Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri"

Transkript

1 Panel: Kronik ruhsal hastal ğ olanlarda rehabilitasyon / iyileştirim ve bilişsel işlevsellik Şizofrenide Sosyal Biliş ve Rehabilitasyondaki Yeri PROF.DR.HALİSE DEVRİMCİ ÖZGÜVEN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Gündüz Tedavi ve Rehabilitasyon Ünitesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi İzmir / Ekim 2010

2 Konuşmanın İçeriği Sosyal biliş nedir? Sıcak biliş soğuk biliş Şizofrenide sosyal biliş bozuklukları Sosyal bilişin belirtiler ve işlevsellik ile ilişkisi Sosyal biliş bozukluklarının endofenotip değeri Sosyal bilişsel süreçlerin altında yatan nöral süreçler Bir tedavi hedefi olarak sosyal biliş

3 Şizofreni tedavisinde bugün hala pozitif ve negatif belirtilerin öncelikli olarak ele alındığı açıktır Ancak hasta memnuniyeti ve beklentileri açısından bilişsel beceriler ve sosyal işlevsellikteki bozuklukların daha ön planda olduğu görülmektedir Middelboe ve ark. 2001

4 Şizofrenide sosyal işlevsellikteki bozukluğun arkasında ne var? David Penn, Pinkham ve ark. 2003

5 Soğuk biliş e karşılık Sıcak biliş Soğuk biliş Sıcak biliş Duygusal olarak nötral, kişilik ile ilişkisiz Duygusal yükü olan, kişilik ile ilişkili

6 Soğuk bilişsel beceriler Nörobilişsel beceriler Temel bilişsel beceriler MATRICS (NIMH Measurement Measurement and Treatment Research to Improve Cognition in Schizophrenia) 1. Dikkat ve vijilans 2. Görsel bellek ve öğrenme 3. Sözel bellek ve öğrenme 4. Yargılama ve problem çözme 5. Çalışma belleği 6. İşlemleme hızı 7. Sözel kavrama 8. Sosyal biliş

7 Sıcak bilişsel beceriler Sosyal bilişsel beceriler Sosyal etkileşimlerin altında yatan mental operasyonlardır Brothers 1990

8 Sosyal Biliş Nedir? Sosyal biliş, kişinin kendisiyle diğerleri arasındaki ilişkinin tasarımlarını yapılandırabilmesi Bu tasarımları sosyal davranışları esnek bir şekilde yönlendirmek için kullanabilmesi

9 Sosyal biliş nedir? Diğer insanların inançları ve eğilimleri ile ilgili doğru çıkarımlar oluşturulabilmesi Bu çıkarımlar oluşturulurken sosyal durumsal faktörlerin ağırlıklarına göre kullanılabilmesi

10 Sosyal bilişsel // soğuk bilişsel işlevler Soğuk bilişsel işlevler ile sosyal bilişsel işlevler ilişkilidir Aralarında biraz örtüşme de vardır Temel nörobilişsel becerilerdeki bozukluklar sosyal bilişsel bozuklukları şiddetlendiriyor olabilir Ancak birbirlerinden bağımsızdırlar İlişkili ancak farklıdırlar Sergi ve ark. 2007, Couture ve ark. 2006, Vauth ve ark. 2004, Allen ve ark. 2007

11 Sosyal bilişsel beceriler nelerdir? Zihin kuramı (theory of mind) Atıf yanlılığı (attributional bias) Duygusal işlemleme (emotional processing) Sosyal algı ve sosyal bilgi (social perception and social knowledge)

12 Zihin Kuramı nedir? Kişinin kendi mental durumunun diğerlerinin mental durumlarından farklı olduğunu anlayabilmesi Diğerlerinin mental durumlarının içeriği (niyet, inanç gibi) ile ilgili doğru çıkarımlar yapabilmek Diğer insanların niyetlerini, eğilimlerini, yaradılışlarını ve davranışlarını algılayabilme, anlayabilme, yorumlayabilmek İmaları, ironiyi, gafları, metaforları anlayabilmek Baron Cohen ve ark. 2001, Abu Akel 2004

13 ZK Bileşenleri Birinci derece ZK (ZK 1). Başkalarının yanlış düşüncelerini saptama becerisi olarak nitelenen işlevdir. Gelişimsel olarak çocuklukta ilk gelişen ZK bileşenidir İkinci derece ZK işlevi (ZK 2) Düşünce hakkındaki düşünce Bu işlev kişinin bir başkasının dış dünyadaki bir olayla ilgili düşüncesi hakkında yanlış bir düşünceye sahip olduğunu anlayabilme becerisidir. Örneğin, denek, A kişisinin, B kişisinin yanlış inancının yanlışlığını bilip bilmediğini bilir Wellman 1990, Perner ve Wimmer 1985

14 ZK Bileşenleri Pot Kırmayı Farketme (Faux Pas) Toplum içinde kırılan potları tanıma ve anlama becerisi Bir kişinin bir başkasının bir ortamda yanlış bir şey söylediğini ya da uygun olmayan bir biçimde davrandığını anlamadığını ve eğer bunu anlarsa kendisini küçük düşmüş hissedeceğini kavrama becerisi Bu beceri bir başkasının nasıl hissedeceğine empati yapabilmeyi de kapsar Stone ve ark. 1998

15 ZK Bileşenleri İmayı Anlama (Hinting) Doğrudan olmayan sözel ifadelerin altında yatan gerçek niyetleri anlayabilme yeteneğidir Kişinin iki karakter arasında, bir iletişim sırasında geçen imaları anlayabilme ve gerçek niyeti/niyetleri tahmin edebilme becerisidir Corcoran 1996

16 Şizofrenide zihin kuramı Şizofrenide ZK 2, imayı ve pot kırmayı anlama alanlarında bozukluk vardır Bu bozukluklar diğer psikiyatrik hastalıklarda görülenden daha şiddetlidir Hastaların birinci derece yakınlarında da ZK bozuklukları mevcuttur Hastalığın prodrom ve erken dönemlerinde de saptanır, görece stabildir Irani ve ark. 2006, Onur ve ark. 2008

17 Atıf yanlılığı nedir? Atıflar nedensel açıklamalardır Çünkü ifadeleri. Kişinin belirli pozitif ya da negatif olayların nedenleri konusunda tipik olarak ne tür çıkarımlar yaptığıdır Atıflar Dışarıdaki kişilere yapılan atıflar Dışarıdaki durumlara yapılan atıflar Zullow ve ark Kendine yapılan atıflar

18 Tipik olarak Pozitif olaylar kişinin kendisine atfedilir Negatif olaylar dışarıdaki kişi ve durumlara atfedilir

19 Şizofrenide atıf yanlılığı (kişiselleştirme yanlılığı) Kendine yapılan atıflar Bentall ve ark. 2001, Garety ve Freeman 1999 Dışarıdaki durumlara yapılan atıflar Dışarıdaki kişilere yapılan atıflar

