞIKLIK MEKANİZMASI 2009-2010, Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı; Edinsel bağışıklık ve komponentleri Hücresel bağışıklık Humoral bağışıklık NK hücreleri İmmün sistem bozuklukları http://outreach.mcb.harvard.edu/animations/cellmediated.swf

Detaylı

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR

ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR ALLOJENİK KORDON KANI BANKACILIĞINDA UMUTLAR Prof. Dr. İhsan Karadoğan Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Kök Hücre Nedir? Kendileri için uygun olan bir çevre içinde

Detaylı

SOLİT ORGAN TRANSPLANTASYONU ve BK VİRUS ENFEKSİYONLARI Doç. Dr. Derya Mutlu Güçlü immunsupresifler Akut, Kronik rejeksiyon Graft yaşam süresi? Eskiden bilinen veya yeni tanımlanan enfeksiyon etkenleri:

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK

BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK 1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel

Detaylı

Progresif Multipl Skleroz. Ayşe Kocaman

Progresif Multipl Skleroz. Ayşe Kocaman Progresif Multipl Skleroz Ayşe Kocaman Lublin ve Reingold Neurology 1996 MS in klinik formları Relapsing- Remiting Sekonder- Progresif Primer- Progresif Progresif- Relapsing Lyon MS Doğal Seyir Grubu Relapsing-

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

Akut Rejeksiyon. Dr. Nurcan Cengiz

Akut Rejeksiyon. Dr. Nurcan Cengiz Akut Rejeksiyon Dr. Nurcan Cengiz REJEKSİYON T lenfositler, B lenfositler, NK hücreler, makrofajlar, sitokinlerin birlikte inflamatuar hasar oluşturduğu, nakledilen dokunun nekrozuyla sonuçlanan lokal

Detaylı

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI

TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI TONSİLLOFARENJİT TANI VE TEDAVİ ALGORİTMASI Akut tonsillofarenjit veya çocukluk çağında daha sık karşılaşılan klinik tablosu ile tonsillit, farinks ve tonsil dokusunun inflamasyonudur ve doktora başvuruların

Detaylı

CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ

CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ CROSSMATCH ELISA YÖNTEMİ Uzm.Dr.Mustafa BALCI Transplantasyon İmmünolojisi ve Doku Tiplendirme Laboratuvarı Sorumlu Hekimi TRANSMED ÖZEL TIP LABORATUVARI ANKARA Humoral Alloreactivity Pre Tx Preformed

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI

OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI OTOİMMÜNİTE MEKANİZMALARI Dr. Neriman AYDIN Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 Akış Otoimmun hastalık Tolerans Otoimmunite Genetik MHC/MHC dışı genler Protein

Detaylı

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya

Kuramsal: 28 saat. 4 saat-histoloji. Uygulama: 28 saat. 14 saat-fizyoloji 10 saat-biyokimya HEMATOPOETİK SİSTEM Hematopoetik Sistem * Periferik kan * Hematopoezle ilgili dokular * Hemopoetik hücrelerin fonksiyon gösterdikleri doku ve organlardan meydana gelmiştir Kuramsal: 28 saat 14 saat-fizyoloji

Detaylı

SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE

SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE SİSTEMİK İNFLAMASYON VE NÖRONAL AKTİVİTE Eyüp S. Akarsu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji ABD 22. Ulusal Farmakoloji Kongresi 5 Kasım 2013, Antalya 1 Organizmanın çok çeşitli tehdit algısına

Detaylı

[İDİL YENİCESU] BEYANI

[İDİL YENİCESU] BEYANI Araştırma Destekleri/ Baş Araştırıcı 10. Ulusal Pediatrik Hematoloji Kongresi 3 6 Haziran 2015, Ankara [İDİL YENİCESU] BEYANI Sunumum ile ilgili çıkar çatışmam yoktur. Çalıştığı Firma (lar) Danışman Olduğu

Detaylı

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62

Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Mikroplar ve Konak Adaptasyonu: Savaşamıyorsan Anlaş Doç. Dr. Fadile Yıldız Zeyrek Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Geniş tanımlama ile parazitler: Maizels J Biol 2009, 8:62 Parazitler

Detaylı

Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı

Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı Normal Doku: Erken ve geç etkilerin patogenezi Yeniden ışınlamada doku toleransı Klinik Radyobiyoloji Kursu 19-20 Şubat 2010 Ankara Dr. Mine Genç minegenc@gmail.com Radyasyona bağlı doku reaksiyonlarını