20 Şizofrenide atıf yanlılığı Bu kendilik değerini ve pozitif bir kendilik algısını korumak için kullanılan dinamik bir mekanizma haline gelir Buna karşılık, diğer kişiler ile ilgili algı giderek negatifleşir Sonuca atlama Doğrulama yanlılığı Bentall ve ark. 2001, Garety ve Freeman 1999, Freeman 2007

21 Duygusal işlemleme nedir? Duyguları tanıma Duyguları anlama Duyguları başlatma Duyguların üstesinden gelme Bu işlemler yüz ifadesinden, jestlerden ya da ses tonundan yararlanılarak yapılabilir Mayer ve ark. 2001, Edwards ve ark. 2002

22 Şizofrenide duygusal işlemleme Şizofrenide emosyonel belirti ve bulgular olduğu tanımlandığı günden beri bilinmektedir Bu bozukluklar negatif belirtiler içinde kabul edilmektedir Emosyonların dışa vurulmasında azalma /affektte sığlık Emosyonel deneyimlerde azalma Emosyonları algılamada ve tanımada azalma Emosyonel etkileşimlere katılmaya isteklilikte azalma

23 Şizofrenide duygusal işlemleme Şizofrenide duygusal işlemlemenin her alanında bozukluk vardır ve bu bozukluk diğer birçok psikiyatrik hastalıkta görülenden daha şiddetlidir Hastalar negatif duyguları tanıma ve anlamada pozitif duygulara göre daha başarısızdır Duygusal işlemleme belirtileri hastalığın erken dönemlerinde saptanabilir ve stabildir Hastalar kendilerine verilen yüzlerde gözleriyle yetersiz tarama yaparlar, duyguyu tanımalarına yardımcı olacak yüz bölgelerini iyi taramazlar ve bu taramayı yaparken daha kısa süre kullanırlar Penn ve ark. 2008, Williams ve ark. 1999, Pinkham ve ark. 2007

24 Sosyal algı ve sosyal bilgi nedir? Sosyal algı İlişki algısı İçinde bulunduğu sosyal ortamda kişilerin sosyal rollerini ve o andaki sosyal durumu anlayabilme İnsanlar arasındaki ilişkilerin niteliğini kavrayabilme Karmaşık sosyal durumlarda sözel ve sözel olmayan ipuçlarını kullanarak çıkarımlar yapabilme Corrigan ve Green 1993, Fiske 1992

25 Sosyal algı ve sosyal bilgi nedir? Sosyal bilgi Sosyal şema Kişinin sosyal durumlara ve etkileşimlere rehberlik eden kuralları, adetleri ve rolleri bilmesi Bir sosyal durum ya da ortam için neyin tipik olduğunu bilmesi Farklı sosyal durumlarda kendisinden nelerin beklendiğini bilmesi Corrigan ve Green 1993, Fiske 1992, Subotnik ve ark. 2006

26 Şizofrenide sosyal algı ve sosyal bilgi Şizofrenide sosyal algı ve sosyal bilgi alanlarında bozukluk vardır Şizofrenide bu alanlarda görülen bozukluk diğer birçok psikiyatrik hastalıkta görülenden daha şiddetlidir Şizofrenide sosyal algı ve sosyal bilgi erken görsel işlemleme ve sosyal işlevsellik ile ilişkisi en kuvvetli olan sosyal biliş bozukluklarıdır Sergi ve ark. 2006, Corrigan ve Green 2003, Rosenthal ve ark. 1979, Kim ve ark. 2005

27 Sosyal bilişsel bozuklukların şizofrenide klinik belirtiler ile ilişkisi

28 Zihin kuramı bozuklukları Paranoid sanrılar ile (Bentall ve ark. 2001) Negatif belirtiler ile (Brune 2005, Özgüven ve ark. 2007) İntihar davranışları ile ilişkili bulunmuş (Duno ve ark. 2009) Duygusal işlemleme bozuklukları Künt affekt ve anhedoni gibi negatif belirtilerle ilişkili bulunmuş (Green ve ark. 2008) Atıf yanlılığı bozuklukları Paranoid sanrılar, kontrol edilme sanrıları ve saldırgan davranışlar ile ilişkili bulunmuştur (Bentall ve ark. 2001, Combs ve ark. 2007) Sosyal algı ve sosyal bilgi becerilerindeki bozukluklar Formel düşünce bozukluğu ile (Subotnik ve ark. 2006) Asosyalite ve avolüsyon gibi negatif belirtilerle ilişkili bulunmuş (Green ve ark. 2008)

29 Şizofrenide işlevsellik ile nörobilişsel ve sosyal bilişsel bozukluklar arasındaki ilişki

30 Şizofrenide sosyal işlevsellikteki bozukluğun arkasında ne var? POZİTİF ve NEGATİF BELİRTİLER SOĞUK BİLİŞSEL BOZUKLUKLAR SICAK BİLİŞSEL BOZUKLUKLAR David Penn, Pinkham ve ark. 2003

31 Sosyal işlevsellik ile ilişkili nörobilişsel bozukluklar Sözel bellek ve öğrenme Görsel bellek ve öğrenme Muhakeme ve problem çözme Dikkat ve vijilans (Anne Kathrin ve ark. 2010, Green ve ark. 2000, Green ve ark. 2004) Sosyal işlevsellik ile ilişkili bulunan sosyal bilişsel bozukluklar Zihin kuramı (Anne Kathrin ve ark. 2010, Fett ve ark. 2010, Couture ve ark. 2006) Duygu tanıma, algılama (Couture ve ark. 2006) Sosyal algı (Sergi ve ark. 2006, Kim ve ark. 2006, Sergi ve ark. 2006) Sosyal bilgi (Bellack ve ark. 1994)

32 Gerçek yaşamdaki sosyal işlevsellik ile sosyal biliş arasındaki ilişki Gerçek yaşamdaki sosyal işlevsellik ile soğuk biliş arasındaki ilişki Anne Kathrin ve ark. 2010, Fett ve ark. 2010, Pinkham ve Penn 2006

33 Sosyal bilişsel bozuklukların aracı rolü Soğuk bilişsel bozukluklar Sosyal bilişsel bozukluklar Sosyal işlevsellik Vauth ve ark. 2004, Roncone ve ark. 2002, Sergi ve ark. 2006, Addington ve ark. 2006

34 Sosyal bilişsel bozuklukların aracı rolü Soğuk bilişsel bozukluklar Sosyal işlevsellik Vauth ve ark. 2004, Roncone ve ark. 2002, Sergi ve ark. 2006, Addington ve ark. 2006

35 Sosyal bilişsel beceriler, şizofrenide günlük yaşam içindeki işlevsellik sorunlarının anahtar belirleyicisi gibi görünmektedir Kee ve ark. 2003, Couture ve ark. 2006, Anne Kathrin ve ark. 2010

36 Sosyal bilişsel bozukluklar: durumsal mıdır, yoksa kalıcı mı?

37 Prodrom dönemindeki hastalarda sosyal bilişsel becerilerde bozukluk saptanmıştır (Addington ve ark. 2008) Sosyal bilişsel becerilerde bozukluk hastalığın erken evrelerinde saptanmaktadır (Bertrand ve ark. 2007) İlk epizod hastaları ve kronik hastalarda sosyal bilişsel beceriler benzer bulunmuştur (Pinkham ve ark. 2010) Hastaların birinci derece yakınlarında sosyal bilişsel bozukluklar saptanmaktadır (Onur ve ark. 2009, Kee ve ark. 2004, Toomey ve ark. 1999)

38 Sosyal bilişsel süreçlerin nöral temeli

39 Şizofrenideki sosyal bilişsel bozuklukların altında yatan süreçleri anlama çabaları sürmektedir Fonksiyonel nörogörüntüleme çalışmaları Sosyal ve sosyal olmayan uyaranların birbiri ile kısmen bağımlı olan nöral sistemlerde işlemlendiğini göstermektedir Sosyal biliş ile ilgili network şu yapılardan oluşuyor gibi görünmektedir: Prefrontal korteks, fusiform girus, superiyor temporal girus, amigdala Pinkham ve ark. 2008, Brunet Gouet ve Decety 2006, Pinkham ve ark. 2003

40 Neural Bases for Impaired Social Cognition in Schizophrenia and Autism Spectrum Disorders Kompleks bir sosyal bilişsel görev sırasında (güvenilirlik, arkadaş canlısı olma ve yaş tahmini yargıları) fmri ile aktivite bozukluğu saptanan alanlar Amigdala Fusiform yüz bölgesi (FFA) Superior temporal sulcus (STS) Ventrolateral prefrontal cortex (VLPFC) Pinkham ve ark. 2008

41 Medial prefrontal kortex Zihin kuramı Pinkham ve ark.2003, Adolphs 2002, Blackwood ve ark. 2001, Brothers 1990, Anderson 1999

42 Superior temporal girus Duygu işlemleme Pinkham ve ark.2003, Adolphs 2002, Blackwood ve ark. 2001, Brothers 1990, Anderson 1999

43 Fusiform girus Yüz tanıma Pinkham ve ark.2003, Adolphs 2002, Blackwood ve ark. 2001, Brothers 1990, Anderson 1999

44 Amygdala Yüz tanıma Duygu işlemleme Negatif ve korku uyandıran uyaranların işlemlenmesi Atıf yanlılığı?? Pinkham ve ark.2003, Adolphs 2002, Blackwood ve ark. 2001, Brothers 1990, Anderson 1999

45 Ventromedial prefrontal kortex Sosyal bilgi ve sosyal algı Pinkham ve ark.2003, Adolphs 2002, Blackwood ve ark. 2001, Brothers 1990, Anderson 1999

46 Sosyal bilişsel bozuklukların tedavisinde antipsikotik ilaçların ve rehabilitasyonun yeri

47 Antipsikotiklerin sosyal biliş üzerindeki etkisi 1 Kee ve ark. (1998) Randomize, kontrollü, haloperidol/risperidon Tedaviye dirençli 20 hastada, 8 hafta sonunda risperidon ile sosyal algıda hafif düzelme saptanmış Littrell ve ark Randomize olmayan, 22 hastanın tipik antipsikotikten olanzapine geçtiği bir çalışma 12 hafta sonunda olanzapine geçen hastalarda sosyal algı, geçmeyen 30 hastaya göre, anlamlı ölçüde daha çok düzelmiş

48 Antipsikotiklerin sosyal biliş üzerindeki etkisi 2 Kerbener ve ark. (2005) 13 ilk atak şizofreni hastası 1 aylık AP ilaç kullanımı öncesi ve sonrasında değerlendirilmiş Yüzde emosyon algılama becerisinde herhangi bir düzelme olmamış Sergi ve ark Randomize, çift kör, haloperidol/risperidon/olanzapin 73 hasta, 8 hafta izlenmiş ve bir grup sosyal bilişsel becerinin hiçbirinde düzelme saptanmamış

49 Antipsikotiklerin sosyal biliş üzerindeki etkisi 3 Harvey ve ark. (2006) Randomize, çift kör, ketiyapin/risperidon 289 hastada tedavinin nörobilişsel beceriler, sosyal yeterlik ve sosyal bilişsel beceriler üzerindeki etkisi izlenmiş Bazı nörobilişsel beceriler ve sosyal yeterlikte her iki ilaç ile de düzelme elde edilmiş Her iki ilaç da sosyal bilişsel beceriler üzerinde etkili bulunmamış

50 Antipsikotiklerin sosyal biliş üzerindeki etkisi 4 Roberts ve ark. (2010) Randomize, çift kör, ketiyapin/risperidon 223 hastada 24 haftalık bir izlem sonunda tedavinin negatif belirtiler, yaşam kalitesi, sosyal işlevler ve işlevsellik üzerindeki etkisi izlenmiş İlaç grupları arasında fark yok Ölçülen 4 sosyal bilişsel becerinin yalnız birinde hafif düzelme ortaya çıkmış

51 Antipsikotik tedavinin psikososyal rehabilitasyon açısından önemi nedir? Antipsikotik ilaçlar olmaksızın şizofreni tedavisi düşünülemez Antipsikotik ilaçlar hastaların rehabilitasyon programına devam etmelerini ve daha çok yararlanmalarını sağlarlar (Kern ve ark. 2009, Rosenheck ve ark. 1998) Antipsikotik ilaç tedavisi altında olmayan hastalar psikososyal rehabilitasyon programında kötüleşebilirler (Hogarty 1974)

52 Psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Bu yaklaşımlar iyi tolore edilen ve genellikle hastaların katılmaktan hoşlandığı, tedavi sürdürme oranının yüksek olduğu yaklaşımlardır Psikososyal rehabilitasyona olumlu yanıt alındığını bildiren çok sayıda çalışma vardır Sosyal bilişsel işlevlere yönelik psikososyal müdahaleler İzole bir hedefe yönelik müdahaleler Kapsamlı müdahaleler Geniş tabanlı müdahaleler

53 İzole bir hedefe yönelik müdahaleler Belli bir sosyal bilişsel alanı hedef alır Örneğin, duygu tanımayı ya da sosyal kuralları öğretme vb. Eğitim, taklit, rol oynama gibi teknikler kullanılabilir Genellikle bir ya da birkaç seansta tamamlanabilir Affect Recognition Program / Wölwer 2005 ZK eğitimi / Sarfati 2000 Kayser 2006 Roberts ve Penn 2009, Penn ve Combs 2000

54 Kapsamlı müdahaleler Farklı sosyal bilişsel alanları birlikte hedef alır Örneğin, duygu tanıma ve zihin kuramı Farklı teknikleri bir arada kullanır (rol oynama, hatasız öğrenme, video kaydı yapıp izleme vb. teknikler birlikte kullanılabilir) Genellikle grup tedavisi biçiminde uygulanır Genellikle çok sayıda oturum gerektirir SCIT / Penn 2005 Social Cognition Enhancement Training / Choi&Kwon 2006 Metacognitive Intervention Program / Roncone 2004 Social Cognitive Skills Training / Horan 2009 Roberts ve Penn 2009, Horan ve ark. 2008

55 Geniş tabanlı müdahaleler Sosyal biliş ile birlikte diğer soğuk bilişsel becerileri birlikte ele alır Yani bilişsel remediasyon uygulanan paketin bir bölümünü oluşturur Farklı teknikleri bir arada kullanır (rol oynama, hatasız öğrenme, video kaydı yapıp izleme vb. teknikler birlikte kullanılabilir) Genellikle grup tedavisi biçiminde uygulanır Genellikle çok sayıda oturum gerektirir CET / Hogarty 2004 Emotion Management Training / Hodel 2004 Roberts ve Penn 2009, Horan ve ark. 2008

56 İzole psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Wolwer ve ark oturumluk, 6 haftalık randomize kontrollü bir çalışma 77 şizofreni hastası 3 gruba ayrılmış Affekt tanıma eğitimi / TAR Bilişsel remediasyon eğitimi / CRT Her zamanki tedavi / TAU Bulgular CRT ile sözel bellek performansında düzelme olmuş TAR ile affekt tanıma performansında düzelme olmuş TAU ile anlamlı düzelme olmamış

57 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Penn ve ark Yatarak tedavi gören 17 şizofreni hastasına 2 yıl boyunca SCIT uygulanmış Bulgular Duygu algılama Zihin kuramı Atıf yanlılığı ve buna bağlı hostil davranışlarda anlamlı azalma saptanmış

58 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Combs ve ark haftalık, grup temelli kontrollü bir çalışma 28 şizofreni hastası 2 gruba ayrılmış 18 hafta şizofreni hastasına grup temelli SCIT 10 şizofreni hastasına baş etme becerileri grubu SCIT / Haftada 1 kez 1 saat Emosyon eğitimi / emosyonları tanımlama, emosyon taklit eğitimi vb. Zihin kuramı ve atıf yanlılığı / tahminlerin gerçeklerden ayırt edilmesi, sonuca atlama, olumsuz olayları anlama Bütünleştirme / gerçek yaşamda tahminlerin kontrol edilmesi SCIT grubundaki hastalarda zihin kuramı, emosyon algılama, sosyal algı ve atıflarda anlamlı düzelme, sosyal ilişkilerde artma, saldırgan davranışlarda azalma bildirilmiş

59 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Combs ve ark Aynı çalışmada SCIT grubundaki hastaların tedavi tamamlandıktan sonra 6. aydaki izleme değerlendirmesi Amaç: SCIT ile elde edilen iyileşmenin korunup korunmadığını ve başka alanlara generalize olup olmadığını değerlendirmek Bulgular Duygu algılama ve sosyal algı alanlarındaki iyileşme, skorlarda % 5 13 düşme olmasına rağmen, büyük ölçüde korunmuş

60 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Roberts ve Penn haftalık ayaktan hastaların alındığı grup temelli karşılaştırmalı bir çalışma Her zamanki tedavi grubunda 11 hasta SCIT grubunda 20 hasta Bulgular Duygu algılama ve sosyal becerilerde anlamlı düzelme sağlanmış.

61 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Roncone ve ark hafta, haftada 1 oturum, grup temelli kontrollü bir çalışma 20 yatan şizofreni hastası 2 gruba ayrılmış Metakognitif Müdahale programı / MTP Zihin kuramı, sosyal algı ve duygusal algı Destekleyici terapi Bulgular ZK 1, ZK 2, duygu tanıma, sosyal uyum ve negatif belirtilerde anlamlı iyileşme görülmüş Sözel akıcılıkta anlamlı düzelme gözlenmiş

62 Kapsamlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Horan ve ark Randomize kontrollü bir çalışma 31 klinik olarak stabil şizofreni hastası 2 gruba ayırılmış Relaps önleyici izleme 6 haftalık 12 oturumdan oluşan grup temelli sosyal bilişsel beceriler eğitim programı Programın hedefleri / Duygu algılama, sosyal algı, atıf stili, zihin kuramı Sosyal bilişsel beceriler eğitim programı ile duygu algılama alanında anlamlı iyileşme olmuş

63 Geniş tabanlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Hodel ve ark haftalık, 24 oturumluk grup temelli kontrollü bir çalışma 22 şizofreni hastası 2 gruba ayırılmış Problem çözme hedefli psikoterapi Emotion Management Therapy / EMT EMT ile duygu algılamada, sosyal uyumda ve belirtilerde anlamlı düzelme elde edilmiş Ancak duygu algılamadaki düzelme kalıcı olmamış ve 6 ay sonra yapılan izlemde kaybolmuş

64 Geniş tabanlı psikososyal müdahalelerin sosyal biliş üzerindeki etkisi Hogarty ve ark yıllık randomize kontrollü bir çalışma 121 şizofreni hastası 2 gruba ayırılmış Destekleyici psikoterapi Grup temelli bilişsel geliştirme terapisi /CET Nörobilişsel program / Bellek, vijilans, problem çözme egzersizleri, sokratik sorgulama çalışmaları Sosyal bilişsel grup egzersizleri / Gerçek yaşam sosyal çatışmalarının çözümlenmesi, gazete haberlerinin özetlenmesi, affekt ve sosyal durumların değerlendirilmesi, konuşmayı başlatma ve sürdürme CET ile hem nörobilişsel hem sosyal bilişsel parametrelerde anlamlı düzelme ortaya çıkmış Destekleyici terapi ile de birçok bilişsel alanda daha hafif bir düzelme elde edilmiş

65 Sonuç Şizofrenide sıcak bilişsel beceriler soğumuş gibi görünmektedir

66 Sonuç Sosyal bilişsel bozukluklar, nörobilişsel bozukluklar ile ilişkili ancak onlardan bağımsızdır Sosyal bilişsel bozukluklar şizofrenide işlevsel sonlanımın en iyi yordayıcısıdır Endofenotip özelliği taşıyor gibi görünmektedirler Bu becerilerde görev alan alanlar VMPC, MPC, Amigdala ve STG dir

67 Sonuç Sosyal bilişsel bozuklukların araştırmalardaki önemi giderek artmaktadır Sonlanım ölçümlerinden ve Tedavi hedeflerinden biri haline gelmişlerdir Bu bozuklukların AP ilaçlara yanıtı şüphelidir, ancak AP tedavi olmaksızın psikososyal rehabilitasyon programı uygulamak mümkün değildir Sosyal bilişsel bozukluklar psikososyal müdahalelere iyi yanıt veriyor gibi görünmektedirler

68 Teşekkürler

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: -

AÇIKLAMA Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka. Konuşmacı: - Danışman: - AÇIKLAMA 2014-2017 Araştırmacı:Abdi İbrahim Otsuka Konuşmacı: - Danışman: - Şizofreni ve Bilişsel İşlev Bozuklukları Prof. Dr. Berna Binnur Akdede Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD OLGU

Detaylı

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim

Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim İçerik Sosyal Beyin, Zihin Kuramı ve Evrim Dr. Muzaffer Kaşar Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Deneysel ve Evrimsel Psikiyatri Grubu Evrim sürecinde insan beyni Ayna nöronlar, dil ve

Detaylı

21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara

21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara Bazal ön uyaran aracılı inhibisyonun dürtüsellik ve fensiklidine yanıtlardaki rolü 21. Ulusal Farmakoloji Kongresi Eskişehir 21 Ekim 11 Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.. Hakan Kayır GATA T. Farmakoloji AD. Ankara Şizofreni

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK

ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK ŞİZOFRENİDE TOPLUMSAL BECERİ EĞİTİMİ ve BİLİŞSEL İŞLEVSELLİK Prof. Dr. Mustafa YILDIZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi 46. Ulusal Psikiyatri Kongresi, Ekim 2010

Detaylı

BİLİŞSEL İŞLEV BOZUKLUKLARI VE PSİKOSOSYAL İŞLEVSELLİK İLİŞKİSİ

BİLİŞSEL İŞLEV BOZUKLUKLARI VE PSİKOSOSYAL İŞLEVSELLİK İLİŞKİSİ BİLİŞSEL İŞLEV BOZUKLUKLARI VE PSİKOSOSYAL İŞLEVSELLİK İLİŞKİSİ Araştırmacı: Kuzeymen BALIKÇI Konuşmacı: Kuzeymen BALIKÇI Danışman: Ayşen ESEN DANACI Bu sunum için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Detaylı

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi

Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Psikofarmakolojik Tedavilerin Bilişsel İşlevler Üzerinde Etkisi Yavuz Ayhan, Ayşe Elif Anıl Yağcıoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Araştırmacı Danışman Konuşmacı

Detaylı

Zihin Kuramı Nedir,Nasıl Ölçeriz? Dr.Oğuzhan KILINÇEL Tokat Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Antalya

Zihin Kuramı Nedir,Nasıl Ölçeriz? Dr.Oğuzhan KILINÇEL Tokat Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Antalya Zihin Kuramı Nedir,Nasıl Ölçeriz? Dr.Oğuzhan KILINÇEL Tokat Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi Antalya - 2017 1 SUNUM PLANI Giriş Zihin Kuramı/Akıl Teorisi Nedir? Zihin Kuramı Bileşenleri Zihin Kuramı

Detaylı

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok*

Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* Bilge Togay* Handan Noyan** Sercan Karabulut* Rümeysa Durak Taşdelen* Batuhan Ayık* Alp Üçok* *İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri A.B.D. **İstanbul Üniversitesi DETAE Sinirbilim A.B.D. Şizofreni

Detaylı

İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı

İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı İki Nörodejeneratif Hastalıkta Zihin Kuramı Becerileri ve İşlevsellik Düzeyinin karşılaştırılması: Alzheimer ve Parkinson Hastalığı Evrim Göde Öğüten 1, Gizem Ünveren 2, Emine Soybay 2, Barış Topçular

Detaylı

TRSM de Rehabilitasyonun

TRSM de Rehabilitasyonun TRSM de Rehabilitasyonun Yeri Dr. Ayla Yazıcı BRSHH Gündüz Hastanesi ve Rehabilitasyon Merkezi Koordinatörü 7.10.2010 Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım Şizofreni tedavisinde çok boyutlu yaklaşım

Detaylı

Şizofrenide Grup Tedavisi. Prof. Dr. Ayşen Esen-Danacı Celal Bayar ÜTF Psikiyatri AD

Şizofrenide Grup Tedavisi. Prof. Dr. Ayşen Esen-Danacı Celal Bayar ÜTF Psikiyatri AD Şizofrenide Grup Tedavisi Prof. Dr. Ayşen Esen-Danacı Celal Bayar ÜTF Psikiyatri AD Şizofreni hastalarında ortaya çıkan sosyal geri çekilme, bilişsel ve sosyal becerilerdeki kayıplar sık alevlenmeler,

Detaylı

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması

Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Bipolar bozukluğun ve şizofreninin remisyon ve psikotik belirtili dönemlerindeki hastaların bilişsel işlevler açısından karşılaştırılması Deniz Ceylan, Berna Binnur Akdede, Emre Bora, Ceren Hıdıroğlu,

Detaylı

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ

PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ PSİKOZ İÇİN RİSK GRUBUNDA OLAN HASTALARDA OBSESİF KOMPULSİF VE DEPRESİF BELİRTİLERİN KLİNİK DEĞİŞKENLER VE BİLİŞSEL İŞLEVLERLE İLİŞKİSİ Ahmet Zihni SOYATA Selin AKIŞIK Damla İNHANLI Alp ÜÇOK İ.T.F. Psikiyatri

Detaylı

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi

Deneysel Araştırma Modelleri. Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deneysel Araştırma Modelleri Dr. Şebnem Bozkurt Bartın Devlet Hastanesi Deney Nedir? Deney yapan kişi tarafından bir yada daha çok değişkene müdahale edilerek bu müdahalenin başka bir değişkene etkisini

Detaylı

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs

SUNUM PLANI. Genel değerlendirme EKT TMU tdcs KISSADAN HİSSE SUNUM PLANI Genel değerlendirme EKT TMU tdcs ŞİZOFRENİ TEDAVİSİNDE PSIKOFARMAKOLOJİ DIŞI YAKLAŞIMLAR Biyopsikososyal Yaklaşım Etyoloji ve Patofizyoloji Psikolojik Faktörler B i r e y s e

Detaylı

Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT

Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT Geriatrik depresyon tedavisinde idame EKT Dr. Sibel Çakır İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi, Psikiyatri A.D Duygudurum Bozuklukları ve Geropsikiyatri Birimi Geriatrik depresyon 65 yaş ve üzerinde yaşlı popülasyonda

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA TEMEL İNANÇLAR VE KAYGI İLE İLİŞKİSİ: ÖNÇALIŞMA GİRİŞ: Yaygın anksiyete bozukluğu, birtakım olay ya da etkinliklerle ilgili olarak, bireyin denetlemekte zorlandığı,

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi

SoCAT. Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dr Mustafa Melih Bilgi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şizofreniye bağlı davranım bozuklukları bireyi ve toplumları olumsuz etkilemekte Emosyonları Tanıma Zorluğu Artmış İrritabilite Bakımverenlerin

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Dr. Hakan Karaş. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu

Dr. Hakan Karaş. Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu Dr. Hakan Karaş Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi BARİLEM Evrimsel Psikiyatri Grubu Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: Yok Grubun kollektif refahına katkı (Brewer&Kramer,1986) Gruplara

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix

Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix Depresyonda İşlevsel İyileşme ve Brintellix Ömer Aydemir Celal Bayar Üni. Tıp Fak. Psikiyatri A.D. Depresyonda sonlanım Depresyonda Tam İyileşmeyi Sağlamak Belirtili dönem sonrası tam düzelme sağlama Kalıntı

Detaylı

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi

Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun

Detaylı

İntihar Girişimlerinde İlk Yardım: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler. Danışman: Halise DEVRİMCİ ÖZGÜVEN

İntihar Girişimlerinde İlk Yardım: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler. Danışman: Halise DEVRİMCİ ÖZGÜVEN İntihar Girişimlerinde İlk Yardım: Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler Araştırmacı: İpek SÖNMEZ Konuşmacı: İpek SÖNMEZ Danışman: Halise DEVRİMCİ ÖZGÜVEN Bu sunum için herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Seçmeli) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

Klinik araştırmacılar ve davranış bilimciler şizofreninin. Şizofrenide Öne Çıkan Yeni Bir Boyut: Sosyal Biliş. Derlemeler / Reviews

Klinik araştırmacılar ve davranış bilimciler şizofreninin. Şizofrenide Öne Çıkan Yeni Bir Boyut: Sosyal Biliş. Derlemeler / Reviews Düşünen Adam Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi 2012;25:368-375 DOI: 10.5350/DAJPN2012250410 Şizofrenide Öne Çıkan Yeni Bir Boyut: Sosyal Biliş Derlemeler / Reviews Elif Yıldırım 1, Köksal Alptekin

Detaylı

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ

OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ OKUL ÖNCESİ REHBERLİK HİZMETİ Marmara Evleri Anaokulunda Rehberlik Hizmetleri (3 6 yaş) Okulumuzdaki tüm öğrencilerin her yönüyle sağlıklı gelişmeleri, okul ortamına uyum sağlamaları ve kapasitelerini

Detaylı

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor?

Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Üniversite Hastanesi mi; Bölge Ruh Sağlığı Hastanesi mi? Ayaktan Başvuran Psikiyatri Hastalarını Hangisi Daha Fazla Memnun Ediyor? Ebru Turgut 1, Yunus Emre Sönmez 2, Şeref Can Gürel 1, Sertaç Ak 1 1 Hacettepe

Detaylı

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi

Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Majör Depresyon Hastalarında Klinik Değişkenlerin Oküler Koherans Tomografi ile İlişkisi Mesut YILDIZ, Sait ALİM, Sedat BATMAZ, Selim DEMİR, Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER Sağlık

Detaylı

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1

1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 İçindekiler 1. Bölüm: Toplumsal Yapı ve Sınıf Yönetimi...1 Giriş...1 ÖĞRENCİ DAVRANIŞINI ETKİLEYEN TOPLUMSAL ETMENLER...2 Aile...3 Anne Babanın Çocuğu Yetiştirme Biçimi...3 Ailede Şiddet...4 Aile İçi Çatışmanın

Detaylı

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA

Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Prof Dr Süheyla ÜNAL İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD MALATYA Son iki yıl içinde hiçbir şirket ya da kurumla araştırma, sunu, danışmanlık gibi gelir getirici etkinliklerde bulunmadığımı belirtmek

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem VI Ön Hekimlik Psikiyatri (Zorunlu) Uygulama Dilimi Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Doç.

Detaylı

ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ HEM AKTS 4. yıl 2. yarıyıl Lisans seçmeli. Dersle İlgili Görüşme Saati: Pazartesi :

ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ HEM AKTS 4. yıl 2. yarıyıl Lisans seçmeli. Dersle İlgili Görüşme Saati: Pazartesi : ONKOLOJİ HEMŞİRELİĞİ HEM 406 30 AKTS 4. yıl 2. yarıyıl Lisans seçmeli 32 s/hafta 19 kredi Teorik: 8 s/hafta Uygulama: 24s/hafta Türkçe İletişim: Yrd. Doç.Dr. Elçin B. Akdeniz e-posta: elcinakdeniz@maltepe.edu.tr

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA HASTALIK ALGISI ÖLÇEĞİNİN KLİNİK SONUÇLAR İLE İLİŞKİSİ DERYA DUMAN EMRE ERDEM Prof.Dr. TEVFİK ECDER DİAVERUM GENEL MERKEZ ÖZEL MERZİFON DİYALİZ MERKEZİ GİRİŞ Son yıllarda önem

Detaylı

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II

Dersin Grubu. Dersin Kodu. Yarıyıl. Dersin Adı. Bölüm Zorunlu. 1 1 PSY101 Psikolojiye Giriş-I. Bölüm Zorunlu. 2 2 PSY102 Psikolojiye Giriş-II Adı 1 1 PSY101 ye Giriş-I Açıklaması 6 3 ki temel konulara giriş niteliğinde bir derstir. İşlenecek konulara araştırma teknikleri, davranışın biyolojik kökenleri, algı, hafıza, dil, insan gelişimi, vb.

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017

Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler. Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 Bipolar bozuklukta bilişsel işlevler Deniz Ceylan 22. KES Psikiyatride Güncel Oturumu Nisan 2017 AÇIKLAMA 2012-2017 Araştırmacı: yok Danışman: yok Konuşmacı: yok Olgu 60 yaşında kadın, evli, 2 çocuğu var,

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD

BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD BİRİNCİ BASAMAKDA PSİKİYATRİ NURAY ATASOY ZKÜ TIP FAKÜLTESİ AD Çalışmalarda birinci basamak sağlık kurumlarına başvuran hastalardaki psikiyatrik hastalık sıklığı, gerek değerlendirme ölçekleri kullanılarak

Detaylı

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ

ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ ÇOCUKLARDA VE ERGENLERDE İNTİHAR GİRİŞİMİ Doç. Dr. Şaziye Senem BAŞGÜL Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Hasan Kalyoncu Üniversitesi Psikoloji www.gunescocuk.com Çocuk ve ergen psikiyatrisinde

Detaylı

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN

Depresyonda Güncel Tedaviler. Doç. Dr. Murat ERKIRAN Depresyonda Güncel Tedaviler Doç. Dr. Murat ERKIRAN Akış Major depresif bozuklukta yeni antidepresanlar Major depresif bozukluk tedavisi Psikotik özellikli depresyon tedavisi Geliştirme aşamasında olan

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon

PULMONER REHABİLİTASYON. Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori. Uygulama AKTS. (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3. Pulmoner Rehabilitasyon PULMONER REHABİLİTASYON Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori Laboratuar AKTS Pulmoner Rehabilitasyon FTR 307 3.YIL/ 1.yarıyıl Güz (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 2 1-3 Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK DOKTORA PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK BİLİMLERİNDE KURAM VE MODELLER (HEM 701

Detaylı

RUHSAL BOZUKLUKLARDA DAYANIKLILIK VE YATKINLIK DUYGU DIŞAVURUMU

RUHSAL BOZUKLUKLARDA DAYANIKLILIK VE YATKINLIK DUYGU DIŞAVURUMU RUHSAL BOZUKLUKLARDA DAYANIKLILIK VE YATKINLIK DUYGU DIŞAVURUMU Yaşam boyu ruh sağlığı ile ilgili riskler Ruhsal hastalıklara yatkınlık ve dayanıklılık Prognoz Olumsuz etkenler Koruyucu etkenler Bireysel

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Rehabilitasyonda Sanatın Kullanımı. Doç.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Rehabilitasyonda Sanatın Kullanımı. Doç.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Rehabilitasyonda Sanatın Kullanımı Doç.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: Yok Şizofreni Hastaları

Detaylı

DUYGU ODAKLI ÇİFT TERAPİSİ

DUYGU ODAKLI ÇİFT TERAPİSİ DUYGU ODAKLI ÇİFT TERAPİSİ Leslie S. GREENBERG Serine WARWAR Psikoterapi Enstitüsü Psikoterapi Enstitüsü Eğitim Yayınları: 70 Duygu Odaklı Çift Terapisi Atölye Çalışması Malzemeleri Leslie S. GREENBERG

Detaylı

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI

ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI ŞİZOFRENİDE ENDOFENOTİP ALTERNATİF FENOTİP ARAYIŞI:LİSAN BOZUKLUKLARI Uzm. Dr. Erguvan Tuğba ÖZEL KIZIL Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Nöropsikiyatri Araştırma Birimi Şizofreni, etyolojisinde

Detaylı

Asistanlıkta Psikoterapi Eğitimi Neden Önemlidir? Doğan Şahin İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Sosyal Psikiyatri Servisi

Asistanlıkta Psikoterapi Eğitimi Neden Önemlidir? Doğan Şahin İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Sosyal Psikiyatri Servisi Asistanlıkta Psikoterapi Eğitimi Neden Önemlidir? Doğan Şahin İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Sosyal Psikiyatri Servisi Başta ABD olmak üzere birçok ülkede tıp ve uzmanlık eğitiminde (psikiyatri dışı)temel

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Bölüm 3. Bilişsel Kavramsallaştırma 29 Bilişsel Model 30 İnançlar 32 Davranışın Otomatik Düşüncelerle İlişkisi 36.

İÇİNDEKİLER. Bölüm 3. Bilişsel Kavramsallaştırma 29 Bilişsel Model 30 İnançlar 32 Davranışın Otomatik Düşüncelerle İlişkisi 36. İÇİNDEKİLER Bölüm 1. Bilişsel Davranış Terapisine Giriş 1 Bilişsel Davranış Terapisi Nedir? 2 Bilişsel Davranış Terapisinde Altta Yatan Teori Nedir? 3 Araştırmalar Ne Diyor? 4 Beck, Bilişsel Davranış Terapisini

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

ÇİFT PSİKOTERAPİSİNDE KADINLAR 16 19 Haziran 2010 Anadolu Psikiyatri Günleri Uz.Dr. Nuşin Sarımurat Baydemir İlişki Psikoterapileri Enstitüsü İstanbul Çift ilişkilerinde, özellikle evliliklerde, cinsiyet

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE

Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Bir Üniversite Kliniğinde Yatan Hastalarda MetabolikSendrom Sıklığı GŞ CAN, B BAĞCI, A TOPUZOĞLU, S ÖZTEKİN, BB AKDEDE Psikiyatrik hastalığı olan bireylerde MetabolikSendrom (MetS) sıklığı genel popülasyona

Detaylı

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU The Interdisciplinary Council on Developmental and learning Disorders DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU TARİH : 13-14 Nisan 2013 YER: BİLGİ ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL EĞİTİMCİ: Çiğdem Ergül M.S. Odyoloji

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI

DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI OCAK ARALIK KASIM EKİM EYLÜL AY HAFTA DARICA ANADOLU LİSESİ 9. SINIF REHBERLİK PLANI ETKİNLİKLER YETERLİK ALANLARI KAZANIM NUMARASI VE KAZANIMLAR UYGULAMA Öğrencilerle tanışılması, okulun tanıtılması,

Detaylı

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır.

Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Son 2 yıl içinde ilaç endüstrisiyle kongre sponsorluğu dışında bağlantım olmamıştır. Lohusalık döneminde ruhsal hastalıklar: risk etkenleri ve klinik gidiş Doç.Dr. Leyla Gülseren 25 Eylül 2013 49. Ulusal

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar

Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Olaya Ġlişkin Potansiyel Kayıt Yöntemleri Kognitif Paradigmalar Prof. Dr. Sacit Karamürsel İstanbul Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı sacit@istanbul.edu.tr Elektroansefalogram (EEG), merkezi sinir

Detaylı

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi

Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi. Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Kronik Böbrek Hastalarında Eğitim Durumu ve Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kaliteli yaşam; kişinin temel ihtiyaçlarını karşıladığı,

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS A-Çocukla İletişim Ön Koşul

DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS A-Çocukla İletişim Ön Koşul DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS A-Çocukla İletişim 275 3 3 3 5 Ön Koşul Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Seçmeli Dersi Veren Öğretim Elemanı Dersin Yardımcıları

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Sosyal Psikoloji-II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ (5 VE 6. SINIFLAR) Öğretim Programı Tanıtım Sunusu

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ (5 VE 6. SINIFLAR) Öğretim Programı Tanıtım Sunusu BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ (5 VE 6. SINIFLAR) Öğretim Programı Tanıtım Sunusu İÇERİK Öğretim Programının Temel Felsefesi Öğretim Programının Temel Felsefesi Öğretim programları; bireyi topluma,

Detaylı

Özet İçerik. Sözlük 517. Kaynakça 530. Yazar Adları Dizini 566. Dizin 573

Özet İçerik. Sözlük 517. Kaynakça 530. Yazar Adları Dizini 566. Dizin 573 Özet İçerik 1 Öğrenme: Giriş, Sorunlar ve Tarihsel Bakış Açıları 1 2 Koşullanma Teorileri 27 3 Sosyal Bilişsel Teori 77 4 Bilişsel Bilgi İşlem Teorisi 130 5 Bilişsel Öğrenme İşlemleri 183 6 Yapılandırmacı

Detaylı

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi

İçindekiler. Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi İçindekiler Çeviri Editörünün Ön Sözü Şekiller ve Tablolar xiii Ön Söz xiv Teşekkür xvi vi Giriş 1 Sosyal Beceri ve Okul Öncesi ve Ana Sınıfı Çocuğu 1 Sosyal Beceri Öğretim Programı Nedir? 4 Beceri Yetersizliği

Detaylı

Psikoterapide güncel yaklaşımlar (PSY 405) Ders Detayları

Psikoterapide güncel yaklaşımlar (PSY 405) Ders Detayları Psikoterapide güncel yaklaşımlar (PSY 405) Ders Detayları Ders Adı Ders Dönemi Ders Uygulama Kodu Saati Saati Laboratuar Kredi AKTS Saati Psikoterapide güncel yaklaşımlar PSY 405 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul

Detaylı

1. Çocukları Tanıma Çocukların fiziksel özelliklerini tanıma Çocukların sosyo-ekonomik özelliklerini tanıma

1. Çocukları Tanıma Çocukların fiziksel özelliklerini tanıma Çocukların sosyo-ekonomik özelliklerini tanıma Milli Eğitim Bakanlığı ve öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumları temsilcilerinden oluşturulan "Öğretmen Yeterlikleri Komisyonu" 1999 yılında başlattığı çalışmalarını 2002 yılında tamamlayarak öğretmen

Detaylı

1 SF. Kuzucuk Okul Öncesi Eğitim Seti

1 SF. Kuzucuk Okul Öncesi Eğitim Seti Kuzucuk Okul Öncesi Eğitim Seti 1 SF SF 2 Kuzucuk Okul Öncesi Eğitim Seti Eğitimin temel basamağı olan Okul Öncesi Eğitim nitelikli ve çok yönlü bir eğitim sürecini gerektirir. Çocukların keyifli zengin

Detaylı

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI

ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ DERSHANE : Dönem V : 5 iş günü : Cebeci Hastanesi : Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları

Detaylı

HIV SÜRECİNDE DEPRESYON VE OLASI İLİNTİLİ DURUMLARI ELE ALMAK. Dr. M.Kemal Kuşcu. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD

HIV SÜRECİNDE DEPRESYON VE OLASI İLİNTİLİ DURUMLARI ELE ALMAK. Dr. M.Kemal Kuşcu. Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD HIV SÜRECİNDE DEPRESYON VE OLASI İLİNTİLİ DURUMLARI ELE ALMAK Dr. M.Kemal Kuşcu Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD I GÜNDEM HIV.. AKUT-ÖLDÜRÜCÜ KRONİK HIV.. AKUT-ÖLDÜRÜCÜ KRONİK HEKİM HASTA

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI A.D. İNTÖRN DOKTOR STAJ KARNESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI ve HASTALIKLARI A.D. İNTÖRN DOKTOR STAJ KARNESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ RUH SAĞLIĞI ve LIKLARI A.D. İNTÖRN DOKTOR STAJ KARNESİ İNTÖRN DOKTORUN ADI-SOYADI İNTÖRN DOKTOR İLETİŞİM BİLGİLERİ RUH SAĞLIĞI VE LIKLARI STAJI BAŞLAMA TARİHİ RUH SAĞLIĞI

Detaylı

AÇIKLAMA Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, Konuşmacı: Yok. Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016

AÇIKLAMA Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, Konuşmacı: Yok. Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016 AÇIKLAMA 2012-2015 Araştırmacı: Abdi İbrahim Otsuka, 2017 Konuşmacı: Yok Danışman: Johnson & Johnson, 2015, 2016 KLİNİK PRATİKTE GÖRÜŞMEYE DAYALI BİLİŞSEL DEĞERLENDİRME Mustafa Yıldız Kocaeli Üniversitesi

Detaylı

MODELLERDEN ÖĞRENME Enver CANER

MODELLERDEN ÖĞRENME Enver CANER MODELLERDEN ÖĞRENME Enver CANER 224-235 Kaynak II; Eğitim Psikolojisi Yazar;B.YEŞİLYAPRAK Hazırlayan;Enver CANER 2005-2006 Ders Sor.; Doç. Dr. Nasip DEMİRKUŞ, 1-Önce Soruları Tıklayın Yanıtlamaya Çalışın.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Telefon: Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2017 Doktora Gelişim Psikolojisi Hacettepe Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Telefon: Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2017 Doktora Gelişim Psikolojisi Hacettepe Üniversitesi ÖZGEÇMİŞ Arş. Gör. Dr. E. Helin Yaban E-Posta: hyaban@hacettepe.edu.tr Telefon: 312 297 83 25 Adres: Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü 06800 Beytepe/ANKARA Eğitim Mezuniyet Tarihi Derece Alan Kurum 2017

Detaylı

Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık

Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Farklı Gelişen Çocuklara Yönelik Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Psikodünya Danışmanlık farklı gelişen çocuğumuzun gelişimine, bireysel farklılıklarına, eğitim ihtiyaçlarına ve yaşadığı zorluklara

Detaylı

Beceri eğitimi. EÜ Dişhekimliği Fakültesi Eğitici Eğitimi Kursu 7 Kasım 2007

Beceri eğitimi. EÜ Dişhekimliği Fakültesi Eğitici Eğitimi Kursu 7 Kasım 2007 Beceri eğitimi EÜ Dişhekimliği Fakültesi Eğitici Eğitimi Kursu 7 Kasım 2007 Oturum planı Klinik eğitimde Sorunlar Beceri eğitiminin yeri Klinik eğiticinin rolleri Öğrenme ve öğretme yaklaşımları Öğrencinin

Detaylı

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ

T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ T. C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL (ZORUNLU) SAĞLIK TANILAMASI (HEM 601 TEORİK 2, 2

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

Şizofrenide negatif belirtileri değerlendirme & ölçme araçları

Şizofrenide negatif belirtileri değerlendirme & ölçme araçları Şizofrenide negatif belirtileri değerlendirme & ölçme araçları Dr. Irmak POLAT NAZLI Kars Harakani Devlet Hastanesi TPD 21. Yıllık Toplantısı ve Klinik Eğitim Sempozyumu, Antalya 19-22 Nisan 2016 Negatif

Detaylı

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1

Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür. 1 Giriş 1 XI İçindekiler Üçüncü baskıya ön söz Çeviri editörünün ön sözü Teşekkür Sayfa vii viii x 1 Giriş 1 Tanımlar: Kültürlerarası psikoloji nedir? 3 Tartışmalı konular 5 Konu 1: İçsel olarak ya da dışsal olarak

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 11.1.216 Diploma Program Adı : MEDYA VE İLETİŞİM, ÖNLİSANS PROGRAMI, (UZAKTAN ÖĞRETİM) Akademik

Detaylı

İNTİHAR DAVRANIŞINDA TEDAVİ STRATEJİLERİ ve İNTİHARIN ÖNLENMESİ. Dr Çiğdem Aydemir

İNTİHAR DAVRANIŞINDA TEDAVİ STRATEJİLERİ ve İNTİHARIN ÖNLENMESİ. Dr Çiğdem Aydemir İNTİHAR DAVRANIŞINDA TEDAVİ STRATEJİLERİ ve İNTİHARIN ÖNLENMESİ Dr Çiğdem Aydemir AÇIKLAMA 2014-2017 Araştırmacı: ----------------- Konuşmacı: ----------------- Danışman: ----------------- OLGU D.F. 69

Detaylı

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi. Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Doğum Mevsimi İlişkisi Dr. Özlem HEKİM BOZKURT Dr. Koray KARA Dr. Genco Usta Giriş DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu), çocukluk çağının en sık görülen

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ 2. BÖLÜM DANIŞMANLARIN İŞLEVLERİ VE ÇALIŞMA ALANLARI

İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ 2. BÖLÜM DANIŞMANLARIN İŞLEVLERİ VE ÇALIŞMA ALANLARI İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİ I. DANIŞMANLIĞIN TANIMI VE TARİHÇESİNE GİRİŞ... 3 A. Danışmanlığın Tanımı... 4 B. Rehberliğin Tanımı... 4 C. Psikoterapinin Tanımı... 5 D. Danışmanlık...

Detaylı

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ

ORTAÖĞRETİM İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ ÖZEL ALAN YETERLİKLERİ A. DİL BİLEŞENLERİ VE DİL EDİNİMİ BİLGİSİ A.1. İngilizceyi sözlü ve yazılı iletişimde doğru ve uygun kullanarak model olabilme A.2. Dil edinimi kuramlarını, yaklaşımlarını ve stratejilerini bilme A.3.

Detaylı

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları

Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Anksiyete Bozukluklarına eşlik eden alkol madde kullanım bozukluğu tedavi yaklaşımları Figen Karadağ Maltepe Üniversitesi tıp Fakültesi Psikiyatri AD 43000 yetişkin MKB olanları %17.7 sinde herhangi bir

Detaylı