Detaylı

Reed Sternberg Hücreleri

Reed Sternberg Hücreleri CD40 RSH Reed Sternberg Hücreleri Antijen sunumuyla ilgili yüzey molekülleri HLA Klas II, CD40, CD86 Sitotoksik moleküller Granzim B, Perforin Dendritik Hücre marker ları Fascin, Kemokin CCL17 (TARC) Myeloid

Detaylı

UYGUN HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE KAYNAĞI SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

UYGUN HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE KAYNAĞI SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR TÜRK HEMATOLOJİ DERNEĞİ HematoLog 2011: 1 1 Dr. Ahmet H. Elmaağaçlı Batı Almanya Kanser Merkezi, Kemik İliği Transplantasyonu Bölümü, Essen, Almanya e-mail: Ahmet.Elmaagacli@uk-essen.de Anahtar Sözcükler

Detaylı

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım.

Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Kök Hücrelere Güncel Yaklaşım. Doç. Dr. Tunç Akkoç Günümüzde kök hücreler hem reperatif hem de rejeneratif tıp alanında uygulama alanları bulmakta ve umut verici sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Temel laboratuar

Detaylı

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU

B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU B HÜCRELERİNİN TOLL-LİKE RESEPTÖRLER ARACILIKLI AKTİVASYONU Şule Yavuz MÜTF Romatoloji BD B HÜCRESİNİN GÖREVLERİ Aydınlık yüz Karanlık yüz v Antikor üreten hücreler Enfeksiyonlara karşı 1.basamak Aşılama

Detaylı

PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ. ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014

PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ. ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014 PAROKSİSMAL NOKTURNAL HEMOGLOBİNÜRİ TANI ve TEDAVİ ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 Yard. Doc. Dr. Gülali Aktaş İnt.Dr. Elif Uzuner Nisan 2014 Klasik olarak kronik intravasküler hemoliz bulguları, kemik iliği

Detaylı

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013

Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler. Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Safra Yolları Kanserlerinde SistemikTedaviler Dr.M.Oktay TARHAN İzmir K.Ç.Ü. Atatürk E.A.H. Tıbbi Onkoloji Kliniği 21.04.2013 Kısa Kitaplar, Sunumlar.. Almanların yemek kitabı Amerikalıların tarihi Onkologların

Detaylı

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR

LİSTEYE EKLENENLER DEĞİŞİKLİK YAPILANLAR 01.05.2013-14.11.2013 TARİHLERİ ARASINDA SAĞLIK BAKANLIĞI EK ONAYI ALINMADAN KULLANILABİLECEK ENDİKASYON DIŞI HEMATOLOJİ-ONKOLOJİ İLAÇLARI LİSTESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER LİSTEYE EKLENENLER SIRA NO İLAÇLAR

Detaylı

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261

İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri. Blood Reviews (2008) 22, 261 İmmun sistemi baskılanmış hastalarda lenfomagenezde rol alan faktörler ve etkileşimleri Blood Reviews (2008) 22, 261 Onkojenik viruslar Annu. Rev. Pathol. Mech. Dis. 2014.9:49 EBV Doğada çok yaygın İnsan

Detaylı

Doç. Dr. Erdinç DEVRİM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı

Doç. Dr. Erdinç DEVRİM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Doç. Dr. Erdinç DEVRİM Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı Tanımlar Sepsis Neonatal sepsis Biyobelirteç Neonatal sepsiste Sunum Planı Mekanizmalar ve rutin tanı yöntemleri Potansiyel

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

MİYELODİSPLASTİK SENDROM

MİYELODİSPLASTİK SENDROM MİYELODİSPLASTİK SENDROM Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2013 30.01.2014 İnt. Dr. Ertunç ÖKSÜZOĞLU Miyelodisplastik sendrom (MDS) yetersiz eritropoez ve sitopenilerin varlığı ile ortaya

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI

AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI AML PROTOKOLLERİNDE KHT İNDİKASYONLARI Prof. Dr. S. Sema Anak İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Pediatrik Hematoloji-Onkoloji Bilim Dalı, Kök Hücre Nakli Ünitesi, Çapa, İSTANBUL Giriş Son

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Erişkinde Mikrobiyota. Dr Tarkan Karakan Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı

Erişkinde Mikrobiyota. Dr Tarkan Karakan Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Erişkinde Mikrobiyota Dr Tarkan Karakan Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İnsan ve bakteri ilişkisi İnsan vücudundaki bakterilerin yüzey alanı = 400 m 2 (Tenis kortu kadar) İnsandaki gen sayısı:

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Arş gör. Dr Cansu ABAYLI Çöliak hastalığı; Buğday, arpa ve yulaf gibi tahıllı gıdalarda bulunan, gluten proteinleri ile oluşan, toplumun %1 inden fazlasının

Detaylı

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları

İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları İnvaziv Aspergilloz da Tedavi Yaklaşımları Dr. Murat Akova Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, İnfeksiyon Hastalıkları Ünitesi, Ankara 1 2 3 İnvaziv aspergillozda mortalite

Detaylı

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak

DOĞAL BAĞIŞIKLIK. Prof. Dr. Dilek Çolak DOĞAL BAĞIŞIKLIK Prof. Dr. Dilek Çolak 1 DOĞAL BAĞIŞIKLIK İkinci savunma hattı birinci hat: fiziksel bariyerler Kazanılmış bağışık yanıtın aktivatörü ve kontrolörü 2 DOĞAL BAĞIŞIKLIK Kompleman proteinleri

Detaylı

Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü nün girişimi

Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü nün girişimi KRONİK GRAFT-VERSUS-HOST HASTALIĞININ KLİNİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ VE TEDAVİSİ Görgün Akpek Associate Professor of Medicine, University of Maryland School of Medicine Attending Physician - Blood and Marrow

Detaylı

Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition

Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition Docosahexaenoic Acid Induces Cell Death in Human Non- Small Cell Lung Cancer Cells by Repressing mtor via AMPK Activation and PI3K/Akt Inhibition DUYGU PELİSTER - 20130701008 İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Karaciğer Nakli. Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA

Karaciğer Nakli. Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA Karaciğer Nakli Güncel Yaklaşımlar Dr Sezai YILMAZ İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi MALATYA Karaciğer Nakli Malatya Deneyimi ABD Karaciğer Nakli Verileri -2007 ABD Karaciğer Nakli Verileri -2008

Detaylı

KÖK HÜCRE: SOLİD ORGAN NAKİLLERİNDE KULLANIMI

KÖK HÜCRE: SOLİD ORGAN NAKİLLERİNDE KULLANIMI + KÖK HÜCRE: SOLİD ORGAN NAKİLLERİNDE KULLANIMI Meral Beksaç Ankara Üniversitesi Hematoloji Bilim Dalı Beksac, TİGED 2015, Antalya + Organ nakilleri 2 Organ nakillerinde HLA engeli Uzun süreli immun baskılama

Detaylı

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi Prof. Dr. Volkan Korten Marmara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İnfeksiyon Hastalıklar kları ve Klinik Mikro. ABD. Risk? Başlangıç tedavisine yanıtsızlık değil. Ciddi

Detaylı

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON. Dr.Mahmut İlker Yılmaz. 25 Eylül 2010, Antalya

PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON. Dr.Mahmut İlker Yılmaz. 25 Eylül 2010, Antalya PERİTON DİYALİZ HASTALARINDA İNFLAMASYON Dr.Mahmut İlker Yılmaz 25 Eylül 2010, Antalya İNFLAMASYON İnflamasyon Kronik inflamasyon İnflamasyon İyi Kötü Çirkin "Her kelimeyi bir şekille anlatan Çincede

Detaylı

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl Karaciğer ve safra yolu hastalıklar klarında laboratuvar bulguları Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 5.Yarıyıl 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR?

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 07.09.2013, UVHS, Güral Sapanca Otel, Sakarya Kronik böbrek hastası

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Plazma Hücreli Lösemi. Prof.Dr.Ercüment Ovalı

Plazma Hücreli Lösemi. Prof.Dr.Ercüment Ovalı Plazma Hücreli Lösemi Prof.Dr.Ercüment Ovalı Wladyslaw Antoni Gluzinski 1906 da 47 yaşında kemik ağrısı, kosta kırığı, idarda porteinöz birikim ve lokositoz ile başvuran bir hastada mevcut lokositozda

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER

OTOİMMUN HASTALIKLAR. Prof.Dr.Zeynep SÜMER OTOİMMUN HASTALIKLAR Prof.Dr.Zeynep SÜMER İmmun tolerans Organizmanın kendinden olan antijeni tanıyarak bunlara karşı reaksiyon vermemesi durumuna İMMUN TOLERANS denir Otoimmunitenin oluşum mekanizmaları

Detaylı

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD

Postpartum/Sessiz Tiroidit. Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Postpartum/Sessiz Tiroidit Dr. Ersin Akarsu Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma BD Tanım Otoimmunite / Lenfositik infiltrasyon Geçici tirotoksikoz Hipotiroidi TFT değişiklikleri,

Detaylı

Özet Anahtar Kelime: Sum mary Key Words Giriş T hücre aktivasyonu Ya z fl ma Ad re si/ad dress for Cor res pon den ce:

Özet Anahtar Kelime: Sum mary Key Words Giriş T hücre aktivasyonu Ya z fl ma Ad re si/ad dress for Cor res pon den ce: 18 Sürekli Eğitim Continuing Medical Education DOI: 10.4274/turkderm.47.s3 T cell immunity Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi, Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı, Görükle, Bursa, Türkiye Özet Doğumdan

Detaylı

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ Bengü TOKAT, 1,2 Deniz KANCA, Tülin ÖZTÜRK, M.Fatih SEYHAN, Zerrin CALAY, Şennur İLVAN, Özlem KURNAZ-GÖMLEKSİZ, Hülya

Detaylı

Aplastik Anemide Güncel Tedavi

Aplastik Anemide Güncel Tedavi Derleme Aplastik Anemide Güncel Tedavi Harika ÇELEBİ, Osman İLHAN Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Hematoloji Bilim Dal, ANKARA GİRİŞ Aplastik anemi (AA) kemik iliği kök hücre ve/veya mikro-çevrenin

Detaylı

Otolog kök hücre nakli sonrası nüks etmiş Hodgkin lenfoma olgularında nonmiyeloablatif. Doç.Dr. Mustafa ÖZTÜRK

Otolog kök hücre nakli sonrası nüks etmiş Hodgkin lenfoma olgularında nonmiyeloablatif. Doç.Dr. Mustafa ÖZTÜRK Otolog kök hücre nakli sonrası nüks etmiş Hodgkin lenfoma olgularında nonmiyeloablatif allogeneik nakil Doç.Dr. Mustafa ÖZTÜRK GİRİŞ Hodgkin lenfoma iyi prognostik özellikteki vakaların %90 ı ileri evre

Detaylı

ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli

ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli ENDOTEL YAPISI VE İŞLEVLERİ Doç. Dr. Esra Atabenli Erdemli Endotel, dolaşım sistemini döşeyen tek katlı yassı epiteldir. Endotel hücreleri, kan damarlarını kan akımı yönünde uzunlamasına döşeyen yassı,

Detaylı

A) Plazma hücrelerinin infiltrasyonu. B) Multinükleer histiyositik dev hücreleri. C) Lenfositlerden zengin inflamasyon. D) Fibrozis.

A) Plazma hücrelerinin infiltrasyonu. B) Multinükleer histiyositik dev hücreleri. C) Lenfositlerden zengin inflamasyon. D) Fibrozis. Genel olarak bakıldığında soru dağılımı beklenen dışında değildi. Her sınavda sorulan bazı başlıkların sorulmaması dahi olasılık dahilindeydi. Zorluk yönünden geçen sınavlardan pek farklı değildi. Yine

Detaylı

Allogeneik Periferik Kök Hücre Transplantasyonu

Allogeneik Periferik Kök Hücre Transplantasyonu Van Tıp Dergisi: 5 (3): 183-187, 1998 Allogeneik Periferik Kök Hücre Transplantasyonu Allogeneik Periferik Kök Hücre Transplantasyonu İmdat Dilek*, Önder Arslan**, Günhan Gürman** Özet: Kemik iliği transplantasyonu

Detaylı

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay

ANEMİYE YAKLAŞIM. Dr Sim Kutlay ANEMİYE YAKLAŞIM Dr Sim Kutlay KBH da Demir Eksikliği Nedenleri Gıda ile yetersiz demir alımı Üremiye bağlı anoreksi,düşük proteinli (özellikle hayvansal) diyetler Artmış demir kullanımı Eritropoez stimule

Detaylı

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ

MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ MEME KARSİNOMLARINDA GATA 3 EKSPRESYONU VE KLİNİKOPATOLOJİK PARAMETRELER İLE İLİŞKİSİ Aslı ÇAKIR 1, Özgür EKİNCİ 2, İpek IŞIK GÖNÜL 2, Bülent ÇETİN 3, Mustafa BENEKLİ 3, Ömer ULUOĞLU 2 1 Çorlu Devlet Hastanesi

Detaylı

Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Olgu Sunumu (İmmünyetmezlikli hastada viral enfeksiyonlar) Dr. A. Arzu Sayıner Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Olgu Dört ay önce eşinden böbrek nakli yapılan 62 yaşındaki

Detaylı

Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri

Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri Türkiye de İlaç Geliştirme İçin Çözüm Önerileri Ahmet Gül İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İTAM Özgün İlaç Keşfi, İlaç Geliştirilmesi ve İstanbul İlaç Sektörü ne Bilgi ve Teknoloji Aktarma

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı